Supernormaal

Foto: Vandaag jarig: Jim Beaver

De laatste aflevering van de zomerspecial In de herhaling. De meeste schoolvakanties zijn voorbij, het gewone leven gaat weer beginnen. Vanaf morgen kunnen de trouwe lezers, die inmiddels ook weer zo’n beetje terugkeren naar normaal, weer rekenen op ouderwets, degelijk schrijfwerk.

Mijn favoriete rol voor JIm Beaver is die van Bobby Singer in Supernatural. In het begin dachten de programmamakers dat hij een eenmalige verschijning zou zijn, en gaven hem de naam van de producer. Maar hij was een blijvertje en in een van de afleveringen wordt er een grap gemaakt over het feit dat het karakter in de serie dezelfde naam heeft als de producer. In deze serie wordt heel vaak gerefereerd aan andere films of series. Elke afleveringstitel is een referentie naar iets anders. De serie is op geen enkele manier normaal, niet in het onderwerp, niet in de uitvoering en niet in de mate waarin het zichzelf serieus neemt. Er lijkt een zekere structuur in te zien te zijn, maar daarvan wordt zo vaak afgeweken dat de afwijking haast de structuur lijkt. Alcohol of juist niet en ongezond of juist gezond eten zijn in bijna elke aflevering terugkomende thema’s. Net zoals ze dat zijn in de thema’s van dit blog.

Nieuwe moeder - nieuwe baby
Wennen aan je nieuwe rol als moeder: doe ik het wel goed, is mijn baby wel normaal, ben ik wel normaal, ...? Checklist voor nieuwe moeders om hun kind snel te leren kennen en 'het goed te doen'.
Houd je baby in de eerste weken altijd heel dicht bij je, niet verder dan een armlengte afstand en zo vaak/veel mogelijk in direct lichaamscontact. - Door veel en dicht bij elkaar te zijn leer je elkaar kennen en liefhebben en leer je elkaars taal sneller verstaan.
Gebruik de instincten en reflexen die moeders en baby's ingebouwd hebben meegekregen. - Als je baby voorover ligt en volledig gesteund is, werkt zijn zenuwstelsel het beste en kan hij al zijn aangeboren vermogens in de strijd werpen om zijn eten te vinden en zelf aan tafel te gaan; als jij achterovergeleund zit/ligt geef je je baby de kans dat te doen en zelf te ontspannen en met hem mee te werken.
Babymaagjes zijn klein en moedermelk verteert makkelijk. - Zorg dat je baby vaak een beetje kan eten, zo krijgt hij geen buikpijn en krampjes, kan zijn eten goed verteren waardoor hij goed groeit en komt je melkproductie goed op gang. 28 december 2010

en

Gestructureerde babyverzorging
Het krijgen van kinderen is een van de allergrootste veranderingen die een mens in zijn of haar leven kan meemaken. De zorg en verantwoordelijkheid voor een ander en zeer kwetsbaar mensenleven weegt zwaar. Het inpassen van een ander mens, met andere behoefte en zonder intellectuele manieren van communicatie in een gestructureerd leven voor velen een bijna onmogelijke opgave. In hun drang anderen te helpen stellen sommige zorgverleners in antwoord daarop programma’s en structuren op die ouders moeten helpen om hun baby op een gestructureerde, bij volwassen manieren passende wijze te verzorgen en opvoeden. Zij gaan er daarbij van uit dat wat werkt voor volwassenen ook goed moet zijn voor baby’s. Zij vergeten daarbij voor het gemak dat baby’s geen miniatuur volwassenen zijn, maar andere behoeften hebben om voldoende te kunnen groeien en zich ontwikkelen. Voorbijgaan aan de ingeboren behoeften van pasgeborenen vrijwel voortdurende menselijke nabijheid en frequente kleine voedingen en slaapjes kan sterke negatieve consequenties hebben voor de lichamelijke en de psycho-emotionele groei en ontwikkeling. 27 december 2010

en

Proost!
Bij de decemberfeestdagen hoort voor velen een glaasje om te proosten of om het diner te begeleiden. Meestal wordt gesteld dat vrouwen die een kind aan de borst hebben volledig moeten afzien van alcohol of om melk te kolven en weggooien na een drankje, maar klopt dat ook wel? Alcohol komt in zeer kleine hoeveelheden in de melk. De concentratie alcohol in de melk is een afspiegeling van die in het bloed van de moeder. De moeder drinkt iets met bijvoorbeeld 8% alcohol dan heeft zij een alcohol promillage in haar bloed en in haar melk van ongeveer 0,2. Dit is te weinig om invloed op het kind te hebben. Volgens Hale (2010) moet een moeder al een bloedalcohol promillage hebben van 3 voor het negatieve effecten op haar kind zal hebben. Bij deze hoeveelheid mag er ook geen auto meer worden bestuurd en men kan zich afvragen of een moeder nog wel verantwoord moeder kan zijn als zij ook niet meer in staat wordt geacht een auto te besturen. Vrouwen die chronische alcohol gebruiken of die erg veel alcohol drinken wordt afgeraden borstvoeding te geven, maar een enkel glas tijdens een diner of oudjaarsfeestje kan zonder bezwaar worden genoten. Om helemaal zeker te zijn kan na elk glas een uur of 2 worden gewacht met voeden. Onderzoek heeft aangetoond dt kinderen minder melk drinken zolang moeder nog alcohol in haar bloed en melk heeft, maar dat zij dat in de uren daarop volgend inhalen. Fijne en veilige feestdagen en gelukkig en gezond 2011! 25 december 2010

en

Risicofactoren overgewicht
Het gewicht van opgroeiende kinderen en volwassenen wordt voor een flink deel bepaald door wat en hoe ze als baby en peuter aten. Mensen die als baby of peuter graag fruit en groenten eten, zullen later een gezonder eetpatroon hebben en minder risico lopen op obesitas en daaraan verwante aandoeningen. Onderzoek van het Monell Chemical Senses Center wees uit dat kinderen die borstvoeding krijgen van moeders die ruim groenten en fruit eten (en moeders die borstvoeding geven hebben een tendens om meer groenten en fruit te eten dan moeders die kunstvoeding geven) wanneer zij aan vast voedsel beginnen met meer smaak groenten en fruit eten en meer geneigd zijn andere dingen uit te proberen. Borstvoeding geven op zich beschermt tegen te snelle groei, wat een andere risicofactor voor alter overgewicht is. Kinderen die kunstvoeding krijgen zijn geneigd meer te drinken dan ze nodig hebben, tenzij ze een hypoallergene voeding krijgen. De voor-verteerde eiwitten in HA voeding lijkt een sterker verzadigingssignaal te geven dan de koemelk eiwitten in gewone kunstvoeding. Ook kinderen die kunstvoeding krijgen van moeders die moeite hebben met het lezen en interpreteren van de honger en verzadiging signalen van hun baby worden makkelijk overvoed, wat kan leiden tot later overgewicht. 29 december 2010

Uvnas Moberg K: De Oxytocine factor. Thoeris, 2007. ISBN-13: 9789072219213
Colson S: An Introduction to Biological Nurturing: New Angles on Breastfeeding. Hale Publishing, 2010. ISBN    0984503935, 9780984503933
Aney M: ''Babywise' advice linked to dehydration, failure to thrive. AAP News 1998 14:21
van Veldhuizen-Staas CGA: Over het huilen van baby's (1998, 2005). http://eurolac.net/index.php?p=87
van Veldhuizen-Staas CGA: Inbakeren - wat en hoe; waarom wel of niet (2001, 2005, 2006) http://eurolac.net/index.php?p=88
Hale T: Medications and Mothers’ Milk, Hale Publishing, Amarillo TX, 200813, p 382-384
Monell Chemical Senses Center (2007, December 4). Eat Fruits And Veggies While Breastfeeding And Baby Will Probably Like Them. ScienceDaily.
Julie A. Mennella, Alison K. Ventura, and Gary K. Beauchamp. Differential Growth Patterns Among Healthy Infants Fed Protein Hydrolysate or Cow-Milk Formulas. Pediatrics, 2010; DOI: 10.1542/peds.2010-1675
Worobey et al. Maternal Behavior and Infant Weight Gain in the First Year. Journal of Nutrition Education and Behavior, 2009; 41 (3): 169 DOI: 10.1016/j.jneb.2008.06.005

Veelzijdig

Foto: Vandaag jarig Robin Williams; hij verscheen eerder als illustratie in de rol als menselijke robot Andrew Martin in Zeker geen borstvoeding gehad? (12-12-2011) en
Robot  12-4-2013, en als als Mrs Doubtfire in
Onvoldoende (2-5-2013)

In de ze aflevering van de zomerspecial ‘’In de herhaling’’ gaan we dubbel in de herhaling, met niet alleen een foto collage, maar ook met verwijzingen naar de blogjes waarin hij al eerder voor de verfraaiing zorgde, en een serie oude blogjes uit 2010. Een hommage aan een zeer veelzijdig acteur, die zowel komische rollen als serieuze klassieke rollen aankan. De keuze van herhalingen is net zo veelzijdig. Borstvoeding is net zo veelzijdig.

Onnodige vroeggeboortes en ondervoed geboren kinderen door roken en drinken tijdens de zwangerschap.
In opdracht van het ministerie van VWS en STIVORO analyseerde TNO de gegevens van de Peilingen Borstvoeding uitgevoerd tussen 2001 en 2008. In totaal hebben 15.000 aanstaande moeders een vragenlijst ingevuld. Van de ongeveer 180.000 jaarlijks  in Nederland geboren kinderen worden er 660 extreme vroeggeboortes (<28 weken zwangerschap). Een derde hiervan wordt direct veroorzaakt door roken tijdens de zwangerschap. Daarnaast  drinken rokende moeders twee keer zo vaak overmatig alcohol (> 6 glazen per gelegenheid). En van rokende moeders begint 38% direct met kunstvoeding, dat is dubbel zo veel als bij niet-rokende moeders.
Volgens kinderarts en TNO-onderzoeker Ko van Wouwe beginnen hierdoor teveel kinderen met een viervoudige achterstand: ze zijn ondervoed, extreem te vroeg geboren, blootgesteld aan overmatig alcoholgebruik en ze missen de voordelen van borstvoeding.
(17-8-2010)

en

Gespecialiseerde zorg voorkomt PPD
Hoofdonderzoeker Brugha van het grote PonDER onderzoek in Trent, Engeland en zijn team keken naar de effecten van bezoeken van gespecialiseerde wijkverpleegkundigen op het voorkomen van postnatale depressie (PPD). Bij aanvang van de studie vertoonden geen van de vrouwen die meededen aan het onderzoek tekenen van PPD. Een derde deel van de groep kreeg standaard zorg en twee derde kreeg regelmatig bezoek van een speciaal getrainde wijkverpleegkundige. Als de verpleegkundige signalen opving dat de vrouw mogelijk een PPD had of zou krijgen kon zij kiezen uit een paar opties om de vrouw te behandelen. Er waren duidelijke verschillen in het vóórkomen van PPD op 6 maanden, hoewel de verschillen niet stabiel waren. Toch denken de onderzoekers dat het inzetten van gespecialiseerde wijkverpleegkundigen een kosten-effectieve manier is om PPD te voorkomen.
(18-8-2010)

en

Borstvoeding vs kunstvoeding: BMI, gezondheid, voedsel variatie
Twee volledig los van elkaar staande onderzoeken (1 in Noord Carolina, USA en 1 in IJsland/Denemarken) probeerden het inzicht in het verband tussen zuigelingenvoeding, gewicht en gezondheid te vergroten. Gunnarsdottir cs bekeken in IJsland en Denemarken kinderen die meer of minder dan 2 maanden exclusief borstvoeding hadden gekregen en vonden in Denemarken sterker dan in IJsland een link tussen korter exclusief borstvoeding en een hogere BMI op 6 en 12 maanden. Ze concluderen dat levensstijl en het soort vast voedsel waarschijnlijk een bijna even grote rol spelen in het gewichtsverloop dan alleen de soort melkvoeding.
Het onderzoek van Strong&Strong e.a. was curieuzer: zorgt het gevarieerde smaakaanbod via moedermelk voor een grotere variatie in groente en fruit consumptie bij 2-3 jarigen? was hun onderzoeksvraag. De uitkomsten waren dat hoger opgeleide moeders gemiddeld een lager BMI hadden en meer borstvoeding gaven en dat hun kinderen meer gevarieerd groenten en fruit aten. Hieruit concludeerden zij dat borstvoeding geen invloed heeft op de smaakontwikkeling. Curieus hoe je cijfers kunt laten zeggen wat je wilt.
(19-8-2010)

en

Moeder met eetstoornissen: kind met voedingsproblemen?
Twee onderzoeksteams keken naar een eventuele relatie tussen eetstoornissen van de moeder en het gewicht en de ontwikkeling van hun kinderen. Stein et al keken vanuit de psychologie van de moeder terwijl Micali et al het perspectief van de kindergeneeskunde namen. Beide komen tot de conclusie dat moeders met bijvoorbeeld anorexia nervosa kinderen baren die vaker (te) vroeg en/of (te) klein zijn. Ook hun groei in het eerste jaar kan minder zijn. Stein vond dat moeders met een anorexia verleden wel heel realistische inschattingen maken van het gewicht van hun kind en dat de mindere groei geen gevolg is van hun eigen gewichtsobsessie. Micali vond dat kinderen van moeders met boulimie wel en groter risico van overgewicht hadden en dat kinderen van moeders met ander psychiatrische aandoeningen vaker voedingsproblemen hadden.
(20-8-2010)

Een ongeluk komt nooit alleen, of de wet van Murphy, maar als er iets fout gaat, volgt er vaak ook nog een volgende en een volgende. Zoals de kindjes van rokende zwangeren, die ook vaak meer alcohol gebruiken, beide redenen om te vroeg en/of te klein geboren te worden, en die dan ook nog kunstvoeding krijgen, want statistisch gezien kiezen rokende en drinkende moeders vaker voor kunstvoeding. Van Wouwe bedoelt natuurlijk niet te zeggen dat die kindjes de voordelen van borstvoeding missen, maar dat ze de bescherming ervan missen, of dat ze worden blootgesteld aan de risico’s van geen borstvoeding.

Als er voor de risico’s die deze kindjes lopen een vaccin zou zijn, zouden hemel en aarde worden bewogen om iedere zwangere of pasgeboren baby dat vaccin te geven. Maar nu komen we niet verder dan het halfslachtig adviseren niet te roken en drinken en nog halfslachtiger om borstvoeding te geven. Zonder gedegen financiële en daadwerkelijke ondersteuning om die adviezen ook uitvoerbaar te maken. Want ja, stoppen met roken en drinken en geen kunstvoeding geven zijn om te beginnen vrije levensstijl keuzes, maar die worden vooral gevoeld in de portemonnees van de grootindustrieën daarachter, met hun machtige lobby’s in Den Haag en Brussel. En bedenk eens wat de overheden mislopen aan belastingen en accijnzen als niemand meer rookt, drinkt en kunstvoeding geeft. Dat de tot astronomische hoogten stijgende kosten voor de volksgezondheid daarvan een gevolg zijn, wordt even over het hoofd gezien.

Het Britse onderzoek naar het effect van meer gefocuste menselijke aandacht op het ontstaan en verloop van depressieve klachten hoeft natuurlijk geen verbazing te wekken. In culturen waar kraamvrouwen in de watten worden gelegd, waar ze worden gekoesterd en gevierd in hun nieuwe moederschap, komt postpartumdepressie veel minder voor (Kendall Tackett, 2010). Menselijke aandacht en waardering is een prima preventief en curatief medicijn. Op het punt van psychische stoornissen bij moeders spreken ook de onderzoeken naar moeders met eetstoornissen en de invloed daarvan op hun kinderen duidelijke taal. Hoe de moeder denkt over eten, en hoe zij daar emotioneel mee omgaat, heeft invloed op wat haar kind eet en hoe het kind met voeding en eten omgaat. Opvallend is de uitkomst dat moeders met anorexia, met hun volkomen onrealistische kijk op hun eigen lichaamsgewicht, wel een duidelijk beeld van het gewicht van hun kind hebben. De mindere groei van hun zuigelingen wanneer ze borstvoeding krijgen kan een gevolg zijn van hun voedingsstatus, waardoor hun melk onvoldoende voedingswaarde kan hebben of simpelweg niet voldoende wordt aangemaakt.

A. Stein, L. Murray, P. Cooper, C. G. Fairburn (1996). Infant growth in the context of maternal eating disorders and maternal depression: a comparative study. Psychological Medicine,   26 , pp 569-574
Micali N; Simonoff E; Treasure J: Infant feeding and weight in the first year of life in babies of women with eating disorders. J Pediatr.  2009; 154(1):55-60.e1 (ISSN: 1097-6833)
Gunnarsdottir I, Schack-Nielsen L, Fleischer Michaelsen K, Sørensen T, Thorsdottir I: Infant weight gain, duration of exclusive breast-feeding and childhood BMI ? two similar follow-up cohorts. Public Health Nutrition(2010), 13:201-207
Strong LCA, Strong E, West D, Brouwer R, Ostbye T, Lovelady C: Relationship of early infant feeding (breast vs. formula) and fruit and vegetable variety in dietary intake of 2–3 year olds. FASEB J. 24: 556.16
Morrell J, Warner R, Slade P, Dixon S, Paley S, Walters G, Brugha T. (2009) Psychological interventions for postnatal depression: cluster randomised trial and economic evaluation. The PoNDER trial. Health Technology Assessment Journal, 13 (30).
Lanting CI,  Buitendijk SE,  Crone MR,  Segaar D,  Bennebroek Gravenhorst J,  et al. 2009 Clustering of Socioeconomic, Behavioural, and Neonatal Risk Factors for Infant Health in Pregnant Smokers. PLoS ONE 4(12): e8363.
Kendall-Tackett, K.A. (2010). How other cultures prevent postpartum depression: Social structures that protect new mothers. BestThinking.com

Meten is weten

Foto: Object. Wordt het object mooier als de kleuren benoemd en de lijnen geteld en keurig geordend zijn? (Klik op de afbeelding voor een grotere weergave.)

'Meten is weten' is een vaak gehoorde kreet om het meten en rubriceren van de meest uiteenlopende onderwerpen te rationaliseren. Maar wat meet je en wat weet je dan? Kinderen worden op alle mogelijke manieren gemeten, hun moeders en de melk die ze maken eveneens. Alles wat in een cijfer kan worden uitgedrukt wordt gemeten, zodat we van alles de lengte, breedte, omvang, gewicht, gehalte en wat al niet weten, kunnen opschrijven en vergelijken. En om dat laatste gaat het, het vergelijken. Past het cijfer in de rij, past het tussen de cijfers van anderen? Is het normaal, goed, gezond? Laten we het eens hebben over wat we weten en denken te weten na het meten van een kind en de melk die hij te drinken krijgt.

Van een kind wordt op gezette tijden de maat genomen van zijn lengte van kruin tot hiel in gestrekte toestand, van de omtrek van zijn hoofd en van zijn gewicht. Op het moment dat je dat meet, weet je wat de waardes zijn voor de genomen maten. Niet meer, niet minder. Het zegt op zich niets over wie, wat en hoe het kind is. Wanneer je dat meten op regelmatig terugkerende momenten herhaalt en alles netjes opschrijft en in een grafiek weergeeft, zie je of het kind groeit, stilstaat of achteruit gaat ten opzichte van zijn uitgangspunt en hoeveel die voor- of achteruitgang is. Wat je niet weet is waarom dat zo is, of het normaal is en of dat goed is voor dit kind in deze fase van zijn ontwikkeling. Wel, stilstand of achteruitgang is vermoedelijk niet goed. Na een fase van ziekte kan het wel normaal zijn. We zetten deze grafieken dus meestal af tegen die van andere kinderen van bijvoorbeeld hetzelfde geslacht en dezelfde leeftijd, zodat je kunt zien hoe dit kind het doet in vergelijking met andere kinderen. Wat je nog steeds niet weet is of deze groei voor dit kind in zijn omstandigheden goed is, of het is wat hij nodig heeft voor goede groei en ontwikkeling.

Om iets zinnigs met de cijfers te kunnen doen, zullen meer variabelen in overweging moeten worden genomen, zoals de algehele gezondheid en lichamelijke en geestelijke ontwikkeling. Zo zal je om te beginnen moeten kijken of de maten met elkaar in evenwicht zijn, ofwel past deze lengte bij dit gewicht? En ontwikkelt het kind zich binnen de te verwachten patronen en perioden? En heel erg belangrijk: zit het kind gewoon lekker in zin zijn vel? Dat laatste is wellicht de beste graadmeter. Natuurlijk wel eentje de niet in cijfers is te vangen. Om te weten of een kind het goed doet, lekker in zijn vel zit, moet je hem aandachtig observeren onder diverse omstandigheden: bij het eten, slapen, wakker zijn en spelen. Dat kost tijd en vooral aandacht. Het vergt ook empathie en inschattingsvermogen. En er is geen echte invullijst voor met te verwachten uitkomsten en randmarges naar boven en naar beneden en rode zones.

Dan de melk van de moeder. Omdat de borsten ondoorzichtig zijn en geen maatverdeling hebben is het voor sommige mensen moeilijk te aanvaarden dat de borsten maken wat nodig is en dat kinderen drinken wat ze nodig hebben. Waarom zou je daar ook op vertrouwen, wanneer dat al eeuwen en eeuwen en eeuwen goed is gegaan. Nee, weten kun je pas na meten en dus moet de melkaanmaak en output en input worden gemeten. Maar hoe meet je wat de borst maakt, wat de borst verlaat en wat bij de baby binnen komt? En zijn dat wel vergelijkbare metingen? Maakt de borst precies wat eruit gaat en drinkt de baby wat er werd gemaakt? Om te meten wat de borst verlaat wordt soms de melk gekolfd. Dat lijkt een mooie meting, maar wie garandeert dat dat is wat de borst te bieden heeft? Is de borst wel leeg na kolven en is wat de kolf eruit krijgt per definitie hetzelfde als wat een goed drinkende baby eruit zou krijgen? 

Dan liever kijken wat de baby binnenkrijgt. Daarvoor werd de techniek van voor en na wegen uitgevonden. Het idee is dat, als je een baby voor hij gaat drinken weegt en dan direct na het drinken nog eens (zonder verder iets aan hem te veranderen), je dan precies weet hoeveel gram hij binnen heeft gekregen. Maar kun je grammen zo overzetten naar milliliters? Dat zou alleen kunnen als het soortelijk gewicht van moedermelk 1 is. Nu zal dat er wel dicht in de buurt komen, wat moedermelk is voor een flink deel water, maar toch. Belangrijker is dat je met een gewicht of volume niet weet of dit is wat de baby nodig had, of het exemplarisch is voor alle voedingen en of dit de soort melk was die hij in deze hoeveelheid nodig had.

Dat brengt ons bij  de samenstelling van de melk. Moedermelk wordt nog steeds gezien als een magische substantie die zomaar, zonder dat je er wat aan doen kan slecht kan worden. Zo is het vloeibaar goud en zo is het een leeg, waterig, dun flutterig mengseltje. Maar gelukkig zijn daar dan de moedermelkmeters. Je kolft wat melk af, stuurt het op en je krijgt een lijstje met waarden van een paar van de honderden samenstellende delen van jouw melk terug. Je weet dan hoeveel eiwitten, vetten en suikers en nog een paar dingen er in dat monster van je melk zitten. Het zegt niets over of dat voor jouw melk normaal is, of dat is wat jouw kind elke keer dat hij drinkt nodig heeft. Het zegt vooral helemaal niets, wanneer het maar een enkel monster is op een willekeurig moment genomen. Moedermelk is per definitie niet constant van kwaliteit en dat hoort ook zo. Moedermelk verandert in de loop van de gehele lactatieperiode, en in reactie op bepaalde gebeurtenissen, per dag en per voeding en reageert op de manier van drinken en het borstvoedingmanagement.

De enige manier om te weten of er melk genoeg is en of die van goede kwaliteit is (van dat laatste kun je eigenlijk altijd uitgaan) is je kind voeden op een zo efficiënt mogelijke manier (dat wil zeggen passend binnen de patronen die voor onze soort evolutionair zijn vastgelegd en met een baby en adequate technieken) en vervolgens je kind te observeren voor groei, ontwikkeling en gedijen. en zelfs wanneer groei, ontwikkeling en gedijen onder de maat zijn, hoeft dat nog niet aan de hoeveelheid of de kwaliteit van de melk te liggen. Het kan ook iets in het kind zijn, waardoor hij zijn voeding niet goed opneemt of meer voeding nodig heeft.

Als uitsmijter nog even het testen van de hoeveelheid alcohol in moedermelk. Je kan je moedermelk met een doe-het-zelf-teststripje testen op de aanwezigheid van alcohol. Dat is een aardige scheikunde proef die de werking van lakmoespapier en andere visueel waarneembare analysemethodes aantoont. Als indicator voor de geschiktheid van moedermelk voor een baby is het totaal nutteloos. Het kan namelijk aantonen of, en mogelijk hoeveel, alcohol er in de melk zit, maar niet of dat voor dit kind in zijn omstandigheden ook kwaad kan. De hoeveelheid alcohol in moedermelk wordt gemeten in delen per duizend of zelfs delen per tienduizend. Dat is veel te weinig om enig klinisch effect te hebben. Een moeder moet al stomdronken zijn voor haar melk ongeschikt wordt. Tegen die tijd weet ze ook niet meer dat ze een kind heeft, laat staan dat het gevoed moet worden.

Genot

Foto: Freddie Highmore als Charlie Bucket en David Kelly als Grandpa Joe genieten in  Charlie and the Chocolate Factory (2005) van chocolade en de sprookjesachtige chocoladefabriek van Johnny Depp als Willy Wonka
Het woord genot heeft allerlei betekenissen, waarvan een flink deel valt in de categorie plezierige ervaringen, maar een deel gaat ook over bezit. Bezit kan natuurlijk ook genieten zijn, of als genotmiddel fungeren. Toch verstaan we onder genotmiddelen meestal wat anders. Een genotmiddel is iets dat genot verschaft. In de nauwere betekenis gaat het om stoffen die worden gegeten, gedronken, gespoten of gesnoven ten einde in het lichaam of de geest aangename fenomenen te genereren. Dat kan gaan om alledaagse dingen als chocolade en koffie, over alcohol, nicotine of hasj en marihuana, over paddenstoelen, padden, cocabladeren, opium, heroïne, cocaïne, of medicijnen. Door de eeuwen heen en over de hele wereld is de vindingrijkheid van de mens om middelen te vinden om genot te schenken onvoorstelbaar groot. Ook in de dierenwereld is het bekend dat sommige van een borreltje, in de vorm van gegist overrijp fruit, houden. Behalve een flinke kater de volgende morgen houden die dieren er over het algemeen niets aan over. Het overkomt ze dan ook gewoonlijk maar een keer per jaar. Mensen zijn daarentegen vaak geneigd het te overdrijven en het dagelijks te herhalen, soms zo veel dat hun normale leven eronder lijdt.
Sommige genotmiddelen kunnen, met mate genoten, ook positieve gezondheidseffecten hebben. Cafeïne en alcohol hebben invloed op de bloedsomloop en de bloeddruk, chocolade kan helpen neerslachtigheid te verlichten. Chronische pijn patiënten kunnen baat hebben bij een dagelijkse joint. Maar zonder uitzondering hebben alle genotsmiddelen ongewenste bijwerkingen, tijdens het genot en/of daarna. Sommige direct en al bij een enkele keer gebruiken, andere pas na intensief langdurig gebruik. De werkingen en bijwerkingen zijn afhankelijk van de stof, van de dosis en frequentie en duur van gebruik, van de leeftijd en algehele conditie van de genieter. Genot door middelen komt altijd met een prijskaartje eraan. Dat prijskaartje wordt verdubbeld als de genieter een onvrijwillige meegenieter heeft, zoals tijdens zwangerschap en lactatie.
Tijdens de zwangerschap delen moeder en kind het bloed. De placenta wordt vaak gezien als een zeef, terwijl het eerder een vergiet is: er gaat meer doorheen dan ter wordt tegengehouden. Omgekeerd denkt men vaak dat moedermelk een soort bloed is zonder kleurstof en dat alles wat moeder in heer bloed heeft automatisch in haar melk zit. In feite is de scheiding tussen de bloedbaan en de melk ook geen zeef, maar eerder een heel fijn filter. Veel stoffen passen er niet doorheen omdat de moleculen te groot zijn. Vervolgens is wat er in de melk zit niet wat het kind in zijn bloed krijgt. Veel stoffen worden in het spijsverteringsysteem grondig afgebroken en komen niet in de bloedbaan terecht. Wat wel overgaat in het bloed zorgt daar voor een veel lagere concentratie dan die in het bloed van de moeder. Zo is van veel medicijnen bekend dat de dosis die een kind krijgt via moedermelk maar rond de 1% is van wat de moeder krijgt. Dat is over het algemeen te weinig om klinisch significant te zijn, ofwel te weinig om te werken of bijwerkingen te veroorzaken.
Bij het bepalen of het genot van een middel kan samengaan met borstvoeding moeten de risico’s van het middel voor het kind worden afgewogen tegen de risico’s van geen borstvoeding of onderbroken borstvoeding. De risico’s van geen borstvoeding zijn bekend en goed onderzocht, en worden steeds meer bekend een beter onderzocht. De risico’s van veel medicijnen zijn voornamelijk theoretisch en weinig onderzocht. Datzelfde geldt in grote mate voor veel genotmiddelen, maar sommige zijn wel degelijk gevaarlijk. Stoffen die zich binden aan vet of vetoplosbaar zijn, gaan makkelijk over in moedermelk en kunnen daar een concentratie bereiken die hoger is dan die in moeder’s bloed. Vetoplosbare stoffen passeren bij het kind vaak ook makkelijker de bloed-hersenbarriere. Met name voor genotmiddelen  is het een minder goed idee om de zich nog razendsnel ontwikkelende hersenen van een baby daaraan bloot te stellen.
Over het algemeen wordt gesteld dat moeders die verslaafd zijn aan het een of andere genotmiddel, beginnend et alcohol en oplopend via soft- naar harddrugs, geen borstvoeding mogen geven. Aan de andere kant kun je overwegen dat een kind dat verslaafd ter wereld komt doordat zijn moeder tijdens de zwangerschap bleef gebruiken, cold turkey moet afkicken als na het afnavelen zijn toevoer wordt drooggelegd. Er zijn deskundigen die stellen dat dat afkicken zachter zal verlopen als hij een lager dosis van zijn genotmiddel krijgt via moedermelk. Maar een veel belangrijker vraag is of die verslaafde vrouw wel in staat is tot verantwoordelijk moederschap. Is zij altijd helder genoeg om te herkennen wanneer haar baby haar nodig heeft, eten nodig heeft, zorg nodig heeft? Zal de zorg en verantwoordelijkheid voor haar kind in staat zijn een hogere prioriteit te krijgen dan haar volgende dosis?
Ook bij minder extreme genietende moeders worden alom vraagtekens gezet. Hoeveel koffie mag je drinken als je borstvoeding geeft? Mag je een sigaretje roken als je het niet doet waar je kindje bij is? Mag je wel eens een wijntje drinken of een avondje uit je dak gaan? Mag je in het weekend eens een recreatief jointje roken of een lijntje snuiven? Alles ja? Alles Nee? Het ene wel, het andere niet? Zoveel vragen dat het genieten van kind en borstvoeding sommige moeder’s vergaat en het hele idee van borstvoeding van de hand doen. Dat is jammer en het hoeft niet zo ingewikkeld te zijn. Om te beginnen mag je je eigen gezonde verstand gebruiken. Goede informatie zoeken, uit betrouwbare bronnen en goed gefundeerd en van alle kanten bekeken kan helpen. Dan nog eens je eigen gezonde verstand gebruiken.
Ten eerste moet je je realiseren dat genotmiddelen die je bewustzijn veranderen ervoor zorgen dat het niet meer de vraag is of je melk geschikt is, maar of je zelf in die conditie geschikt bent. Dus als je overweegt om dronken, stoned of high te worden of met pillen te gaan partyen, kun je beter van te voren zorgen dat er een goede verzorger voor je kind is terwijl jij aan het genieten bent. Als je weer bij zinnen bent, kun je weer moeder worden en is waarschijnlijk de meeste schadelijkheid wel weer uit je melk. Denk er wel om dat je gedurende de tijd dat je geen borstvoeding geeft wel moet kolven om geen borstontstekingen te krijgen of je melk kwijt te raken. Als je een zorgt voor een voorraad gekolfde melk in de vriezers, kan je je kind zijn eigen genotmiddel blijven genieten.
Voor koffie en alcohol geldt: alles met mate. Een enkel glaasje alcohol kan geen kwaad, zolang het geen regelmaat wordt en het bij dat ene glaasje blijft. Wordt het een dagelijkse gewoonte of meer dan dat ene drankje, reken dan per gedronken glas twee uur om de alcohol weer uit je bloed en uit je melk te krijgen. In die tijd voed je je kind of laat je het voeden met je van te voren gekolde melk en zelf kolf je en gooi je je melk weg tot de wacht periode over is. Let op: het gaat per gedronken glas, dus als je twee glazen achter elkaar naar binnen kiept, moet je evengoed vier uur wachten. (Sommigen houden drie uur per consumptie aan).
Roken is een moeilijker te vatten probleem. Roken Nicotine en de verbrandingsafvalstoffen van het roken gaan over in de melk en zijn voor het kind net zo min gezond als voor de moeder. Maar mogelijk is het inademen van de rook van de sigaret die iemand in zijn omgeving rookt schadelijker dan de stoffen die hij via de melk in zijn maag krijgt. Naar alle waarschijnlijkheid is de melk van een rokende moeder nog steeds een kleiner gezondheidsrisico dan een niet-menselijke, industrieel vervaardigde melk.
Het laatste woord is er nog niet over gezegd.  Ik zou zeggen: geniet vooral van het moeder zijn, van je kind en van borstvoeding geven, maar rook, drink, blow en snuif toch maar met mate. Of stel het even uit, want de voorpret is ook als puur genieten.

Roes

Foto: Rupert Grint als Ron Weasley denkt dat hij de toverdrank  Felix Fortunatis drinkt (opvallend  onopvallend zogenaamd in zijn ontbijtdrank gegoten door Daniel Radcliffe als Harry Potter, nadat Emma Watson als Hermione Granger duidelijk heeft laten weten dat dit in de tovenaarswereld geldt als  doping); de gedachte aan dit drankje alleen al brengt hem in een overwinnningsroes, waardoor hij de wedstrijd wint, in Harry Potter and the Half-Blood Prince. Persoonlijk denk ik dat die drank een ingewikkelde, op toverkracht gebaseerde vorm van oxytocine was. (Verder op de afbeelding Bonnie Wright als Ginny Weasley en Katie Leung als Cho Chang)
Nr. 2  in de top tien meest gelezen Eurolac Flits!: Proost! 25 dec. 2010

Alcohol is een hot topic voor borstvoedende moeders. Het op één na meest gelezen stukje in dit blog gaat erover, evenals de stukjes in dit lijstje, waarvan ik ook een compilage maakte voor snelle referentie. Een wat degelijker artikel schreef en publiceerde ik op de eurolac.net site. Mensen hebben altijd wel een reden om een glaasje te drinken, maar collectief zijn er twee periodes die een piek in de interesse te zien geven: met de decemberfeesten en met carnaval. Nu dus en het komt net mooi uit dat dit topic nu dus aan de beurt is op deze pagina’s. Eigenlijk heb ik niet veel meer toe te voegen aan al die informatie die ik al gaf. Ik heb nog even de inmiddels verouderde referentie van Hale 2008 nagekeken in Hale 2012*, maar die info is niet verandert. Alcohol komt in melk in precies dezelfde hoeveelheid als in moeders’ bloed, het duurt per consumptie 2 uur voor het er weer uit is. Alleen structureel alcoholgebruik (dagelijks minimaal 2 consumpties) of volledig ladderzat zuipen geeft nadelige gezondheidseffecten bij de baby te zien. Kinderen beperken hun inname van alcoholhoudende moedermelk door minder te drinken in de vier uren na een alcoholische consumptie (daarbij geholpen door een mindere afgifte van melk door lagere oxytocine respons), maar halen het in de 16 uur daarna ruimschoots in.
Het interessante van alcohol en oxytocine is, dat ze je beide in een soort roes kunnen brengen en je zelfvertrouwen vergroten. Alleen maakt de roes van alcohol dat je letterlijk min of meer van de wereld raak en geen idee meer hebt waar je mee bezig bent, terwijl de oxytocine-roes  je heel erg gefocust maakt op de relatie met de persoon die jou die oxytocine-high geeft. Alcohol kan je een allemansvriend maken of een amokmaker richting willekeurige mensen. Oxytocine richt je affectie en vertrouwen of een enkele specifieke persoon of een kleine specifieke groep. Oxytocine kan ook tot agressie leiden, maar dan zeer gericht op een bedreiging van de vertrouwde en geliefde groep.
Alcohol en oxytocine werken elkaar ook tegen, ze zijn concurrenten in dezelfde delen van de hersenen. Waar alcohol zit kan geen oxytocine zijn. Dat is de reden dat moeders met een borrel op minder melk geven. Ze hebben de melk wel, maar doordat de oxytocine zijn werk niet goed kan doen, stroomt de melk minder overvloedig. Kinderen drinken dus minder melk van een moeder met een biertje op. Dat is een voordeel, want dan krijgen zij ook minder binnen. Aan de andere kant wordt oxytocine met succes ingezet bij mensen die afkicken van alcohol en te kampen hebben met ontwenningsverschijnselen. Met regelmatige toediening van oxytocine neusspray hebben zij minder klachten en hebben ze minder medicijnen nodig om het afwennen te ondersteunen.
Van alcohol en van oxytocine kun je in een staat van vervoering raken, in een roes, in een euforie. Maar die van oxytocine heeft toch de voorkeur wegens het lagere risico van vervelende bijwerkingen voor de euforist en haar omgeving.
*) Hale T: Medications and mothers’ milk. Hale Publishing, L.P. 2012(15)
Pedersen CA, Smedley KL,  Leserman J, Jarskog LF, Rau SW, Kampov-Polevoi A, Casey RL, Fender T, Garbutt JC: Intranasal Oxytocin Blocks Alcohol Withdrawal in Human Subjects.  Alcohol Clin Exp Res, 2012, 1530-0277. http://dx.doi.org/10.1111/j.1530-0277.2012.01958.x
Eurolac Flits! met label alcohol, risico. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Geboeid

Foto: Michael Welch als Billy Wharton wordt geboeid door Eddie Cahill als Don Flack  in  Late Admissions (CSI: NY: S 9, E 8)
Er lopen momenteel binnen mijn professionele kringen enkele discussies over spullen en gadgets. Die lopen er vaak, maar nu vallen ze me weer even op. Vaak boeit het me niet zo wat iedereen overal van vindt, maar soms word ik weer eens door geraakt. Mensen en spullen. Dingen. Materie. Gadgets. En hoewel ik blijf bij mijn principe dat je voor borstvoeding voldoende hebt aan tenminste één werkende borst en een willig kind, maak ik me ook schuldig aan het hebben van en aanbevelen van spullen, dingen, gereedschappen. Maar waar ik werkelijk geboeid door kan raken is de vraag waarom mensen zo hangen aan spullen. Waarom ze er zo door geboeid zijn, zeg maar, door die gadgets.
Voor een deel is het misschien wel gebrek aan zelfvertrouwen. Vandaag werd ik getroffen door een e-magazine artikel over een vrouw die volkomen gechoqueerd was door een andere vrouw die een jaar lang haar hele ‘’beauty routine’’ weggelaten had. Zij kon zich niet voorstellen hoe je zonder enige beauty ingrepen met zelfvertrouwen de deur uit kan gaan. Kennelijk is voor sommige (veel?) mensen zelfvertrouwen iets dat uit een potje of een flesje komt. Of uit een elektronische gadget. Voor moeders die borstvoeding geven zijn er ook allerlei elektronische gadgets. Toepassingen voor op een slimme telefoon of tablet die je vertellen wanneer je kind moet eten of een schone luier of slapen of wakker worden. En bij het eten vertelt het geval je ook nog welke borst aan de beurt is. Ik kan geboeid de beschrijving van zulke apparaatjes lezen. Hoe verzinnen ze het. Een kind eet als hij honger heeft, net als een echt mens. Hij krijgt een schone luier als hij gepoept of geplast heeft. Ja, écht waar, wat een boeiend idee toch, hè. En welke borst er aan de beurt is? Die het volste of het zwaarste voelt. Of die op dat moment het handigst is. Of die het soort melk geeft waar de baby op dat moment zin in heeft: veel en zoet of weinig, rijk en romig.
Een ander boeiend hebbedingetje is een teststripje waarmee je het alcohol gehalte van je melk kunt testen. Zodat je zou weten of je na het genieten van alcoholische versnaperingen je kind borstvoeding mag geven of niet. Nou, ik kan je zo al vertellen dat zolang je niet als een dronken lor door de politie geboeid wordt afgevoerd, je melk voor je kind hoogstwaarschijnlijk niet echt gevaarlijk is. Waarschijnlijk ben jij dan zelf gevaarlijker dan je melk voor je kind. De vraag na alcoholische consumpties is niet of je melk nog geschikt is voor je kind, maar of de moeder nog geschikt is als moeder op dat moment. De risico’s van geen borstvoeding zijn overigens hoger en beter gedocumenteerd dan de eenmalige consumptie van melk met een tic. En over geen borstvoeding wordt een stuk minder moeilijk gedaan dan over alcohol drinken tijdens de borstvoeding periode. Laten we het erop houden dat wie met een puntenrijbewijs nog mag autorijden ook nog haar kind borstvoeding mag geven.
Er zijn ook spullen en hulpmiddelen waarvan men algemeen vindt dat die min of meer onmisbaar zijn. Kolven staan bovenaan dat lijstje. Zelfs veel van mijn collega’s staan over het algemeen snel klaar met een kolf bij borstvoeding problemen. Naar mijn, ik geef toe niet erg bescheiden, mening is dat niet nodig, lang niet altijd in elk geval. Een kolf is zelden werkelijk en onmisbaar nodig. Vrouwen worden namelijk geboren met vrijwel alle gereedschappen en hulpmiddelen die ze nodig kan hebben. Tenzij ze geboren is zonder handen of ernstige reuma heeft, dan wordt het lastig. Moeders eigen handen zijn werkelijk een uitstekende kolf. Met een laag energieverbruik en zonder uitputting van de grondstofreserves en zonder vervuilende uitstoot of afval. Handen zijn groen, duurzaam, en doen het vrijwel altijd. Met een zeer laag blessure risico en, na enige oefening, een hoog rendement. Maar het heeft wel vertrouwen nodig. Zelfvertrouwen. Vertrouwen in het kunnen van het eigen lichaam. Vertrouwen in het weten dat je je lichaam mag aanraken en gebruiken. Vertrouwen dat je geboeid mag zijn door de onbeperkt mogelijkheden van je eigen lichaam. Zonder spullen, dingen, gadgets. Alleen jij en je kind. Heel simpel, heel boeiend.
van Veldhuizen - Staas CGA: Het afkolven van moedermelk. Gepubliceerd online
Eurolac Flits! met label afkolven, hulpmiddelen, alcohol. Deze links leiden naar lijsten met bijdragen met deze labels. Klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Carnaval

Foto: Venetiaans carnvalsmasker
Het feest der Zotten is in het zuiden weer losgebarsten en de alcohol stroomt weer rijkelijk. Voor zwangeren is het duidelijk: geen alcohol, ook niet een half glaasje, want we weten eenvoudig niet wat een eventuele veilige ondergrens is. Een ongeboren kind drinkt namelijk onverdund met de moeder mee en zijn lever is absoluut nog niet in staat de alcohol af te breken. Daardoor komt de alcohol steeds opnieuw in zijn systeem terecht en worden de hersenen keer op keer onder vuur genomen. Wanneer het kind is geboren wordt het een heel ander verhaal. Ten eerste is het kind verder ontwikkeld en zijn lever is iets beter in staat vergiften af te breken. Nog niet echt goed, maar beter. Een ander belangrijk verschil is dat via moedermelk maar een fractie van de alcohol die moeder drinkt bij hem binnen komt. De grote deskundige op het gebied van medicijnen en andere drugs bij borstvoeding, Thomas Hale (2010) legt haarfijn uit wat er gebeurt als moeder een enkele gestandaardiseerde alcoholische consumptie inneemt. Binnen korte tijd wordt de alcohol in haar bloed meetbaar en vrijwel gelijk wordt dezelfde hoeveelheid in haar melk gemeten. In diverse onderzoeken bleek na één consumptie een piekwaarde van 0,3-0,4 promille te worden bereikt in melk en bloed. In de loop van de daarop volgende 3 uur daalt dat vervolgens naar 0,09. In de kinderen van moeders die een beetje alcohol drinken werden geen ongewenste effecten waargenomen. Wanneer moeders regelmatig en veel drinken krijgen kinderen wel verschijnselen zoals sufheid, slaperigheid, slapheid en afnemende groei. Sommige kinderen van zware drinksters vertonen juist slapeloosheid, verhoogde irritabiliteit en woede aanvallen. Regelmatige (dagelijkse) alcoholconsumptie en grotere hoeveelheden alcohol drinken wordt daarom voor voedende moeders afgeraden. Een enkele keer doorzakken zoals met carnaval kan worden opgevangen door van te voren te zorgen voor een voorraad melk en een goede, nuchtere oppas voor de baby. Moeder moet wel kolven op de tijden dat haar kind eigenlijk zou drinken, om borstontsteking en teruglopen van de productie te voorkomen. Deze melk is niet geschikt voor consumptie door de baby. Om te berekenen wanneer de melk weer veilig is moet per genoten standaard consumptie 2-3 uur worden opgeteld. Om helemaal zeker te zijn dat de melk na die tijd weer schoon is kan een teststrip worden gebruikt. Hiervoor kan een speeksel alcohol teststrip worden gebruikt of een speciaal voor moedermelk op de markt gebrachte meetstrip (Milkscreen). Zolang moeder nog onder invloed is van alcohol in hoeveelheden die autorijden verbieden is zij ook niet in staat om op verantwoordelijke wijze voor haar kind te zorgen, onafhankelijk van de voeding die haar kind krijgt. Moeders die dus volop carnaval willen gaan vieren inclusief grotere hoeveelheden alcohol zoeken best ruim van te voren een oppas die nuchter blijft.
Moeders die zich kunnen beperken tot een enkele alcoholische versnapering boeven geen speciale maatregelen te nemen, want de hoeveelheid alcohol die hun kind via de melk bereikt is te klein om schade aan te richten. Houd er wel rekening mee dat in de uren na een glas het kind minder melk binnenkrijgt, omdat alcohol de toeschietreflex remt. In de uren die daarna komen halen de meeste kinderen dat weer in door wat meer te drinken.
Dus voor de carnavalsviersters: bereid je voor, huur zo nodig een oppas in voor een langere periode, bereken of meet je risico  en geniet ervan. Alaaf!
Hale T: Medications and Mothers’ Milk, Hale Publishing, Amarillo TX, 200813, p 382-384
Ho E, Collantes A, Kapur BM, Moretti M, Koren G: Alcohol and Breast Feeding: Calculation of Time to Zero Level in Milk. Biol Neonate 2001;80:219-222 (DOI: 10.1159/000047146)
Milkscreen te koop bij Baby & Borst en bij Moedermelknetwerk

Rookgordijn

Borstvoeding geven is een normale, aangeboren lichaamsfunctie, die net als sommige andere normale functies even moet worden geoefend om het goed onder de knie te krijgen. Niet dat die borst letterlijk onder de knie moet komen, dat zou het maar onnodig moeilijk maken en dat willen we niet. Borstvoeding willen we niet extra moeilijk maken. Toch? ’t Is voor veel moeders al moeilijk genoeg. Toch? Feit is dat borstvoeding voor veel moeders met de beste bedoelingen (daar ga ik dan toch maar van uit) onnodig en soms onmogelijk moeilijk wordt gemaakt. Ergens, ooit heeft zich te publieke mening in het openbare bewustzijn genesteld dat Borstvoeding Iets Heel Bijzonders is. En ook nog Iets Heel Moeilijks. We beginnen met te doen alsof borstvoeding geven en krijgen heel erg privé en intiem is. Iets wat je niet in het openbaar doet, iets dat absoluut niet salonfähig is. Maar daar ga ik het nu niet meer over hebben, dat werd eerder al behandeld. Er zijn nog veel meer zaken die worden gebruikt om borstvoeding moeilijk te maken. Gebrekkige (ontoereikende, onvolledige en onjuiste) informatie is het beginpunt, want hoe minder betrouwbare informatie een moeder heeft wanneer zij met borstvoeding begint, hoe moeilijker het wordt. Over hoe het zit met de informatie die ouders van zorgverleners horen en verwachten te krijgen werd besproken in Professioneel. Slinkser en met haast nog meer impact op de moeilijkheidsgraad zijn de dit-mag-niet’s en dit-moet’s die circuleren in kringen van moeders en begeleiders. Er zijn nogal wat dingen die een voedende moeder volgens de dat-weet-iedereen-regeltjes perse moet en absoluut niet mag. Wanneer we die regeltjes eens degelijk bestuderen blijkt dat het gros ervan op drijfzand is gebouwd. Dat drijfzand bestaat uit aannames, onbegrip en rookgordijnen. Laten we er eens een paar onder de loep nemen.
''Als je borstvoeding geeft mag je niet afvallen, want dan komen de in je vet opgeslagen afvalstoffen via je melk bij de baby.'' Het lijkt op het eerste gezicht logisch, want inderdaad worden veel afvalstoffen in lichaamsvet opgeslagen. In moedermelk zit vet dat uit de opgeslagen vetreserves van de moeder komt. Maar krijgt het kind dan die afvalstoffen niet juist als de moeder niet afvalt? Of zien die afvalstoffen de afdrijving aankomen en verstoppen ze zich snel in het vet dat naar de melk gaat? Afvalstoffen die vrij komen als er vet wordt afgebroken zullen in het systeem van de moeder komen en via de normale afvalverwerkingsroutes worden verwerkt. Moedermelk productie en uitscheiding is geen afvalverwerkingsroute. Er is dan ook geen enkel wetenschappelijk bewijs te vinden voor het verbod op afvallen als je borstvoeding geeft. Gewoon gezond eten en lekker bewegen en maximaal 500 gram per week afvallen, net als elk gewoon mens.
''Als je borstvoeding geeft moet je extra gezond eten.'' Deze is tricky, maar toch niet waar. Een moeder van jonge kinderen moet zo gezond mogelijk eten om voldoende energie en weerstand te hebben om goed voor haar kinderen te kunnen zorgen. Een voedende moeder hoeft maar een klein beetje meer te eten en voor de kwaliteit en hoeveelheid van haar melk maakt de kwaliteit van haar voedsel niet zo heel veel uit. Het huidige dieet van een moeder heeft wel enige invloed op de samenstelling van haar melk, maar dat verschil is marginaal.
''Als je borstvoeding geeft mag je allerlei eten niet eten en drinken niet drinken.'' In principe kan een voedende moeder net als elk normaal mens eten en drinken wat zij wil. De meeste darmproblemen van baby’s worden niet veroorzaakt door wat de moeder eet en drinkt, maar door de manier waarop de baby wordt gevoed. Het kan gebeuren dat een kind allergisch reageert op dingen die zijn moeder heeft gegeten. De moeder kan dan op dieet gaan en waarschijnlijk zal zij merken dat allerlei vage klachten die zij zelf had ook verbeteren. Moeders op voorhand al restricties opleggen in haar dagelijkse menu maakt het moederschap en borstvoeding geven onnodig moeilijk.
''Als je borstvoeding geeft mag je niet roken of drinken.'' Voor velen zal het een verrassing zijn dat ik deze ook bij de moeilijk makende fabels zet en toch zet ik ze erbij. Roken is voor niemand gezond, ook niet voor een voedende moeder. Roken in een huis waar een baby woont, welk voedsel die baby ook verder krijgt is risicoverhogend gedrag. Voor een kind kan dat leiden tot meer luchtwegproblemen en het verhoogt de wiegendoodkans. Kinderen die wonen in een huis waar wordt gerookt en ook kunstvoeding krijgen lopen dubbel risico. De risico’s van meeroken zijn groter dan die van moedermelk met nicotine. Alcohol komt in moedermelk in exact dezelfde hoeveelheid als in het bloed van de moeder. Hoewel een jong kind alcohol slechter kan verwerken dan een volwassene is er heel erg veel melk met alcohol van een matig drinkende moeder nodig om tot effect te leiden. En om haar melk een gevaarlijk hoog alcoholgehalte te geven moet moeder zich zo dronken drinken dat haar rijbewijs direct zou worden ingenomen bij controle. In dat geval is zij, welke voeding ze ook geeft, sowieso niet tot verantwoord moederschap in staat.
Borstvoeding geven op zich kan al moeilijk genoeg zijn, laten we geen rookgordijnen optrekken, waardoor zij haar borst en haar kind niet meer bij elkaar kan brengen.

Proost!

Bij de decemberfeestdagen hoort voor velen een glaasje om te proosten of om het diner te begeleiden. Meestal wordt gesteld dat vrouwen die een kind aan de borst hebben volledig moeten afzien van alcohol of om melk te kolven en weggooien na een drankje, maar klopt dat ook wel? Alcohol komt in zeer kleine hoeveelheden in de melk. De concentratie alcohol in de melk is een afspiegeling van die in het bloed van de moeder. De moeder drinkt iets met bijvoorbeeld 8% alcohol dan heeft zij een alcohol promillage in haar bloed en in haar melk van ongeveer 0,2. Dit is te weinig om invloed op het kind te hebben. Volgens Hale (2010) moet een moeder al een bloedalcohol promillage hebben van 3 voor het negatieve effecten op haar kind zal hebben. Bij deze hoeveelheid mag er ook geen auto meer worden bestuurd en men kan zich afvragen of een moeder nog wel verantwoord moeder kan zijn als zij ook niet meer in staat wordt geacht een auto te besturen. Vrouwen die chronische alcohol gebruiken of die erg veel alcohol drinken wordt afgeraden borstvoeding te geven, maar een enkel glas tijdens een diner of oudjaarsfeestje kan zonder bezwaar worden genoten. Om helemaal zeker te zijn kan na elk glas een uur of 2 worden gewacht met voeden. Onderzoek heeft aangetoond dt kinderen minder melk drinken zolang moeder nog alcohol in haar bloed en melk heeft, maar dat zij dat in de uren daarop volgend inhalen. Fijne en veilige feestdagen en gelukkig en gezond 2011!
Hale T: Medications and Mothers’ Milk, Hale Publishing, Amarillo TX, 200813, p 382-384

Onnodige vroeggeboortes en ondervoed geboren kinderen door roken en drinken tijdens de zwangerschap.

In opdracht van het ministerie van VWS en STIVORO analyseerde TNO de gegevens van de Peilingen Borstvoeding uitgevoerd tussen 2001 en 2008. In totaal hebben 15.000 aanstaande moeders een vragenlijst ingevuld. Van de ongeveer 180.000 jaarlijks  in Nederland geboren kinderen worden er 660 extreme vroeggeboortes (<28 weken zwangerschap). Een derde hiervan wordt direct veroorzaakt door roken tijdens de zwangerschap. Daarnaast  drinken rokende moeders twee keer zo vaak overmatig alcohol (> 6 glazen per gelegenheid). En van rokende moeders begint 38% direct met kunstvoeding, dat is dubbel zo veel als bij niet-rokende moeders.

Volgens kinderarts en TNO-onderzoeker Ko van Wouwe beginnen hierdoor teveel kinderen met een viervoudige achterstand: ze zijn ondervoed, extreem te vroeg geboren, blootgesteld aan overmatig alcoholgebruik en ze missen de voordelen van borstvoeding.

Lanting CI,  Buitendijk SE,  Crone MR,  Segaar D,  Bennebroek Gravenhorst J,  et al. 2009 Clustering of Socioeconomic, Behavioural, and Neonatal Risk Factors for Infant Health in Pregnant Smokers. PLoS ONE 4(12): e8363.