Vertellen

Foto: In Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles (1994) vertellen Brad Pitt als Louis de Pointe du Lac en Tom Cruise als Lestat de Lioncourt elk hun kant van het verhaal.

‘’Waarom kunnen we niet de waarheid vertellen over klimaatverandering?’’. Dit is de titel boven een artikel over waarom bepaalde onaangename waarheden niet of moeilijk verteld kunnen worden, niet aankomen of niet worden geloofd. De auteur (Sauven, 2013) vergelijkt in zijn artikel de machinaties van de veroorzakers van een flink deel van die opwarming van de aarde met die van de tabaksproducenten in de decennia dat roken nog niet algemeen als schadelijk werd gezien. Eén van de eerste bekende klokkenluiders, Jeffrey Wigand, was een hoge baas uit de tabaksindustrie die bekend maakte hoe die industrie er met leugens en bedrog voor zorgde dat er een rookgordijn werd opgetrokken en mensen werden verleid te denken dat roken prettig en onschadelijk is. Een van Wigands bewijsstukken was een intern memo van een fabrikant: ‘’Twijfel is ons product, want dat is de beste manier om het op te nemen tegen het ‘blok van feiten’ dat in de hersenen van het grote publiek bestaat. Het is ook een manier om een controverse te vestigen.’’ U begrijpt dat dit een instant trigger was voor mij om over verder te denken in mijn eigen vakgebied.

Want ook mijn vakgebied heeft te maken met dit soort machinaties van de Grootindustrie. Bigpharma, Bigfood en Bigbucks in het algemeen hebben er alle belang bij dat mensen twijfelen over de juistheid van keuzes die hen niet aanzetten tot het uitgeven en blijvend uitgeven van geld aan dingen die ze niet nodig hebben, die slecht voor hen zijn en die uiteindelijk slecht zijn voor iedereen en de hele wereld. Dat geldt voor tabak, dat geldt voor producten die er uiteindelijk voor zorgen dat de aarde opwarmt en dat geldt voor voeding voor zuigelingen. U vindt wellicht dat ik wat hoog grijp om babyvoeding direct naast tabak en milieuvervuiling te zetten. Toch doe ik dat en zonder enige aarzeling. Ik durf stellen dat het op grote schaal onthouden van borstvoeding aan kinderen uiteindelijk net zulke desastreuze gevolgen zal hebben als breed gebruik van tabak en dat het bijdraagt aan de opwarming van de aarde.

En de industrie die de vervangingsmiddelen voor borstvoeding maakt gebruikt exact dezelfde strategieën als de industrieën in het artikel van Sauven. Twijfel en controverse. Twijfel aan het nut van borstvoeding, aan zichzelf (kan ik wel borstvoeding geven, ben ik wel een goede moeder, is mijn melk wel goed genoeg, genoeg?). Controverse onder de professionals die ouders juist zouden moeten steunen in het maken en uitvoeren van gezonde keuzes. Twijfel en controverse die aanzetten tot het idee dat de evidentie van de biologische blauwdruk moet worden bewezen. Controverse tussen publiek, politiek en stokpaardrijders over wat nu precies goede keuzes zijn voor individuen en voor de maatschappij. De lobby van de industrie staat langs de lijn en moedigt de kemphanen aan, zoals omstanders rondom een handgemeen dat kunnen doen: ‘’véchten, véchten, véchten!’’

Zoals de tabaksindustrie decennialang de dodelijkheid van roken en van meeroken bestreed, tabaksartikelen ‘’verrijkte’’ met toevoegingen die de verslavingseffecten doen toenemen, terwijl ze luidkeels voor parlementaire onderzoekscommissies bleven volhouden dat roken niet verslavend is; zoals de vervuilende industrieën de overheden influisteren dat ze wel heel erg goed zijn in de bestrijding van de werkloosheid en het bevorderen van de economie en het keren van het cisis-tij; zo fluistert de zuigelingenvoedingindustrie overheden in dat flesvoedende moeders beter zijn voor de economie, dat het maken en verkopen van kunstvoeding het beste middel is om van de melkplassen af te komen en de economie te bevorderen en ontkennen ze dat borstvoeding werkelijk zoveel beter is dan hun uiterst wetenschappelijk bedachte en gefabriceerde product. Tegelijkertijd, net als eerder de tabaksindustrie deed, worden artsen op alle mogelijke fronten geattaqueerd om over te komen naar het kamp van de kunstvoeders, er op zijn minst niet onvriendelijk tegenover te staan en vervolgens hun patiënten gerust te stellen dat zij heus een prima moeder zijn als zij geen borstvoeding geven. De hen door de kunstvoedingsindustrie ingefluisterde theorieën over borstvoedingbeleid zorgen er ondertussen voor dat moeders het idee krijgen dat borstvoeding voor hen niet gaat werken.

Uiteindelijk hebben we met zijn allen het tij kunnen keren wat betreft roken. Er wordt nog wel gerookt, maar iedereen, inclusief de rokers, weten nu in elk geval wel, dat dat toch de minder gezonde optie is. De milieuvervuiling en opwarming van de aarde blijven vooralsnog heikele onderwerpen, maar er is een groeiende tendens naar meer nadenken mensen dan mensen die zich in slaap laten sussen door de verhaaltjes. Datzelfde zie je aarzelend gebeuren bij de voeding en verzorging van de jongste leden van onze samenleving. We zitten nu nog in dezelfde hoek als de milieubeschermers, maar dat kan veranderen als we lang genoeg doorgaan met het vertellen van ons verhaal als tegenwicht voor het industrie verhaal.

John Sauven: Why can’t we tell the truth about climate change? Index on Censorship June 2013 42: 55-58, doi:10.1177/0306422013494282

Met dank aan @IvanWolffers voor zijn Tweet en mij ermee inspireerde tot het vertellen van dit verhaal: Klimaatveranderingontkenners gebruiken de smerige truckjes die geleerd zijn gedurende de roken-longkankerontkenning. ioc.sagepub.com/content/42/2/55

Supercalifragilisticexpialidocious

Foto: Julie Andrews als Mary Poppins en Dick Van Dyke als Bert / Mr. Dawes Senior zingen Supercalifragilisticexpialidocious in  Mary Poppins (1964)

Mary Poppins figureerde al eerder in een van mijn verhaaltjes. Het is een inspirerende persoonlijkheid, vooral omdat ze niets echt serieus neemt, behalve kinderen. Een van de meest magnifieke scenes uit de musical is de uitvinding van het woord supercalifragilisticexpialidocious. Wikipedia zegt over dat woord: 

De oorsprong van het Engelse woord wordt als volgt gesteld: super- "boven", cali- "schoonheid", fragilistic- "delicaat", expiali- "fouten inzien", en docious- "leerbaar", waarbij de som van deze woorden gezien kan worden als "De fout inzien van leerbaarheid door delicate schoonheid" ("Atoning for educability through delicate beauty"). Volgens de film van Walt Disney uit 1964 wordt het gedefinieerd als "Wat je zegt wanneer je niet weet wat te zeggen". 

Een heerlijk onzinwoord met als enige doel de conversatie gaande te houden. Het is ook een woord dat prachtig illustreert dat je met grote woorden ook helemaal niets kunt zeggen. Grote en dure woorden worden door de grootindustrie vaak gebruikt om helemaal niets te zeggen en vervolgens hun handel met woekerwinsten verkocht te krijgen. Van der Linde (2013) legt haarfijn uit hoe dat werkt in de geneesmiddelen industrie. Geneesmiddelen die we niet nodig hebben, die ternauwernood doen wat ze beloven, die ondergeschoffelde en mogelijk ernstige bijwerkingen hebben, die met enthousiaste medewerking van medische autoriteitsfiguren aan de man/vrouw worden gebracht. In dit artikel kun je op de meeste plaatsen ‘’geneesmiddelenindustrie’’ vervangen door ‘’kunstvoedingindustrie’’, want die hebben dezelfde streken.

Het supercalifragilisticexpialidocious van de kunstvoedingsindustrie is de mantra dat veel kindjes van een verhongeringsdood worden gered door hun fabelachtige product. Waarbij zijzelf natuurlijk fabelachtig bedoelen in de zin van ongelooflijk goed en ik in de zin van ongelooflijk. Op elk artikel over de risico’s van geen-borstvoeding en over de gevaren van kunstvoeding marketing, komt er op zijn minst één reactie in de trant van ‘’maar als er geen kunstvoeding was geweest, was mijn kindje nu dood geweest.’’ Over het algemeen zal dat een volledig foute inschatting van de situatie zijn, hoewel de moeder het zelf waarschijnlijk oprecht gelooft. Zij gelooft namelijk het quasi-wetenschappelijke geneuzel van de kunstvoeding marketeers. Nog erger: zij is, samen met het grootste deel van het publiek en de zorg, zonder dat ze het zelf in de gaten heeft, en dus zeer succesvol, gebrainwasht door diezelfde marketeers in de afgelopen halve eeuw. Zo zeer gebrainwasht dat collectief wordt aangenomen dat borstvoeding geven moeilijk is, dat de slaagkans een soort van Russische Roulette is; gebrainwasht met ingewikkelde en tegennatuurlijke schema’s en routines voor babyverzorging en het voeden van zuigelingen.

Natuurlijk zijn er vrouwen die echt, absoluut, geen of onvoldoende melk kunnen maken, wat ze ook proberen en hoe hard ze ook hun best doen. Dat is rot, vreselijk rot voor ze. Daar zou je, als het je overkomt, gloeiend-giftig kwaad om worden. Maar kunstvoeding is dan niet de enige optie. Er is ook de mogelijkheid om melk van een andere moeder te vragen voor jouw kindje. De meeste moeders zullen met liefde (letterlijk) voor jou en je kindje kolven en hun melk belangeloos schenken. Voor veel andere moeders geldt (hoe vervelend dat ook is om te horen) dat zij geen goede begeleiding krijgen, verkeerde adviezen krijgen, ineffectieve methodes volgen, waardoor het kan lijken dat zij onvoldoende melk maken of, uiteindelijk, inderdaad te weinig melk maken. Niet omdat ze het niet kunnen, maar omdat het om de een of andere reden belemmerd wordt. Ook voor hen is kunstvoeding niet de enige optie. Zij hebben er zelfs meerdere. De eerste is om door verandering van methodes, technieken en routines de melkproductie op te voeren tot de hoeveelheid die hun kind nodig heeft. Hoewel niet altijd eenvoudig, is dat vaak wel zeer goed haalbaar. Maar ook zij hebben de mogelijkheid om hun kind te voeden met de melk van een andere moeder.

Donormoeders maken duidelijk dat de delicate schoonheid van een moeder met een kind aan de borst wel degelijke educatieve potentie heeft. Het leert dat borstvoeden mogelijk is. Het leert dat moeders altruïstisch zijn en dat zij dat altruïsme verder dan alleen ten bate van hun eigen kind willen uitspreiden. En als een moeder gebruik maakt van donormelk en ze die melk aan haar kind geeft terwijl hij aan haar eigen borst drinkt, dan zal die delicate schoonheid van een moeder met een kind aan de borst ook bij haar worden geopenbaard. Je kan ook borstvoeding geven wanneer de borst weinig of geen melk maakt.

Supercalifragilisticexpialidocious op YouTube
Hans van der Linde: Het pillenbedrog. Trouw.nl, 18/05/13.
Eurolac Flits! met label of zoekterm risico van geen borstvoeding, reclame, industrie, donormelk. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Smullen

Foto:  Problemen met de voedselveiligheid in  Fawlty Towers: S2 E6 Basil the Rat (25 Oct. 1979) met John Cleese als Basil Fawlty.
Man-man is me dat even smullen. Ik kreeg een artikel toegestuurd door een trouwe lezer over onderzoek. Naar moedermelk. Naar de speciaalheid van moedermelk. Meer bepaald de speciaalheid van de suikers erin. Wel 200 of meer verschillende soorten suiker zitten er in. Maar het echte smullen komt pas bij de zinsnede: ‘’[…] ziet uitgelezen mogelijkheden voor innovatief onderzoek. Zodat flesvoeding op basis van koemelk in de toekomst meer op moedermelk kan gaan lijken.’’ De verborgen agenda opengeslagen neergelegd. De onderzoeker wie in het artikel wordt geciteerd is Lubbert Dijkhuizen van de RUG. Rijks Universiteit Groningen. Dat doet een belletje rinkelen waar ik een reactie op krijg als de hondjes van Pavlov op hun etensbel. Ik begin haast te kwijlen van de voorpret voor de smulpartij die daaruit komt, want Groningen, dat is toch waar ook die andere dokter, die zure, vandaan komt die moedermelk onderzoekt? Ja, ja, smullen dus. En wat is meneer Dijkhuizen nog meer? Directeur van het Carbohydrate Competence Center (CCC)*, een onderzoekscentrum voor koolhydraten. Zwaar gesubsidieerd door stad en provincie Groningen, de provincies Drenthe en Friesland en het ministerie van E, L & I en Europa; de Universiteiten van Groningen, Utrecht en Wageningen werken ook mee, evenals TNO. En de industrie. Volkomen niet interfererend met de onderzoeksopzetten en uitkomsten, hoor, haast Dijkhuizen zich de lezer te verzekeren. Ja, die kennen we. Dat is een bekend hapje, maar het blijft smullen.
Welke industrieën eraan meedoen? Ik zie wat agrarische koepels en aardappel- en graanverwerkers. Dat is overduidelijk, want daar komen de meeste zetmelen vandaan natuurlijk en die zijn belangrijk voor de economie van de noordelijke provincies. En bio-engineering specialisten, ook logisch als je op vierkante micrometer wil gaan onderzoeken. Ach, en kijk, daar hebben we DSM ook, Dutch State Mines, die al lang niks meer met steenkoolmijnen te maken heeft, maar vooral met aardolie en daarvan afgeleide producten. En voedingscomponenten. Die combinatie heb ik altijd curieus gevonden. Dezelfde fabriek die de plastickorreltjes maakt voor petflessen, maakt ook voedingssupplementen. Nou, ja stof voor een ander verhaaltje. Maar, kijk, ja daar, zie je wel. Ik wist het. Vriend N is ook. Diezelfde vriend N van gisteren: Nutricia, maar nu noemt hij zich meneer Danone, dat mag, mensen gebruiken wel eens andere naam, als ze even niet willen lijken te zijn wie ze zijn. En hij heeft zijn vriend Friesland-Campina meegenomen. Da’s een sjieke, hoor, die heeft een dubbele naam. U ziet me toch wel zitten smullen, hier, he. Likkebaardend lekker is dit en dan ben ik nog niet eens echt aan het artikel begonnen.
Die rest gaat over wat er allemaal aan die koolhydraten te onderzoeken is: hoe ze eruit zien, hoe ze opgebouwd zijn, wat er allemaal aan kan hangen en aan kan gehangen worden, wat het in kinderen doet via de voeding en hoe je het kan namaken om aan andere melk toe te voegen. En hoe geweldig al dat onderzoek economisch gezien is voor de meewerkende industrieën en bedrijven, en voor de noodlijdende noordelijke provincies, niet te vergeten. En hoe grandioos het is dat al die industrieën nog betere namaaksels voor moedermelk en andere fantasiedrankjes kunnen gaan maken. Want, ja, wat moet je anders met  die melkplas van al die Friese koeien en al die aardappels van de Groningse boeren (Drentse heide en schapen worden niet genoemd,  maar daar valt waarschijnlijk niet tegenop te innoveren, Drenthe blijft rustiek , daar is heus ook wel een markt voor**).
En, ach, kijk nou toch, hoe schattig: ze zijn alweer met die GOS-FOS dingetjes aan de gang gegaan, diezelfde die eerder al min of meer niet werkten in de kunstvoeding van de heren N en F-C. Maar het houdt ze van de straat, hè, zijn ze toch lekker bezig, dus laten we ze maar niet wijzer maken. Kijk, er kan weer een hele generatie studenten op afstuderen en het geeft een boel werkgelegenheid. Dat is ook best wat waard. Dat namaken van moedermelk, tja dat gaat ze niet lukken natuurlijk, want behalve al die honderden soorten suikers zitten er nog evenveel soorten vetzuren en eiwitten en eiwitverbindingen in. En dan hebben we het nog niet gehad over de levende cellen en de proactieve verdediging tegen pathogenen. Van die pathogenenvreters die gewoon smullen van de ene smerige bacterie na het andere stiekeme virus. Man-man is me dat smullen in die babydarmen.
Maar even alle gekheid op een stokje: als dat geld, al die inzet, al die energie, afstuderende studenten, en besturende overheden zouden toch eigenlijk beter kunnen worden gestoken in echt onderzoek naar borstvoeding en moedermelk, in educatie van zorgverleners zodat zij moeders en baby’s werkelijk adequaat kunnen helpen bij die gezonde start. Zonder die walgelijke nepdrankjes, superfoods en lachwekkend inadequate namaaksels. Daar zitten ook werkgelegenheid en afstudeermogeijkheden in. En denk eens aan al die innovativiteit van al die slimme, exclusief borstgevoede baby’s in de volgende generatie. Dat wordt puur smullen. Die hebben geen opgepepte kunstvoeding nodig als baby en geen opgepepte yoghurtjes voor de darmen later, geen gedoe met gemalen kippenlevers en ook geen opgepepte yoghurtjes voor de hersenen als ze ouder zijn.
*) Partners CCC

**) Daniël Lohues een ode aan rustiek Drenthe met het  lied Beste Koningin in Pauw&Witteman 10-04-2013

Debat

Foto:Sumo worstelaars: een gewichtige strijd

Het debat op 2 gisteravond was iets waar ik de hele dag al naar uitgekeken had. Een goed debat is entertainment van de hoogste orde. Een stevige stelling en goed van de tongriem gesneden voor- en tegenstanders die, volgens strenge regels en onder leiding van een stevige, onpartijdige leider, met onderbouwde argumenten hun positie verdedigen. Het deelnemerslijstje had me al een beetje doen fronsen: naast arts-antropoloog Ivan Wolfers en wetenschapsjournaliste Asha ten Broeke (beide spanden mijn verwachtingen hoog met hun al bekende standpunten), TV-chefkok Pierre Wind en verder ervaringsdeskundigen en de baas van de supermarketeersberoepsvereniging. Waar waren de andere deskundigen in dit speelveld, de psycholoog, de diëtist, de bewegingsdeskundige? Waar waren de beleidsmakers van overheid en zorg? Het werd dus een debat over meningen en niet over feiten. De enige twee die wetenschap als argument inbrachten, Wolfers en ten Broeke, werden letterlijk overschreeuwd door de kok en de supermarketeer. De discussieleider leek vooral zijn stretchoefeningen te willen etaleren. In een Twitter reactie achteraf meldde Wolfers dat hij ’’moet wennen aan feit dat meningen belangrijker zijn geworden dan kennis. Zal wel democratisch zijn. Een mening heeft iedereen, kennis niet.’’ Kernwoorden bleken ‘’verantwoordelijkheid’’ en ‘’schuld’’. Ik had terstond een deja-vu ervaring, omdat dit dezelfde woorden zijn die bij het informele brede maatschappelijke debat over zuigelingenvoeding ook steeds terugkeren. Ouders zijn verantwoordelijk voor wat ze hun kinderen te eten geven; wat, wanneer, hoe, hoeveel en soms waarom. En ze worden schuldig bevonden wanneer ze de verkeerde keuzes maken. Maar in een maatschappij waar meningen boven feiten gaan en waar geld verdienen waardevoller is dan gezondheid is het maken van verantwoordelijke keuzes voor de meeste ouders vrijwel onmogelijk. (En voor ouders die wel de gezonde keuzes willen en kunnen maken is de uitvoering voor gezinnen met lage inkomens vrijwel onmogelijk omdat de gezonde keuzes in de supermarkt - we laten de speciaalzaken bakker, groenteboer en slager maar helemaal buiten beschouwing- de dure keuzes zijn; hoe ongezonder, hoe goedkoper. Ten Broeke, 2011) De feitelijke, wetenschappelijk gebaseerde informatie is voor een flink deel van de ouders niet toegankelijk; informatie op etiketten ontbreekt, is onleesbaar of onbegrijpelijk of regelrecht misleidend en de informatie die door zorgverleners wordt gegeven is niet zelden gekleurd door de voedingsmiddelenindustrie. De overheid trekt zich terug onder het mom niet te willen betuttelen, maar in werkelijkheid om er geen geld aan te hoeven uitgeven (en mogelijk hierin gestimuleerd door de lobby van de rijke industrie?)
Mijn oplossing is simpel: Hef belasting op ongezond voedsel (vooral met suiker en geraffineerde zetmelen, maar ook verkeerde vetten, smaak-, geur- en kleurstoffen, smaakverbeteraars en appetijt-stimulanten) en gebruik de opbrengsten daarvan voor het goedkoper maken van gezond voedsel (voornamelijk vers en onbewerkt voedsel: groenten en fruit, eerlijk brood, vlees en zuivel) en voor eerlijke, feitelijke (niet door de industrie betaalde of anderszins beïnvloedde) informatie over gezond gedrag en voedsel (inclusief eerlijke, leesbare en begrijpelijk informatie op etiketten). Te beginnen bij de voeding voor de allerjongsten: moeder of poeder; pannetje of potje.
Asha ten Broeke: Wat kost eten eigenlijk? Is een budget van 50 per week genoeg om echt gezond te eten? 22 december 2011