Doel en middel

Foto: John Lennon en Yoko Ono tijdens een Bed-in voor vrede ten tijde van de Vietnam oorlog. Aanbevolen muziek hierbij: Imagine van John Lennon
Gisteren trok dit blog drie keer zoveel bezoekers als op een gemiddelde dag. Daar keek ik toch wel van op. Ik klaag niet hoor, want ik vind het fijn om zoveel virtueel bezoek te krijgen. Het werkt als een goed middel om mijn doel te bereiken. Mijn doel met mijn blog is namelijk om zoveel mogelijk mensen te bereiken met informatie en ideeën over borstvoeding, zuigelingenvoeding, zorg voor en opvoeding van het jonge kind. Mijn nevendoel is mensen aan het denken te zetten. Zelfstandig denken, logisch denken, imaginatief denken, buiten de gebaande paden gaan. En als ik dan zomaar een keer drieduizend mensen op een dag bereik in plaats van duizend, is dat toch heel aardig. Omdat ik het schrijven ook nog een plezierige bezigheid vind, is het schrijven van deze stukjes een aangenaam en blijkbaar doeltreffend middel om mijn doel te bereiken. Als maar tien procent van die bezoekers ook daadwerkelijk gaat nadenken, dan heb ik wellicht indirect mijn steentje bijgedragen aan een betere wereld met meer gezonde overlevingskansen voor kinderen. Stel je dat eens voor.
De inspiratie voor mijn verhaaltje van vandaag komt uit twee uitspraken uit de discussies die volgden op Serieus! van gisteren. ‘’Het doel heiligt de middelen’’ en ‘’ Lachen met jou hoor. Drie " SIMPELE DINGEN". En dat is serieus?’’. En laat ik nu werkelijk bloedserieus geweest zijn gisteren over de middelen die ik als gepast zie om het doel 'inperken van kindersterfte' te bereiken. Het uitbannen van oorlog en de wapenwedloop en de wapenindustrie* zou een ongelooflijke impact hebben op de wereld en de levensvatbaarheid van nieuwe mensjes. En het is heel erg simpel, in feite. Het is alleen zo dat de mensen die het moeten doen kicken op macht en geld. En met niets ben je zo verzekerd van macht en geld als met wapens en oorlog. Dus hoewel het idee simpel is, is de uitvoering ervan dat niet. Niet omdat het zo moeilijk is, maar omdat de wil ertoe ontbreekt bij degenen die het doen moeten.
Het tweede simpele ideetje was goed en toegankelijk en onafhankelijk onderwijs voor alle jongens en meisjes op de wereld. Ook dat is simpel en, mits die wapens de wereld uitgaan, ook heel erg betaalbaar. Onderwijs kost namelijk maar eens schijntje vergeleken bij oorlog (Quinn, 2008). En natuurlijk moeten kinderen eerst overleven om onderwijs te kunnen genieten, maar als kinderen nu goed onderwijs krijgen, zullen hun kinderen veel betere overlevingskansen hebben. Lange termijn denken, heet dat. Structurele oplossingen bieden, heet dat. Maar ook hier loopt het stuk op degenen die het moeten doen. Want de machtigen hebben er baat bij de mensen dom te houden. De economisch machtigen en de religieus machtigen. Zodra namelijk mensen kennis vergaren en zelfstandig leren denken, accepteren ze het niet meer om onderdrukt te worden en honger te lijden.
Zolang de wereld wordt geregeerd door uitbuiting en angst zal er honger zijn. Zo lang zullen wij het moeten doen met onzinnige acties en liefdadigheid die tijdelijk verbetering geven, een maaltijd hier, een vaccinatie daar. Natuurlijk is elk gewonnen leven er één. Geen kind hoort dood te gaan als dat voorkomen had kunnen worden. Maar heiligt dat doel alle middelen? Mag je ongegeneerd verkeerde boodschappen uitdragen als je daarmee nu een paar duizend kinderen kunt redden van de dood? Als je weet dat die verkeerde boodschappen meehelpen aan het in stand houden van de onderdrukking, de onwetendheid en de slechte levensomstandigheden van massa’s andere kinderen, de zojuist geredden inbegrepen?
Het derde simpele ding ‘’borstvoeding voor alle kinderen’’. Dat is die waarvoor ik de beschuldiging kreeg toegeworpen dat ik wel een orthodox religieuze fanaticus lijk. Door dezelfde persoon die vindt dat het doel de middelen heiligt. Het is op het moment dat ik zoiets lees altijd maar goed dat ik stevig op mijn stoel zit en dat ik strak elastiek in mijn broek heb, al moet ik dan wel even zoeken naar mijn ver omlaag gevallen onderkaak. Als ik al ergens fanatiek in ben is het wel over het niet zijn van orthodox en al helemaal niet religieus. (Terzijde: de reden dat dit stukje wat later is dan anders, is dat ik net tussendoor een telefonische follow-up had met een moeder die ik dringend, zeer dringend, heb aangeraden haar fanatieke pogingen, om uitsluitend borstvoeding te geven aan haar te kleine kindje van 10 dagen, op te geven.)
Het doel heiligt niet alle middelen. Een goed doel kan een slecht middel nooit goed maken. Voor grootgeldverdieners (multinationals in de voedsel- en medicijnenindustrie) heilig het doel (groot geld verdienen) alle middelen, inclusief leugens en bedrog, dood en verderf verpakt in mooie praatjes en ogenschijnlijke goedertierenheid.
PS: Wellicht had u van mij vandaag een stukje over het einde der tijden verwacht, het is immers vandaag die lang verwachte en door sommigen gevreesde 21-12-12. Nu, als de wereld er morgen nog blijkt te zijn, kunt u dat stukje dan verwachten onder titel Doem. Vandaag, op de 30ste verjaardag van mijn tweede kind, geen doemdagverhalen.

*) Hiermee bedoel ik niet messen, speren, pijl-en-bogen, die, hoewel elk op zich uitermate dodelijk kan zijn, niet in de buurt komen van automatische vuurwapens, bommen en groter vernietigingsgereedschap.
Quinn J: The Economic Cost of the Military Industrial Complex, Seeking Alpha^a, August 13, 2008

Verwachting

Foto: Anna Kendrick als Rosie en Chace Crawford als Marco in What to Expect When You're Expecting
Bij het openen van mijn Twitter deze kille, dampige ochtend viel mijn oog op het woord frustratie. Iemand vroeg zich vertwijfeld af ‘’ Frustratie, hoe kan het dat er zóveel vrouwen zo weinig van #borstvoeding weten??‘’ Ik herkende de frustratie en gooide gelijk die van mezelf er even achteraan: ‘’omdat er niet over gepraat mag worden, want dan praat je andere moeders schuldgevoel aan zeggen ze |  en omdat zorgverleners er weinig/niks over weten en de praatjes vd kunstvoedingfabrikanten napraten | en omdat borsten voornamelijk met seks worden geassocieerd en mensen het eigenlijk een beetje vies vinden’’ Zo, dat was er maar weer even uit op de vroege zaterdagochtend. Zoals gewoonlijk begon ik er pas na het uitgooien echt over na te denken en bedacht ik me dat het toch wel iets genuanceerder  ligt. En zo kwam ik weer bij verwachting uit. Wat verwacht je als je in verwachting bent? Wat zou je kunnen verwachten? Wat mag je verwachten?
Wat je vooral verwacht als je in verwachting bent is een kind, natuurlijk. Maar dan? Als dat kind er dan is, wat dan? Veel vrouwen, zeker als ze voor het eerst zwanger zijn, denken niet veel verder dan het krijgen van het verwachtte kind. Dat lijkt de eindstreep van de hele verwachting. Maar daar lig je dan met je kind op je roze wolk, en dan? Oeps, zei ik roze wolk? Nou, dat is alvast de eerste verwachting die als een zeepbel uit elkaar spat. Niks roze wolk, eerder een donderwolk voor veel moeders. Pijn van onder, pijn van boven, het emotionele apparatus in een stroomversnelling en paps met zijn handen in het haar. Wat je ook verwacht had, dit niet. Niet besteld ook, zeker weten. En, in tegenstelling tot een bestelling van een postorderbedrijf, je kan het niet eens terug sturen.
Wat verwacht een gemiddelde vrouw van het moederschap, van haar baby? In de beeldvorming zijn baby’s schattige, knuffelige wezentjes die voornamelijk slapen, eten en poepen. Als je zorgt dat er op gezette tijden eten in gaat en de poep verwijderd wordt, heb je er verder geen kind aan. Ze dragen schattige of stoere kleertjes en voor het enkele spuugje hebben ze van die grappige slabbetjes. Voor die verzorgende dingen heb je net als voor de bevalling een cursus gevolgd. En, ook net als met de bevalling, bleek de praktijk toch niet helemaal met de verwachting overeen te komen. De baby wil veel vaker eten dan je verwacht en veel minder te slapen. De berg vuile luiers, ja dat klopt wel ongeveer, maar of je daar nu zo blij van wordt? En waarom werkt die borstvoeding niet gewoon? Hoe moeilijk kan dat nu helemaal zijn? En dat dat bijna net zo veel pijn doet als de weeën hadden ze ook wel eens mogen vertellen.
Het maatschappelijke beeld dat de verwachtingen rond borstvoeding schept, is ook niet helemaal realistisch. Borstvoeding is goed voor baby’s, kleine baby’s, dus de meeste moeders zijn wel geneigd en genegen dat te gaan doen of een poging ertoe te wagen. Om borstvoeding te geven verbind je de connectoren met elkaar en plop-slok-slik, klaar. Een beetje gênant is het wel, want die borsten associëren we meer met volwassen dingen dan met een baby, dus wordt borstvoeding liefst een beetje uit het sociale leven geweerd. Het is niet echt salonfähig, zeg maar. Een nadeel daarvan is wel dat we niet echt een realistische verwachting hebben van hoe dat plop-slok-slik eigenlijk precies werkt. En dat alles kan dus uiteindelijk leiden tot die gefrustreerde uitroep: waarom weten zo veel moeders zo weinig over borstvoeding!
Wie niet genoeg weet, moet meer leren. Maar als je daarmee wacht tot je die kennis moet hebben en toepassen, is het te laat. Borstvoeding educatie moet dus eerder komen. Niet in de zwangerschap, want dan kijkt een moeder vooral uit naar de bevalling en de rest wordt in de opslag gemikt. Al voor de zwangerschap, dus. Al gelijk met de beeldvorming en het opbouwen van haar verwachtingen rondom moederschap en baby’s. Om dat voor elkaar te krijgen zal borstvoeding eerst uit de kast moeten komen. We moeten onszelf en de maatschappij dwingen het salonfähig te maken, zodat opgroeiende kinderen er al mee in aanraking komen. Dan zou het een normaal onderdeel moeten zijn in de biologielessen en de lessen die over verzorging en gezondheid gaan. Op die basis kan een cursus tijdens de zwangerschap wel net dat beetje extra geven. Als we er dan gelijk even voor zorgen dat de opleidingen van zorgverleners ook meewerken aan realistische verwachtingen en solide kennis, kan er weinig meer mis gaan. Is er wellicht toch ruimte voor een klein roze wolkje.
Eurolac Flits! met label verwachting, verwachtingen, onderwijs, informatie. Deze links leiden naar lijsten met bijdragen met deze labels. Klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Rampenplan

Foto: Tony T. Johnson als Kiki , het onschuldige buurjongetje dat een alien-in-disguise blijkt te zijn in The arrival
Behalve films over vampiers en weerwolven (ik weet het, een vreemde voorkeur voor een moeder-en-kindzorgverlener van middelbare leeftijd), kijk ik ook graag naar rampenfilms. Onnozel meestal, maar niettemin fascinerend. Voor mij dan. Het is natuurlijk mijn overactieve fantasie die voor deze vreemde voorkeuren verantwoordelijk is. Want een goede vampier- of rampenfilm triggert bij mij altijd de gedachte ‘’stel je eens voor dat het echt zo zou kunnen gebeuren’’ en de bijbehorende beelden hoe dat mij zou kunnen beïnvloeden. Gisteren zag ik er een die een combinatie was van ‘’kwaadwillende buitenaardse invasie’’ en ‘’opwarming van de aarde’’. Misschien was de film beter geweest als Will Smith de mannelijke en Jody Foster de vrouwelijke hoofdrol hadden gespeeld. Hoe dan ook, de combinatie van deze film, de nog nagloeiende beelden van orkaan Sandy en alle natuur- en andere rampen in de paar jaar die achter ons liggen, en het derderangs horror-movie schrikbeeld van de mogelijke verkiezing van Romney (wat gelukkig slechts een horrorbeeld bleef) inspireerde mij tot het schrijven over rampenplannen.
Pessimisten en doemdenkers waarschuwen ons om voorbereid te zijn voor de grote rampen die ons te wachten staan: natuurrampen door opwarming van de aarde of het inslaan van een megameteoriet, kernongelukken, terroristische aanslagen en de derde wereldoorlog. Of het vergaan van de wereld volgende maand. Hoe bereid je je daarop voor? Door altijd een gepakte rugzak klaar te hebben staan? Door ervoor te zorgen dat je altijd kaarsen en lucifers in huis hebt of 100 liter flessenwater? Door schuilkelders te bouwen en ervoor te zorgen dat daar eten en drinken voor een jaar in zit? Ik weet het niet, hoewel die kaarsen en lucifers wel handig waren toen hier laatst de stroom een paar uur uitviel. Zelf denk ik dat het misschien handiger is om ervoor te zorgen dat je leert hoe je zelfvoorzienend kan zijn: hoe kun je zorgen voor voedsel en onderdak voor jezelf en mensen die van je afhankelijk zijn als je ineens zonder zit. Zorgen voor jezelf en niet verwachten dat er hulp van buiten komt.
De andere kant van het verhaal is een ramp elders, terwijl je zelf veilig bent en goed voorzien. Moet je die mensen dan te hulp schieten en zo ja hoe? Natuurlijk, als mensen in acute nood zijn, moet er hulp worden geboden en wel zo snel mogelijk. Voedsel, water, onderdak en medische zorg. En dan nog wat. Als de eerste nood verholpen is, moet er worden opgebouwd. Naar mijn stellige overtuiging is de beste manier hiervoor niet om het vóór de getroffen mensen te doen, maar om hen te leren het zelf te doen. En ze te leren hoe ze herhaling kunnen voorkomen. Of, als dat niet mogelijk is, hoe ze zich op een volgende ramp kunnen voorbereiden. Geef mensen een brood en ze hebben eten voor nu. Geef ze een bakker en dan hebben ze eten voor langere tijd. Leer ze over het verbouwen en verwerken van graan, dan hebben ze eten voor altijd voor zichzelf en voor hun kinderen
De beste noodhulp en voorbereiding op alle mogelijke rampen is het geven van onderwijs aan elk kind op aarde. Onderwijs en vrijheid van het vergaren en delen van kennis. Onze hersenen zijn ons overlevingsorgaan en overlevingsprogramma. Die hersenen moeten we koesteren, voeden en stimuleren; die hersenen moeten zich in alle vrijheid kunnen ontwikkelen. Dat begint bij de voeding en zorg die we het ongeboren en pasgeboren kind geven. Een maatschappij die wil investeren in de toekomst, investeert in moeders. Moeders die de kinderen ontvangen, dragen en baren; moeders die zogen en zorgen. Moeders voor wie goed wordt gezorgd, kunnen goed voor hun kinderen zorgen. Dat koestert, voedt en stimuleert de hersenen van de kinderen, zodat ze ten volle profijt kunnen hebben van al het onderwijs dat ze krijgen. Zodat ze hun aangeboren, potentiële hersencapaciteit ten volle kunnen benutten. Zodat ze daarmee de aarde tot een goede veilige woning kunnen maken voor alle mensen.
Tot slot even over acute noodhulp. Voedsel en water is vaak het eerste wat nodig is in gebieden die door rampen zijn getroffen. Ook hier moet in de eerste plaats goed voor de moeders worden gezorgd, zodat zij voor de kinderen kunnen zorgen. Kinderen die nog afhankelijk zijn melk, zijn afhankelijk van menselijke melk, met name in gevaarlijke omstandigheden. In rampensituaties moet dus alles op alles worden gezet om ervoor te zorgen dat er voor elke baby en peuter menselijke melk beschikbaar is. Bij voorkeur van hun eigen moeder, of anders direct drinkend bij een andere moeder. Kolven en doneren kan, maar daar zit altijd een besmettingsrisico aan vast in verband met minder controleerbare hygiëne bij het verzamelen, vervoeren van en voeden met de afgekolfde melk. Noodhulpverleners moeten absoluut zijn bijgeschoold in het begeleiden bij borstvoeding, met extra nadruk op het behouden van melkproductie in stresssituaties en over het opvoeren van melkproductie om meer kinderen te kunnen voeden, relactatie en het induceren van lactatie bij vrouwen die geen moeder zijn.

Corrupt

Foto: John Hurt als Caligula, de corrupte regeerder, in de Britse TV serie I, Claudius
Macht corrumpeert, dat zagen we al bij de oude Romeinen. Soms corrumpeert ook de hang naar macht. Sommige mensen doen vreemde dingen om macht te kunnen krijgen. Een bekende manier is om de mensen waarover je macht wilt hebben onderling te verdelen en tegen elkaar op te zetten. Ook dat wisten de Romeinen al als geen ander. Een verfijndere manier is het om van de twee groepen die je tegen elkaar wilt opzetten de ene groep wijs te maken dat ze ietsjes beter zijn dan de andere groep. Met andere woorden, die ene groep boor je maar een beetje de grond in en laat hem helpen die andere stevig aan te stampen. Dat is ongeveer wat in de Verenigde Staten aan de gang is bij de christelijke ultraconservatieven. Wat mij betreft zijn deze ultraconservatieven een groter gevaar voor de wereld dan de moslimextremisten. Want ze vreten een maatschappij van binnenuit weg en ze doen dit zo gehaaid dat een flink deel van hun vrouwelijke slachtoffers in een soort Stockholmsyndroom-achtige aanhankelijkheid de hand likt die hen slaat. En vanwege de machtige plaats die de USA in de wereld inneemt is dat niet alleen een bedreiging voor de Amerikaanse samenleving, maar voor ons net zo goed.
Ook in Nederland woedt de verkiezingsstrijd hevig. Sommige partijen gaan, van oudsher, als windhaantjes in de rondte en lijken maar 1 liedje te kennen: ‘’Zo de wind waait, waait mijn rokje.’’ Andere politici weten met verve telkens andere schuldigen te vinden die als zondebok kunnen worden neergezet; zijn het niet de allochtone binnenlanders, dan zijn het wel de Europese Brusselaars. Veel partijen berijden elk hun eigen stokpaardjes en zijn zich schijnbaar absoluut niet bewust van andere, vaak meer prangende problemen in de samenleving. In veel partijprogramma’s wordt het ene gat met het andere gedicht. Waar de ene partij vindt dat alleen bezuinigen geld kan opleveren, vindt de andere dat je juist moet zorgen dat geld kan rollen om meer te worden.
Onderwijs als investering in de toekomst en de zorg voor de zieken en zwakken in de samenleving (het eerste teken en de ultieme maat van beschaving) komt er in veel programma’s bekaaid van af. Goed onderwijs, bereikbaar onderwijs voor alle kinderen en volwassenen in een samenleving is de poort naar het volle potentieel van een samenleving. Zeker voor kinderen en adolescenten is onderwijs van essentieel belang en een drempelloze beschikbaarheid zou voor ieder opgroeiend mens een grondrecht moeten zijn. Niet alleen basisonderwijs en voortgezet of middelbaar onderwijs, maar ook alle vormen beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. De vorm en inhoud van het onderwijs zou moeten worden bepaald door de belanghebbenden (opgroeiende mensen en hun ouders) en door onderwijsdeskundigen. Er mogen ook best kwaliteitseisen worden gesteld door de overheid, maar niet aangaande inhoud van het onderwijs en de didaktiek. (Als een persoonlijk terzijde: de overheid zou mijn volledige en met liefde gegeven steun hebben voor een verbod op studentenverenigingen of op zijn minst op de ontgroeningsrituelen en de kennelijk onverbrekelijk inbegrepen alcoholconsumptie.)
Ook over de zorg heb ik zo mijn ideeën. De zorg voor zwakke en zieke leden van een sociale structuur is bepalend voor de mate van beschaving van zo’n samenleving. Die zorg is in een werkelijk beschaafde samenleving een grondrecht dat niet afhankelijk mag zijn van liefdadigheid en persoonlijke naastenliefde. De zwakke medemens (de heel jonge en de heel oude, de zieke en de gekwetste, die met aangeboren en die met verkregen gebreken) heeft recht op onvoorwaardelijke zorg zo veel, zo vaak en zo lang als nodig is. De gezonde en sterke medemens heeft eenzelfde recht op zorg ter voorkoming van ziekte en gebrekkigheid. Binnen mijn eigen vakgebied is dat de zorg voor borstvoeding en de opvoeding van het jonge kind: zorg voor de zwakke en preventieve zorg voor de sterke. En scholing voor de zorger. Zorg voor ons leefmilieu valt mijns inziens ook onder de noemer zorg en onder de noemer onderwijs en opvoeding.
Ik ga geen stemadvies geven en ook niet vertellen waar mijn stem heen gaat. Ik kan u wel verklappen dat partijen die voor bovenstaande punten van onderwijs en zorg staan niet te vinden zijn bij hen die van oudsher ter rechterzijde of in het midden van de kamer te vinden zijn, noch bij hen met een prominente C in hun naam. En al helemaal niet onder hen die de economie de belangrijkste factor vinden in de politieke keuzes. Economie als speerpunt corrumpeert: de macht van geld overschreeuwt het recht van mensen. Geld, beter gezegd de hang naar geld en het vertalen van alles in de samenleving naar geld en financiële waarde, corrumpeert. Caligula kwam ook op in een tijdperk van financiële crises.
Kieshulp voor borstvoeding-zorg http://www.kiezenvoorborstvoeding.nl/
Wat kun je kiezen, doe een test: welke partij past bij mij, stemwijzer, kieswijzer, kieskompas, de groene kieswijzer,
De Pous I: Wetenschappers waarschuwen voor gebruik kieswijzer als stemhulp. De Volkskrant (online) 05/09/12, 08:12
Eurolac Flits! met label kennis, keuze, kiezen, onderwijs.

Droom

Foto: Colin Farrell als Douglas Quaid / Hauser  in Total Recall waarin werkelijkheid en kunstmatige dromen totaal verward worden.
Het vak ‘’lactatiekundige’’ bestaat nog niet zo erg lang. Ongeveer net zo lang als beroepen in de sfeer van computerkundige aard. Die computerluitjes hebben het goed voor elkaar: alom gerespecteerd en gewaardeerd en nog goed verdienend ook. Lactatiekundigen hadden het te druk met moeders en baby’s helpen om veel aandacht te besteden aan promotie van het beroep op zich en dus is het nog steeds grotendeels onbekend en dus onbemind. Het heeft ook nog niet echt een plaats, een classificering gekregen. Dus wordt het over het algemeen maar ergens in de buurt van verpleegkunde geschoven. Met evenveel recht zou het in de buurt van diëtiek geschoven kunnen worden, het heeft er evenveel of even weinig mee te maken. Ik weet het, er zijn verpleegkundigen en diëtisten die ook lactatiekundige zijn. Maar ook, zoals ik zelf, leraren basisonderwijs, of psychologen, artsen, historici, verloskundigen, juristen, antropologen, ingenieurs, ... . Er is niemand die lactatiekunde als primair beroep koos en er in werd opgeleid. Wellicht is dat het probleem. Ik heb een droom …
Stel je eens voor dat je na het beëindigen van de middelbare school ook gewoon voor een HBO opleiding lactatiekundige kon kiezen, net als leraar, pedagoog of verpleegkundige. Of computerspecialist. Zou het vak dan eerder worden geaccepteerd en gewaardeerd? Zouden lactatiekundigen dan sneller worden ingezet en niet voornamelijk dienen als puinruimers? Misschien zouden ze dan door de samenleving en de wetgevers en subsidieverstrekkers voor vol worden aangezien en normaal deel kunnen uitmaken van het zorgsysteem rondom ouder en kind, samen met verloskundigen, artsen, verpleegkundigen, kraamverzorgenden, therapeuten, beroepsopvoeders en onderwijzers.
Natuurlijk zou er om te beginnen niet zoveel puin te ruimen hoeven zijn als zorg- en hulpverleners rondom moeder en kind, pre- peri- en postnataal, meer over borstvoeding en de begeleiding erbij zouden weten. Als er niet meer allerlei regeltjes en routines zouden worden gehanteerd die al bij voorbaat moeder en kind op het verkeerde been zetten. Als bij het optreden van problemen deze snel zouden worden herkend en adequaat behandeld of doorverwezen. Ik heb een droom …
Stel je eens voor dat de zorgers rond moeder en kind tijdens hun opleiding gewoon de attitude, kennis en vaardigheden zouden leren die nodig zijn om borstvoeding goed van start te laten gaan; die nodig zijn om problemen tijdig aan te zien komen, herkennen en te weten of de zorgverlener die zelf kan behandelen of moeder moet doorverwijzen. Dat moeders die kiezen voor borstvoeding gewoon een goede succeskans hebben. Zodat aanstaande moeders een goede keuze kunnen maken op basis van accurate kennis en informatie.
Het kiezen van de soort zorg en voeding voor een kind wordt over het algemeen al gemaakt lang voor er sprake is van een zwangerschap. Dit soort keuzes wordt, over het algemeen onbewust en des te steviger, gemaakt tijdens de puberteit, tijdens de laatste stappen naar volwassenheid. De invloed van de ouders, die tijdens de schoolkindjaren het sterkst was en de basis voor de persoonlijkheid legde, wordt minder en de invloed van school, vrienden en subcultuur wordt sterker. Rolmodellen worden buiten het gezin gezocht en gevonden en zijn mede-bepalend voor de keuzes die worden gemaakt over hoe de opgroeiende mens in het leven staat. De manier waarop de zorg en het voeden van kinderen in deze beïnvloedbare jaren binnen komt is niet hoopgevend. Borstvoeding en plein public is not done en er is dus nauwelijks iets aan rolmodellen te vinden. Ook in de lessen op school schittert het onderwerp door afwezigheid. Ik heb een droom …
Stel je eens voor dat kinderen aan het begin van de puberteit echt goed les zouden krijgen over de menselijke biologie, over voortplanting, liefde en relaties, over veiligheid en autonomie. En stel je voor dat in die lessen de voeding en verzorging van het product van die voortplanting uitgebreid en eerlijk aan de orde zou komen, gebaseerd op feiten en wetenschap, niet op meningen. En dat tegelijkertijd het geven van borstvoeding in het openbaar zou worden toegejuicht, zodat er meer rolmodellen beschikbaar zouden zijn. In Engeland is er een proef gestart met borstvoedingslessen aan 14 jarigen binnen schoolverband. Een storm van protest barstte los. Mensen zijn bang dat dit soort lessen de promiscuïteit van meisje zou bevorderen en dat het tot een toename van tienerzwangerschappen zou leiden *  **. Dat is geen droom, dat is Total Recall!
Volgens psychologen zijn mensen die veel dagdromen gezond van geest. Man, man, wat moet ik dan een gezonde geest hebben …
*) Bates C: Pupils as young as 14 have breastfeeding lessons using puppets and knitted breasts. Daily Mail 10 August 2012.
**) Hill M: Do We Dare Teach Our Daughters the Truth About Their Bodies? Huffington Post online edition, 16-08-2012
Met dank aan @SylvieZuidam, @loosjes, @Aidulacpuntnl en @marcjager voor de inspirerende Twitter discussie 16-08-2012

Een lesje leren

Foto: Emily Deschanel als Dr. Temperance 'Bones' Brennan en David Boreanaz als Special Agent Seeley Booth in Bones
Tweede prijswinnaar van de actie #Flitsidee: @Laktistino: plaats van borstvoeding in het onderwijsprogramma.
Disclaimer: psychologie is niet mijn primaire vakgebied en de hier geschetste psychologische principes kunnen wat kort door de bocht zijn neergezet.
‘’Mijn toenemende hoeveelheid relaties met mensen heeft mijn logisch denkvermogen aangetast.’’ hoorde ik ’Dr. Temperance Brennan’ gisteren zeggen in een oude aflevering van Bones. Relaties met mensen, en de emoties die daarbij horen, zijn blijkbaar een belemmering voor logisch denken. Alsof emoties niet logisch, niet rationeel zouden zijn. Dat zijn ze natuurlijk wel, maar op een andere manier. De logische linkerkant van de hersenen is alleen anders logisch dan de rommelige rechterkant. Je zou kunnen zeggen dat er twee soorten logica zijn: de wiskundige en de associatieve, of de analytische en de synthetiserende. De huidige wetenschap gaat uit van de wiskundige, analytische logica: als je alle kleinste deeltjes uit elkaar gepeuterd hebt en begrepen, dan begrijp je het geheel. De andere logica ziet steeds meer begrip en inzicht naarmate het geheel groter wordt en meer-omvattend. De linkerhersenhelft kan van 1 plus 1 nooit meer maken dan 2. De rechterhelft ziet onnoemelijk veel mogelijkheden voor de uitkomst van 1 plus 1, waaronder, mogelijk, 2. Voor de analyticus zijn bijkomende factoren afleiders en verstoorders, voor de syntheticus verhogen ze de feestvreugde.
In programma’s en campagnes om meer ouders voor borstvoeding te laten kiezen wordt vooral een beroep gedaan op de linker hersenhelft logica: feiten en weetjes en logisch redeneren moet ertoe leiden dat mensen niet onder de conclusie, dat borstvoeding de absolute voorkeur heeft, uit kunnen en zich vervolgens daarnaar gaan gedragen. In werkelijkheid is dat maar een klein, vaak ondergeschikt en als laatste komend, onderdeel van de hele besluitvorming. De beeld- en besluitvorming vindt tijdens het hele leven dat voorafging aan de zwangerschap plaats. Het is een, voornamelijk rechts in de hersenen zetelend, bouwwerk van ervaringen, emoties, relaties en cultuur (Hernandez, 2008; Giles, 2010). Ouders aanzetten tot de keuze voor borstvoeding moet dus al beginnen lang voor de zwangerschap, zelfs al wanneer ze nog kind zijn en gericht op de hele samenleving. Blootstelling aan het zien van borstvoeding in de kleine en grotere omgeving en de kennis en attitudes van de omgeving, de subcultuur en de cultuur zijn belangrijke factoren in de beeldvorming en uiteindelijke besluitvorming.
Borstvoeding zien wil zeggen dat het als normaal in de samenleving wordt neergezet. De kennis van de persoon zelf en de mensen in zijn en haar omgeving moet worden aangeleerd. Door kennisoverdracht over borstvoeding in het normale schoolprogramma op te nemen wordt die kennis ook nog eens ingebed in het normaliseringsproces: je ziet het gebeuren en je leert erover op school.
Al vanaf de kleuterleeftijd kan er aandacht zijn voor borstvoeding. Een project over baby’s biedt plaats aan een moeder met baby in de klas. Moeder praat over de verzorging van de baby en de voeding hoort daar onlosmakelijk bij. Waarschijnlijk zal de baby ook wel een keer honger krijgen, of zich even van de overgrote aandacht willen afwenden: een illustratiemoment voor borstvoeding. Later, in de biologielessen bij de bespreking van zoogdieren, komt ook de mens als zoogdier ter sprake. Projecten over gezonde voeding (tegenwoordig van overheidswege aangemoedigd, onder andere ter preventie van overgewicht) zijn niet compleet zonder aandacht voor gezonde voeding voor de jongste kinderen. Bij de lessen over gezondheid en voeding in het vervolgonderwijs kan borstvoeding prominent bovenaan staan als de voeding voor de zuigeling en peuter. Wanneer het onderwerp voortplanting aan de orde komt vindt borstvoeding een plaats in de vrouwelijke reproductieve cyclus. (En, hart onder de riem voor de docenten: praten over baby’s, borstvoeding en borsten is heel wat minder gênant voor een puberaal publiek dan praten over de coitus!). En, mocht ook het onderwerp relatievorming en ouderschap ter sprake komen: ook koppels van hetzelfde geslacht kunnen kinderen krijgen en borstvoeding of moedermelkvoeding geven!
Een letterlijke plaats voor borstvoeding in het onderwijs wordt gecreëerd door vrouwelijke leerkrachten letterlijk en figuurlijk de ruimte te geven hun kind borstvoeding te geven of te kolven, door datzelfde te doen voor eventuele tienermoeders die hun school afmaken (en ze er de hemel voor in te prijzen!). Ook moeders aanmoedigen om hun kind te voeden bij het halen brengen naar en van het kinderdagverblijf legt al een basis voor het normaalheidsbesef van kinderen. Veel kinderen brengen meer wakende uren door in opvangsettings en scholen dan thuis. Wil je ze iets leren en hun gedrag en attitude beïnvloeden, dan zal dat daar moeten gebeuren.
Hernández, P. T. and Callahan, S. (2008), Attributions of Breastfeeding Determinants in a French Population. Birth, 35: 303–312. doi: 10.1111/j.1523-536X.2008.00257.x
Giles, M., Connor, S., McClenahan, C. and Mallet, J. (2010), Attitudes to breastfeeding among adolescents. Journal of Human Nutrition and Dietetics, 23: 285–293. doi: 10.1111/j.1365-277X.2010.01048.x