Bewijs

Foto: Dana Delany als forensisch arts Megan Hunt  in Body of Proof  (2011–2013) laat de lichamen van slachtoffers het bewijs leveren over hoe ze aan hun einde kwamen en hoe ze leefden.

‘’Kennis is weten dat een tomaat een vrucht is, wijsheid is dat je hem niet in een vruchtensalade doet.’’ Dat was een spreuk die een poosje terug over Facebook ging. Ik ben daarover in discussie gegaan, want ik was het er niet mee eens. Het kennisdeel klopt. Plantkundig gezien is een tomaat een vrucht. Culinair heet een tomaat een vruchtgroente, net als paprika, komkommer en aubergine bijvoorbeeld. Taalkundig is een tomaat wel een vrucht, maar geen fruit. Fruit is de taalkundige benaming voor vruchten die niet als groente worden gegeten. Bij mij in huis liggen de tomaten, paprika’s en komkommers gezusterlijk naast de appels, mandarijnen en bananen op de fruitschaal. En tomaten eet ik ook wel eens zoet met honing, aardbeien eet ik graag met een draai zwarte peper en fruit gaat wel eens door een salade of warm hartig gerecht. Dus wat is nu wijsheid? De in de spreuk genoemde wijsheid is geen wijsheid maar cultureel conformisme.

Wijsheid en bewijs zijn beide vormen van het woord weten. Kennis heeft ook met weten te maken. Kennis wil zeggen een boel feiten paraat hebben, weten hoe dingen werken en eruit zien bijvoorbeeld. Wijsheid vind je, daarmee had de spreuk wel gelijk, in het weten hoe en op welke manier die kennis is toe te passen. Bewijs is meer het resultaat van bewust en methodisch op zoek gaan naar oorzaken en gevolgen, verbanden en uitsluitingen. Kennis die is gebaseerd op bewijs wordt gezien als het meest waardevol, maar bewezen kennis zonder de wijsheid om het goed toe te passen brengt het je nergens of het werkt zelfs averechts. Kennis en bewijs zijn de makkelijke aspecten van ons drietal, dat kan je leren, bestuderen en zoeken. Met een bepaalde mate van  verstandelijke vermogens en voldoende geheugencapaciteit kun je er ver mee komen. Wijsheid is niet iets dat bewust te oefenen is en te kopen al helemaal niet. Wijsheid berust op kennis en ervaring en het vermogen tot inzichtelijk, analytisch én synthetiserend, en met voorstellingsvermogen (''fantasie'') denken.

Door deze kenmerken van kennis, bewijs en wijsheid en het uitsluiten van wijsheid bij het wetenschappelijke kennis en bewijs gebaseerde denken, worden heel wat verre van wijze conclusies getrokken en richtlijnen opgesteld. Wijsheid is namelijk niet bewijsbaar, wordt vaak gezien als een vorm van intuïtie of ‘’op mijn klompen aanvoelen’’. Aan de andere kant claimt het kennis en bewijs gebaseerde wetenschappelijk denken ook de wijsheid in pacht te hebben, alsof met kennis en bewijs de wijsheid vanzelf wordt meegeleverd. In feite mist dit denken het vermogen om de onjuistheden, beperkingen en inconsequenties in de eigen redenaties op te merken en met werkelijke wijsheid te werken.

In feite is wijsheid iets dat met de jaren komt als het niet door ons onderwijssysteem met wortel en al tak is uitgeroeid voor het tot ontwikkeling kon komen. In een onderwijsklimaat waar stilzitten en braaf doen wat juf of meester zegt als hoogste goed wordt gezien samen met goede cijfers halen, waar spelen, bewegen en je aandacht door allerlei curieuze zaken laten vangen wordt afgekeurd op zijn best en met een psychiatrisch  probleem label wordt afgestraft, is weinig gelegenheid door het opbouwen van wijsheid en het leren van relevante kennis en het leveren van goed onderzocht bewijs voor die kennis. Ongebreidelde en onbegrensde nieuwsgierigheid, of beter leergierigheid, is een voorwaarde voor het vergaren van kennis en wijsheid. Het mogen maken van fouten is ook nodig voor het verkrijgen van wijsheid.

In de begeleiding van moeders en kinderen bij borstvoeding is veel sprake van kennis en bewijs, maar over het algemeen van  weinig wijsheid. Waar gebrek aan kennis en bewijs niet wordt gecompenseerd door wijsheid (op basis van nieuwsgierigheid, logisch en voorstellend denkvermogen en non-conformisme), leidt het tot onjuiste informatievoorziening, advisering en begeleiding. Dat is voor het overgrote deel de oorzaak voor falende lactatie. Bewijs is goed, wijsheid is beter. 

 

Iedere vrouw die moeder wordt heeft in zich een vorm van wijsheid die is ontstaan door de eeuwen- en eeuwenlange ervaring van moederlichamen. Wij noemen dat instincten en ze liggen in de blauwdruk van de mens (van elk zoogdier, in feite) verankerd. Het is alleen zo jammer dat cultureel bepaalde kennis en bewijs zo veel meer stemkracht hebben als een vrouw pas moeder is geworden. Ook die cultureel bepaalde vooronderstellingen en ideeën, percepties van kennis, zitten stevig ingebakken in het denken van de meeste moeders. De innerlijke wijsheid heeft soms veel moeite om haar stem daarboven te verheffen. Cultureel conformisme is een machtige stimulus voor het handelen. Dat geldt voor het indelen van vruchten in de klassen fruit of groenten, maar ook over onderwerpen rond de zorg voor en het voeden van onze pasgeborenen.

Weten

Foto: Een deel van één van de Facebook discussies die volgden op het blog Boos.

Nou, ik heb het geweten met mijn boze stukje. Een record aantal lezers en flinke discussies op Facebook. Heel goed. Dat is het doel van een column: mensen aan het denken en aan het praten zetten. Daarom zijn columns vaak een beetje gechargeerd, dat zet aan tot een meningsuitwisseling. Ik kreeg verbazingwekkend veel bijval en even verbazingwekkend weinig tegengas. En ertussenin heel vaak de stem van het compromis, van het naar elkaar toe bewegen. Uiteraard vonden enkelen dat ik weer eens de <vul zorgverlener subklasse in> de schuld gaf. Waar blijft de eigen verantwoordelijkheid van de moeder? Natuurlijk heeft moeder zelf ook verantwoordelijkheid, maar mag zij er niet van uit kunnen gaan dat haar zorgverleners hun vak verstaan? Anderen lieten merken dat ik er toch niet van uit kan gaan dat al die verhalen van moeders letterlijk waar zijn, maar dat het hun interpretatie is van wat hen werd verteld. En dat klopt, dat komt ook voor. Ik ga daar zo op in. Maar veel reacties waren toch de zuchten van herkenning, zowel door ouders als door collega zorgverleners.

Tja, kennelijk kan je er niet op vertrouwen dat, wat moeders vertellen dat zij te horen kregen, ook werkelijk is wat zij te horen kregen. Inderdaad, ik heb ook wel eens een verdraaid weergegeven verhaal terug te horen gekregen. En ook wel eens iets over een collega waarvan ik, met mijn kennis van die collega, moeilijk kan geloven dat zij dat werkelijk gezegd heeft. Dat gebeurt, dat zal elke zorgverlener kunnen beamen. Dat is jammer, maar het is nu eenmaal zo. Voor een deel is dit te voorkomen door de informatie meermaals in verschillende bewoordingen te geven en ook op papier mee te geven. Voor de betroffen zorgverlener is het een goed idee om in het consult verslag duidelijk aan te geven wat is besproken en welke adviezen werden gegeven.

Maar wanneer nu telkens opnieuw verschillende moeders komen met rapporten over bepaalde informatie die zij van hun zorgverlener krijgen, is het dan aannemelijk dat zij dat allemaal op deze zelfde verkeerde manier hebben geïnterpreteerd of is het mogelijk dat wel degelijk diezelfde foute informatie keer op keer wordt gegeven? Wanneer keer op keer op keer moeders vertellen dat hen werd verteld dat hun kind op basis van een bepaald gewicht of bepaalde leeftijd een bepaald (beperkt) aantal voedingen per dag moet krijgen of een bepaalde hoeveelheid (meestal meer dan de fysiologische maaginhoud) per voeding. Of, eveneens op basis van leeftijd of gewicht de nachtvoeding kan worden weggelaten. Of dat het helemaal niet erg is als hun kind standaard een half uur huilt voor hij slaapt en dat het echt belangrijk is dat hij ‘’leert zelf in slaap te vallen’’. Mij lijkt er dan eerder structureel iets fout te zijn in de informatieverstrekking naar de ouders toe. Ofwel het wordt in bewolkte termen gegeven ofwel de informatie is gewoon fout.En heel vaak is gewoon ook duidelijk herkenbaar dat de informatie letterlijk uit protocols komt, protocols die uitgaan van onjuiste vooronderstellingen en niet deugdelijk onderbouwd zijn*.

Een andere klacht die ik kreeg in reactie op het boze blog was dat ik weer eens de hele beroepsgroep over één kam aan het scheren was en helemaal geen oog had voor de velen die het wel goed doen. Nee, du-uh, mijn stukje ging over de velen die het niet goed doen. En wel degelijk staat er ook de zin ‘’Natuurlijk zijn er ook zorgverleners die wel weten wat ze doen en waarover het gaat en die wel goede adviezen geven.’’ in. Maar over hen ging het stukje niet. Af te meten aan de feedback die ik van moeders hoor zijn de goeden helaas ver in de minderheid. Ik kan me voorstellen dat het steekt als je net bij die kleine minderheid hoort en altijd maar weer die ellende van anderen over je heen krijgt. Kijk daar alleen niet mij zuur om aan, maar leg het probleem bij wie het hoort: de onprofessionele collegae. Kaart het aan in je vakvereniging, bij de opleidingen, in intercollegiale overleggen en intervisies. De slechte borstvoedingadviseurs zijn degenen die jouw beroepsgroep een slechte naam geven, ik geef het bericht slechts door.

Tot slot een advies voor iedere zorgverlener (in opleiding) die te maken kan hebben met zwangeren, barenden en ouders van jonge kinderen: lees eens een poosje mee op een ouder-forum of een Facebook groep voor ouders, liefst eentje met borstvoeding als primaire onderwerp. Voor velen zal er een heel nieuwe wereld opengaan wanneer ze lezen waar moeders werkelijk mee zitten en wat ze kunnen (of niet) met de doorsnee adviezen die ze van zorgverleners krijgen en de kritiek of de vraagtekens die ze tijdens het CB bezoek bijvoorbeeld niet laten horen, maar wel delen met collega-moeders.

*) Dit is met name het geval bij de advisering rondom de start van vaste voeding en rondom huilen. Collega Marianne Vanderveen publiceerde net deel 9 van haar blogserie over de richtlijn excessief huilen.

Boek

Foto: Een peek-preview van het boek-in-wording

Nog snel even mijn Facebook checkend voor ik aan de slag ging, kwam ik langs een fotoreportage ‘’Een dag uit het leven van een lactatiekundige’’. Foto’s van een Amerikaanse collega op huisbezoek bij een moeder. Samen op de bank, praten, baby onderzoeken, helpen met voeden met een hulpmiddel en verslag schrijven. Heel herkenbaar, zoals een andere collega als commentaar erbij schreef. 

Wat voor mij niet herkenbaar was, waren de twee dikke boeken die de collega bij zich had en die ze ook gebruikte. Ik herkende de boeken wel, maar niet het gebruik van een boek tijdens een consult. Ik vind het persoonlijk een beetje vreemd om op huisbezoek te gaan gewapend met een paar dikke studieboeken. Toegegeven, ik weet ook wel eens iets niet, maar dan zoek ik dat later op. Meestal is dat opzoeken dan ook niet in een studieboek voor lactatiekundigen in opleiding, maar in primaire onderzoeken of megastudies of specialistische tekstboeken. Die laatste zijn geen studieboeken, maar boeken waarin de auteurs (meestal meerdere per boek) onderzoeken bespreken en duiden, daarbij uitgaand van een zekere basiskennis over de anatomie en fysiologie van het besproken onderwerp bij de lezer. Het gebruik van een studieboek tijdens een consult associeer ik eerder met een leerling op stage. Maar ik sta open voor andere meningen. Wat vindt U ervan, mijn beste lezer?

Eerder op Facebook deed ik mee aan een status update spelletje. Meestal doe ik daar niet aan mee omdat ze onzinnig zijn, niet het beoogde doel bereiken. Dit spelletje was anders, echt alleen bedoeld als spel en voor de lol. Ik deed er al eerder eens aan mee. Om mee te doen pak je het boek dat het dichts bij je ligt, zoekt een bepaalde bladzijde op en dan kopieer de vijfde zin in je status. De opdracht zet je er ook bij, maar niet de titel van je boek. De bedoeling is dat mensen van elkaar gaan raden uit welk boek het komt. Echt een spelletje voor boekennerds. Overigens speelde ik deze keer een beetje vals. Ik had geen fysiek boek dicht bij me, dus ging ik naar bladzijde 52, vijfde zin, van het boek dat open stond op mijn beeldscherm. ‘’Hierbij wordt ook druk uitgeoefend op de tepelhof, maar dan van de tepel af opzij op twee plaatsen tegenover elkaar naast de tepel. ‘’

Dit boek is het boek dat ik aan het maken ben. Een boek voor ouders. Veel plaatjes, weinig tekst. (op een aantal bladzijdes kom ik niet eens aan een vijfde zin!). De titel wordt: ‘Borstvoeding – een handleiding’. Geen heel boek met een volledige beschrijving van het hele traject van borstvoeding inclusief het voorkomen en behandelen van problemen. Zulke boeken zijn er al volop en een paar erg goede ook. Die boeken zijn uitstekend om helemaal te lezen, maar dat kan voor een pas bevallen moeder wel eens een te grote kluif zijn. Voor moeders voor wie een heel boek te veel is op dit moment, zijn er natuurlijk de folders en brochures van de borstvoeding organisaties. Niks mis mee, goede informatie. Een aantal ervan heb ik zelf geschreven (of toch en eerdere versie ervan). Maar een stapeltje folders raakt verloren en verfrommeld, en verdwijnt in dezelfde bodemloze put waarin ook kammen, scharen en wasknijpers spoorloos verdwijnen.

Dit boek wil een tussenvorm van die twee zijn. Een stapel folders of brochures in boekvorm. Het basisprincipe van de werking van de borst en de baby, met tips voor de eerste week, de eerste weken, de eerste maanden en een beetje voor daarna. Wat extra aandacht voor bevestiging dat je als moeder niet gek bent als je iets anders doet dan anderen je vertellen dat je zou moeten. Het tweede deel gaat over borstvoeding waarbij wat hulp nodig is. Masseren, kolven, anders voeden en een paar hulpmiddelen. En een beetje over pijn bij het voeden. Een soort EHBO kitje bij borstvoeding. Voor die dingen die je eerst even zelf probeert voor je ermee naar een specialist gaat. Zoiets als eerst zelf een leertje vervangen voor je de loodgieter bij een lekkende kraan roept.

Ik ga snel verder werken. Het idee was dat het boek tijdens de WBW in week 40 kon worden gepresenteerd. I weet niet of ik dat ook ga halen. Ik ben namelijk een beetje een boekennerd, het is me niet gauw goed genoeg en ik begon dus al twee keer opnieuw. Ach, het is net als met zwangerschap en geboorte: beter een stevig en robuust kind een beetje na de 40 weken, dan een met noodgrepen gedwongen op tijd geboren kindje met de daarbij komende risico’s.

Versteend

Foto: Sherlock Holmes, hier in vele gedaanten, oud en nieuwer, een waarheidzoeker die juist vond dat opium zijn denkvermogen versterkte

Terwijl ik in mijn kantoortje aan mijn computer zit om nog wat avondwerk te doen, begint mijn neus te prikken. Een vreemd, weeïg zoet luchtje gemengd met tabaksrook. Ah, de buurman is ook thuis en het weekend aan het inluiden met een joint. Als de wind verkeerd staat, kan ik blowen zonder joint, meeliftend op die van buurman. Buurman kiest ervoor, heb ik geen probleem mee, ieder zijn eigen genotmiddel. Maar als ik kies voor mijn cafeïne verslaving, dwing ik die niet op aan mijn buurvrouw, terwijl die rook wel bij mij naar binnen komt. Ik houd niet van roken, met of zonder wiet erin. Ik vind het vies en het slaat op mijn keel en mijn ogen. Ik houd ook niet van het effect van cannabis op mijn oordeelsvermogen en bewustzijn. Nu zal ik van wat tweedehandse rook niet snel echt stoned raken, maar toch. Ik krijg niet graag iets opgedrongen, ik kies liever zelf mijn eigen vergif, zo te zeggen.

Stoned is eigenlijk een vreemd woord voor de toestand van het bewustzijn als gevolg van cannabisgebruik. Naar men mij vertelt ben je verre van versteend, maar juist heel luchtig, licht, zwevend. Versteend is wel een omschrijving die ik vind passen bij de standpunten die mensen  kunnen innemen bij sommige gezondheidsonderwerpen. Vaccinatie is zo’n onderwerp. Aan beide zijden van die discussie zitten versteende denkers die van elkaar lijken te vinden dat ze stoned zijn en niet helder kunnen denken. De vaccinatiediscussie heeft een paar elementen die niet erg bijdragen aan het vruchtbaar maken ervan. Eentje ervan is het volkomen en kritiekloos omvatten van het Evidence Based principe. Iets is waar als het op een bepaalde manier is onderzocht en niet waar als het niet zo is onderzocht. Extreem doorgetrokken is gras in deze manier van redeneren pas groen wanneer het door een prospectief, gerandomiseerd, dubbelblind onderzoek bewezen is groen te zijn in een significant percentage van de onderzoeksgroep.

Een ander niet uit te vlakken punt is het complotdenken aan de andere zijde van het discussieveld. De diepgewortelde overtuiging dat iedereen er altijd op zijn minst één andere agenda op na houdt en dat niets is wat het lijkt te zijn. En met een fanatisme dat dat van de wetenschappelijke waarheidvolgers evenaart wordt gezocht naar bewijs voor valse voorwendselen en complotten om de bevolking eronder te houden en waar mogelijk te decimeren. Dingen zijn welhaast per definitie gevaarlijk of op zijn minst verdacht wanneer zij door de overheid en de reguliere medische wetenschap worden aanbevolen of gepromoot. Beide kampen gebruiken angst als een argument tot overtuiging van degenen die een keuze moeten maken. Angst voor ongewenste en waarschijnlijk gevaarlijke of enge gevolgen van het niet opvolgen van de voorgestelde koers. Angst om niet als goede ouder te boek komen te staan, angst voor het label ’’onverantwoordelijke ouder’’ of ‘’antisociale burger’’’.

Die laatste, de anti-sociale burger, is een uitermate geniepige. Het is het principe van de groepspressie, de sociale intimidatie en chantage. Voor een sociale soort als de mens is dat een krachtig pressiemiddel. Het zit ons ingebakken dat we voor een ander moeten zorgen, dat we elkaar moeten beschermen en dat we soms iets van onszelf moeten opofferen voor het welzijn van een ander. De suggestie dat de keuze, die jij als ouder maakt voor de gezondheid van je gezin, mogelijk voor het kind van een ander gevaar kan opleveren, is beangstigend, maakt op zijn minst onrustig. Beide partijen gebruiken ook het argument van de boosheid van het kind later als het kind ziek is geworden door de keuze van de ouders. Hoe voel je je als ouder als je kind polio krijgt en levenslang gehandicapt blijft, terwijl je het had kunnen voorkomen door vaccineren? Maar ook: hoe voel je je als ouder als je kind levenslang ziekelijk of gehandicapt blijft door de complicaties van een vaccinatie die je niet verplicht was te geven?

Angst is een uitermate slechte raadgever. Angst maakt het oordeelsvermogen wazig, alsof je stoned bent, of verstard, versteend. Wat nodig is, is een helder hoofd en goede, deugdelijke, eerlijke en volledige informatie over alle opties en de mogelijke consequenties van die opties. Terwijl ik dat zo opschrijf, valt me op dat ik precies diezelfde bewoordingen gebruik voor een andere moeilijke keuze voor veel ouders: die van wel of geen borstvoeding. En het is waar ik bij alles steeds weer op terug kom. Mensen moeten belangrijke beslissingen nemen en keuzes maken op basis van kennis, niet op basis van angst. Zuigelingenvoeding, vaccinaties, de plaats en houding waarin hun kind slaapt en waarschijnlijk nog meer onderwerpen vragen allemaal om een helder hoofd en goede informatie, niet om angstaanjagerij en groepsdwang.

Marmottendag

Foto: Bill Murray als Phil in Groundhog Day (1993) waarin hij dezelfde dag keer op keer opnieuw beleeft.

Een dagelijks stukje schrijven leek zo’n goed idee toen ik eraan begon. Als mensen horen dat een deel van mijn werk bestaat uit het geven van lezingen, workshops en cursussen over borstvoeding, dan vragen ze vaak hoe ik dat voor elkaar krijg om uren over borstvoeding te praten, dagen zelfs bij cursussen. Mijn antwoord is simpel: ik raak daarover gewoon niet uitgepraat. Daarom leek een dagelijks stukje ook geen enkel probleem. In de praktijk blijkt dat ik met dat dagenlange praten toch vaak mezelf herhaal. Op een andere manier, met andere woorden, voor een ander publiek, maar toch steeds meer van hetzelfde. Soms is de herhaling zo intens dat ik er een soort Marmottendag gevoel bij krijg (zie afbeelding), een sterk deja-vu, een dit-deed-ik-eerder-al-eens gevoel dus. Voor een deel komt dat omdat ondanks de diversiteit van moeders, kinderen en moeder-kind koppels, de basisprincipes gelijk zijn en dezelfde paar thema’s voortdurend terugkomen: Informatie versus marketing. Moeder en kind nabijheid. Responsief ouderschap versus babytrainingen.

Informatie versus marketing. Om zwangerschap, baring en borstvoeding/opvoeding tot tevredenheid van iedere direct betrokkene te doorleven is informatie van doorslaggevend belang. Weten hoe dingen werken en in elkaar zitten is belangrijk om adviezen op waarde te kunnen schatten. Marketing geeft ook een vorm van informatie, maar dat is informatie die je aanzet tot de aankoop of acceptatie van de dienst of het product waarvoor reclame gemaakt wordt. Meestal is het doel van die dienst of product niet het belang van de koper, maar van de verkoper, meer precies, de financiën of levensfilosofie van de verkoper/maker/aanbieder. Tip: onderscheid marketing van werkelijke informatie door het gebruik van romantiserende beelden en veel ‘’moeten’s’’ en veel ‘’mag niet’s’’. Werkelijke informatie geeft mogelijkheden en opties, met bij voorkeur dingen als ‘’als je zus doet kun je mogelijk dat verwachten, als je zo doet kun je mogelijk dat verwachten’’.

Moeder en kind nabijheid. Dit is een van meest basale dingen in het geheel van verzorging, voeding en opvoeding. In het meest prille begin is die nabijheid vrijwel absoluut en alleen inwisselbaar voor een enkele andere vaste hechtingsfiguur, bijvoorbeeld de vader. De noodzaak tot lijfelijke nabijheid met een ander mens is diep en onuitwisbaar gegrift in de blauwdruk van het kind, naast de behoefte aan voedsel en ademhaling. Voor het op gang komen en stabiliseren van het geheel van het proces van borstvoeding en het product moedermelk is dat in het begin voornamelijk de moeder. Tenzij de vader of de vrouwelijke tweede ouder overweegt om ook borstvoeding te geven, dan mag het gelijkelijk worden verdeeld. Het intact houden van de lijfelijke verbinding tussen moeder en kind tijdens en direct na de geboorte en na het afnavelen is de belangrijkste factor bij een goed begin van de borstvoeding en van het leggen van de fundamenten voor een gezonde emotionele ontwikkeling en de mogelijk tot het aangaan en onderhouden van bevredigende relaties van elke soort. Om in lijn te blijven met het informatie versus marketingstukje: het is niet de enige factor en zelfs zonder dat kunnen borstvoeding en emotionele ontwikkeling goed op gang komen, maar daarvoor is dan harder werk en veel meer nadenken nodig.

Responsief ouderschap versus babytrainingen. Met babytrainingen bedoel ik elke vorm van het disciplineren van kinderen zoals leren slapen, leren alleen slapen, leren doorslapen, eten wat de pot schaft en wanneer de pot schaft, zindelijkheidstraining. Responsief ouderschap houdt in dat de ouders (of degenen die als zodanig functioneren of tijdelijk die taak waarnemen) hun kind leren kennen, zijn signalen en communicatie herkennen, verstaan en begrijpen en er adequaat op reageren. Dat reageren is dan met het belang van het kind in gedachten, niet met het belang of het gemak van de volwassene. Onlangs zag ik een filmpje waarin een vader een methode liet zien om het ‘’zeuren’’ van zijn tweejarige dochter te stoppen. Hij leidde haar af op het moment dat zij aanstalten maakte om te gaan huilen, zeuren of een tantrum te krijgen. Kindje was ergens mee bezig en iets zat tegen, het lipje ging trillen, de huilgeluidjes kwamen en vader vroeg ‘’wat zegt de koe?’’. Als in een geconditioneerde reflex stopte het huilen en het kindje zei: ‘’Boehoe’’. Wat leerde het kindje: huilen mag niet, mijn gevoelens zijn irrelevant, communicatie heeft geen zin. Als vader in plaats daarvan de communicatie had opgepakt, door praten proberen erachter te komen wat het kindje bedoelde en haar te helpen daar een oplossing voor te vinden, had het kindje geleerd dat zij belangrijk is voor haar vader, dat haar gevoelens ertoe doen en dat communicatie zorgt voor hulp bij problemen of het delen van je emoties. Ze had ook geleerd dat huilen oké is, maar dat praten een effectievere methode van communicatie is.

Na een paar jaar dagelijkse blogs is dit dus eigenlijk waar ik het grotendeels over heb. In steeds andere woorden. Met telkens andere plaatjes. In altijd andere omstandigheden. Met veel andere details. Maar steeds, telkens, altijd diezelfde marmot.

Werven

Foto: Masi Oka (R) is Hiro Nakamura in Heroes (2006–2010) en Dr. Max Bergman in  Hawaii Five-0 (2010– ) en  James Kyson (L) is Ando Masahashi  in Heroes  en Sean Leung in  Hawaii Five-0: S1, E20 Ma Ke Kahakai

Gisteren heb ik weer eens een avondje TV gekeken. Dat doe ik niet zo vaak, want ik erger me groen en geel aan al die wervende boodschappen tussen door. Zit je net lekker spannend naar Hawaii Five-O te kijken, duikt daar ineens zo’n infantiel figuur op die zogenaamd lollig bezig is om de kijker dit of dat onnodigs aan te smeren. Daarom kijk ik meestal liever naar films en series op mijn computer. Maar nu en dan een avondje met lief bankhangen en series kijken is ook leuk, dus nemen we de reclame op de koop toe. Het grappige was dat in een van de drie afleveringen van H5O 2 acteurs speelden,  in de serie Heroes, die ik eerder op de dag, tijdens mijn pauze, zonder irritante reclames, op mijn PC bekeek (zie afbeelding). Dat maakt dan weer een boel goed.

Werving is nodig kennelijk. De fabrikanten zijn bang dat hun producten niet verkocht zullen worden, dat ze die aan de straatstenen niet kwijt zullen raken. Kennelijk moeten mensen ervan overtuigd worden dat ze die dingen nodig hebben. Dat geeft je op zich natuurlijk al te denken over de werkelijke noodzaak ervan. Over het algemeen weten mensen heel goed wat ze nodig hebben, maar vaak zijn dat niet de dingen die fabrikanten willen verkopen. Of wel het soort product, maar niet perse die van de verkoper die reclame maakt. Dus is werving nodig.

Wat erg opvalt als je naar reclame kijkt, is dat maar bij een deel van alle reclames echt wordt ingegaan op het product zelf en voor zeker de helft op een gevoel dat de verkoper graag wil dat de potentiële kopers krijgen bij dat product. De eerste reclames die daarvoor bekend waren kwamen van Marlboro, in de tijd dat er nog tabaksreclame mogelijk was. De Marlboroman was een avonturier, type ruwe bolster blanke pit. Autoreclames gaan maar voor een deel over vermogen en verbruik, vaker over het gevoel wat het rijden in een dergelijke auto je belooft te geven. Reclames voor alcoholische genietingen gaan nooit over alcoholpercentages en smaak, maar enkel over sociale genietingen: vrienden, fun en vrijheid.

U voelt hem al aankomen natuurlijk, inderdaad ben ik op weg naar de reclame voor zuigelingenvoeding. Die reclame is om te beginnen uiteraard niet gericht op de kleine consumentjes zelf, maar op degenen die voor hun voeding verantwoordelijk zijn, de ouders. De vorm van de reclame is interessant. Het lijkt te gaan over inhoud, maar het blijkt te gaan over gevoelens. Net als bij auto’s en alcoholische versnaperingen. Reclames voor zuigelingenvoeding gaan helemaal over het gevoel van ouders. Hun gevoel van een goede ouder zijn, het goede doen. Dat gevoel wordt niet bereikt door het informeren over feiten, maar door een uitstraling, letterlijk, van goedheid, liefde en smeuïge roze-achtigheid. De filmpjes zijn allemaal overgoten met een soort glanzende waas van goedheid. Als er al eens een kind aan de borst in voorkomt is dit beeld zelfs voorzien van een onbereikbaar-ideale heilige Madonna schittering. Voor de gewoon-goede moeders is er de roze parelmoerglans over het gehele beeld en een aureoolachtig schild om het kind.

Die borstvoeding beelden zitten er zeer doelbewust in. Ten eerste laten ze borstvoeding iets lijken dat weliswaar ideaal is, maar onbereikbaar voor gewone vrouwen van vlees en bloed die midden in het moderne leven staan. Aan de andere kant geeft het naar de fabrikant toe een feel-good imago. De fabrikant van de kunstmatige vervanging voor moedermelk zegt immers zelf ook dat zijn product net even minder goed is dan het origineel. De impliciete boodschap is dat de fabrikant het beste met de klant en haar kwetsbare kleintje voor heeft en volkomen betrouwbaar is. Door deze voeding voor haar kind te kiezen is de moeder volgens de wervende boodschap die zij krijgt, goed en veilig bezig als moeder.

Zoals de tabaksfabrikanten in hun reclames vroeger angstvallig zwegen over de ernstige negatieve gezondheidsconsequenties van het gebruik van hun product en alcoholfabrikanten dat nog altijd doen, zoals de autofabrikanten verzuimen te vermelden welke verborgen gebreken hun auto’s hebben (dat is een typisch <merk auto> gebrek, dat die <auto-onderdeel> altijd kapot gaan, zeggen autokenners dan), zoals wasmiddelen fabrikanten verzuimen uit te leggen dat, om werkelijk schoon te kunnen wassen met koud water, er redelijk agressieve en milieuonvriendelijke bestanddelen zijn toegevoegd aan hun product, zo verzuimen de kunstmatige zuigelingenvoeding fabrikanten te vermelden dat er veel, meer en minder ernstige, korte en lange termijn, gezondheidsrisico’s zijn verbonden aan het voeden met hun product, zowel voor de moeder als haar kind.

Werving heeft altijd ten doel iets te verkopen aan mensen die eerder nog niet op het idee waren gekomen dat product, die dienst of dat idee nodig te hebben of zelfs dachten dat helemaal niet nodig te hebben. Bedenk dat werving daarom alleen naar voren brengt wat gunstig is voor het bereiken van het doel (een goed gevoel, de goede eigenschappen van het product of de dienst) en het doelbewust achterhouden va de feiten die afnemers afhouden van het afnemen van het product of de dienst. Dit geldt voor commerciële doelen en voor ideële doelen. Overheidscampagnes inclusief. Wanneer je voelt dat je neiging krijgt te geloven wat de werving je vertelt, in feiten of gevoelens, probeer dan op tijd je blik af te wenden en op zoek te gaan naar onafhankelijke informatie of informatie van de andere kant, andere aanbieders of andere opties.

Dilemma

Foto: vandaag jarig: Jared Padalecki (L) was Dean in The Gilmore Girls en Sam, de broer van Dean, in Supernatural en speelde rollen in een aantal andere supernatuurlijke rolprenten, en Benedict Cumberbatch (R), speelde in The Hobbit, Star Trek, War Horse, maar is vooral bekend als Sherlock. Beide acteurs spelen met regelmaat rollen waarin hun personages voor dilemma's staan.

Tja, dan heb je je voorgenomen om in een zomerspecial ‘’in de herhaling’’ telkens een jarige acteur of actrice als illustratie te gebruiken, dan zoek je de lijst van 19 juli erbij en die start dan met twee van je geliefde acteurs. En dan moet je kiezen. Aan de ene kant, aan de ander kant. Wat een dilemma. Soms valt er niet goed te kiezen, soms hoef je niet te kiezen. Ik neem ze gewoon allebei. De ene voor zijn looks en de ander voor zijn kunst. Of omgekeerd. Nu is dit een dilemma waarvan de uitkomst niet erg veel consequenties heeft. Sommige keuzes zijn wel degelijk van groot belang, vaak levensbelang voor de betrokken partijen. Om goede keuzes te kunnen maken, moet er voldoende informatie voorhanden zijn en vertrouwen op het vermogen van mensen om voor zichzelf en hun kinderen goede, duidelijke en verantwoordde keuzes te maken.

Vetzuren in moedermelk beschermen tegen eczeem
De KOALA Birth Cohort Study ( www.koala-study.nl) onder leiding van dr Carel Thijs, universitair hoofddocent bij de Universiteit Maastricht, vond dat er bepaalde vetzuren in moedermelk voorkomen die waarschijnlijk de reden zijn dat borstvoeding beschermt tegen eczeem. Het gehalte van vacceenzuur en rumenzuur is niet gelijk in de melk van alle moeders en hoe meer er in zit, hoe beter hun melk beschermt. Deze vetzuren zitten vooral in vlees- en melkproducten afkomstig van herkauwers, zoals koemelk, geitenkaas en rund- en lamsvlees. Vooral biologische zuivelproducten leveren er veel van. De onderzoekers gaan ervan uit dat dat een mogelijke verklaringen is voor eerdere uitkomsten die aantoonden dat borstgevoede kinderen van  ''alternatief'' etende moeders minder eczeemrisico hadden.
(10-8-2010)

en:

Feest met tranen
Borstvoeding geven is voor de meeste moeders een plezierige ervaring, of wordt dit als de eerste hindernissen zijn genomen. Voor sommige moeders blijft er bij elke voeding een moment, of zelfs meer, dat ze er wel om kunnen janken, zij vallen voor enkele minuten in een diep, zwart gat. Zij zijn niet gek, geen slechte moeder, hebben geen postpartum depressie. Sinds kort heeft hun aandoening een naam: D-MER (Dysphoric Milk Ejection Reflex) of D-TSR (Dysforische ToeSchietReflex). Er is naar deze conditie nog geen echt onderzoek gedaan, maar de theorieën om te onderzoeken liggen klaar: oxytocine, nodig om de melk te laten stromen, zorgt voor een daling van dopamine, een ''happy-hormoon''. Bij sommige vrouwen is de daling te sterk of te abrupt en dat veroorzaakt diepe onlust gevoelens ofwel dysforie.
(11-08-2010)

en:

Responsief ouderschap loont
In een goed opgezet promotieonderzoek onder leiding van Tetia van de Universiteit van Pennsylvanië bleek dat niet de slaaproutines  en het gedrag van de moeder bepalend zijn voor de kwaliteit van de slaap van jonge kinderen (0-24 maanden), maar de emotionele beschikbaarheid van de moeder. Deze resultaten bevestigen de theoretische aanname dat de emotionele beschikbaarheid van de ouders in de slaapcontext het gevoel van veiligheid bij kinderen bevordert en als gevolg daarvan beter gereguleerde slaap bij de baby's en peuters. Een mooie manier om met responsief ouderschap te beginnen is Kangaroo Mother Care.
(12-08-2010)

Thijs C, Müller A, Rist L, Kummeling I, Snijders BEP, Huber M, van Ree R, Simões-Wüst AP, Dagnelie PC, van den Brandt PA: Fatty acids in breast milk and development of atopic eczema and allergic sensitisation in infancy. Allergy 2010 Jul 23.
Lees meer over D-TSR: D-MER.org | borstvoeding.com
Tetia DM,  Kim BR, Mayer G, Countermine M: Maternal Emotional Availability at Bedtime Predicts Infant Sleep Quality. Journal of Family Psychology Volume 24, Issue 3, June 2010, Pages 307-315

Voorlichting

Foto: Auteur geeft informatie aan een groep ouders.

Voorlichting. Dat is zo’n woord dat ik niet kan gebruiken zonder standaard bijgedachten. Het woord voorlichting roept herinneringen op aan de speciaal ingevoegde biologielessen over het functioneren van bepaalde delen van vrouwelijke en mannelijke menselijke lichamen. De giechelige atmosfeer. Het gestuntel van de docent die er duidelijk ook moeite mee heeft. Het gevoel van ‘zijn ze daar niet een beetje laat mee?’’ en ‘’moet dat nu wel in schoolverband?’’. Die laatste twee denk ik nog steeds met ja, respectievelijk nee, te moeten beantwoorden. Voorlichting over die aspecten van de menselijke biologie en gedrag aan tieners is aan de late kant en met name in die leeftijdsgroep is een klassikale aanpak voor dit onderwerp wellicht niet de beste keuze. Toch is voorlichting, wanneer ik eenmaal over die bijgedachten heen ben, zeer nuttig en ook niet heel moeilijk om te geven. Als je maar weet het hoe, wat en aan wie te combineren.

Om te beginnen verander ik de naam. Ik ga geen voorlichting geven, maar informatie. Dat klinkt gelijk al vriendelijker en het doet meer recht aan de maturiteit van de ontvanger. ‘’Geïnformeerd worden’’ klinkt aangenamer, meer alsof je voor vol wordt aangezien dan ‘’voorgelicht worden’’, zeg nou zelf. En mensen informeren doe ik ook liever dan ze voorlichten. Informatie is goed. Voorlichting houdt een zekere sturing in, informatie geeft kennis door. Ouders moeten allerlei keuzes maken en beslissingen nemen. Om dat goed te kunnen doen en later geen spijtoptanten te hoeven worden, hebben ze zoveel mogelijk informatie nodig. Goede, eerlijke, zo goed mogelijk gefundeerde informatie.

Aanstaande ouders denken vaak dat de keuze gaat over eten geven, maar dat is maar ten dele  waar. Het gaat om opvoeding en zorggedrag. Eten geven, welk eten geven, hoe eten geven, wanneer eten geven, zijn daar maar onderdelen van. Goede informatie aan (aanstaande) ouders gaat over baby’s, over de persoonlijkheid van baby’s, over de lichamelijke, geestelijke en mentale behoeften, verwachtingen en mogelijkheden van baby’s. Al die babyaspecten horen namelijk bij het verschijnsel baby en niet bij de vraag wat, hoe, waar en wanneer hij zal eten.  Hoe zien wij een kind als mens, als individu, wat willen wij voor dit kind en wat zijn onze persoonlijke mogelijkheden en beperkingen daarin. Dat hoe, wat, waar en wanneer van eten komt pas aan de orde als eerst die basiskeuzes zijn gemaakt.

De informatie over eten en slapen, op basis van die algemene informatie over baby's, komen opmerkelijk overeen wanneer je je richt op borstvoeding of andere voeding. Omdat de behoeften van de baby niet veranderen afhankelijk van de keuze van de ouders aangaande zijn voeding, blijft informatie over frequentie en volume en over wie de regie heeft over die zaken, hetzelfde. De verschillen in informatie gaan dan eigenlijk alleen nog over technieken. Enerzijds over hoe maak je de voeding klaar, hoe geef je fles en wat zijn de alternatieven. Bij borstvoeding gaat het over hoe werkt melkproductie, hoe zorg je ervoor dat vraag en aanbod op elkaar afgestemd raken en blijven en wat zijn de alternatieven.

Voorlichting, informatie kan en moet op verschillende manieren worden gegeven: individueel en in groepsverband, mondeling en visueel en schriftelijk. Mondeling individueel en mondeling in groepsverband is waarschijnlijk mijn grootste expertise gebied, op de voet gevolgd door schriftelijke informatie (letters op een beeldscherm reken ik ook maar even tot de schriftelijke informatie. Visuele informatie is een zich ontwikkelend gebied. Ik ben begonnen met tekenen en wat fotograferen. Sinds kort komen daar ook filmpjes bij. Daar ben ik nog een beetje mijn weg in aan het vinden. Ik ga daarnaast toewerken naar een combinatievorm: film met tekst en beeld en gesproken woord. Terwijl ik daarmee bezig ben (het exploreren van nieuwe media voor mijn informatie overdracht) moet ik vaak denken aan mijn vader. Hij had allerlei plannen voor als hij met pensioen ging. In zijn tijd kon je nog vroeger met pensioen, in plaats van langer door te moeten werken. Het eerste dat hij deed toen hij dus met pensioen ging, was zich opgeven voor een cursus. Hij ging gewoon een nieuw vak leren. Hij werd koordirigent. Ik wacht niet tot ik met pensioen ben, dat duurt veel te lang (nog minstens tien jaar), ik ga gewoon nu allerlei nieuwe dingen leren en doen.

Plicht

Foto: Tom Cruise als Nathan Algren in The Last Samurai (2003), een film over plicht en eer.

Het hakt er behoorlijk in, dat nieuws over kinderen die het qua intelligentie zoveel minder doen als ze geen of weinig borstvoeding kregen. Ik snap het wel, want dit is toch wel serieus. Kon je bij vorige onderzoeksresultaten nog roepen dat het aan wat anders lag, dit keer helpt er geen lieve-moederen aan. Het is gewoon zichtbaar in de hersengroei op een MRI scan. De aanmaak van witte stof (dat is het spul dat de denk-capaciteit van de hersenen bepaalt, zeg maar) gaat gewoon veel trager in de eerste levensfase bij kinderen die geen borstvoeding krijgen. Voor de zekerheid was er gekozen voor kinderen uit de zelfde sociaal-economische klasse en kwamen ook verdere variabelen redelijk goed overeen. Het enige majeure verschil was de voeding: moeder of poeder. Het effect was al significant wanneer kinderen maar drie maanden exclusief borstvoeding kregen.

Voor de vrouwenpagina’s redactie van de Telegraaf was dit aanleiding een stelling te poneren om lezeressen op te laten reageren: borstvoeding zorgt voor intelligentere kinderen, dus moeten we borstvoeding verplicht stellen. Deze stelling geeft mij het vermoeden dat de redactieleden zelf wellicht baat zouden kunnen hebben gehad bij wat meer borstvoeding als baby. Het is namelijk een vraag die volkomen is gericht op het verkrijgen van sensatie, niet op het verkrijgen van intelligente antwoorden met het oog op het verbeteren van de wereld. Het zal u wellicht verbazen van een borstvoeding voorvechter als mijzelf een stellige ontkenning op deze stelling te krijgen. Ik ben zelf nochtans best redelijk intelligent (heb inderdaad een maand of drie borstvoeding gehad én had intelligente ouders). Het is een heel erg slecht idee ouders bepaald gedrag dwingend op te leggen. Het enige wat je kunt proberen af te dwingen is dat ouders de beste keuzes maken binnen hun mogelijkheden en omstandigheden.

Ouderschapsgedrag is niet iets wat kan worden afgedwongen. Kinderen zijn geen eenheidsworst en ouders zijn dat ook niet. Er kan dus nooit één regel zijn die voor iedereen geldt. Wat wel erg nuttig is, om de toekomstige geestelijke en lichamelijke gezondheid van kinderen veilig te stellen, is het bieden van informatie, voorlichting, scholing en keuzevrijheid. Hierbij dient te worden aangetekend dat het vierde punt is gebaseerd op de eerste drie. Regels en richtlijnen en voorschriften werken namelijk niet als ze niet zijn gebaseerd op informatie en educatie.

Eerdere onderzoeken (in de afgelopen 3 of 4 decennia) lieten zien dat het verschil in IQ als gevolg van het al dan niet krijgen van borstvoeding, c.q. moedermelk ligt rond de 5 tot 10 punten op een IQ schaal. Vaak werd dit afgedaan als toe te schrijven aan het feit dat intelligentere moeders intelligentere kinderen krijgen en dat hoger opgeleide moeders eerder voor borstvoeding kiezen. Voor de oudste onderzoeken geldt dat niet, want in de jaren '60 - ’70 en misschien ook nog ’80 van de vorige eeuw kozen hoger opgeleide vrouwen, met name de Bèta’s, juist voor het als wetenschappelijker ingeschatte kunstvoeding. Dit recente onderzoek laat nu zien dat de intelligentie van de moeder niet het bepalende element is, maar gewoon de voeding die zij geeft. Het voordeel van de intelligentere moeder is waarschijnlijk dat zij meer geneigd is de intelligentere keuze te maken. Of dat zij meer toegang heeft tot informatie.

Een verschil van vijf tot tien IQ punten hoeft op individueel vlak niet zo heel veel te betekenen, maar het kan het verschil zijn tussen een gewone school en speciaal onderwijs, of tussen VMBO theoretische leerweg of HAVO. Gemeten over de hele bevolking kan meer borstvoeding betekenen dat er een hele generatie komt die gemiddeld net even hoger opgeleid is dan de voorgaande. Dat zou economisch grote gevolgen kunnen hebben. Andersom heeft het decennialang niet, of weinig, of kort geven van borstvoeding waarschijnlijk geleid tot een samenleving van net te laag opgeleide mensen. Wat een economische strop is dat. Plus het feit dat al mensen die geen, of kort, of weinig borstvoeding kregen gemiddeld een grotere kostenpost zijn en zijn geweest voor de volksgezondheid. Misschien zouden we wel veel minder last hebben gehad van de crisis en zouden we er veel eerder uitgekomen zijn als de voorgaande generaties kinderen meer borstvoeding hadden gehad.

Dus toch maar die verplichting van overheidswege om minimaal drie maanden exclusief borstvoeding te geven? Nee, dat gaat niet werken, maar de overheid zou wel wat meer inzet mogen vertonen bij het stimuleren van het geven van borstvoeding. Door te zorgen voor goed opgeleide zorgverleners, door borstvoeding geven te faciliteren en door ervoor te zorgen dat er volop makkelijk toegankelijke informatie is over borstvoeding en hoe dat werkt en eerlijke, wetenschappelijke informatie over de risico’s van geen borstvoeding.

Redactie Vrouw, Telegraaf.nl: Babybrein groeit met 30 %. 'Borstvoeding verplichten voor moeders' ma 10 juni 2013
Eurolac Flits! met label of zoekterm keuze, informatie, IQ, intelligentie, kiezen. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Positief

Foto: Tamara Taylor probeert als Teacher het negatieve heel liefjes een positieve draai te geven in Serenity (2005)
Nog tijdens de naschokken van de discussie waar Charme naar verwees, begon een artikel uit het journal van de Amerikaanse vereniging voor gynaecologie en obstetrie  (Struebe, 2009) over het internet te circuleren. Het is een van de zeer zeldzame medisch-wetenschappelijke artikelen die niet alleen in de tekst, maar zelfs in de titel ingaat op de risico’s van het onthouden van borstvoeding voor moeder en kind. Twee items: borstvoeding als norm en daarmee geen-borstvoeding als riscofactor, en de aspecten van wel of niet lacteren voor de vrouw. Meestal wordt borstvoeding neergezet als iets overdreven positiefs, waarmee een moeder, zichzelf opofferend, haar kind een bonus geeft. Dit artikel geeft heel duidelijk aan dat moeders die ervoor kiezen geen borstvoeding te geven niet alleen hun kind te kort doen, maar ook zichzelf. Niks geen opgeoffer, gewoon lief zijn voor jezelf. Een mooi aspect daarvan is, dat als het misgaat, doordat je niet de juiste hulp en informatie kreeg, je geen schuldgevoel hoeft te hebben. Je mag gewoon lekker kwaad zijn. Want die luitjes die voor jou en je kind en de borstvoeding hadden moeten zorgen hebben de kantjes eraf gelopen. Nu hoeft niemand zich om te beginnen schuldig te voelen over mislukte projecten, maar ja dat doen moeders nu eenmaal vanzelf.
De conclusie van het artikel voor gynaecologen on obstretici is duidelijk en onomwonden: ‘’Kunstvoeding is geassocieerd met negatieve gezondheidsresultaten voor zowel moeder als kind, variërend van morbiditeit door infecties tot chronische ziekten. Gebaseerd op het overtuigende bewijs voor verschillen in gezondheidsuitkomsten moet borstvoeding worden erkend als de biologische norm voor zuigelingenvoeding. Medische counseling en de dagelijkse gang van zaken in de praktijk en het ziekenhuis zouden moeten worden gesynchroniseerd om te verzekeren dat de borstvoedende moeder-kind-dyade de beste kansen heeft voor een lange, succesvolle borstvoedingservaring.’’ Dit is een niet mis te verstaan, wetenschappelijk gebaseerd standpunt. De gynaecologische praktijk (en ook de verloskundige praktijk) zou in het centrum van borstvoeding promotie, voorbereiding en begeleiding moeten staan, er de drijvende kracht achter moeten zijn.
In de zorgwereld gaat men uit van een neutrale houding ten aanzien van de keuze van zuigelingenvoeding. Daarbij komt vaak een excuus over de keuzevrijheid van ouders en respecteren van keuzes. Die neutrale houding en dat respect gaan volledig voorbij aan wat de medische en biologische voorkeur zou zijn. Dat is vreemd en je ziet dat dan ook in vrijwel geen enkele andere medische situatie optreden. Natuurlijk is de cliënt uiteindelijk degene die kiest en verantwoordelijk is, maar over het algemeen zijn zorgverleners en met name artsen niet zo terughoudend in het benadrukken van wat zij de keuze van voorkeur vinden. En terecht. 

Het is een van de plichten van een arts om voor zijn patiënten de best mogelijke zorg te adviseren, voor zover mogelijk op wetenschappelijk bewijs gebaseerd. In de voorlichting die een arts geeft om zijn patiënten te helpen bij het maken van een gefundeerde keuze horen de opties en de consequenties van die opties te worden besproken. Net zo goed als de bijwerkingen van aanbevolen procedures of medicijnen moeten worden besproken, moet dat ook gebeuren bij de opties voor zuigelingenvoeding.
Zoals onder andere het artikel van Stuebe duidelijk maakt zijn de bijwerkingen van kunstvoeding niet gering en hebben ze betrekking op twee mensen tegelijk, de moeder en haar kind.
Patiënten wijzen op de negatieve consequenties is positief en proactief gedrag van een arts. Neutraal blijven en de consequenties van keuzes verdoezelen of negeren is daarentegen negatief gedrag wanneer gemeten in relatie tot de gezondheid en het welzijn van de patiënt. Om positief te blijven moet de arts echter ook het tweede deel van de aanbeveling ter harte nemen en niet blijven steken promotie. De zorg moet zodanig zijn ingericht en vormgegeven dat moeders ook die positieve keuze kunnen maken en waarmaken. Dus niet alleen informatie dat borstvoeding de voeding van eerste keuze is, maar vooral ook informatie over en begeleiding bij het ten uitvoer brengen ervan. Daarvoor zal eerst de kennis over de menselijke lactatie en de begeleiding bij borstvoeding van de gemiddelde arts een heel stuk beter moeten worden. En de invloed van en beïnvloeding door de kunstvoedingsindustrie worden geminimaliseerd (net als die van de medicijnenindustrie).
Stuebe A: The Risks of Not Breastfeeding for Mothers and Infants. Rev Obstet Gynecol. 2009 Fall; 2(4): 222–231. PMCID: PMC2812877

Zondagse leeslijst

 'I got this out of the library weeks ago for a bit of light reading.' in Rowling JK: Harry Potter and the Philosopher's Stone,  Hoofdstuk 13. [Emma Watson als Hermione Granger in  Harry Potter and the Sorcerer's Stone (2001)]
Op deze zondagmiddag een leeslijstje, gewoon wat lichts om te lezen.

Ouders Natuurlijk Beurs

De Ouders Natuurlijk Beurs is een traditie aan het worden. Eurolac is ook weer aanwezig:

Borstvoeding geven, een natuurlijke vanzelfsprekendheid, maar niet iets wat iedereen even natuurlijk en vanzelfsprekend afgaat.  Natuurlijk volg je een cursus als je zwanger bent, of je leest alles wat los en vast zit. Als je kindje geboren is zijn de verloskundige en kraamverzorgende meer dan bereid om je te helpen en bij grotere problemen schakel je de lactatiekundige in. Als er dan toch nog grote vragen overblijven ga je naar een forum of je vriendin. want om nu met al die kleine vraagjes naar de lactatiekundige te stappen. Maar als je de lactatiekundige tijdens een verjaardag zou tegenkomen, zou je haar best eens wille aanspreken en zeggen: ‘’Over borstvoeding, he, wat ik nu altijd al eens heb willen vragen, …’’. Lees verder ...

Holistische lactatiekunde

Borstvoeding is een basaal levensproces voor de moeder en het kind dat zij voedt. Het is het logische en verwachtte vervolg op het proces van vruchtbaarheid, bevruchting, zwangerschap en baring. De voedende moeder voedt, koestert en beschermt haar kind; ze zorgt voor de voorwaarden voor het voortzetten van de ontwikkeling die het kind al voor zijn geboorte begon en die zal doorgaan tot lang na de laatste keer dat het aan de borst zal drinken. Lees verder ...

Borstvoeding basis

Borstvoeding geven is een aangeboren vermogen, maar een aangeleerde vaardigheid. Dat wil zeggen dat je het van nature kunt, maar dat je het, net als lopen, wel eerst moet leren. Hoe leg je de baby aan de borst, wanneer, hoe lang, hoe vaak. Hoe weet je of je kind genoeg krijgt en wanneer moet je hulp inroepen. Lees verder ...

Het afkolven van moedermelk

Borstvoeding is het voeden van een kind aan de borst. Volgens onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is dit de voeding van eerste keuze voor elke zuigeling op de hele wereld. Voor alle gezonde, op tijd geborenen kinderen en voor het merendeel van de te vroeg geboren en/of zieke kinderen is volledige borstvoeding gedurende de eerste zes levensmaanden en borstvoeding naast geschikte andere voeding tot ver in het tweede levensjaar of daar voorbij de meest geschikte voeding. Er zijn omstandigheden waarin het niet mogelijk is dat een kind uitsluitend bij de moeder aan de borst drinkt. De eerst aangewezen vervangende voeding is dan de afgekolfde melk van de eigen moeder. De volgende keuze is de melk van een andere moeder en pas dan een kunstmatige zuigelingenvoeding. Lees verder ...

Grimmig

Foto: David Giuntoli (L) als Nick Burkhardt en Silas Weir Mitc hell (R)als zijn weerwolf-helper Monroe in Grimm
Misschien ligt het aan de minder dan doorsnee manier waarop mijn brein werkt, maar ik heb een lichte voorkeur voor het  bizarre. Wees maar niet bang, niet in het echte leven, maar in mijn ontspanning. Bizarre verhalen, onverwachte wendingen, minder voor de hand liggende associaties, zijn evenzovele kloppen op verborgen deuren in mijn hoofd. Verbindingen met andere bizarre herinneringen en nog veel vreemdere en verder gezochte associaties nemen mijn fantasie mee op avontuur. De nieuwe serie Grimm voldoet helemaal aan deze eigenaardigheid van mij. Een ogenschijnlijk normale wereld met een naar het zich laat aanzien normaal koppel detectives van een doorsnee politiebureau in een dertien-in-een-dozijn Amerikaanse stad worden erop uitgestuurd om toch wel ietwat vreemde misdaden op te lossen. Maar het blijkt een soort parallel universum te zijn waarin de werkelijkheid achter de alledaagsheid een stuk grimmiger is. De ene agent ontdekt dat hij een Grimm is. Nee, niet een nazaat van de sprookjesvertellende broers, maar een sprookjesfigurenjager. Een grimmige professie, die ook nog eens geheim  moet blijven.
Hij wordt met tegenzin geholpen door een weerwolf die braaf probeert te zijn en vooral onder de radar wil blijven, zijn professionele partner en zijn romantische partner weten van niets en zijn chef is, in zijn geheime leven en vooralsnog onontdekt, de chef van de boze sprookjeswezens die erop uit zijn de Grimm uit te schakelen. Hij kreeg de opdracht van zijn stervende tante, die hij op moet volgen, maar voor zij hem enigszins heeft kunnen inwerken, bezwijkt ze. Hij zit dus aan te kijken tegen een taak waarvoor hij is gemaakt om die uit te voeren, met de vaardigheden ervoor in zijn genen, maar de gebruiksaanwijzing in een warrig boek in een woonwagen vol mysterieuze zaken. Een grimmige opdracht, met grote gevolgen voor de hele mensheid als het hem niet lukt. En ik, met mijn raar-werkende brein, zie allerlei voor andere mensen onwaarschijnlijk associaties met mijn werkterrein.
Vrouwen die moeder worden en borstvoeding gaan geven kunnen zich soms in een net zo grimmige situatie gemanoeuvreerd zien. Voor ze moeder worden zien ze het zonnig in, ze hebben de sprookjes gelezen en geloven vast dat na de zwangerschap en bevalling, vergelijkbaar met de queeste van het sprookje, het ‘’en ze leefden nog lang en gelukkig’’ zal komen, te beginnen met een kraamtijd op een roze wolk als vervanging van de sprookjesbruiloft. Maar die bruiloft als romantisch hoogtepunt van het sprookje is vooral een Disney-product en geen Grimm gegeven. De verhalen zoals ze gebroeders Grimm ze optekenden waren vaak toch van een grimmiger soort. En de roze wolk blijkt vaker wel dan niet een regenwolk te zijn of zelfs een donderwolk. En niets blijkt te zijn wat het vooraf leek.
Degenen die haar van te voren vertelden dat ze zeker borstvoeding moet gaan geven, zijn ineens nergens te bekennen als ze wil weten hoe ze dat doen moet, vooral wanneer blijkt dat het toch niet zo vanzelf gaat. Haar partner weet van niets, maar ziet wel dat ze het moeilijk heeft. Misschien zou ze er toch beter aan doen wat anders te kiezen? Niet dat hij haar niet wil steunen, maar het doet hem pijn te zien dat zij het moeilijk heeft en dat hij niet kan helpen. En de professionele partners werken vanuit een totaal andere visie, zien eigenlijk niet helder waarmee de moeder met die borstvoeding helemaal mee bezig is. Ze merken wel dat er iets is, maar hun blikveld is beperkt en de invalshoek van waaruit ze kijken is afwijkend van die van de moeder. Zij hebben ook de sprookjesboeken gelezen en denken op basis daarvan te weten hoe het zou moeten gaan.
Maar het grimmigste van de hele situatie is toch wel die baas in een dubbelrol. De aanwijzingen die de professionele partners krijgen van hun baas om de moeder bij te staan komen uit een geheime bron met heel eigen doelstellingen. Subtiel en in een geniale vermomming, bijgestaan door helpers die even geniaal vermomd zijn, voert hij nieuwe en prachtige roze-wolk sprookjes aan . Over gelukkige moeders en gelukkige, goed gedijende, veel slapende en weinig huilende kindertjes. Over moeders die als in een soort privé Sound of Music in eeuwige gelukzaligheid rond dansen en zingen met hun even eeuwig gelukkige kinderschare achter zich aan. Vrijwel geen enkele moeder zal de neiging krijgen haar leven te vergelijken met dat beeld. Ergens moet ze het fout doen, want haar leven is zoveel grimmiger dan dat. Baby wil constant bij haar zijn en drinken, hij, en daardoor zij, doet nauwelijks een oog dicht, huilt de halve dag en in de tijd die hij daar tussendoor nog over heeft vult hij zijn luiers en een ruim gebied daar omheen met gele smurrie.
De werkelijkheid kan voor veel moeders bizar en grimmig lijken in vergelijking met de sprookjesverhalen die zij voorgeschoteld kregen. Een beetje hulp van iemand die weet hoe die grimmige sprookjeswereld in elkaar steekt, kan dan van doorslaggevend belang zijn, ook al lijkt die helper op het eerste gezicht ook een van die grimmige figuren te zijn. Degene die uitlegt hoe het werkelijk werkt, de waarheid achter de praatjes onthult, dat is, hoe onwaarschijnlijk ook, degene aan wie je het meeste zal blijken te hebben als je door de bomen het sprookjesbos niet meer ziet.

Verwachting

Foto: Anna Kendrick als Rosie en Chace Crawford als Marco in What to Expect When You're Expecting
Bij het openen van mijn Twitter deze kille, dampige ochtend viel mijn oog op het woord frustratie. Iemand vroeg zich vertwijfeld af ‘’ Frustratie, hoe kan het dat er zóveel vrouwen zo weinig van #borstvoeding weten??‘’ Ik herkende de frustratie en gooide gelijk die van mezelf er even achteraan: ‘’omdat er niet over gepraat mag worden, want dan praat je andere moeders schuldgevoel aan zeggen ze |  en omdat zorgverleners er weinig/niks over weten en de praatjes vd kunstvoedingfabrikanten napraten | en omdat borsten voornamelijk met seks worden geassocieerd en mensen het eigenlijk een beetje vies vinden’’ Zo, dat was er maar weer even uit op de vroege zaterdagochtend. Zoals gewoonlijk begon ik er pas na het uitgooien echt over na te denken en bedacht ik me dat het toch wel iets genuanceerder  ligt. En zo kwam ik weer bij verwachting uit. Wat verwacht je als je in verwachting bent? Wat zou je kunnen verwachten? Wat mag je verwachten?
Wat je vooral verwacht als je in verwachting bent is een kind, natuurlijk. Maar dan? Als dat kind er dan is, wat dan? Veel vrouwen, zeker als ze voor het eerst zwanger zijn, denken niet veel verder dan het krijgen van het verwachtte kind. Dat lijkt de eindstreep van de hele verwachting. Maar daar lig je dan met je kind op je roze wolk, en dan? Oeps, zei ik roze wolk? Nou, dat is alvast de eerste verwachting die als een zeepbel uit elkaar spat. Niks roze wolk, eerder een donderwolk voor veel moeders. Pijn van onder, pijn van boven, het emotionele apparatus in een stroomversnelling en paps met zijn handen in het haar. Wat je ook verwacht had, dit niet. Niet besteld ook, zeker weten. En, in tegenstelling tot een bestelling van een postorderbedrijf, je kan het niet eens terug sturen.
Wat verwacht een gemiddelde vrouw van het moederschap, van haar baby? In de beeldvorming zijn baby’s schattige, knuffelige wezentjes die voornamelijk slapen, eten en poepen. Als je zorgt dat er op gezette tijden eten in gaat en de poep verwijderd wordt, heb je er verder geen kind aan. Ze dragen schattige of stoere kleertjes en voor het enkele spuugje hebben ze van die grappige slabbetjes. Voor die verzorgende dingen heb je net als voor de bevalling een cursus gevolgd. En, ook net als met de bevalling, bleek de praktijk toch niet helemaal met de verwachting overeen te komen. De baby wil veel vaker eten dan je verwacht en veel minder te slapen. De berg vuile luiers, ja dat klopt wel ongeveer, maar of je daar nu zo blij van wordt? En waarom werkt die borstvoeding niet gewoon? Hoe moeilijk kan dat nu helemaal zijn? En dat dat bijna net zo veel pijn doet als de weeën hadden ze ook wel eens mogen vertellen.
Het maatschappelijke beeld dat de verwachtingen rond borstvoeding schept, is ook niet helemaal realistisch. Borstvoeding is goed voor baby’s, kleine baby’s, dus de meeste moeders zijn wel geneigd en genegen dat te gaan doen of een poging ertoe te wagen. Om borstvoeding te geven verbind je de connectoren met elkaar en plop-slok-slik, klaar. Een beetje gênant is het wel, want die borsten associëren we meer met volwassen dingen dan met een baby, dus wordt borstvoeding liefst een beetje uit het sociale leven geweerd. Het is niet echt salonfähig, zeg maar. Een nadeel daarvan is wel dat we niet echt een realistische verwachting hebben van hoe dat plop-slok-slik eigenlijk precies werkt. En dat alles kan dus uiteindelijk leiden tot die gefrustreerde uitroep: waarom weten zo veel moeders zo weinig over borstvoeding!
Wie niet genoeg weet, moet meer leren. Maar als je daarmee wacht tot je die kennis moet hebben en toepassen, is het te laat. Borstvoeding educatie moet dus eerder komen. Niet in de zwangerschap, want dan kijkt een moeder vooral uit naar de bevalling en de rest wordt in de opslag gemikt. Al voor de zwangerschap, dus. Al gelijk met de beeldvorming en het opbouwen van haar verwachtingen rondom moederschap en baby’s. Om dat voor elkaar te krijgen zal borstvoeding eerst uit de kast moeten komen. We moeten onszelf en de maatschappij dwingen het salonfähig te maken, zodat opgroeiende kinderen er al mee in aanraking komen. Dan zou het een normaal onderdeel moeten zijn in de biologielessen en de lessen die over verzorging en gezondheid gaan. Op die basis kan een cursus tijdens de zwangerschap wel net dat beetje extra geven. Als we er dan gelijk even voor zorgen dat de opleidingen van zorgverleners ook meewerken aan realistische verwachtingen en solide kennis, kan er weinig meer mis gaan. Is er wellicht toch ruimte voor een klein roze wolkje.
Eurolac Flits! met label verwachting, verwachtingen, onderwijs, informatie. Deze links leiden naar lijsten met bijdragen met deze labels. Klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Informatica

Foto: Pauley Perrette die als Abby Sciuto in NCIS: Naval Criminal Investigative Service op geheel eigen wijze grote hoeveelheden onsamenhangende informatie verwerkt, ordent en duidt.
De inspiratie voor dit verhaaltje kwam van een paar van mijn eigen Twitterberichten gisteren: ‘’Moeders denken dat ze geen info kunnen krijgen over kunstvoeding omdat reclame is verboden. Maar van reclame krijg je geen informatie. Kunstvoeding hoort bij zorgverleners niet tentoongesteld te worden, maar ze moeten ouders die het nodig hebben één op één voorlichten. Zorgverleners hebben daarvoor wetenschappelijke kennis over kunstvoeding nodig, geen reclamekennis. Informatie voor ouders die geen borstvoeding geven omvat soorten, veilig klaarmaken en voeden. Zorgverleners geven goede informatie over normaal babygedrag, voeding; behoefte is niet erg anders bij borstvoeding of kunstvoeding’’.
Informatie betekende oorspronkelijk onderrichting, berichtgeving of onderzoek. ''Men informeert zich'' wil zeggen dat men iets ergens over wil leren. In de politiek kennen we deze betekenis nog in de functie van de informateur, die onderzoek doet naar de mogelijkheden om op basis van verkiezingsuitslagen een regering te vormen. In het huidige taalgebruik wordt informatie op verschillende manieren gebruikt, maar het is nog steeds een begrip waarmee wordt aangeduid dat er sprake is van het zoeken naar of verkrijgen van kennis of inzicht over bepaalde zaken. Wanneer het woord informatie de basis wordt van informatica gaat het om de wetenschap die zich bezighoudt met de beheersing van complexiteit (o.a. op het vlak van informatie en gegevens, communicatie, softwarebouw, en technisch-wetenschappelijke rekenen). Veel van de informatie die wij zoeken en krijgen over allerlei onderwerpen gaat via deze weg: computer, internet, sociale media.
Informatie is de basis van het meeste van onze keuzes, beslissingen en handelingen. Veel van wat wij doen lijkt onbewust gekozen te zijn, maar ook daar is wel degelijk sprake van onderliggende informatie. Voor andere dingen gaan we dan weer bewust op zoek naar informatie. Wij zijn in feite allemaal lopende computers die zich bezig houden met het verzamelen, verwerken, ordenen en gebruiken van informatie. Zonder informatie kunnen we eigenlijk geen besluiten nemen, keuzes maken, dingen doen. De keuze voor het voeden van onze kinderen wordt over het algemeen al lang voordat er sprake van kinderen is, gemaakt en meestal vrijwel onbewust en op basis van informatie die we onbewust hebben opgenomen. Voor de definitieve keuze en het uitvoeren van die keuze hebben we meer bewuste en specifieke informatie nodig.
Goede informatie over de voeding van zuigelingen begint met goede informatie over hoe baby’s in elkaar zitten en wat zij nodig hebben. Vervolgens informatie over hoe de verschillende opties voor zuigelingenvoeding zich daartoe verhouden. Goede informatie over zuigelingenvoeding betekent ook dat duidelijk wordt gemaakt dat dit over het kind gaat en niet over de ouders. Ethisch gezien is de enige vrije keuze die de volwassene maakt, die over de vraag ‘’wil ik een kind krijgen ja of nee?’’. Zodra de keuze voor ouderschap is gemaakt gaan alle andere keuzes over dat kind en staat het belang van het kind voorop. Wie namelijk besluit een kind op de wereld te zetten heeft vervolgens de volledige verantwoordelijkheid voor het gezond groeien, ontwikkelen en volwassen worden van dat kind. Misschien zou daar eerst eens wat meer informatie over moeten worden ingewonnen voor die keuze om een kind te krijgen wordt genomen.
Een pasgeboren mensenkind heeft het (voor onder andere zijn neurologische en mentale ontwikkeling) nodig om vrijwel voortdurend in zo direct mogelijk lichamelijk contact te zijn met een ander mens, bij voorkeur zijn moeder. Zijn spijsvertering, metabolisme, groei en ontwikkeling zijn afgestemd op een zeer frequente toevoer van relatief kleine hoeveelheden vloeibaar voedsel. De specifieke menselijke groei en ontwikkeling heeft voeding nodig die rijk is aan lactose en melkvetten van gevarieerde samenstelling, relatief weinig eiwitten, waarvan zoveel mogelijk wei-eiwitten en beschermende eiwitten, factoren die gunstig zijn voor de hersenontwikkeling en de opbouw en groei van zenuwen en het hele zenuwstelsel. En naast voedsel een zo breed en sterk mogelijke bescherming tegen ziekte, zodat alle energie en bouwstoffen van zijn voedsel voor groei en ontwikkeling kunnen worden ingezet. Tekorten in deze behoeften van leefomstandigheden en voedsel vertalen zich in een hoger energieverbruik en het gebruik van bouwstoffen voor oneigenlijke doelen en daarmee een suboptimale groei en ontwikkeling. Informatie over zuigelingenvoeding zet de opties naast elkaar en vergelijkt elke optie met deze behoeften. Wanneer de keuze voor een optie is gemaakt volgt informatie over het klaarmaken van en voeden met de voeding van keuze.
Er is eigenlijk maar één manier van voeden en één soort voedsel die aan al deze behoeften tegemoet komt en dat is borstvoeding. Borstvoeding hoeft niet te worden klaargemaakt, maar er zijn omstandigheden die het nodig maken dat de melk wordt afgekolfd. Dan is informatie nodig over hoe dat te doen, over hoe die melk te bewaren en ermee te voeden. Ook over hoe borstvoeding geven in de dagelijkse praktijk werkt is informatie nodig, want hoewel lacteren een aangeboren vermogen is, is het geven van borstvoeding een aangeleerde vaardigheid.

Om goede informatie over kunstvoeding te kunnen geven heeft degene die informeert kennis nodig over de verschillende merken en typen kunstvoeding die te koop zijn. Geen reclamekennis, maar wetenschappelijke kennis over de samenstelling, ook in vergelijking met elkaar en met moedermelk. Ouders die kunstvoeding willen geven moeten vervolgens zo goed mogelijk worden geïnformeerd over de manier van klaarmaken, bewaren van en voeden met deze melk. Belangrijk voor de gezondheid van het kind is het om daarbij ruimschoots aandacht te geven aan de behoefte van veelvuldige kleine voedingen en veel lichamelijk contact tijdens de voedingen en er tussendoor. Voor het aanleren van gezonde eet- en voedingsgewoonten, die bij borstvoeding min of meer vanzelf komen, moet informatie worden gegeven over snelheid van voeden, het risico van overvoeden (wat bij kunstvoeding veel grotere gezondheidsrisico's geeft dan bij borstvoeding) en het behouden van de eigen regie van het kind.
Het is niet ondenkbaar, dat na dit soort goede, volledige en vooral eerlijke informatie de ideeën over welke manier van voeden voor het kind, maar ook voor de ouders, de voorkeur heeft, en dat mogelijk zelfs de keuze wordt bijgesteld. Tot slot geldt dat welke keuze er ook wordt gemaakt de behoefte aan informatie niet stopt met het maken van die keuze. Ouders hebben tijdens de volledige zuigelingenperiode behoefte aan doorgaande informatie wanneer dingen anders lopen dan gedacht, wanneer het kind in een andere ontwikkelingsfase komt of wanneer de omstandigheden veranderen. Ouders hebben, met andere woorden, behoefte aan doorlopende informatie om in staat te zijn om de keuze die zij hebben gemaakt ook te kunnen uitvoeren.

Claims

Foto: De actrice Julia Roberts rechts in de Lancome reclame en links in de Photoshop stuntreclame.
Mensen die dingen verkopen doen dat, naast het verkrijgen van geld om brood op de plank te krijgen, omdat ze denken dat er mensen zijn die dat wat ze te verkopen hebben ergens voor kunnen gebruiken. Om potentiële kopers te laten weten wat er te koop is en waarvoor het dient schrijft de verkoper het op zijn product en in de beschrijving van zijn catalogus. Tenzij het overduidelijk is natuurlijk. Brood koop je om ervan te eten en gezond te blijven. Pas als het brood niet is wat het lijkt, staat het erop: ‘’voor showdoeleinden; niet geschikt voor consumptie’’. Als het brood meer is dan het lijkt te zijn, staat dat er ook bij: ''met extra zemelen voor een betere stoelgang’’, bijvoorbeeld. Schoenen behoeven over het algemeen geen aanprijzing, maar als er iets aan het ontwerp is veranderd of toegevoegd kan er een aanprijzing bij komen: ''met verhoogd voetbed tegen doorzakkende voeten’’ zou er dan op kunnen staan. Ook verzorgingsproducten hebben uiteraard etiketten met aanwijzingen voor doel en gebruik. Tegen zweten, tegen luchtjes, tegen een schrale huid. Of tegen rimpels, vlekken en algemene lelijkheid. De claims vliegen de potentiële klant om de oren.
Claims moeten eerlijk zijn. Of ze nu de schoonheid of de gezondheid betreffen, aanbieders van producten mogen geen dingen claimen die ze niet kunnen waarmaken. In de voedingsmiddelenindustrie wordt daar zwaar de hand mee gelicht. Fabrikanten leven zich volledig uit in het maken van de meest fantasievolle producten, waar over het algemeen niemand op zit te wachten. Vervolgens creëren ze een markt voor die fantasievolle en onnodige producten door ze te adverteren in een aura van gezondheidsclaims. Er wordt hen van overheidswege opvallend weinig in de weg gelegd, op een enkele min of meer symbolische reprimande na. Gelukkig zijn er instanties zoals Foodwatch* en Keuringsdienst van Waarde** die dit soort machinaties voor ons in de gaten houden. De claims op schoonheidsproducten zijn te hilarisch om serieus te nemen, dus die mogen wat mij betreft ongecensureerd erop blijven staan. Zolang we maar elke advertentie daarover lezen met de Adobe Photoshop stunt in gedachten (zie foto).
Bij geneesmiddelen gaat het om echte gezondheidsclaims en die zijn bij wet vrij strak geregeld. Die claims moeten namelijk bewezen zijn en dat bewijs wordt bewezen door een claim te kopen. Wanneer een fabrikant of verkoper dus op zijn product wil zetten dat het antibacterieel werkt, zal hij met een zak geld en een document met onderzoeksresultaten naar het betreffende overheidskantoor moeten gaan en die claim laten registreren. Die onderzoeken moeten zijn uitgevoerd volgens de huidige standaard van het dubbelblinde, gerandomiseerde, gecontroleerde onderzoek. Dit soort onderzoeken duren lang en kosten scheepsladingen met geld. Voor Big Farma is dat geen punt. die hebben dat geld en zij gaan dat met hun product ook weer ruimschoots terugverdienen en meer. Anders is het voor de kleine aanbieders en de fabrikanten en verkopers van niet-reguliere middelen.
Natuurgeneesmiddelen, homeopathische en antroposofische geneesmiddelen, bloesemtherapie, fytotherapie, … daar is allemaal weinig onderzoek naar gedaan op de manier die door de claim-uitdelers als enige juiste manier wordt gezien. Over het algemeen is er geen geldbron om wel op die manier te onderzoeken. Het gevolg is dat de consument helemaal niet meer beschermd wordt (terwijl dat toch om te beginnen de bedoeling heette te zijn), omdat er op de etiketten en de productomschrijvingen niet meer mag worden aangegeven waarvoor het middel is bedoeld. Zelfs het verwijzen naar artikelen waarin dit wordt uitgelegd is niet meer toegestaan. Een van de doelen van deze maatregel was het uitsluiten van oneerlijke concurrentie.  De uitkomst is nog oneerlijker concurrentie, omdat alleen de aanbieders met veel geld hun producten adequaat kunnen aanprijzen. Hun dure producten. Hun dure producten die lang niet altijd doen wat ze claimen. Hun dure, lang niet altijd wekende producten met vaak ernstige bijwerkingen.
Betaalbare, laagdrempelige, veilige medicatie en verzorgingsproducten worden op deze manier heel moeilijk bereikbaar gemaakt. Het is voor de potentiële kopers moeilijk uit te maken waarvoor het product dat zij willen gebruiken precies bedoeld is, welke werkzaamheid ervan mag worden verwacht. Ook aanbieders van verzorgende en therapeutische middelen bij borstvoeding worden de dupe van deze maatregelen en dus ook de moeders en kinderen die er baat bij zouden kunnen hebben ze te gebruiken. Eurolac Lactatiekunde is één van die aanbieders. Op de producten en in de productbeschrijvingen in de Eurolac Web Winkel staan geen duidende namen meer en geen indicaties voor gebruik. Daarom de komende dagen productbeschrijvingen van alles wat er in de Eurolac Web Winkel te koop is.
*) Foodwatch: eerlijk over gezondheidsclaims
**) Keuringsdienst van Waarde: kijkt verder dan het etiket

Jong

Foto: (vlnr) Lauren Graham als Lorelai Gilmore  in de TV serie The Gilmore Girls, Ellen Page als Juno MacGuff  in de film Juno, en Kristen Stewart als Bella Cullen-Swan in The Twilight Saga: Breaking Dawn
Inleiding tot een korte serie over tienermoeders.
Biologische gezien is een meisje vrouw en in staat tot voortplanting wanneer zij regelmatig ovuleert en voldoende borstontwikkeling heeft. Biologische primetime voor voortplanting bij de vrouw is rond 18 jaar, wanneer haar lichaam volgroeid is. De tijd tussen de eerste ovulatie en het volledig uitgegroeid zijn (puberteit) en dus ook fysiek volledig in staat zijn om gezond een zwangerschap uit te dragen, het kind te baren en te zogen, is bij de mens het langste van alle zoogdieren. Bij het bereiken van de lichamelijke volwassenheid is er een groot cultureel verschil tussen mensen over de hele wereld bij het bepalen of daarmee ook de emotionele, psychische en sociale volwassenheid is bereikt. Ook cultureel bepaald is de leeftijd waarbij het als normaal gezien wordt om voor het eerst zwanger te worden. Waar in de ene cultuur niet vreemd wordt opgekeken van 15 jarige zwangeren, wordt in andere culturen een 21 jarige nog haast tot de tienermoeders gerekend. Die culturele inschatting is voor een groot deel bepalend voor hoe de vrouw in kwestie het zwanger worden en zijn ervaart.
In onze cultuur krijgen vrouwen in de laatste decennia gemiddeld steeds ouder hun eerste kind. Toen ik in de jaren ’80 van de vorige eeuw op mijn 23ste voor het eerst zwanger was, werd dat als jong, maar niet uitzonderlijk gezien. Vrouwen die, zoals nu heel gebruikelijk is, pas rond de dertig aan kinderen begonnen werden toch al wat meewarig aan gekeken en konden tips om zwanger te worden van alle kanten gaan verwachten. De vrouw van 35 die eens mijn moedergroep bezocht werd als een ‘’oude primi’’ gezien, terwijl ze nu in een dergelijk gezelschap niet op zou vallen (Kraaijvanger, 2010). Met die verschuiving van de norm naar een hogere leeftijd voor een eerste zwangerschap verschuift ook de perceptie van wie de meeste problemen kan verwachten (Becker, 2008). 
In een cultuur als de onze, waar de gemiddelde leeftijd voor een eerste zwangerschap eerder rond de dertig dan rond de twintig ligt, wordt tienerzwangerschap (alles onder de twintig) als probleem gezien. En, verbonden aan die zwangerschap, ook de baring, voeding en verzorging van het kind. Zwangere vrouwen van onder de twintig krijgen speciale zorg en begeleiding, worden meewarig bekeken en vrijwel nooit worden ze met hun aanstaande moederschap gefeliciteerd. Die zorgen zijn vooral niet-biologisch van aard, gesteld dat de vrouw niet veel jonger is dan 16 en haar lichaam volgroeid is. De problemen met een in de ogen van velen te vroege zwangerschap zijn voornamelijk maatschappelijk van aard en men vermoedt ook vaak dat een jonge vrouw dit emotioneel nog niet aan zal kunnen. Dat eerste klopt: een zwangere of moeder onder de 23 is in onze maatschappij een buitenbeentje en buitenbeentjes hebben het lastig. Het tweede, daar waag ik het oneens mee te zijn. Niet alleen het lijf is soepel op deze leeftijd, ook de geest en het temperament. De adolescentie en jong-volwassenperiode is er toch al een van veranderingen en aanpassingen en het zoeken van een plaats en manier van leven. Iemand die al een leven en een carrière heeft opgebouwd is vaak veel minder flexibel als het aankomt op het veranderen van de levensindeling.
De oplettende lezer zal hebben opgemerkt dat ik consequent spreek over een vrouw in de context van zwangerschap, baring en zorg. Op het moment dat het lijf van een meisje vrouwendingen doet houdt ze op een meisje te zijn en is ze een vrouw. En als haar emotionele en sociale ontwikkeling die stap naar vrouw-zijn nog niet had gemaakt, doet ze er goed aan die snel te maken. Een vrouwenlichaam dat volwassen vrouwendingen doet, heeft een volwassen persoonlijkheid nodig om ook goed als zodanig te kunnen functioneren. Een zwangere vrouw benaderen en behandelen als een meisje ontkent haar als persoon en doet haar potentieel als moeder geen recht. Goede voorlichting zonder betutteling zorgt ervoor dat ook een, in de ogen van onze maatschappij, jonge moeder de juiste keuzes kan maken en een goede moeder zijn. Een jong lijf is soepel en kan een normale zwangerschap en baring goed aan. Achttien maanden na haar eerste menstruatie is haar borstklierweefsel voldoende ontwikkeld om een kind volledig te voeden. Zij heeft wat dat betreft geen andere zorg nodig dan welke andere aanstaande moeder dan ook. Ze heeft wel behoefte aan acceptatie als vrouw, zwangere vrouw, moeder; als volwaardige vrouw, als capabele moeder.
Kraaijvanger T: Wat is de beste leeftijd om een baby te krijgen? 2010, scientias.nl, 2010
Becker  S: Een slimme meid krijgt haar kind nog steeds op tijd. Trouw.nl, 2008

Verhaaltjes

Foto: John Hurt vertelt als The Storyteller  in de gelijknamige TV serie verhalen aan zijn cynische hond
In tijden en streken waar het schrift niet bestaat of geen belangrijke plaats in het maatschappelijk leven heeft, zijn verhalen de drager van kennis en informatie. De verteller van verhalen is daarmee een belangrijk persoon, die met alle egards wordt ontvangen, de beste plaats aan de haard krijgt en de lekkerste hapjes van het maal. Een kale opsomming van feiten is niet aangenaam om te vertellen of om naar te luisteren en dus wordt de boodschap fraai verpakt, met uitweidingen, tierelantijnen en vergelijkingen. Niet dat het verhaal daarmee nu direct een onwaarheid wordt, het is ook niet meer precies zo als de werkelijkheid oorspronkelijk was. Een goede verhalenverteller kon ook zijn leven redden of in elk geval rekken, zoals het geval was met Scheherazade door het vertellen van mooie en verhalen.
Ook in onze hoog-technologische samenleving met informatiebronnen te kust en te keur, worden nog steeds verhalen verteld. Verhalen ter leringhe ende vermaeck. Verhalen voor het vermaak, die mag ik wel, om te lezen en om te schrijven. Of om naar te kijken wanneer het om visueel vormgegeven verhalen zoals films gaat. Verhaaltjes om van te leren kunnen ook heel aangenaam zijn en ook heel leerzaam. Bij de leerzame verhalen is het wel zaak goed in de gaten te houden wat de intentie en de achtergrond van de verhalenverteller is. Is de verhalerverteller vol van kennis die hij wil delen met zijn publiek of wil hij zijn huid redden door zijn toehoorders bezig te houden en af te leiden van hun eigenlijke doel? Wil de verhalenverteller met zijn educatieve verhalen de luisteraars goed doen of wil hij vooral zichzelf en zijn portemonnee goed doen? Is de verhalenverteller oprecht en weet hij werkelijk waarover hij het heeft of is hij oprecht in zijn geloof dat hij de werkelijke waarheid vertelt?
De toehoorder heeft ook intenties wanneer hij luistert naar een verhaal (of kijkt naar een visueel weergegeven verhaal). Wil de luisteraar aangenaam worden bezig gehouden of wil hij wat leren? Wil de toehoorder dat zijn eigen fantasie wordt geprikkeld of wil hij voedsel voor zijn kennis verwerkende hersendeel? Heeft de ontvanger verstrooiing nodig of kennis om een opdracht naar behoren uit te voeren? De eisen die iemand stelt aan de verhalenverteller wanneer hij slechts zoekt naar verstrooiing en prikkeling van zijn fantasie zijn anders dan wanneer hij dorst naar kennis en kundigheid. Het zou wel eens handig zijn wanneer verhalenvertellers hun intenties duidelijker zouden communiceren voor ze aan hun verhaal beginnen. Aangezien dat lang niet altijd zo is, zal de toehoorder zelf enig opzoekwerk moeten verrichten voor het luisteren kan beginnen.
Wie op zoek is naar ware en waarachtige kennis begint met zich af te vragen wie de meeste kans heeft die gewenste kennis te bezitten en te kunnen of willen delen. Wie meer wil weten over de werking van de elektrische leidingen en aansluitingen in zijn huis gaat dat niet bij de loodgieter zoeken. De loodgieter heeft misschien wel ideeën over elektriciteit en in zijn werk kan hij soms ook in aanraking komen met elektriciteit, maar het is niet zijn specialiteit. Omgekeerd zal de elektricien heus iets over loodgieterij weten, want loodgieterij en elektriciteit ontmoeten elkaar met enige regelmaat, maar een specialist in waterwerken is hij niet. Een aannemer of een architect weet van zowel loodgieterij als van elektriciteit, maar van allebei vooral algemene en niet de dieperliggende zaken. Zoek de verhalenverteller die over het onderwerp geleerd heeft, hetzij op ambachtelijk of op academisch niveau.
Een andere manier om het aanbod van verhalen te schiften is te kijken wie van welke informatie voordeel heeft. Dit is vooral van belang wanneer met  bepaalde kennis iets te koop wordt aangeboden. Wie een vervoermiddel zoekt gaat niet bij een enkele fabrikant van een enkel soort vervoermiddel te rade. De kans is groot dat zij informatie krijgt die op zijn best eenzijdig is. Het is immers in het financiële belang van de fabrikant dat zijn product wordt gekozen. Wie een wasmiddel zoekt zal via de klantenservice van een A-merk heel andere informatie krijgen dan op de site van een non-profit organisatie die producten vergelijkt. En nog weer anders dan bij mensen die uitgaan van zelfvoorziening en duurzaam huishouden.
Informatie over de gezondheid, de voeding en opvoeding van kinderen wordt door verhalenvertellers van allerlei pluimage verteld. Sommige vertellers zetten een podium op, midden op het marktplein, en maken een complete show van hun vertelling. Pas later zien de toehoorders de pet die dwingend rond gaat en de verkoopproducten waarop het podium is gebouwd. Anderen gaan langs de kant van het marktplein in een kraampje zitten en stallen hun kennis en kundigheid uit, spreken passanten aan. Ze hebben een verhaal te vertellen en laten dit weten ook, maar beginnen pas echt met vertellen als het ze wordt gevraagd. Sommige vertellers lopen tussen de toehoorders en vertellen alleen aan elkaar wat ze weten en wat ze zelf hebben ervaren.
Ouders die goede informatie willen over de voeding en opvoeding van hun kinderen kunnen zich laten entertainen door de grote show in het midden, maar voor echte kennis zoeken ze in de kraampjes naar een verteller met de juiste diploma’s aan de muur en passende ervaring in het vak en ze knopen verhalen-uitwisselende gesprekjes aan met de ervaringsdeskundigen op het plein: andere ouders.