Tip

Foto: Paul de Leeuw aan een vriendelijke moederborst
Mensen staan over het algemeen makkelijk klaar met advies aan anderen. Wat je ook doet, er is altijd wel iemand die je gevraagd of ongevraagd haarfijn uit kan leggen wat je moet doen of laten. Met name mensen die net een kind hebben gekregen of kinderen opvoeden staan bloot aan advies van Jan en Alleman. Iedereen weet hoe het moet, zelfs mensen die nooit een kind hadden en er evenmin in werden opgeleid. Gebrek aan feitelijke kennis over of inzicht in de te adviseren materie is over het algemeen geen enkele belemmering; soms lijkt het zelfs een extra aanmoediging. Het summum van advisering en tipgeverij is gericht op moeders die borstvoeding geven. Rijp en groen, opgeleid en leek, ervaringsdeskundig of zo groen als gras, iedereen staat te pas en te onpas klaar met gevraagde en vooral ongevraagde adviezen over hoe om te gaan met baby’s en borsten. Jan Publiek en zijn vriendjes lopen elkaar voor de voeten om hun afschuw over Paul de Leeuw uit te spreken,  die slechts zijn nieuwsgierigheid bevredigd kreeg aan de borst van een vriendelijke moeder. Niemand lijkt enige afschuw te voelen voor de lawine van tips en trucs die andere borstvoedende moeders over zich uit gestort krijgen.

Ik deed een kort oproepje op Twitter en Facebook waarin ik moeders vroeg met mij te delen wat zij als beste advies of tip hadden gekregen bij borstvoeding en wat als slechtste. De respons was overweldigend. Binnen een paar uur zat daar voor dagen stof voor blogjes mij aan te staren. Het aantal slechte adviezen overtrof het aantal waardevolle. Met stip bovenaan in de categorie goede tips en adviezen staat het verlaten van de klok en voeden op verzoek; de tegenhanger, alle variaties van voeden volgens schema’s voor tijd en duur, staat nummer 1 op de negatieve lijst, nek aan nek met de adviezen om vooral bij-/kunstvoeding te geven. De positieve lijst werd daarnaast voor een goed deel gevuld met adviezen om vooral dicht bij de baby te blijven en te vertrouwen op eigen kunnen en dat van de baby. De negatieve lijst werd verder volgemaakt met alles tussen misdiagnoses en onzinnige behandelingsmethodes tot en met klinkklare nonsens. In het rijtje diversen van de positieve lijst verzamelen zich de tips over goede informatie vinden en zoeken. Heel opmerkelijk is dat er weinig verschil is tussen de herkomst, leken of professionals, van de goede of de slechte adviezen.

Het is opvallend dat beide lijsten worden aangevoerd door de tips en advisering rondom hoe vaak, hoe veel en hoe lang een kind aan de borst moet, mag of kan. Het is even duidelijk dat adviezen om de voedingsfrequentie of de voedingsduur te beperken niet werken. Het beperken van het aantal keren dat een kind aan de borst mag, kan er toe leiden dat het kind te weinig melk krijgt en dat zijn moeder te weinig melk aanmaakt. Uiteindelijk kan dit leiden tot een ondervoed kind en een moeder die denkt dat zij geen borstvoeding kan geven.

Sommige moeders kunnen zóveel melk maken en bewaren in hun borsten dat zij de totale benodigde hoeveelheid melk in vier of vijf keer kunnen leveren. Sommige baby’s kunnen hun maag trainen om de dagelijks benodigde hoeveelheid melk in vier of vijf porties aan te laten leveren. De meeste baby’s kunnen dit niet of alleen met heel veel moeite.

Veel moeders zijn prima in staat om ruimschoots de liter die per dag nodig is te maken, maar hebben onvoldoende opslagcapaciteit om dit in vier of vijf keer af te leveren. In de eerste dagen hebben de meeste moeders sowieso een zeer frequente stimulatie van de borsten nodig om ook op termijn voldoende melk te kunnen blijven maken. In de eerste week is het maagje van vrijwel elke baby te klein en te weinig rekbaar om er ver uiteen liggende grote voedingen in kwijt te kunnen.

Restricties in de voedingsduur (of het bepalen dat een voeding juist een minimaal aantal minuten moet duren) negeert het feit dat alle kinderen een unieke en persoonlijke manier en techniek van drinken hebben. De een werkt zijn maal snel en efficiënt naar binnen en de ander houdt van een gezellige maaltijd met meerdere gangen.  De snelheid en kracht waarmee de melk stroomt is aan de kant van de moeder ook individueel bepaald. Bij de een stroomt de melk al als ze nog maar denkt aan haar kind, de andere moeder heeft even wat tijd en aanmoediging van de borst nodig voor de melkstroom op gang komt. 

Allemaal uniek en normaal en niet in schema’s en voorschriften te vangen.

Met dank (voor dit bericht en die van de komende dagen) aan @BorstgevoedNL, @bvBennebroek, @ElsJF, @KaboutertuinNL, @Marjolief, @melpronk, @NancyPloeger, @nelsy_salden, @POHMiranda voor hun bijdragen via Twitter en Angelina van Es, Anita Paardekooper, Anja Mones, Barbara de Lugt, Cynthia Groenveld Breebaart, Efrat Altman, Inge Höpe, Irina Reulink-Bosman, Myrte van Lonkhuijsen , Nadine Paasschens-Barroso, Nish Barnard, Simone Compier, Stephanie Van Schaik, Susanne Boekhorst via Facebook
Eurolac Flits! met label of zoekterm voeden op verzoek, schema, vertrouwen, advies. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Tunnel

Foto: (vlnr) Billy Connolly als Wilf Bond, Maggie Smith als Jean Horton, Tom Courtenay als Reginald Paget en Pauline Collins als Cissy Robson in Quarthttp://www.imdb.com/title/tt1441951/ (2012)
Soms wil je iets zo verschrikkelijk graag dat je te goed je best doet en je je doel juist niet bereikt.  Dan ben je zo gefocust op dat ene ding, dat het hele plaatje wegvalt. Eigenlijk nog sterker dan ‘door de bomen het bos niet meer zien’. In dit geval is er maar één boom, of zelfs maar een enkele tak van die boom, die de rest van het bos buiten het zicht stelt. Alsof je door een kokertje kijkt naar dat ene ding en alles eromheen niet meer kan zien. Sommige mensen die van hun passie hun vak hebben gemaakt kunnen de wereld bekijken door het tunneltje van hun ene interesse. Dat ene ding dat ze zien wordt dan hun hele wereld, hun hele universum. Moeders kunnen ook zo’n intense focus hebben op het ‘’goede moeder zijn’’ en alles helemaal perfect doen zoals het hoort. In hun ijver zien ze het grotere geheel en de samenhangen niet meer en lijkt het met dat moederschap juist niet meer goed te gaan.
Zo kom ik moeders tegen die volkomen verkrampt in een bepaalde houding voeden, bijna met een stopwatch erbij en met de handleiding, die in de eerste dagen postpartum werd gegeven, onder handbereik. Er worden nogal wat voorschriften en regels opgelegd aan moeders in die eerste dagen. En die moeten de moeders, op straffe van compleet falen als moeder, allemaal tot op de letter navolgen en uitvoeren. Als het allemaal niet loopt zoals verwacht, dan is de aanname dat moeder niet genoeg haar best doet, harder moet proberen en meer moet geven. Het kokertje waardoor ze kijkt wordt nog een beetje krapper, want ze moet en zal het goed doen. De hele dag, de hele wereld, het hele universum draait alleen nog daarom: de regels opvolgen om het goed te doen. Als het nog enige kans op succes bood, zou ik het wellicht nog aanmoedigen, maar deze manier van werken is bijna zeker gedoemd te mislukken. Te hard willen, te hard proberen, te gefocust ermee bezig zijn; recept voor mislukking. Daarnaast zijn veel van de regels die moeders zo nauwkeurig proberen op te volgen totaal onzinnig of op zijn minst dubieus. Een kwartet voorbeelden.

1. ''Een baby moet een bepaald aantal minuten minimaal drinken om voldoende melk te krijgen om goed te kunnen slapen.''
Dit is een misverstand dat is gebaseerd op gebrek aan kennis van het normale functioneren van een baby. Mensenbaby’s zijn erop gemaakt om vaak kleine beetjes te eten en veel kleine slaapjes te doen. De combinatie van een kleine maag en melk met veel water geeft aan dat, om voldoende voedingsstoffen te krijgen, een baby vaak moet eten en niet meer dan zijn maag comfortabel kan verwerken. Een baby die comfortabel ligt, goed bij de borst kan en een goede techniek heeft, zal voldoende kunnen drinken en zelf aangeven wanneer hij genoeg heeft.

2. ''Een baby moet goed doordrinken de borst helemaal leegdrinken om voldoende vette melk te krijgen. Mee masseren of compressie is nodig om dat doel te bereiken.''
Dat hele idee van ‘’aan de vette melk komen’’ is alleen van toepassing als de voedingen ver uit elkaar liggen en elke voeding met een heel volle borst begint. Bij vaker voeden worden de borsten niet zo overvol en zal de melk vetter zijn, direct al bij het begin van het drinken. Het vetgehalte van de melk is geen functie van de duur van de voeding, maar van de mate van gevuldheid. Hoe voller de borst, hoe magerder de melk en, omgekeerd, hoe leger de borst hoe vetter de melk. Wanneer er vaak genoeg wordt gedronken (of gekolfd) blijven de borsten leger en is de melk door de dag genomen vetter. Hoe vaker een kind drinkt, hoe korter de voedingen mogen zijn. Toch zal het kind dat heel vaak kleine beetjes drinkt aan het eind van de dag net  zo veel of meer melk hebben binnengekregen en meer vet en brandstof hebben gehad dan het kind dat minder vaak lang gedronken heeft.

3. ''Aanleggen moet in een bepaalde nauw gedefinieerde houding en met even nauw gedefinieerde handgrepen gebeuren.''
Het is uiteraard belangrijk dat een kind goed bij de borst kan en dat hij een goede techniek heeft bij het drinken, maar er zijn meerdere manieren om dit te bereiken. De enige, altijd geldende, regel is dat moeder en kind comfortabel moeten zijn tijdens de voeding. Ze zouden geen van beide veel spieren aangespannen moeten houden om in positie te blijven. In die comfortabele houding moet de baby zonder zich te draaien of buigen bij de borst moeten kunnen en deze zo aanhappen dat hij een grote mondvol borst kan nemen, waarbij iets meer van de borst door zijn onderkaak dan door zijn bovenkaak wordt omvat. Zijn hoofdje heeft ruimte om te bewegen en wordt niet tegen de borst aangeduwd.

4. ''Babyverzorging en het voeden van baby’s hebben regels nodig om goed te kunnen verlopen.''
Dit is wellicht wel de grootste vergissing die massaal wordt gemaakt. Er is eigenlijk maar één vaste regel (naast het comfort) en dat is: zorg dat moeder en kind zo veel mogelijk, zo vaak mogelijk, zo dicht mogelijk bij elkaar zijn en laat ze met rust. De beste zorg die een zorgverlener kan geven is dat voor moeders en kinderen te faciliteren. Zorg voor een veilige omgeving, lees de lichaamstaal en de gezichtsuitdrukking van moeder en kind of aan de omstandigheden en het comfort nog wat verbeterd kan worden. Pas als er werkelijk iets niet goed lijkt te gaan kunnen aanpassingen worden voorgesteld, die het comfort en de effectiviteit van het voeden kunnen verhogen. Uiteraard moeten ook anatomische variaties en eventuele medische condities in aanmerking worden genomen. Die kunnen verdergaande aanpassingen en meer ondersteuning vergen.

Eurolac Flits! met label voedingsfrequentie, frequent voeden, vet. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Waarheid

Foto: Gary Oldman als George Smiley, een eigenlijk gepensioneerde geheim agent die  in de op de gelijknamige roman van John Le Carre gebaseerde film Tinker Tailor Soldier Spy door meerdere lagen verdoezeling heen moet zoeken naar de waarheid
‘’Op zoek naar de waarheid’’, ‘’Wat is waarheid?’’, ‘’De waarheid ligt in het midden’’, ‘’Waarheidsvinding’’ Waarheid boeit, waarheid wordt gezocht, waarheid wil gehoord worden. Waarheid wordt verdoezeld, waarheid wordt ontkend. Waarheid. Waarachtigheid.
Forums voor moeders zijn nu en dan ware slagvelden van botsende waarheden. Niets lijkt de gemoederen zo heftig te beroeren en de emoties zo hoog te laten oplaaien als de zorg voor kinderen. De laatste brandstof was een artikel in Wij over slaaptraining, maar al jarenlang wisselen moeder of poeder, katoen of papier en plastic, enten of niet enten, straf en beloning of beredeneren en overleggen en meer onderwerpen elkaar in rap tempo af. De toon van de discussies is nu en dan beleefd, maar vaak in toenemende mate hard, luidruchtig en gepaard gaand met breeduit gegooide modder. Niet ongewoon is het dat discussies uiteindelijk maar door forumbeheerders worden gesloten. En waar gaan uiteindelijk al die discussies over? Over perceptie van waarheid. De waarheid: ’’opvoeden en zorgen is een keuze van de ouders en mijn waarheid is net zo goed als de jouwe’’ tegenover de waarheid van onderzoek en feiten. Of de waarheid ‘’ik ben degene die opvoedt en zorgt, dus de methode moet mij passen’’ tegenover de waarheid ‘’opvoeden en zorgen gaan uit van het kind, dus de methodes moeten het kind passen’’.
De discussies zullen nooit eindigen, de ruzies nooit opgelost. Ze kunnen wel helderder worden gemaakt. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen waarheid als persoonlijke perceptie (mijn mening is net zo goed als de jouwe) en waarheid als weergave van de op dit moment bekende medische, biologische, psychologische, etc. feiten. Wat wel opvalt is dat vaak de als waarheid opgevoerde mening van ‘’mainstream-volgers’’ geen theoretisch feitelijke achtergrond heeft. De feitelijkheden worden verdoezeld door soms meerdere lagen argumenten op andere basis dan feiten. ‘’Dat doen we altijd al zo’’, ‘’massa’s mensen zijn er groot mee geworden’’, ‘’de dokter, zuster, … zegt het’’, en de talloze ‘’ik ben er zelf ook nog’’ en ‘’het moet wel leuk blijven’’ varianten.
Ik daag mijn lezers uit met feitelijke waarheden (wetenschappelijk bewijs liefst) te komen voor de uitgangspunten dat ‘’tegenwoordig kunstvoeding vrijwel net zo goed is als borstvoeding’’, ‘’jonge baby’s baat hebben bij een strakke regelmaat in eten en slapen’’, ‘’baby’s moeten leren zelfstandig/alleen in slaap te vallen’’, ‘’baby’s het nodig hebben om hun stress eruit te huilen’’, ‘’baby’s laten huilen hen op een veilige manier leert alleen te zijn en te gaan slapen’’, ‘’baby’s alleen bij een bepaalde duur van voedingen en tussen voedingen goede voedingen krijgen (aan de borst)’’, ‘’hele grote of juist hele kleine baby’s hebben bijvoeding nodig om hypoglycemie te voorkomen’’, ‘’na een half jaar uitsluitend borstvoeding hebben kinderen absoluut snel veel ander voedsel nodig om ijzer tekorten te voorkomen’’, en meer dergelijke stellingen. Ik zal alle reacties als een Koude Oorlog geheim agent onderzoeken en vermelden. Mijn perceptie van de waarheid is dat dergelijk feitelijk bewijs voor dit soort stellingen niet bestaat. Maar, hé, wie ben ik, en wat is waarheid en ligt die niet altijd in het midden?

Illusionistisch voeden

Foto: Hans Klok, illusionist
Het eten en slapen van kinderen is een thema dat nooit uitgeput lijkt te raken: wanneer, hoe veel, hoe vaak, hoe lang en vooral: door wie bepaald. En hoewel de tegenwoordige tendens is dat kinderen niet vroeg genoeg zelfstandig kunnen zijn, wordt in de reguliere adviezen voor eten en slapen helemaal niets aan baby’s overgelaten. terwijl ze dat heel goed zouden kunnen: als je moe bent slaap je, als je honger hebt eet je en voor troost, warmte, veiligheid, gezelschap en sociale interactie ben je bij je moeder. Helder, open, eenvoudig. Geen illusies. Maar volwassenen, vooral degenen die zich deskundig achten, hebben de illusie dat zij beter weten wat en wanneer en hoe veel en hoe vaak kindjes eten en slaap nodig hebben. Zij prepareren een show die vooraf tot op de minuut is georkestreerd en gechoreografeerd. Het publiek tuint er, net als bij echte illusionisten, massaal in. En het beeld is neergezet: kinderen eten en slapen in vaste volgorde tussen andere bezigheden in vaste volgorde op min of meer vastgestelde tijden. De voorgestelde schema’s hebben helaas enkele tekortkomingen, waardoor de illusies worden te niet gedaan en de dame in de kist per ongeluk toch wordt doorgezaagd. "Hij doolt zeer licht, die licht gelooft." zei Joost van den Vondel al. De eerste en belangrijkste tekortkoming is dat de baby’s zelf die scripts niet kunnen lezen en dus geen idee hebben wat er in de hele voorstelling van hen wordt verwacht. Ze volgen liever hun eigen blauwdruk. En daar botsen ze op de tweede grote tekortkoming: de schema’s zijn niet gebaseerd op de blauwdruk van een mensenbaby, maar op ideeën uit de maatschappij over wat goed is voor baby’s of wat we met hen willen bereiken en hoe we dat in ons eigen drukke leven kunnen inpassen. Wie goed kijkt naar de biologie van de baby (wat voor soort zijn wij, welke soort melk is voor onze kleintjes voorzien, welke dingen moeten zich vooral in de eerste levensfase ontwikkelen binnen de overlevingsstrategieën van onze soort?) zal nooit op het idee komen om dergelijke illusionistische schema’s te creëren. De ontwikkelingsbehoefte, de soort melk en de spijsvertering van de mensenbaby vragen om frequente kleine voedingen, veel lichaamscontact en hazeslaapjes. Lastig? Ja, misschien wel, zeker in onze cultuur. Maar niemand heeft beloofd dat ouderschap makkelijk zou zijn. Het leven is een schouwtoneel, maar ouders doen er wellicht beter aan er geen illusionsten show van te maken, want anders konden zij en hun kind wel eens bedrogen uitkomen. Overigens: ook kinderen die geen borstvoeding krijgen zouden verder zoveel mogelijk volgens hun eigen blauwdruk moeten worden gevoed, verzorgd en gekoesterd.
Voorbeelden van schema’s: http://www.ggd.net/pool/gezondheidspublicaties/babyvoeding.pdf en http://www.babyvandaag.nl/baby/voeding/voedingsschema-baby-0-4-maanden
een andere kijk:
Veldhuizen-Staas CGA van: Borstvoeding Basis
Veldhuizen-Staas CGA van: Baby, een gebruiksaanwijzing