Uit de kast

Foto: Daniel Radcliffe als Harry Potter in het eerste deel van de Harry Potter filmserie, waarin hij zijn slaapkamer in de kast onder de trap heeft.
De roep om transparantie en openheid groeit. Burgers moeten weten wat overheden doen; werknemers moeten weten wat bestuurders doen; kiezers moeten weten wie wat aan wie betaald. In een samenleving waar niets meer privé is en iedereen alles over iedereen weet kunnen overheden, bestuurders en verkiezingskandidaten zich niet meer permitteren onderhandse en bedekte spelletjes te spelen. Wie het toch probeert wordt openlijk te kijk gezet of door een dappere klokkenluider aan de paal genageld. Van burgers wordt verwacht dat zij met open vizier door de wereld gaan en niemand mag zich meer met bedekt gelaat in het openbaar vertonen. Met één uitzondering natuurlijk. Baby’s. En peuters. Etende baby’s en peuters wel te verstaan. Of liever gezegd drinkende baby’s en peuters, nog preciezer: aan de borst drinkende baby’s en peuters. Die moeten hun gelaat en de borst waaraan zij drinken bedekken. Men verblikt of verbloost in het maatschappelijk leven niet van een flinke portie appetijtelijk en minder appetijtelijk bloot, zelfs niet van zeer onappetijtelijk bloot dat boven een broeksband uitkomt. Vrijwel blote billen en borsten, geen punt. Outfits waarbij de opgesneden pijpjes en het decolleté elkaar in de buurt van de navel tegenkomen, prima. Broeken die zo laag hangen dat je blij bent dat de drager een ingebouwd kapstokje heeft om hem nog enigszins omhoog te houden, ach ja, mode hè. Maar een baby die aan een borst drinkt … A jakkie bah. Voedende moeders worden verwezen naar het toilet of een viezig achterkamertje of hen wordt aangeraden in ’t vervolg maar liever thuis te blijven. Meer vooruitstrevende toeschouwers vinden borstvoeding geweldig, maar ze vinden wel dat niemand hoeft te zien wat je als voedende moeder en baby doet. Doek erover dus. Er zijn gewone omslagdoeken, draagdoeken en speciale ingenieuze anderhalfpersoonstenten. Nog afgezien van het feit dat het ridicuul is om onder een doek te gaan zitten eten of voeden, vestigt zo’n doek alleen maar meer de aandacht op het bezig zijn van iets geheims, iets stiekems. Net als iemand die op het strand probeert onopvallend onder een handdoek zijn badkleding te verwisselen. Iedereen kijkt en kijkt en wacht tot de handdoek valt op het meest spectaculaire moment.
Punt is natuurlijk dat iedereen het zo raar vindt, omdat je het nooit ziet. Nieuw=vreemd=raar=eng. Maar als we het allemaal maar weg blijven stoppen zal het nooit een normaal beeld worden. Voedende moeders moeten gewoon uit de kast komen. Bij anderen, die zich vanwege hun ideeën of om wie ze waren, moesten verstoppen is dat ook gelukt. Toen Harry Potter uit zijn kast kwam werd hij een grote tovenaar die de wereld redde. Moeders die met hun baby’s uit de kast komen redden de wereld van de ondergang van borstvoeding. Zij laten de wereld genieten van een voedende moeder die magische melk aan haar kind geeft en een kind die vol overgave en zonder zich zorgen te maken over wat de mensen wel niet zullen denken doet wat hij moet doen. Borstvoedende moeders en hun kinderen laten de volgende generatie ouders zien hoe dat gaat, een kind aan de borst. Nu zijn kindertjes op het KDV er nog niet aan gewend* en maar ‘’waar je mee omgaat wordt je mee besmet’’ en als je iets vaak genoeg ziet wordt het vanzelf normaal. Beginnend-puberende jongens moeten kindjes aan de borst zien in het normale leven. Ook al giechelen ze nu bij het idee dat ze een borst zien, ooit zullen ze een jonge vader zijn en de moeder van hun kind moeten steunen bij borstvoeding geven. Het helpt niet echt als ze dan nog steeds alleen maar allerlei verwarrende ideeën in hun onderbuikhersenen krijgen bij het zien van een borst. Beginnend-puberende meisje moeten zien dat die gênante, scheef groeiende en pijnlijke bobbels ooit een mooie functie zullen hebben, ook als ze er niet uitzien als een gefotoshopt model.
@PuurSpeelGoed: k ben voor niet-discreet voeden in het openbaar. Geniet zo van het zien van drinkende kindjes

*) @daanjelle: maar nog veel opvoedwerk te doen op KDV, hoe kunnen kinderen gewend raken aan langvoeden als ze het nergens zien?
Maartje: Universitair kantinevoeden bij Kenniscentrum Borstvoeding
Meer Eurolac Flits blogs met het thema openbaar voeden

Intimiderende intimiteit

Foto: Josephine Tewson als buurvrouw Elisabeth, die koffie drinken bij Hyacinth Bucket erg intimiderend vond in de Britse TVserie Keeping up appearences.
Woorden spreken. Ja, duhhuh, logisch zult u denken. Maar echt, woorden spreken net als mensen en ze kunnen net zoveel verschillende waarheden brengen. Woorden hebben betekenissen en gevoelswaarde. Geen van die twee ligt vast en geen van beide is altijd uniek. Sommige woorden hebben een vrij stabiele en redelijk eenduidige betekenis – boom, bloem, paard. Andere woorden hebben meerdere betekenissen  - ‘want’ is een kledingstuk en het gelijkklinkende ‘wand’ is een muur. De gevoelswaarde die bij een woord hoort kan soms sterker veranderen dat de betekenis. Woorden kunnen worden op-of afgewaardeerd. En daarmee ook dat wat ze betekenen of vertegenwoordigen. En sommige woorden verwarren. Neem de woorden intiem en intimideren. Op het eerste gezicht zou je denken dat die iets met elkaar te maken hebben: dat intimideren iets als intiem maken zou kunnen betekenen. Niets is minde waar. De oorsprong van intimideren ligt in het Latijn ‘in’ (= naar) en ‘timidus’ (timide, vreesachtig) van ‘timor’ (vrees) en intiem komt van het eveneens Latijnse ‘intimus’ wat ‘meest vertrouwde’ of ‘binnenste’ betekent (overtreffende trap van intus=van binnen) en verwant aan het woord interior, de vergrotende trap van intus.
Nu zou je kunnen redeneren dat intimidatie mensen dwingt zich in zichzelf te keren en dat dus intimideren intiem maken is: je gaat naar binnen in jezelf. Taalkundige geen speld tussen te krijgen. En ook in het echte leven wordt het soms toegepast. Vrouwen die hun kind borstvoeding geven op plaatsen waar andere mensen dat kunnen zien (openbaar voeden heet dat dan) kunnen worden geïntimideerd door mensen die zich ongemakkelijk voelen bij het zien van een kind aan de borst. Die mensen vinden borstvoeding een intieme activiteit, net zoals sommige andere lichamelijke functies, bijvoorbeeld het je ontdoen van afvalstoffen, of seks. Overigens is je bepaling of je dit intieme handelingen vindt  volledig cultureel bepaald, lang niet altijd en overal was of is jezelf ontlasten een privé aangelegenheid en huiselijke omstandigheden zijn en waren ook niet overal ter wereld en in de hele geschiedenis geschikt om seks te beperken tot momenten van volledige privacy, noch vindt iedereen het een punt om je druk over te maken. Maar voor zover ik heb kunnen achterhalen is en was eten, eten geven en eten krijgen nergens en nooit een aangelegenheid die in afzondering wordt genoten. Integendeel, eten is eerder gelegenheid tot socialiseren en het aangaan van relaties. Gezellig samen eten maakt banden hecht en een diner bevestigt overeenkomsten. Een werkontbijt verenigt het nuttige met het aangename en een lunchoverleg laat de onderhandelingen soepeler verlopen. Alleen moeten eten kan daarentegen als straf worden ingezet. Eten en samen een maaltijd nuttigen is dus verre van intiem en intimideren is er met name geen doel van. Samen eten is in vele visies ook gezonder en aan stiekem, in het verborgene, eten riekt naar een eetstoornis.
Al met al lijkt het een goed idee om moeders die hun kind eten geven te verwelkomen in beschaafd gezelschap, ze niet uit te jouwen en tot stiekemheid te dwingen. Schuif liever mee aan, neem een lekker kopje koffie en socialiseer met moeder en kind. Laten we gewoon een nieuwe culturele gewoonte maken: gezellig samen eten, overal, altijd.

Stille killer

Foto: collage van baby’s aan de borst van de FaceBook pagina Hey facebook, breastfeeding is not obscene
Aanstootgevend verklaard in diverse woordenboeken: 1) Aanstotelijk 2) Oneerbaar 3) Schandaleus 4) Schokkend 5) Stotend 6) Zedenkwetsend; wat ergernis opwekt; aanstotelijk, ergerlijk, ergerniswekkend, scandaleus; ergernis veroorzakend.
Wanneer mensen buiten de beslotenheid van het eigen huis een baby aan de borst zien, wordt vaak het woord aanstootgevend gebruikt. Of woorden van gelijke strekking. Het geeft aan dat mensen zich bij het kijken naar borstvoeding ongemakkelijk voelen. Er is al veel gedebatteerd over waarom dat zo is, of het terecht is, of vrouwen die borstvoeding geven dat maar ergens moeten doen waar niemand het ziet of zich in een tentachtige constructie moeten hullen of er maar helemaal van af zien. De aangevallen moeder voelt zich in het nauw gejaagd en schiet in de verdediging: mag zij niet gewoon haar kind eten geven als het honger heeft, net als iedere moeder? Laten we eens kijken wie het probleem heeft en er dus iets aan zou moeten doen. Het probleem ligt niet bij het kind: die is waar hij zijn wil en krijgt wat hij nodig heeft. Niet bij de moeder: zij is waar zij zijn wil en doet wat zij vindt te moeten doen als moeder. De toeschouwer heeft wel een probleem: h/zij is waar h/zij zijn wil (zullen we aannemen) en kijkt naar iets waar h/zij niet naar wil kijken. De meest logische oplossing zou dus zijn om niet te kijken. Als ik in een restaurant zit te eten en verderop zit iemand met zijn of haar weelderige bouwvakkersdecolleté naar mij toe (een uitzicht dat ik uitermate aanstootgevend vind), dan kijk ik naar mijn disgenoot of naar mijn eten en laat mij de smaak van het eten niet bederven. Maar dat lijkt niet voor iedereen evident te zijn. Men kijkt en ergert zich. Misschien is de toeschouwer een vrouw die zich door de voedende moeder met de neus op de feiten van haar als falen ervaren borstvoedingervaring voelt gedrukt, zoals een vrouw die net een miskraam had niet goed tegen het zicht van een zwangere vrouw kan. Haar verdriet en misschien afgunst zijn gevoelens waar ze zelf doorheen moet. Meer waarschijnlijk is het dat de eigen dirty mind (die eigenlijk een joy forever zou moeten zijn) een ongewenste relatie legt tussen de borst en de mond van de baby. In onze maatschappij zijn borsten primair seksuele organen geworden. Borst=seks en omdat seks verkoopt worden borsten zonder overwegend bezwaar ingezet voor het verkopen van alles wat je je kunt bedenken (parfum, auto’s, jeans, bier, …) Ook in de openbare ruimte is er volop ruimte voor borsten, al dan niet uitdagend verpakt. Het staat iedereen vrij die borsten ten toon te stellen, ernaar te kijken, zich eraan te verlekkeren en erbij te fantaseren. Wanneer een kind borstvoeding krijgt is dat seksobject plotseling gekoppeld aan het icoon van seksuele onschuld en dat veroorzaakt waarschijnlijk bij veel mensen een dissonantie: incest! pedofilie! roept dat beeld. Maar dat zit allemaal in het hoofd van de toeschouwer. Moeder en kind plegen helemaal geen seksuele actie tijdens het voeden. Ja, het kan een intens en diep  bevredigend gevoel geven, voor zowel moeder als kind, maar met erotiek heeft dat niets te maken. Het heeft te maken met liefde, niet met lust. De lust zit in het oog van de toeschouwer die bij het zien van de combinatie borst en baby erotische associaties krijgt. De schaamte voor die associatie wordt snel omgezet in afkeer van het onderwerp dat die associatie opriep. Het lijkt een beetje op iemand die in het openbaar een ‘’stille killer’’ laat (een geluidloze gaslozing) en direct verontwaardigd om zich heen kijkt wie de stank heeft veroorzaakt. Ik raad moeders en kinderen aan om de toeschouwer strak terug aan te kijken met een blik die zegt: ‘’je kán me wat, viespeuk’’.
PS: Die vingertjes van die baby's op de fotocollage zeggen natuurlijk helemaal niks: ook dat is onze eigen invulling.
Geïllustreerd artikel over wat nu eigenlijk aanstootgevend is waar het om borsten gaat: Breastfeeding in public is offensive – see for yourself! May 10, 2011, door naturesmother

Zo zijn onze manieren

Foto: Will Smith als Hancock in de gelijknamige film, een superheld die manieren moet leren.
Tussen Keulen en Parijs, Ligt de weg naar Rome Al wie met ons mee wil gaan, Die moet onze manieren verstaan. Zo zijn onze manieren, Zo zijn onze manieren, Zo zijn onze manieren, manieren, Zo zijn onze manieren! Dit kinderliedje leert kinderen op een speelse manier dat als je bij een groep wil horen, je je moet gedragen zoals in die groep gebruikelijk is. Ook de uitdrukking ‘’ ’s Lands wijs, ’s lands eer’’ of het Engelse equivalent ‘’When in Rome, do as the Romans do’’ verwijzen daarnaar. Net als alle andere sociale soorten houden mensen over het algemeen niet van gedrag dat opvalt of de groepsnorm tegenspreekt. Wat voor geweldige dingen je verder doet (mensen redden, boeven vangen, gestrande walvissen terug in zee gooien, zoals Hancock) wanneer dat gepaard gaat met heel opvallend afwijkend gedrag, dan ben je niet welgemanierd, val je negatief op en wordt je uitgespuugd. Het probleem is vaak dat wat in de ene groep geaccepteerd en aangemoedigd gedrag is in een andere groep af te keuren gedrag is. Wel of geen hoofdbedekking voor mannen en/of vrouwen is zo’n wisselend thema, bijvoorbeeld, of wel of geen lange broeken voor vrouwen; wel of geen bedekte benen, en tot hoe ver dan wel of niet, een andere. Welke activiteiten je al dan niet mag uitvoeren, en zo ja, op welke plaats of in welk gezelschap kan ook problemen opleveren. In vrijwel alle samenlevingen wordt borstvoeding geven aangemoedigd. Daarover is vrijwel iedere groep op aarde het eens. Maar daar stopt de overeenstemming. Want tot welke leeftijd of in welk gezelschap of op welke plaats vrouwen hun kind borstvoeding moeten of mogen borstvoeden is zeer verschillend. Zo kan het dus voorkomen dat in een samenleving waar vrouwen van top tot teen bedekt zijn in publieke plaatsen, niemand ook maar met de ogen knippert wanneer zo’n volledige bedekte vrouw haar kind en plein public de borst geeft. Terwijl in een omgeving waar vrouwen bij wijze van spreken half naakt over straat kunnen gaan, publiekelijk borstvoeding geven tot grote controverses leidt. Zo zijn onze manieren, zou je kunnen zeggen, en je er vervolgens bij neer leggen. Maar je kunt ook proberen onze manieren te veranderen. Want welbeschouwd zijn die manieren van ons ook maar een onderlinge afspraak van meeste stemmen gelden. Wanneer de meeste stemmen voor de andere optie gaan, kunnen manieren veranderen. ’t Is met manieren maar net wat je gewend bent. en wanneer meer vrouwen meer kinderen in het openbaar de borst geven, zal dat steeds normaler worden. Zo kunnen we onze eigen samenleving letterlijk mores leren.

Publiciteit

Borsten krijgen volop publiciteit en zorgen voor publiciteit voor ongeveer alles wat je je kunt bedenken: bier, sport en auto’s. Ze worden daartoe opgepompt, gemodelleerd, gekoesterd en breeduit tentoongesteld op allerlei publieke plaatsen: musea, TV, tijdschriften, billboards. Borsten worden met dubbelzijdig plakband vastgezet aan jurken met een decolleté tot het middel om te voorkomen dat ze een eigen leven gaan leiden. Dat is allemaal prima en niemand schijnt er last van te hebben. Maar nu komen er vrouwen die hun borsten gebruiken voor hun primaire doel: het voeden van hun kind. En die dat ook en plein public doen (net als andere vrouwen daar hun kind met een fles voeden en weer andere vrouwen hun borsten met andere redenen ten toon stellen). En hoewel zo ongeveer iedereen (zorgverleners, beleidsmakers en ‘’het publiek’’) er nu wel van overtuigd is dat de borst het beste is voor een kind, vinden ook velen dat dat wel ergens moet gebeuren waar zij het niet kunnen zien. Acker (2009) gaat ervan uit dat deze negatieve attitude te maken heeft met onbekendheid met het fenomeen, seksistische attitudes en over-seksualisering van de borst. Spurles et al (2010) gaan ervan uit dat behalve promotie van borstvoeding door te wijzen op de gezondheidsvoordelen ervan ook in te gaan op die algemeen geldende opvattingen over voeden in het openbaar. Boyer (2010) gaat ervan uit dat er activisme nodig is en noemt lactivisme (lactatie activisme in dit verband daarom ‘’care work activism’’ en zet het daarmee op de agenda van hen die verbetering van de zorg voorstaan. Belangrijk daarbij is ervoor te zorgen dat mensen gewoon meer worden blootgesteld aan het zien van vrouwen die gewoon hun kind de borst geven: hoe vaker je iets ziet, hoe gewoner het wordt. Het wordt gewoon het volgende deel van de geschiedenis van het feminisme: van openbare corset-verbanningsacties 100 jaar geleden, via openbare behaverbrandingen en baas in eigen buik demonstraties in de flower power tijd naar openbaar borstvoeding geven nu. Borstvoeding is een feministisch issue!
Een ode aan openbaar borstvoeden: http://www.youtube.com/watch?v=2KU_k6UkrAI
Acker M: Breast is Best…But Not Everywhere: Ambivalent Sexism and Attitudes Toward Private and Public Breastfeeding. Sex Roles, 2009, 61(7):476-490
Spurles PK, Babineau J: A Qualitative Study of Attitudes Toward Public Breastfeeding Among Young Canadian Men and Women. J Hum Lact 0890334410390044, first published online on December 31, 2010
Boyer K: 'The way to break the taboo is to do the taboo thing' breastfeeding in public and citizen-activism in the UK, Health & Place, In Press, Corrected Proof, Available online 7 July 2010