Thuis

Foto: Dr. Jay Gordon, één van die kinderartsen die je zou willen klonen.

‘’Als de baby bij zijn moeder op de borst wordt gelegd, dan is die baby thuis.’’ Deze uitspraak komt van Jennifer Davidson, lactatiekundige in de praktijk van kinderarts Jay Gordon in de video ‘The Milky Way Movie’. Deze korte film laat zien waarom relatief weinig kinderen in de Verenigde Staten borstvoeding krijgen en toont de link tussen afnemende borstvoeding cijfers en toenemende obesitas en diabetes cijfers. De situatie in Nederland en Vlaanderen is natuurlijk niet helemaal gelijk aan die in de VS, maar voor een flink deel is wat deze film laat zien ook bij ons van toepassing. We zijn ons gaan bemoeien met de natuurlijke gang van zaken bij zwangerschap, baring, en de zorg voor en het voeden van baby’s. En dat is het eerste punt waar het fout ging. We vertrouwen niet meer in de lichamen en instincten van vrouwen en baby’s, we denken het met zijn allen altijd beter te kunnen bedenken. Natuurlijk, het is goed dat we in kunnen grijpen als er echt iets fout lijkt te gaan, maar om dan maar op voorhand bij iedere zwangerschap en baring in te gaan grijpen is lichtelijk voorbarig, doet geen goed en is potentieel gevaarlijk.

Een heel belangrijke factor die daar achteraan kwam is de verregaande invloed van de industrie, van de spullenmakers, van de fabrikanten van voedsel-gelijkende substanties. Gordon haalt een uitspraak van Gerber (een grote Amerikaanse kunstvoeding fabrikant) aan: ‘’Baby’s are our business’’. Niet ‘onze zorg’, maar ‘onze business’. Dat waar wij geld aan verdienen. Diezelfde uitspraak kon uit de mond van elke collega van Gerber komen. Het gaat die producenten helemaal niet om de gezondheid en het welzijn van hun kleine klantjes, maar om hun maagaandeel. Er is, zeg maar, x cm² babymaag in het land en elke poedermelkfabrikant wil een zo groot mogelijk deel daarvan vullen met zijn product. Ten koste van die van zijn concurrenten. En de grootste concurrenten zijn niet zijn concullega producenten, maar de moeders met hun zelfgemaakte melk. Want de concullegae zijn ook gewoon eerlijk ingewikkeld bezig met iets te maken en dat voor veel geld te verkopen, maar die moedertjes, die zitten thuis maar wat zelf te knutselen, die ondermijnen de hele business. Eigenlijk net als die luitjes die van hun oogst wat zaaigoed achterhouden voor het volgende zaaiseizoen of die ruilen met van die andere keuterboertjes, in plaats van duur en genetisch gemanipuleerd en gepatenteerd zaad te kopen van de grootindustrieel.

Laten we maar gewoon dicht bij huis blijven en de baby thuis laten zijn op de plaats waar hij hoort: in de buik van zijn moeder voor zijn geboorte en op en aan de borst van moeder na zijn geboorte. Laat die baby maar lekker thuiskomen bij zijn moeder. Moeder en kind zijn volledig voorbereid op de taken die hen wachten. Zo min mogelijk interventie en verstoring geeft de grootste kans op een goed verloop van de hechting en de aanvang van de borstvoeding. Het overgrote deel van de moeders kan in principe, in gunstige omstandigheden en met enkel wat aanmoediging haar kind zelf op de wereld zetten en het overgrote deel van de moeders kan ook, in gunstige omstandigheden en met wat aanmoediging, haar kind zelf voeden. Als we ons er maar eens niet met zijn tegenaan zouden bemoeien.

Soms gaat het moeizamer en dan is het goed dat er ter zake kundige en vaardige mensen in de buurt zijn om te helpen en zo nodig in te grijpen. Soms gaat het echt fout of lukt het niet alleen. Dan is het goed dat we hulpmiddelen en technieken hebben om daar wat aan te doen. En voor de weinigen bij wie het echt niet kan, hebben we vervangingsmiddelen. Gelukkig maar.

Chantal Molnar: The Milky Way Movie: Nursing A Galactic Revolution
Eurolac Flits! met label of zoekterm kunstvoeding, zwangerschap, baring, reclame, substituut. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Positief

Foto: Tamara Taylor probeert als Teacher het negatieve heel liefjes een positieve draai te geven in Serenity (2005)
Nog tijdens de naschokken van de discussie waar Charme naar verwees, begon een artikel uit het journal van de Amerikaanse vereniging voor gynaecologie en obstetrie  (Struebe, 2009) over het internet te circuleren. Het is een van de zeer zeldzame medisch-wetenschappelijke artikelen die niet alleen in de tekst, maar zelfs in de titel ingaat op de risico’s van het onthouden van borstvoeding voor moeder en kind. Twee items: borstvoeding als norm en daarmee geen-borstvoeding als riscofactor, en de aspecten van wel of niet lacteren voor de vrouw. Meestal wordt borstvoeding neergezet als iets overdreven positiefs, waarmee een moeder, zichzelf opofferend, haar kind een bonus geeft. Dit artikel geeft heel duidelijk aan dat moeders die ervoor kiezen geen borstvoeding te geven niet alleen hun kind te kort doen, maar ook zichzelf. Niks geen opgeoffer, gewoon lief zijn voor jezelf. Een mooi aspect daarvan is, dat als het misgaat, doordat je niet de juiste hulp en informatie kreeg, je geen schuldgevoel hoeft te hebben. Je mag gewoon lekker kwaad zijn. Want die luitjes die voor jou en je kind en de borstvoeding hadden moeten zorgen hebben de kantjes eraf gelopen. Nu hoeft niemand zich om te beginnen schuldig te voelen over mislukte projecten, maar ja dat doen moeders nu eenmaal vanzelf.
De conclusie van het artikel voor gynaecologen on obstretici is duidelijk en onomwonden: ‘’Kunstvoeding is geassocieerd met negatieve gezondheidsresultaten voor zowel moeder als kind, variërend van morbiditeit door infecties tot chronische ziekten. Gebaseerd op het overtuigende bewijs voor verschillen in gezondheidsuitkomsten moet borstvoeding worden erkend als de biologische norm voor zuigelingenvoeding. Medische counseling en de dagelijkse gang van zaken in de praktijk en het ziekenhuis zouden moeten worden gesynchroniseerd om te verzekeren dat de borstvoedende moeder-kind-dyade de beste kansen heeft voor een lange, succesvolle borstvoedingservaring.’’ Dit is een niet mis te verstaan, wetenschappelijk gebaseerd standpunt. De gynaecologische praktijk (en ook de verloskundige praktijk) zou in het centrum van borstvoeding promotie, voorbereiding en begeleiding moeten staan, er de drijvende kracht achter moeten zijn.
In de zorgwereld gaat men uit van een neutrale houding ten aanzien van de keuze van zuigelingenvoeding. Daarbij komt vaak een excuus over de keuzevrijheid van ouders en respecteren van keuzes. Die neutrale houding en dat respect gaan volledig voorbij aan wat de medische en biologische voorkeur zou zijn. Dat is vreemd en je ziet dat dan ook in vrijwel geen enkele andere medische situatie optreden. Natuurlijk is de cliënt uiteindelijk degene die kiest en verantwoordelijk is, maar over het algemeen zijn zorgverleners en met name artsen niet zo terughoudend in het benadrukken van wat zij de keuze van voorkeur vinden. En terecht. 

Het is een van de plichten van een arts om voor zijn patiënten de best mogelijke zorg te adviseren, voor zover mogelijk op wetenschappelijk bewijs gebaseerd. In de voorlichting die een arts geeft om zijn patiënten te helpen bij het maken van een gefundeerde keuze horen de opties en de consequenties van die opties te worden besproken. Net zo goed als de bijwerkingen van aanbevolen procedures of medicijnen moeten worden besproken, moet dat ook gebeuren bij de opties voor zuigelingenvoeding.
Zoals onder andere het artikel van Stuebe duidelijk maakt zijn de bijwerkingen van kunstvoeding niet gering en hebben ze betrekking op twee mensen tegelijk, de moeder en haar kind.
Patiënten wijzen op de negatieve consequenties is positief en proactief gedrag van een arts. Neutraal blijven en de consequenties van keuzes verdoezelen of negeren is daarentegen negatief gedrag wanneer gemeten in relatie tot de gezondheid en het welzijn van de patiënt. Om positief te blijven moet de arts echter ook het tweede deel van de aanbeveling ter harte nemen en niet blijven steken promotie. De zorg moet zodanig zijn ingericht en vormgegeven dat moeders ook die positieve keuze kunnen maken en waarmaken. Dus niet alleen informatie dat borstvoeding de voeding van eerste keuze is, maar vooral ook informatie over en begeleiding bij het ten uitvoer brengen ervan. Daarvoor zal eerst de kennis over de menselijke lactatie en de begeleiding bij borstvoeding van de gemiddelde arts een heel stuk beter moeten worden. En de invloed van en beïnvloeding door de kunstvoedingsindustrie worden geminimaliseerd (net als die van de medicijnenindustrie).
Stuebe A: The Risks of Not Breastfeeding for Mothers and Infants. Rev Obstet Gynecol. 2009 Fall; 2(4): 222–231. PMCID: PMC2812877

Ziel

Foto: Michael Emerson als Harold Finch, Kevin Chapman als Detective Lionel Fusco, Taraji P. Henson als Detective Joss Carter en Jim Caviezel als John Reese: bekraste zielen die trachten het bekrassen van andere zielen te voorkomen in Person of Interest
Zou ik het doen? Gewoon nog een keer over normen en waarden. Over wat normaal is en waarde heeft. Over normstelling en waardering. Ik heb het daar best vaak over, merk ik. Kennelijk loopt mijn mond, of liever gezegd: lopen mijn typende vingers over van waar mijn hart vol van is. Ik kan me daar met hart en ziel aan overgeven, haast mijn ziel en zaligheid aan geven, want het is me uit het hart gegrepen. Zo zeer gaat me dat ter harte dat ik er wel drie stukjes over kan schrijven: hart, ziel en zaligheid.
Al zappend om de reclame te ontlopen viel ik middenin een mooie documentaire op Canvas* over DNA, genetica en epigenetica, nadat ik eerder op de dag al had gekeken naar een herhaling van de VPRO Tegenlicht** aflevering van Nieuwjaarsdag over de psychologie van het grote geld en de bankiers die ermee spelen. En wat blijkt? Bankiers hebben geen zwarte ziel, maar hun  gedrag wordt gewoon fysiek bepaald door hormonen die de hersenfuncties beïnvloeden. Territoriumdrift van haantjes met een overdaad aan testosteron, op een leeftijd waar de hersenontwikkeling zich nog aan het afronden is, bepalen het lot van de wereld. En de zonden der vaderen worden wel degelijk op de kinderen verhaald tot in de eerste, tweede en mogelijk verdere generaties. En ook dat is pure biologie, zoals blijkt uit de jonge wetenschap epigenetica. Want wat een jongetje doet, vlak voor hij de puberteit ingaat en sperma gaat produceren, kan veranderingen aanbrengen in zijn genen, die hij vervolgens aan zijn nageslacht doorgeeft. Zo zadelt hij hen op met een minder dan perfect gezondheidsperspectief. Dochters van vrouwen die het laatste trimester van de zwangerschap grote en aanhoudende stress ervoeren zullen hun hele leven meer moeite hebben met het omgaan met stresssituaties.
Epigenetica is ongeveer de jongste tak aan de boom der wetenschappen. Het voorvoegsel epi- geeft aan dat het gaat om iets wat bij genetica komt of er net naast staat. Het wordt ook wel beschreven als een extra laagje bovenop de genetica. Epigenetica bestudeert invloeden die krassen maken op de genen en zo het erfelijk materiaal veranderen. Krassen op genen zijn als krassen op een ziel. Ze laten een blijvende en onuitwisbare indruk achter. Hoe jonger de ziel en hoe jongen de drager van de genen, hoe dieper de krassen erin worden geëtst. In het zaad dat nog gemaakt moet worden, in een kind dat nog geboren moet worden, in een mensenkind dat nog maar net aan het leven is begonnen. Van krassen gaat niemand dood, meestal. Maar of het ook werkelijk zo is dat dat waaraan je niet dood gaat je sterker maakt, waag ik na het zien van deze documentaires ernstig te betwijfelen.
Het wordt me steeds duidelijker dat ik me juist vanwege die epigenetica zo met hart en ziel inzet voor borstvoeding en fysiologisch ouderschap. Sommige dingen zijn niet meer te veranderen of te beïnvloeden. Wat papa deed toen hij 10, 11, 12 jaar was, daar kan hij spijt van hebben, maar ongedaan maken lukt niet meer. De natuurramp waardoor moeder tijdens de laatste weken van de zwangerschap een posttraumatische stress syndroom opliep was op zich al alarmerend genoeg, zonder ook nog schuldgevoel over te koesteren. Maar de keuzes die ouders maken aangaande het zogen en zorgen na de geboorte, daaraan kan nog van alles worden gedaan. Het wordt steeds duidelijker dat wat een kind in de eerste levensjaren ervaart, de materie die zijn hersenen te verwerken krijgen, niet alleen zijn eigen karakter bouwen en zijn ziel vorm geven, maar dat het op het niveau van zijn genetisch materiaal veranderingen aan brengt die hij doorgeeft aan zijn nageslacht.
Hartverwarmende ervaringen kunnen een kind tot een zielsgelukkig mens maken. Hartbrekende ervaringen bekrassen zijn ziel zo diep dat het erfelijk wordt. Dat te weten, raakt je tot diep in je ziel. Dat te weten maakt dat elke kras die op een kinderziel wordt gemaakt, door onwetendheid, onmacht of door de erfenis van het eigen epigenetische gebeuren een schaduw ervan op je eigen ziel maakt. gelukkig hebben wij naast een hart en een ziel ook nog onze hersenen, zodat als we kennis kunnen opnemen, beredeneren en welbewust dingen anders gaan doen. Om onze eigen krassen heen werken, geen nieuwe krassen maken op de zielen en de genen van de nieuwe generatie mensen.
*) VIA Canvas: Brave new world with Stephen Hawking
Vijfdelige reeks waarin Steven Hawking uitlegt hoe de wetenschap de mensheid ook in de toekomst vooruit kan helpen. In de vijf afleveringen gaat het achtereenvolgens over wetenschappelijke doorbraken op het gebied van machines, gezondheid, technologie, ecologie en biologie. Met Sir David Attenborough, Richard Dawkins, Aarathi Prasad en Lord Winston.
**) Joris Luyendijk: Tegenlicht 'Het brein van de bankier'. VPRO, 01-01-2013
Joris Luyendijk duikt onder in de Londense City en daalt af in de hoofden van de meester-bankiers. Een onderzoek naar adrenaline, testosteron, verslaving en de magie van het grote geld. Met onder andere  Peter Sioen, en neuroloog en voormalig derivatenhandelaar John Coates