Kok

Foto: De kookkunsten van de kok kunnen zijn vrouw niet meer in hem geïnteresseerd houden en zij zoekt vertier bij een gast van het restaurant in The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover (1989) met   Richard Bohringer als Richard Borst, Michael Gambom als Albert Spica, Helen Mirren als Georgina Spica, Alan Howard als Michael, Tim Roth als Mitchel en Ciarán Hinds als Cory. Smakelijk detail: de acteurs die Albert en Cory speelden, ontmoetten elkaar als de gebroeders Dumbledore in de Harry Potter films

Ik moest ineens weer eens aan een spreekwoord denken dat mijn wijze oude grootmoe graag bezigde: ‘’Er is geen kok die naar alle monden koken kan’’. Ofwel: niemand kan het iedereen naar de zin maken. Meestal loopt dat niet zo dramatisch af als in de film van de illustratie, maar het kan de gemoederen aardig verhitten. ‘’Over smaak valt niet te twisten’’ is een stellingname die door sommigen haast te vuur en te zwaard wordt bevochten. Experts die menen voor iedereen te kunnen bepalen wat Haute Cuisine is, vinden ook dat zij kunnen stellen dat zij die dat niet lekker of spannend vinden geen smaak hebben. In mijn echtgenoot’s familie was ‘’Dat is lekker, hoor, het is zo gaar als boter’’ een aanmoediging om iets te eten, terwijl het in mijn kant van de familie nu juist tot onpasselijkheid leidt, vooral als het om groenten gaat. En waar vrijwel iedereen olijfolie het summum van smakelijkheid schijnt te vinden, wordt ik bij de gedachte alleen al ongemakkelijk. Ik vind aardbeien met zwarte peper dan weer erg lekker of oude schapenkaas met fruit.

Smaak is niet het eerste zintuig dat zich bij kinderen ontwikkeld. Geurzin begint al erg vroeg, zelfs al n de baarmoeder. De geurzin is direct na de geboorte erg belangrijk bij het vinden van de borst, de bron van voedsel en beschutting. Vanaf de eerste slok aan de borst gaat de smaakzin goed aan de gang. Moedermelk is namelijk niet altijd hetzelfde, maar altijd anders. De smaak van moedermelk is zoet door de bijna 10% melksuiker erin. Kinderen die vaak genoeg kunnen drinken krijgen daarbij ook veel vet in de melk. Dat is op zich geen smaak, maar de consistentie is wel mede bepalend voor de smaakervaring. Het is niet verwonderlijk dat ‘zoet en vet’ een geliefde smaakervaring is, het is ongeveer de eerste mondervaring op culinair gebied, of zou dat moeten zijn. In de rest van het leven is het een feest van herkenning voor wie dat als kind ten volle gesmaakt heeft of een voortdurend verlangen voor hen die het ontbeerden.

Naast die basissmaak ontvouwt zich bij elke maaltijd een ander bouquet, afhankelijk van wat de moeder zo door de dag heen eet en drinkt en snoept. In tegenstelling tot de meeste nutriënten gaan kleur-, geur- en smaakstoffen vrij direct over in de melk. Dat is minder leuk bij chemische GK&S-stoffen, maar goed als het om de natuurlijke stoffen gaat. Zo leert een kind al direct wennen aan de eetcultuur van het gezin waarin hij is geboren. Wanneer hij dan zelf aan de gang gaat met ander eten dan melk, zal hij de smaken eerder herkennen en waarderen. Dat moet dan wel het soort voedsel zijn dat in het gezin normaal is en geen potjes eenheidsworst uit een fabriek. Het is ook geen goed idee om voor het kind heel andere dingen te gaan koken dan die in het gezin gebruikelijk zijn. Een uitzondering maak ik daarbij voor eten uit pakjes en zakjes. Die zijn over het algemeen te zout voor kinderen (en volwassenen) en bevatten te veel toevoegingen van bedenkelijke oorsprong.

Moeders zouden daarom kunnen overwegen om, vanaf dat zij moeder gaan worden, hun eetmanieren eens onder de loep te nemen en te zien of die gezond voor gezinsgebruik zijn. Tijdens de zwangerschap overgaan op een gezond voedingspatroon maakt zomaar een kok die in elk geval voor alle monden in het gezin koken kan. Gezond eten hoeft niet ingewikkeld te zijn en al helemaal niet smakeloos. Uitgangspunt is dat het eten zo dicht mogelijk in de buurt van zijn natuurlijke staat is, dus geen voorgeprepareerde zaken en zo min mogelijk pakjes en zakjes. Tweede uitgangspunt is variatie in herkomst (plant/dier), kleuren, vormen, bereidingswijze. Deze uitgangspunten kunnen grotendeels ook worden toegepast op kinderen die beginnen met ander eten naast borstvoeding. Laat kinderen mee-eten met de gezinskeuken en verbaas je over de smaken die zij lekker vinden. Peuters blijken vaak een voorkeur te hebben voor stevige smaken: olijven, knoflook, oude kaas, mosterd, nieuwe haring, blauwe kaas, …. Zolang de zoutinname een beetje in de gaten wordt gehouden is daar niets mis mee en het kan bijdragen aan het vormen van ‘’makkelijke eters’’ in plaats van kieskauwers. Pas tot de eerste verjaardag wel een beetje op voor mogelijke allergieën en voor kleine, harde, gladde dingen die makkelijk het verkeerde keelgat in schieten.

Literatuur

Foto: Veel literatuur in de boekwinkel ''The Shop Around The Corner'' uit You've Got Mail (1998) 

Vandaag doe ik aan literatuur. Geen literaire literatuur, maar achtergrond literatuur over zuigelingenvoeding, zuigobjecten, slapen en wiegendood. Voor wie graag eens al die claims die ik in mijn stukjes nu en dan over deze combinatie van onderwerpen neerleg wil nalezen. Dit is maar een deel van alles wat er over deze thema’s in verband met elkaar is gepubliceerd.

Ball, H. (2009), Airway covering during bed-sharing. Child: Care, Health and Development, 35: 728–737

Ball, Helen L. (2009) 'Bed-sharing and co-sleeping : research overview.', NCT new digest., 48 . pp. 22-27.

Barry DMJ, Allen EM, Roberts AP: Breastfeeding and the Risk of Sudden Infant Death Syndrome Int. J. Epidemiol. (1993) 22(5):885-890

Bartick, M., & Reinhold, A. (2010). The Burden of Suboptimal Breastfeeding in the United States: A Pediatric Cost Analysis. Pediatrics, 125:5 e1048-e1056.

Blair PS, Fleming PJ: Recurrence risk of sudden infant death syndrome. Arch Dis Child 2008;93:269-270

Blair PS, Heron J, Fleming PJ: Relationship Between Bed Sharing and Breastfeeding: Longitudinal, Population-Based Analysis. Pediatrics 2010 126: e1119-e1126 

Blair PS,  Sidebotham P, Evason-Coombe C, Edmonds M, Heckstall-Smith EMA, Fleming P: Hazardous cosleeping environments and risk factors amenable to change: case-control study of SIDS in south west England. BMJ 2009; 339:b3666 

Bullard JW, Glas RT, Nekouian N, Clary C, Collier S, Conrad RS: Microbial Contamination of Infant Pacifiers: Are Binkies Making Baby Sick? Oklahoma State University Health Sciences Center in Tulsa. Poster presentatie. Afbeeldingen van kweken. How dirty is your baby's pacifier? Bespreking vd studie

Edmond KM, Zandoh C, Quigley MA, Amenga-Etego S, Owusu-Agyei S, Kirkwood BR: Delayed Breastfeeding Initiation Increases Risk of Neonatal Mortality. PEDIATRICS Vol. 117 No. 3 March 2006, pp. e380-e386  

Ford RPK, Taylor BJ, Mitchell EA, Enright SA, Stewart AW, Becroft DMO, Scragg R, Hassall IB, Barry DMJ, Allen EM, Roberts AP: Breastfeeding and the Risk of Sudden Infant Death Syndrome Int. J. Epidemiol. (1993) 22(5):885-890

Hauck FR, Omojokun OO, Siadaty MS.: Do pacifiers reduce the risk of sudden infant death syndrome? A meta-analysis. Pediatrics. 2005 Nov;116(5):e716-23.

Hauck FR, Thompson JMD, Tanabe KO, Moon RY, Vennemann MM: Breastfeeding and Reduced Risk of Sudden Infant Death Syndrome: A Meta-analysis. Pediatrics 2011; peds.2010-3000; published ahead of print June 13, 2011, doi:10.1542/peds.2010-3000

Hewitt K, Binns C, Scott J, Forbes D: Pacifier Use, Breastfeeding and Sudden Infant Death Syndrome. Current Pediatric Reviews, Volume 8, Number 4, November 2012 , pp. 285-291(7)

Gettler LT, McKenna JJ: Never Sleep with Baby? Or Keep Me Close But Keep Me Safe: Eliminating Inappropriate “Safe Infant Sleep” Rhetoric in the United States. Current Pediatric Reviews, 2010, 6(1):71-77(7)  

MasonE: Save the children: Superfood for babies; how overcoming barriers to breastfeeding will save children’s lives, London, 2013, WHO's Department of Maternal, Newborn, Child and Adolescent Health and Development, in: Breastfeeding key to saving children’s lives 

McKenna JJ, McDade T: Why babies should never sleep alone: A review of the co-sleeping controversy in relation to SIDS, bedsharing and breast feeding. PAEDIATRIC RESPIRATORY REVIEWS (2005) 6, 134–152

M.M. Vennemann, T. Bajanowski, B. Brinkmann, G. Jorch, K. Yücesan, C. Sauerland, E.A. Mitchell,  and the GeSID Study Group: Does Breastfeeding Reduce the Risk of Sudden Infant Death Syndrome? PEDIATRICS Vol. 123 No. 3 March 2009, pp. e406-e410

Vennemann MM,  Mitchell EA: Breast-Feeding May Reduce Risk for SIDS by Half Throughout Infancy. Pediatrics. 2009;123:e406-e410

Veel

Foto: Remy (stem Patton Oswalt) de rat die onder dekking van keukenhulpje Linguini (stem Lou Romano) fungeert als chefkok in een verfijnd Frans restaurant, waar alles draait om perfect voedsel in perfecte ambiance in Ratatouille.
Hoe vaak eet jij op een dag? En hoe vaak drink je? En hoe vaak steek je iets anders eetbaars en/of drinkbaars in je mond? Met andere woorden: hoe vaak per etmaal geef jij je spijsvertering iets te doen? Tel heel eerlijk elke hap en slok. Een keer of 7, 8, 9, ...? Zit er, behalve in de nacht, vaker of minder vaak 2 uur of meer tussen twee van die momenten? De meeste volwassen Westerse mensen zullen, misschien tot hun eigen verbazing, tot de conclusie komen dat zij overdag gemiddeld elke twee-tweeëneenhalf uur wat eten, drinken of snacken. Meer dan de helft van al mijn cursisten (meestal verpleegkundigen, verloskundigen, vroedvrouwen en kraamverzorgenden) hebben op hun tafel iets te drinken en/of te eten staan om de lesblokken van twee uur tussen de pauzes door te komen. De, eerst Amerikaans genoemde, gewoonte om altijd een flesje water mee te nemen waar je ook gaat, neemt ook hier hand overhand toe.
Een volwassen mens met een gemiddeld energieverbruik heeft, afhankelijk van een aantal andere factoren, ongeveer 30cal/kg/dag nodig*. Een baby in zijn eerste levensjaar aflopend van ca. 100 tot 80cal.kg/dag**. In de eerste drie-vier maanden verdubbelt hij zijn geboortegewicht en een jaar later is hij drie zo zwaar als bij zijn geboorte. Dat vergt eten. Veel eten. Heel veel eten. In verhouding drie keer zoveel als een gemiddeld volwassen mens. In de praktijk komt het neer op zo’n liter melk per dag.
Gangbare richtlijnen voor zuigelingenvoeding geven aan dat bij het bereiken van een bepaalde leeftijd en/of een bepaald gewicht de voedingsfrequentie omlaag moet. Dat komt er op neer dat het kind die hele liter melk in steeds minder, maar grotere porties moet krijgen. De kindermaag is daar niet op gemaakt. De maag van een baby in rust is ongeveer even groot als zijn eigen vuistje. Dat is een standaardmaat. Volgens de min of meer vaste verhoudingen in het menselijk lichaam is de maag in rust zo groot als de eigen vuist. Mensen die hun maag door een leven van supersize maaltijden hebben getraind is groter. Een comfortabele maaltijd is twee vuisten groot, een stevig maal drie en een vijfgangen feestdis misschien wel vijf. Er is geen enkele manier waarop een liter melk kan worden verdeeld in vier of vijf porties die elk maximaal twee of drie vuistjes groot zijn.
Een maag kan wel getraind worden om meer te bevatten. Dat werkt het beste door al vanaf de eerste dagen de maaltijden consequent iets groter te maken dan comfortabel is. Bij veel kinderen zal in het begin de maag daartegen protesteren en het teveel eruit gooien. Dat geeft niet, gewoon doorzetten niet opgeven en medicijnen gebruiken die het spugen tegengaan. Vroeg of laat went de maag eraan en dan kan de volgende stap worden genomen: weer een iets grotere portie per maaltijd. Om niet boven de liter per dag te komen moeten die grotere maaltijden iets verder uit elkaar liggen, zodat het totaal in een maaltijd minder wordt behaald. Een goed getrainde babymaag kan op die manier op een zeker moment die hele liter in vier porties van een kwart liter verwerken. Natuurlijk geldt dit alleen voor baby’s. Geen volwassene zou het in zijn hoofd halen om zijn totale dagelijkse portie voedsel en drinken te verdelen in vier gelijke porties en die met tussenpozen van exact vier uur over de dag verspreid te eten en absoluut niets, ook geen glas water, een kopje koffie of een appel, tussendoor in te nemen.
Wat is het gevolg, of liever wat zijn de mogelijke gevolgen, van het streven naar een zo klein aantal zo groot mogelijke voedingen voor een baby (inclusief een zo snel mogelijk afwennen van nachtelijk eten)? Allereerst de gevolgen voor de maag en darmen. Het feit dat de maag een bepaald volume heeft, betekent dat de spijsvertering is afgestemd op dat volume. Overvulling zorgt voor overbelasting. Dat uit zich bij een baby in buikpijn (ook wel vergoelijkend krampjes genoemd) en spugen. De maag draai op meer dan volle capaciteit en is vervolgens een flinke poos werkeloos. Maar dan gaat het in de darmen verder. Bij borstvoeding zal een heel grote maaltijd in verhouding veel suiker en weinig vet bevatten. Die onbalans zorgt voor gisting en bruisende vertering met opnieuw buikpijn (‘’krampjes’’), gasvorming en mogelijk explosieve darmlozing met schuim, vreemde kleur en geur.
De met grote tussenpozen toegevoerde grote hoeveelheden energie met vooral veel suiker veroorzaken immense schommelingen in de bloedsuikerspiegels en de bijbehorende wisselende uitingen van hyperactiviteit en vermoeidheid (zich uitend in jengelen en huilen, maar niet kunnen slapen). De grote verschillen in volle maag en lege maag en de grote hoeveelheden voedsel die op zeer korte termijn moeten worden verwerkt kunnen zorgen voor een overbelasting van de insulinehuishouding, die daardoor levenslang verstoord kan raken. Dit en de grote glucose schommelingen zijn belangrijke factoren in het ontstaan van overgewicht en diabetes later. Die tendens wordt versterkt door het aanleren van eetgewoonten die bestaan uit het nuttigen van zeer grote maaltijden. Supersizing begint niet bij de fastfoodrestaurants, maar in de zuigelingenvoeding schema’s!
Baby’s moeten op zijn minst zo vaak eten als het aantal keren dat een volwassen mens door de dag heen iets van eten of drinken in zijn mond stopt. Minstens. Want die volwassene hoeft alleen zijn directe energieverbruik te compenseren en op gewicht te blijven (en vaak niet eens dat). De baby moet in de eerste drie tot vier maanden zijn gewicht verdubbelen en in het erop volgende jaar nog eens dat begingewicht erbij krijgen. Daar is veel eten voor nodig. Veel eten met een relatief kleine maag vraagt om frequente maaltijden. Dag en nacht. Dat geldt overigens ook voor kinderen die geen borstvoeding krijgen of die afgekolfde moedermelk krijgen. En die behoefte aan frequente kleine maaltijden neemt niet af met het ouder worden van het kind. Tegen dat ze volwassen zijn zitten ze nog steeds op zes tot acht voedingen en sommigen nog meer.
PS - Wanneer je dokter zegt dat het beter is om de maaltijden verder uit elkaar te brengen en dus te vergroten vraag dan eens naar de wetenschappelijke onderbouwing voor dat advies. En vraag dan gelijk eens of hij zelf ook volgens dat strikte schema van elke vier uur een maaltijd van exact dezelfde grootte eet en verder absoluut niets. Ik loof een cadeaubon voor de Eurolac Web Winkel uit voor degene die mij gepubliceerd, onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek kan leveren waaruit onomstotelijk blijkt dat [het vergroten van de maag van de baby en het verstoren van zijn glucose- en insulinehuishouding] het voeden van een zuigeling met een paar heel grote maaltijden per dag gunstig is.
*Dit is een afgeleide van de Harris-Benedict formule, waaruit blijkt dat een matig bewegende vrouw van 70kg en 170cm lang ongeveer 2000 cal per dag nodig heeft om gezond en op gewicht te blijven. Omgerekend is dit iets minder dan 30cal/kg/dag
**) Een baby heeft tot de verdubbeling van zijn geboortegewicht ongeveer 150ml moedermelk per kg per dag nodig. Moedermelk bevat ongeveer 70 cal per 100ml. Omrekenend kom je dan op ongeveer 100cal/kg/dag uit. Na die eerste maanden daalt de voedingsbehoefte naar 120ml/kg/dag wat overeenkomt met ongeveer 80cal/kg/dag.
Eurolac Flits! met label voeding, voedingspatroon, nachtvoedingen. Deze links leiden naar lijsten met bijdragen met deze labels. Klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Een paar apart

Foto: Johnny Depp<http://www.imdb.com/name/nm0000136/en Helena Bonham Carter samen met de regisseur van veel van hun gezamelijke films Tim Burton>
Een paar apart, een serie waarin aparte paren acteurs de inspiratie zijn. Aflevering 1: Johnny Depp en Helena Bonham Carter, samen te zien als Willy Wonka en Mrs. Bucket in Charlie and the Chocolate Factory, Mad Hatter en Red Queen in Alice in Wonderland, Sweeney Todd en Mrs. Lovett in Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street, Barnabas Collins en Dr. Julia Hoffman in Dark Shadows, Victor Van Dort en Corpse Bride in Corpse Bride
Een moeder en haar kind zijn een paar apart. In allerlei settings zijn ze elkaars tegenspeler, vaak in de gepaarde hoofdrollen. Een moeder en haar ongeboren kind zijn een twee-eenheid, hun lichamen werken samen aan de groei en ontwikkeling van het kind tot het min of meer zelfstandig verder kan. Het kan soms overkomen als een parasitaire leefvorm, waarbij het kind neemt wat het nodig heeft ten koste van de moeder. Toch is het niet alleen het groeiende kind dat neemt van de moeder, zowel tijdens de zwangerschap als tijdens de borstvoedingperiode en dus kan er eigenlijk beter worden gesproken van een symbiose: een samenlevingsverband waarvan beide deelnemers profiteren.
Het profijt voor het kind is overduidelijk: het heeft een veilige leefomgeving en krijgt daarin alle voeding en bescherming die het nodig heeft. na geboorte gaat dat eigenlijk net zo verder, maar dan in de armen in plaats van in de baarmoeder van zijn moeder. Voedsel, veiligheid en bescherming terwijl hij hard werkt aan groeien en ontwikkelen.
Het profijt voor de moeder is subtieler. Op het eerste gezicht lijkt het alsof de baby alleen maar neemt. Zijn voeding wordt gemaakt uit wat moeder heeft opgeslagen voor haar eigen reserves en ze deelt haar eigen afweerstoffen en immuunsysteem met haar kind. Maar zwanger zijn, een kind baren en voeden maakt een vrouw ook sterker. Een lichaam, organen en systemen, die worden gebruikt waarvoor ze zijn gemaakt, werken beter en zorgen voor een gezonder geheel. Dit heeft een effect dat merkbaar blijft na het beëindigen van de lactatieperiode en is dosisafhankelijk. Een aantal chronische ziekten geven minder last tijdens zwangerschap en lactatie. Met maar een beetje meer eten dan zonder een kind in of aan haar lijf om te voeden functioneert het lichaam van een moeder beter, soepeler, economischer. Het metabolisme van een zwangere en zogende vrouw werkt zuiniger dan van andere vrouwen. Het rendement van haar voeding bij het leveren van energie is beter wanneer zij dat moet delen met haar kind.
Een vrouw die zich bewust is van haar lichaam tijdens de zwangerschap, die zelfstandig en onverdoofd haar kind baart en hem met haar eigen lichaam voedt zodat hij gezond kan groeien en ontwikkelen, wordt daar ook mentaal sterker van. Het is empowerend, het geeft het zelfvertrouwen en het zelfbeeld een boost. In tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd, werken de hersenen van een zwangere en zogende vrouw ook beter dan van andere vrouwen. Ze zijn meer gefocust op wat werkelijk van belang is en reageren agressiever en effectiever op mogelijk gevaar.
Moeder en kind: een paar apart dat profiteert van elkaar en met elkaar. Ieder wordt er beter van, een win-win-situatie. Evolutie en biologie samen zijn een prima regisseur die een perfect stel medespelers hebben gecombineerd.
Eurolac Flits! met label evolutie, biologie, voeding, voeding moeder

Verhaaltjes

Foto: John Hurt vertelt als The Storyteller  in de gelijknamige TV serie verhalen aan zijn cynische hond
In tijden en streken waar het schrift niet bestaat of geen belangrijke plaats in het maatschappelijk leven heeft, zijn verhalen de drager van kennis en informatie. De verteller van verhalen is daarmee een belangrijk persoon, die met alle egards wordt ontvangen, de beste plaats aan de haard krijgt en de lekkerste hapjes van het maal. Een kale opsomming van feiten is niet aangenaam om te vertellen of om naar te luisteren en dus wordt de boodschap fraai verpakt, met uitweidingen, tierelantijnen en vergelijkingen. Niet dat het verhaal daarmee nu direct een onwaarheid wordt, het is ook niet meer precies zo als de werkelijkheid oorspronkelijk was. Een goede verhalenverteller kon ook zijn leven redden of in elk geval rekken, zoals het geval was met Scheherazade door het vertellen van mooie en verhalen.
Ook in onze hoog-technologische samenleving met informatiebronnen te kust en te keur, worden nog steeds verhalen verteld. Verhalen ter leringhe ende vermaeck. Verhalen voor het vermaak, die mag ik wel, om te lezen en om te schrijven. Of om naar te kijken wanneer het om visueel vormgegeven verhalen zoals films gaat. Verhaaltjes om van te leren kunnen ook heel aangenaam zijn en ook heel leerzaam. Bij de leerzame verhalen is het wel zaak goed in de gaten te houden wat de intentie en de achtergrond van de verhalenverteller is. Is de verhalerverteller vol van kennis die hij wil delen met zijn publiek of wil hij zijn huid redden door zijn toehoorders bezig te houden en af te leiden van hun eigenlijke doel? Wil de verhalenverteller met zijn educatieve verhalen de luisteraars goed doen of wil hij vooral zichzelf en zijn portemonnee goed doen? Is de verhalenverteller oprecht en weet hij werkelijk waarover hij het heeft of is hij oprecht in zijn geloof dat hij de werkelijke waarheid vertelt?
De toehoorder heeft ook intenties wanneer hij luistert naar een verhaal (of kijkt naar een visueel weergegeven verhaal). Wil de luisteraar aangenaam worden bezig gehouden of wil hij wat leren? Wil de toehoorder dat zijn eigen fantasie wordt geprikkeld of wil hij voedsel voor zijn kennis verwerkende hersendeel? Heeft de ontvanger verstrooiing nodig of kennis om een opdracht naar behoren uit te voeren? De eisen die iemand stelt aan de verhalenverteller wanneer hij slechts zoekt naar verstrooiing en prikkeling van zijn fantasie zijn anders dan wanneer hij dorst naar kennis en kundigheid. Het zou wel eens handig zijn wanneer verhalenvertellers hun intenties duidelijker zouden communiceren voor ze aan hun verhaal beginnen. Aangezien dat lang niet altijd zo is, zal de toehoorder zelf enig opzoekwerk moeten verrichten voor het luisteren kan beginnen.
Wie op zoek is naar ware en waarachtige kennis begint met zich af te vragen wie de meeste kans heeft die gewenste kennis te bezitten en te kunnen of willen delen. Wie meer wil weten over de werking van de elektrische leidingen en aansluitingen in zijn huis gaat dat niet bij de loodgieter zoeken. De loodgieter heeft misschien wel ideeën over elektriciteit en in zijn werk kan hij soms ook in aanraking komen met elektriciteit, maar het is niet zijn specialiteit. Omgekeerd zal de elektricien heus iets over loodgieterij weten, want loodgieterij en elektriciteit ontmoeten elkaar met enige regelmaat, maar een specialist in waterwerken is hij niet. Een aannemer of een architect weet van zowel loodgieterij als van elektriciteit, maar van allebei vooral algemene en niet de dieperliggende zaken. Zoek de verhalenverteller die over het onderwerp geleerd heeft, hetzij op ambachtelijk of op academisch niveau.
Een andere manier om het aanbod van verhalen te schiften is te kijken wie van welke informatie voordeel heeft. Dit is vooral van belang wanneer met  bepaalde kennis iets te koop wordt aangeboden. Wie een vervoermiddel zoekt gaat niet bij een enkele fabrikant van een enkel soort vervoermiddel te rade. De kans is groot dat zij informatie krijgt die op zijn best eenzijdig is. Het is immers in het financiële belang van de fabrikant dat zijn product wordt gekozen. Wie een wasmiddel zoekt zal via de klantenservice van een A-merk heel andere informatie krijgen dan op de site van een non-profit organisatie die producten vergelijkt. En nog weer anders dan bij mensen die uitgaan van zelfvoorziening en duurzaam huishouden.
Informatie over de gezondheid, de voeding en opvoeding van kinderen wordt door verhalenvertellers van allerlei pluimage verteld. Sommige vertellers zetten een podium op, midden op het marktplein, en maken een complete show van hun vertelling. Pas later zien de toehoorders de pet die dwingend rond gaat en de verkoopproducten waarop het podium is gebouwd. Anderen gaan langs de kant van het marktplein in een kraampje zitten en stallen hun kennis en kundigheid uit, spreken passanten aan. Ze hebben een verhaal te vertellen en laten dit weten ook, maar beginnen pas echt met vertellen als het ze wordt gevraagd. Sommige vertellers lopen tussen de toehoorders en vertellen alleen aan elkaar wat ze weten en wat ze zelf hebben ervaren.
Ouders die goede informatie willen over de voeding en opvoeding van hun kinderen kunnen zich laten entertainen door de grote show in het midden, maar voor echte kennis zoeken ze in de kraampjes naar een verteller met de juiste diploma’s aan de muur en passende ervaring in het vak en ze knopen verhalen-uitwisselende gesprekjes aan met de ervaringsdeskundigen op het plein: andere ouders.

Vechten

Foto: Bij Taekwondo wordt hoofd- en torsobescherming gedragen om kwetsuren te voorkomen.
Sommige olympische sporten geven mij moeite met het concept sport. Het zijn de vechtsporten: boksen, worstelen, judo, taekwondo. Ik ben een fervent pacifist en ben uiterst afkerig van lichamelijk geweld in welke situatie ook. Ik heb problemen met het verbinden van de concepten 'sport' en 'geweld'. Boksen, en andere sporten waarbij het voornaamste doel is de tegenstander knock-out te slaan, daar kan ik dus helemaal niets mee. Die andere vechtsporten zijn bij nader inzien toch niet alleen geweld en aanval, maar vooral ook verdediging en krachtmeting. En waar bij boksen de hersenen onvermijdelijk langzaam maar zeker veranderen in een inerte grijze brei, moet de grijze massa bij andere vechtsporten actief en alert blijven en worden gebruikt.
Met name bij de Oosterse vechtsporten is het van het grootste belang dat de vechter zijn tegenstander inschat, zijn sterke en zwakke punten leert kennen en, vooral, kan voorzien wat de strategie van zijn tegenstander zal zijn. Vervolgens zal niet een botte aanval, als in ''aanval is de beste verdediging'', de actie van onze vechter zijn, maar hij zal proberen de actie van zijn tegenstander tot zijn eigen voordeel te gebruiken. De actie van zijn tegenstander tot zijn eigen actie maken; de kracht van de tegenstander tot zijn eigen kracht maken. Dit vergt nadenken over de eigen doelen en handelingen en over die van de tegenstander.
Opvoeding wordt in sommige denkwijzen gezien als een manier om een kind te vormen tot een gewenst persoon, waarbij het breken of afleren van wat het kind zelf meebrengt noodzakelijk is of kan zijn. Dat kan ertoe leiden dat opvoeden wordt gezien als een gevecht, waarbij de ouder zich in een aanvallende positie opstelt. In extreme vormen kan fysiek geweld worden ingezet om het opvoedingsdoel te bereiken. Net als bij boksen kan dat fysieke geweld leiden tot fysieke schade, maar ook tot hersenbeschadiging. Dit kan eveneens het geval zijn wanneer dat geweld niet fysiek is, maar psychisch en emotioneel. Schelden, dreigen, kleineren en beschamen kunnen een kind, net zo erg als slaan, schoppen en schudden, voor het leven tekenen.
Subtieler, maar nog steeds een worsteling, zijn methodes waarbij een kind wordt overgehaald of aangemoedigd tot het aanwennen of vertonen van gewenst gedrag door straf en beloning. Bij straf en beloning is het vaak het kind, de persoon zelf, die wordt beoordeeld en kinderen krijgen het gevoel dat zij de liefde van hun ouders kunnen verliezen door ongewenst gedrag en verdienen door gewenst gedrag. De motivatie voor hun gedrag komt dus niet uit henzelf, maar wordt gestuurd door hun behoefte aan geliefd zijn door de ouders. Terwijl de liefde van de ouders voor hun kind een vaststaand gegeven hoort te zijn, welk gedrag een kind al dan niet vertoont.
Die drang naar het sturen, veranderen, modelleren van het gedrag van een kind begint al vanaf dat hij is geboren. Vanuit de baby zelf is het eenvoudig. Zoals dr. Grantly Dick-Read al zei: ‘’De pasgeborene heeft maar drie dingen nodig: de warmte in de armen van zijn moeder, de melk uit haar borsten en de zekerheid van het weten dat zij er is. Hij vindt deze alle drie aan de borst.’’ Op de een of andere manier hebben we als maatschappij het idee gekregen of onszelf en elkaar aangepraat, dat dit verkeerde behoeften zijn en dat eraan toegeven leidt tot verwende, onzelfstandige mensen met mogelijk nog allerlei andere ongemakkelijke eigenschappen zoals ongehoorzaamheid en egoïsme. Het is opvallend te zien dat uit ervaring en onderzoek blijkt dat mensen die als kind hebben gekregen wat ze nodig hadden, wanneer en zo vaak en zo veel ze dat nodig hadden, een veel grotere kans hebben zelfstandige, zelfverantwoordelijke en sociaal gevoelige mensen te zijn. Misschien niet een volgzame, serviele en gehoorzame burger, maar wel iemand die niet bang is zelf na te denken en verantwoording voor het eigen handelen te nemen.
Opvoeding begint al in het kraambed. Niet door disciplineren en kinderen in een schema wringen of de tijd tussen en van zijn voedingen en slaapjes te manipuleren, maar door hem de drie dingen te geven die hij nodige heeft. Wanneer hij ze nodig heeft. Zo vaak en zo veel hij ze nodig heeft. Zo is opvoeden geen gevecht, geen krachtmeting en zelfs geen zelfverdediging, maar een relatie die is gebaseerd op liefde en vertrouwen. Toch kunnen de eigenschappen die een beoefenaar van oosterse vechtsporten in zichzelf traint en cultiveert - zelfbeheersing, concentratie en meditatie - goed van pas komen als we als ouders ook maar mensen blijken te zijn en uit onmacht en frustratie toch gaan schreeuwen of erger. En ''sorry'' en  ''ík houd van je'' zeggen, wanneer je als ouder toch uit de bocht gevlogen bent, zijn krachtige technieken om je eigen mentale gezondheid en die van je kind intact te houden.
O, en behalve de melk, kunnen die basisbehoeften van de baby met even goed gevolg door de vader worden voldaan. Duidelijk geen olympische vechtsport dat opvoeden, als je het met zijn drieën doet.

Olympiade

Afbeelding: iconisch: borstvoeding als olympische prestatie
Zwanger zijn en vervolgens een kind baren wordt wel vergeleken met een Olympische duursport. Die Olympische prestatie wordt als het aan het lichaam van de moeder en aan de baby ligt afgerond met een lange en intensieve cooling down: borstvoeding. Ter ere van de Olympische Spelen en van de Olympische prestatie die elke vrouw levert als zij moeder wordt zolang de Spelen duren elke dag een stukje met een olympische sport als thema en afbeelding. Deze serie begon met een Proloog op 26 juli.

V

Foto: John Hurt als Adam Sutler  in V for Vendetta
De letter V is belangrijk bij zuigelingen- en kindervoeding. Het begint natuurlijk met de V van Voeding en Voedsel. Bij een zuigeling zijn dat niet noodzakelijkerwijs synoniemen. Voeding is voedsel als het gaat om *wat* een baby in zijn maag krijgt: melkvoeding, bijvoeding, kunstvoeding, vaste voeding; maar het kan ook gaan over *hoe* hij dat voedsel in de maag krijgt: borstvoeding, flesvoeding, vingervoeding, lepelvoeding, … Kunstvoeding gaat altijd om een vervanging van moedermelkvoeding of borstvoeding; flesvoeding kan een vervanging zijn voor borstvoeding als de moedermelkvoeding per fles wordt gegeven, maar kan ook een vervanging voor zowel borstvoeding als moedermelkvoeding zijn. Borstvoeding kan ook niets met voeding of voedsel te maken hebben wanneer een kind aan de borst troost zoekt en vindt, zijn mentale accu oplaadt, in slaapt valt of wakker wordt. Hoewel je dat ook voedsel zou kunnen noemen, maar dan geen tastbaar voedsel voor de maag, maar – om het maar even zwaarwichtig te benoemen – voedsel voor de ziel.
Dan is er ook nog de V van Veel, Vaak en Veilig. Jonge kinderen, en dan met name zuigelingen, eten heel veel en daarom moeten ze vaak eten en moet wat ze eten veilig zijn. Stel je voor dat een volwassen mens in verhouding net zoveel zou eten als een baby. Een veelgebruikte berekeningsformule gaat uit van 150ml voeding per kilo lichaamsgewicht per dag, voor grotere kinderen 120ml/kg/dag. Voor een kind van 6 kilo betekent dat tussen 120x6=720ml en 150x6=900ml per etmaal. Een volwassen mens van 60kg zou volgens die rekenformule 120x60=7200 en 150x60=9000ml per dag moeten eten (drinken). Dat is dus tussen dik 7 en 9 kilo voedsel op een dag. Uitgaand van een normale maaginhoud van ca. 500gram (de hoeveelheid voedsel per maaltijd per persoon die in grootkeukens wordt gehanteerd) zou die volwassen mens van 60 kg dus 14 tot 18 keer per etmaal een volledige maaltijd moeten nuttigen. Gelukkig hoeft een volwassen mens zijn gewicht niet binnen enkele maanden te verdubbelen. Een baby moet dat wel en heeft dus al dat eten nodig. Het lijkt voor de hand te liggen dat over frequente kleine porties te verdelen om de maag niet te overbelasten en op te rekken. Voor wie zo veel en vaak moet eten moet het voedsel ook veilig zijn: geen extra ballaststoffen, niets wat het extra zwaar verteerbaar maakt en niets waar hij ziek van wordt, want dat kan hij er echt niet bij gebruiken.
De laatste drie V’s staan voor Vocht, Vezels en Vet. Vocht en vet krijgt een baby die volledig en op verzoek en onbeperkt aan de borst wordt gevoed wordt voldoende en vezels heeft hij nog niet nodig voor het verteren van melk. Zodra een baby vast voedsel naast melkvoeding krijgt, gaat de darm anders werken en worden vezels ook belangrijk. Vezels zorgen voor massa in de darm (iets waar je je stevig aan vast kunt houden voor de darmen, zeg maar) en zetten de darm aan tot activiteit. Vezels hebben daarvoor vrij veel vocht nodig. Vezels zonder vocht veroorzaken een dikke, droge massa in de darm, die niet meer voor- of achteruit kan. Vocht zorgt voor een sponzige, kneedbare massa die gestaag door de darm kan worden voortgestuwd. Vet zorgt voor smering, net als kogellagervet ervoor zorgt dat draaiende onderdelen niet gaan schuren en stroef worden. Vet vertraagt ook de vertering van het voedsel, waardoor de spijsverteringsenzymen meer tijd hebben om de voedingsstoffen in opneembare delen af te breken. Dit geldt met name voor het verteren van suikers. Als de suikerverterende enzymen onvoldoende gelegenheid hebben de suikers af te breken, zullen deze gaan gisten als in een bierbrouwerij, compleet met bijbehorende schuim- en gasvorming.
Zonder inachtneming van de twee trio’s van V’s zal er een V voor Vendetta bij komen: het systeem van het kind komt in opstand met buikpijn, spugen, gasvorming, kolieken, huilen en/of te veel of te weinig groeien en verhoogde kans op allerlei problemen laten.

Overeenkomsten

Foto: Spiralen
Hoeveel verschillen en tegenstellingen er ook bestaan tussen alles wat we waarnemen in de wereld en zelfs het heelal, de overeenkomsten zijn vaak veel frappanter. Bepaalde vormen, zoals de spiraal, komen op elk niveau terug, van micro tot macro, van microscopisch klein tot galactisch formaat. Het lijkt erop of de natuur economisch omgaat met ontwerpen: Als je een goed patroon hebt, waarom zou je dan weer wat anders bedenken!
Lactatie is ook zo’n telkens opnieuw gebruikt patroon. Eenvoudig begonnen en dan steeds uitgebreid en gevarieerd. Lactatie als vorm is eenduidig begonnen als manier om het pasgeboren jong te beschermen. Volmaakt en kunstzinnig mooi in zijn eenvoud, net als de enkelvoudige spiraal van de stengelrank van de passiebloem: zorg dat de eerste besmetting van een kwetsbare pasgeborene gebeurt met ‘’bekende’’ pathogenen, van de moeder waarin hij zijn voorgeboortelijk leven heeft doorgebracht en dien bescherming toe die in datzelfde moederlichaam tegen diezelfde pathogenen is gemaakt. Bij een beperkt aantal nakomelingen tegelijk wordt het zorgen voor gezond overleven van elk individu belangrijker, het is dan niet meer de macht van de grote aantallen die overleving van de soort bepaalt, maar de gezondheid en de veiligheid van het individu.
Voortbordurend op dat eenvoudige basispatroon wordt het patroon ingewikkelder wanneer behalve bescherming ook voedsel wordt afgescheiden voor het pasgeboren jong. De spiralen worden complexer wanneer het voedsel steeds specifieker wordt aangepast aan de specificaties van de soort. Nog ingewikkelder en uitgebreider wanneer ook de manier van drinken door het jong wordt gevarieerd en aangepast. De enkelvoudige spiraal wordt een meervoudige spiraal zoals de bladschikking van sommige vetplanten, meerarmig zoals een melkweg, dubbel zoals een DNA streng. Lactatie wordt gepresenteerd in enkele, dubbele of tienvoudige paren stelsels; het voedsel krijgt grote variaties in samenstelling en de afgifte varieert van volcontinu tot eens in de week. Maar het basispatroon blijft hetzelfde: een moeder maakt voedsel en bescherming voor haar kind.
De laatste stap van variatie binnen een thema zijn de variaties binnen een soort. Het patroon blijft hetzelfde, maar de kleuren en de franje variëren. Alle* moeders voeden hun kind, maar geen twee doen dat precies hetzelfde. Alle* baby’s drinken aan de borst, maar geen twee doen dat hetzelfde. Alle* baby’s groeien, gedijen en ontwikkelen zich, maar allemaal net even anders. Het patroon is gelijk, de uitwerking varieert.
*) NB: ‘’Alle’’ is hier bedoeld in min of meer overdrachtelijke zin. Natuurlijk zijn er ook moeders en kinderen waarbij het niet werkt zoals bedoeld. Bij hen is er als het ware een fout in het patroon, waardoor de werking hapert. Soms kan die fout worden hersteld, soms kan er omheen worden gewerkt. Helaas is het soms niet reparabel en niet te omzeilen. In die gevallen moet er naar alternatieven worden gezocht.

Omdenken

Sam Worthington die als Jake Sully in Avatar zowel zijn culturele verwachtingen als zijn fysieke verschijning moet omdenken om een wereld te redden.
Ik mag graag natuurdocumentaires kijken op National Geographic en dergelijke zenders. Vooral over zoogdieren en hun gedrag. Zoogdieren, hoewel niet voorkomend in een variëteit zo groot als insecten, zijn er toch in alle soorten en maten. Van de kleinste muis of minivleermuis (die helemaal geen muis is, maar wel vliegt) tot en met de grootste olifant en walvis (die geen vis is en al helemaal niet op de wal leeft, maar wel zoogt). En allemaal hebben ze gedrag ontwikkeld dat precies past bij hun manier van leven en overleven. Bij dat gedrag hoort ook de manier van zorgen voor het nageslacht. Sommige dieren verstoppen hun jongen in nesten waar ze nu en dan komen voeden tot de jongen in staat zijn zichzelf te verdedigen. Andere soorten krijgen jongen die al gelijk kunnen lopen en rennen en zij laten hun jong achter zich lopen en om zich heen spelen en de jongen komen regelmatig even aanmeren voor een paar slokjes melk. Andere soorten hebben jongen die zich aan moeders vacht vastklemmen en zich laten meedragen waar moeder maar gaat. Ze dutten en dommelen, kijken rond naar waar moeder zich mee bezighoudt en naar de andere leden van de groep en ze duiken om de haverklap aan moeders boezem om te drinken. De meest naaste neven van de mens horen tot die groep: de mensapen. Primaten die wat lager in de ontwikkelingsladder staan kunnen nesten maken waarin ze hun jongen achterlaten, maar de mensapen dragen hun jongen gedurende langere tijd met zich mee. Mensapen zijn ook een flink deel van de dag bezig met eten en eten verzamelen en dat geldt zowel voor de vegetariërs als voor de omnivoren. Ze hebben geen vaste maaltijd-tijden, maar eten de hele dag door kleine beetjes, met af en toe voor de omnivoren een grotere vleesmaaltijd (voor de meeste mensapen bestaat vlees uit insekten en dergelijke, maar chimpansees zijn ook deels roofdieren met kleinere apen als prooi). Het eetgedrag van de jongen is daar een afspiegeling van: de hele dag door slokjes bij mama, afgewisseld met dutjes en rondkijken. Deze mensapen zijn dus, hoewel er geen of nauwelijks gras aan te pas komt, grazers. Wanneer je het gebit en het spijsverteringsstelsel van de mens vergelijkt met dat van bijvoorbeeld de chimpansee, zijn er grote overeenkomsten. Dit, in combinatie met de samenstelling van de melk en de nog altijd aanwezige grijpreflexen bij een mensenbaby doet vermoeden dat ook de mens zo’n snackende, dragende soort is. Gedragen worden, snacken en hazenslaapjes doen is dus volkomen natuurlijk gedrag voor een mensenbaby, net als voor een chimpanseebaby. Daar hoeven verder geen dubbel-blind, gerandomiseerde, prospectieve onderzoeken aan te pas te komen: het is gewoon af te lezen aan de biologische kenmerken. Grotere maaltijden die verder uit elkaar liggen en langere slaapperioden zijn concepten waar een baby niet erg bekend mee is en die voor de meeste baby’s ook niet erg aantrekkelijk zijn. Voor ouders is het wel makkelijker als kinderen minder vaak eten en langer alleen kunnen slapen. Als baby het daarmee niet eens is, is er een probleem. Een voedingsprobleem of een slaapprobleem. Het is niet een probleem van het kind, maar van de ouders. De oplossing zou dus ook moeten worden gezocht in de ouders en niet in het kind. Kwestie van omdenken.

Voeding

Foto: Kirsten Stewart als Bella Swan en Robert Pattinson als Edward Cullen in Twilight Saga: New Moon. Overeenkomend boekcitaat: "No! This is about my soul, isn't it? [...] Carlisle told me about that, and I don't care Edward. I don't care! You can have my soul. I don't want it without you — it's yours already!" Bella Swan, p. 69**
Er is voeding en er is voeding. En dan is er ook nog voeding en voeding. In de meest gangbare betekenissen is voeding het eten, de maaltijd; maar het betekent ook dat wat gegeten wordt, het voedsel. Dat geldt zowel voor het hele organisme als voor de cellen waaruit dat organisme is opgebouwd. Voeding is ook een term uit de elektrotechniek en betekent daar het punt waar de elektrische stroom naar binnenkomt in een apparaat. Indien nodig wordt daar ook de soort stroom omgezet van het aanbod van de elektriciteitsaanbieder naar wat het betreffende apparaat nodig heeft of kan verwerken. Voeding is dus, samengevat, dat wat een apparaat of organisme nodig heeft om te zorgen voor energie (en bij organismen ook bouwstoffen) om te functioneren. Er is sprake van vraag en aanbod en van vertering of omzetting. 

Bij voeding voro mensen is er allerlei onderscheid te maken, zeker bij voeding voor de allerjongsten. Borstvoeding is niet voeding voor de borst, maar voeding door de borst; zuigelingenvoeding daarentegen is voeding voor zuigelingen, maar ook voeding die door zuigelingen wordt opgenomen. Die twee zijn niet volledig uitwisselbaar. Er zijn namelijk ook allerlei zuigelingenvoedingen die absoluut geen borstvoeding zijn, maar kunstvoeding. Kunstvoeding is dan weer niet voeding voor kunst of voeding door kunst, maar kunstmatig nagemaakte voeding voor zuigelingen. Kunstvoeding kan van alles zijn, maar is nooit borstvoeding. Borstvoeding is dan ook veel meer dan zuigelingenvoeding, het is voeding uit de borst van de moeder voor het onderhoud, de groei en ontwikkeling van alle aspecten van een kind. Andere zuigelingenvoedingen zijn alleen ergens vandaar komend, min of meer geschikt voedsel voor de lichamelijk groei en ontwikkeling van een kind. Borstvoeding zorgt naast de bouw- en brandstoffen voor het lichaam van het kind ook voor brand- en bouwstoffen voor de groei en ontwikkeling en het functioneren van zijn hersenen en daarbovenop nog eens voor voedsel voor zijn ziel. [Vrees niet, beste lezer, dit wordt geen levensbeschouwelijke verhandeling over het al dan niet bestaan van de ziel en waar die is gesitueerd en wat ermee gebeurt als het lichaam ophoudt te bestaan. Ziel in deze context staat symbool voor dat deel van het wezen wat niet fysiek-lichamelijk is en ook niet geestelijk in de zin van product van hersenactiviteit. De ziel is in dit verband de zetel van het nog minder grijpbare dan wat het brein produceert: liefde, emotie, relaties, en dergelijke zweverige, maar voor menselijk functioneren toch wel belangrijke zaken. Sommigen zouden zeggen dat de ziel-in-deze-betekenis woont in de ene hersenhelft en de geest in de andere.]  Die tweede en derde betekenis van borstvoeding zijn voor een kind vaak nog belangrijker dan die eerste. Toch wordt over het algemeen door de meeste mensen vooral de eerste voeding, die voor het lijf, bedoeld als men het over borstvoeding heeft. Door moeders en door zorgverleners. En dat kan, onbedoeld, leiden tot misverstanden tussen moeders en hun kinderen. Omdat borstvoeding drie verschillende soorten voeding in zich verzamelt, heeft een kind het veel en vaak nodig. De ene keer voedt hij zijn lichaam, de volgende keer zijn geest en de derde keer zijn ziel. En misschien nog een vierde keer opnieuw voor de ziel. Zielen zijn vreemde dingen. Vooral omdat ze moeilijk te lokaliseren zijn en omdat ze zoveel aandacht en voedsel vragen. Als ze die aandacht en voedsel niet krijgen, kwijnen ze weg en lijken ze te verdwijnen. Verdwijnende zielen hebben de neiging een deel van het brein met zich mee te nemen, waardoor uiteindelijk het hele functioneren en de persoonlijkheidsstructuur van de betroffen persoon veranderen.*
Kindertjes die dus heel vaak aan de borst willen, hebben dus inderdaad honger, veel honger. Maar lang niet altijd honger naar de voeding die hun moeder of de zorgverlener denkt; niet de voeding voor het lijf, maar de voeding voor de ziel. Moeders van kindjes die heel vaak willen drinken, zouden zich geen zorgen moeten maken of hun melk wel voldoet, maar zouden zich moeten verheugen in alle voeding die zij hun kind geven om zijn ziel-honger te stillen. Met hun melk geven zij als het ware steeds beetjes van hun eigen ziel aan die van hun kind, zodat dat beginnende zieltje kan groeien en gedijen. En net als de melk uit haar borsten steeds wordt aangevuld naarmate er van gebruikt is, wordt ook de ziel van de vrijelijk delende moeder steeds weer aangevuld. Een typisch gevalletje van ‘’delen verdubbeld’’.
*) Het begrijpen van effecten van mishandeling op de vroege ontwikkeling van hersenen. Oorspronkelijk artikel: In Focus © Administration for Children and Families
Oktober 2001 US Department of Health and Human Services. Vertaling: Emma van Weringh - augustus 2003

**) Natuurlijk is mijn keuze van deze foto deels bepaald door mijn ietwat adolescente enthousiasme voor deze boeken en films, maar ook wel degelijk omdat in dit deel van de series een mooie metafoor wordt geboden voor het lichamelijk en geestelijk wegkwijnen wanneer een ziel verkommert. Ik had natuurlijk ook de alarmerende foto's van verwrongen ontwikkelde hersenen van verwaarloosde kinderen uit het hierboven genoemde artikel kunnen gebruiken ...

Puzzelen

Afbeelding: Ikea handleiding

Borstvoeding is de natuurlijke manier om baby's te voorzien van goede voeding, bescherming en koestering, maar het gaat niet altijd vanzelf. De meeste problemen zijn echter met goede informatie vooraf te voorkomen of met deskundige hulp op te lossen.

Borstvoeding is voeding, koestering en bescherming. Niet alleen is borstvoeding een optie voor de vraag welke voeding een zuigeling moet krijgen, maar ook een optie voor verzorging en koestering. Verzorging en koestering zijn de basis voor opvoeding en daardoor wordt borstvoeding geven ook een opvoedingskeuze. En borstvoeding is bescherming. Borstvoeding beschermt een kind op een manier die op geen enkele andere manier te verkrijgen is: met levende cellen uit het bloed van zijn moeder. De manier waarop borstvoeding kan zorgen voor voedsel, zorg en koestering is ook een bescherming tegen verlies en diefstal, want het maakt dichte nabijheid tussen moeder en kind nodig. Afgezien van het feit dat borstvoeding de van nature zo bedoelde manier van voeden, verzorgen, koesteren en beschermen is, is het ook de meest voor de hand liggende en meest effectieve manier. Toch kiezen nog altijd twee van elke tien Nederlandse vrouwen er van te voren al voor om geen borstvoeding te geven en haken van de overgebleven acht er in de eerste weken nog eens vier teleurgesteld af. Want natuurlijk? ja; voor de hand liggend? ja; maar vanzelf – nou, nee, bij veel vrouwen niet. Niet alle natuurlijke lichamelijke functies doen het ook gelijk als je ze aanzet. Sommige functies zijn echt van plug&play: stekker erin en de ademhaling zoeft, de spijsvertering start op, het hart rammelt er lustig op los en het hormonencircus slaat zijn tenten op (hoewel sommige van die artiesten voorlopig nog achter de schermen blijven voor een later optreden met extra spotlights). Andere functies zijn in principe wel aanwezig en bereid om aan de slag te gaan, maar die hebben een gebruiksaanwijzing bij zich. Nu weet iedereen die wel eens een Ikeakastje heeft gekocht dat handleidingen en gebruiksaanwijzingen niet altijd even makkelijk te lezen en op te volgen zijn. Voor veel mensen gaat het ook een stuk makkelijker als iemand die al eens een kast in elkaar heeft gezet erbij is om je te helpen en uit te leggen hoe je de gebruiksaanwijzing kunt lezen. Voor sommige mensen is het nodig er een expert bij te halen. Borstvoeding geven werkt eigenlijk net zo. Sommige moeders voelen instinctief aan hoe dat werkt met zo’n kind en die borsten, anderen hebben het wel eens zien doen en doen dat na. Sommigen hebben van te voren al goed gekeken hoe alles in elkaar zit en de gebruiksaanwijzing bestudeerd door boeken te lezen en films te bekijken bijvoorbeeld. Sommigen beginnen er niet aan als er geen hulp in de buurt is en sommigen beginnen vol goede moed, maar beseffen later dat ze een expert nodig hebben. Maar in principe zou het bij al die moeders (op een enkele na bij wie onvoldoende klierweefsel is aangelegd bijvoorbeeld) uiteindelijk moeten lukken om borstvoeding te geven. Het is geen schande hulp te vragen, net zo min als het een schande is om toe te geven dat je de Ikea gebruiksaanwijzing niet begrijpt. Zorg er wel voor dat je om te beginnen de goede gebruiksaanwijzing hebt die bij jouw product hoort. Als je hulp inroept: doe het op tijd, vóór alle schroeven lam gedraaid zijn en zorg dat je hulp vraagt aan iemand die weet hoe Ikea kastjes in elkaar zitten en niet iemand van een concurrerend merk.