Cluster

Foto: Een antieke kolf van glas en koper, ca. 1800

De hoeveelheid melk die een moeder voor haar kind produceert wordt bepaald door allerlei factoren, waaronder persoonlijke aanleg, de hoeveelheid klierweefsel, de hoeveelheid actief klierweefsel, de hoeveelheid prolactine, maar vooral door de kwaliteit en de kwantiteit van het leegmaken van de borst. Medicijnen en kruiden kunnen de productie ondersteunen, maar niets werkt als niet ook de borsten goed worden gestimuleerd. Goed stimuleren betekent dat de borsten frequent worden aangezet tot het maken van melk en dat de borsten leeg gemaakt en gehouden worden. Baby’s weten dat. Als zij niet de hoeveelheid melk krijgen die ze nodig hebben, gaan ze vaker vragen. Vroeger noemde we dat regeldagen en die werden verklaard door een toenemende behoefte aan melk. Nu weten we dat het kind niet plotseling meer melk nodig heeft (dat gebeurt pas na het eerste half jaar), maar omdat zijn moeders productie soms inzakt. Een andere manier die baby’s gebruiken om de melkproductie veilig te stellen is clusteren of clustervoeden. Vaak doen ze dit tegen het einde van de middag of vroeg in de avond. Vroeger noemden we dat het huiluurtje, nu weten we dat hij gewoon zijn voedselvoorraad veilig wil stellen en een buffertje voor de nacht opbouwen.

Mensen zijn draagzoogdieren en bij die soorten hoort een voedingspatroon met zeer frequente, relatief kleine voedingen. Het systeem van melk maken is daarop gebaseerd. Bij de verstoppers is het systeem gebaseerd op en opgebouwd rondom een paar relatief grote voedingen per etmaal. Wanneer dragers gaan proberen om op verstoppers manier te voeden, kan het systeem ontregeld raken en wordt er mogelijk niet genoeg melk gemaakt. De instincten van het kind weten wat hem te doen staat: zich gedragen als een draagzoogdierjong en vaker om melk vragen. Hij gaat regelen of clusteren. Ook als moeder weer gaat werken en het kind overdag in een ander ritme komt, met vaak grotere voedingen verder uit elkaar, terwijl zijn moeder in ongeveer dat ritme kolft, zal een kind de neiging hebben om, als moeder en kind weer bij elkaar zijn, te gaan clusteren. Sommigen doen dat dan bij voorkeur in de nacht. Op die manier stelt hij de voedselvoorraad veilig.

Veel moeders merken dat zij met kolven, vooral wanneer dat om een flink aantal voedingen per week gaat, gaandeweg minder makkelijk voldoende melk maken. Niet alle borsten reageren even goed op de kolf en veel borsten reageren minder goed op de langere tijd die tussen kolfbeurten zit. Voor sommige moeders kan het goed werken om met de hand te gaan kolven of om met de hand en met een kolf af te wisselen of te combineren. Sommige borsten reageren beter op handen dan op plastic. Andere moeders moeten sterkere maatregelen nemen. Vaak zal een moeder geneigd zijn het in de eerste plaats te gaan zoeken in melkproductie stimulerende middelen (galactogogen) in de vorm van medicijnen of kruiden. Deze middelen zullen echter maar matig werken als niet ook de kwaliteit en kwantiteit van melkextractie worden verbeterd. Of wel: vaker en beter de borsten leeg maken. We kunnen het gedrag van de baby als voorbeeld nemen en gaan clusteren. Clusterkolven dus.

Clusterkolven is in principe hetzelfde als clustervoeden: in een bepaalde tijdperiode om de haverklap de borsten aanspreken, kort, maar vaak. Regelkolven is ook een mogelijkheid, net als regeldagen één of twee dagen lang minimaal elke twee uur kolven tot er na een paar toeschietreflexen niks meer uitkomt en dan nog even. Clusterkolven kun je elke dag doen, voor altijd of voor een bepaald tijd tot de productie weer op peil is. Het is minder handig om clusterkolven op deze manier op je werk te doen, tenzij je een privékantoor hebt en de komende twee uur geen bezoek verwacht. Thuis gaat het als volgt: zet de kolf op een handige plaats en kolf twee uur lang elk kwartier vijf minuten of tot de eerste toeschietreflex is uitgedruppeld. Laat de kolf tussendoor staan en ruim alles pas na de laatste toer op. In het begin gaat het nog niet direct om meer milliliters, maar om stimulatie. Uiteindelijk zal de melkproductie gaan toenemen en zal de opbrengst beduidend groter zijn.

Om de melkproductie die zo is opgepept ook goed te houden kan het nodig zijn het kolfpatroon bij te stellen. Probeer blijvend zo vaak mogelijk te kolven. De tijd per kolfbeurt is dan korter. Je hebt, in Nederland, recht op een kwart van je betaalde werktijd om te kolven. Je kunt elke vier uur er een uur afnemen, maar ook elk uur een kwartier. Hoe vaker je kolft, hoe korter de sessies kunnen zijn, dus misschien heb je met vaker kolven per saldo zelfs minder tijd nodig per dag. Kijk eens creatief naar je werkomstandigheden om te zien hoe je dit kunt invullen. Er kan meer dan je denkt, maar soms moet je ervoor omdenken.

Meer lezen:
Afkolven besproken in Eurolac Flits!en

C.G.A. van Veldhuizen - Staas: Het afkolven van moedermelk, Eurolac.net 2006, 2011
Clusterkolven / Power Pumping (lage melkproductie) Moedermelknetwerk.nl

Geboeid

Foto: Michael Welch als Billy Wharton wordt geboeid door Eddie Cahill als Don Flack  in  Late Admissions (CSI: NY: S 9, E 8)
Er lopen momenteel binnen mijn professionele kringen enkele discussies over spullen en gadgets. Die lopen er vaak, maar nu vallen ze me weer even op. Vaak boeit het me niet zo wat iedereen overal van vindt, maar soms word ik weer eens door geraakt. Mensen en spullen. Dingen. Materie. Gadgets. En hoewel ik blijf bij mijn principe dat je voor borstvoeding voldoende hebt aan tenminste één werkende borst en een willig kind, maak ik me ook schuldig aan het hebben van en aanbevelen van spullen, dingen, gereedschappen. Maar waar ik werkelijk geboeid door kan raken is de vraag waarom mensen zo hangen aan spullen. Waarom ze er zo door geboeid zijn, zeg maar, door die gadgets.
Voor een deel is het misschien wel gebrek aan zelfvertrouwen. Vandaag werd ik getroffen door een e-magazine artikel over een vrouw die volkomen gechoqueerd was door een andere vrouw die een jaar lang haar hele ‘’beauty routine’’ weggelaten had. Zij kon zich niet voorstellen hoe je zonder enige beauty ingrepen met zelfvertrouwen de deur uit kan gaan. Kennelijk is voor sommige (veel?) mensen zelfvertrouwen iets dat uit een potje of een flesje komt. Of uit een elektronische gadget. Voor moeders die borstvoeding geven zijn er ook allerlei elektronische gadgets. Toepassingen voor op een slimme telefoon of tablet die je vertellen wanneer je kind moet eten of een schone luier of slapen of wakker worden. En bij het eten vertelt het geval je ook nog welke borst aan de beurt is. Ik kan geboeid de beschrijving van zulke apparaatjes lezen. Hoe verzinnen ze het. Een kind eet als hij honger heeft, net als een echt mens. Hij krijgt een schone luier als hij gepoept of geplast heeft. Ja, écht waar, wat een boeiend idee toch, hè. En welke borst er aan de beurt is? Die het volste of het zwaarste voelt. Of die op dat moment het handigst is. Of die het soort melk geeft waar de baby op dat moment zin in heeft: veel en zoet of weinig, rijk en romig.
Een ander boeiend hebbedingetje is een teststripje waarmee je het alcohol gehalte van je melk kunt testen. Zodat je zou weten of je na het genieten van alcoholische versnaperingen je kind borstvoeding mag geven of niet. Nou, ik kan je zo al vertellen dat zolang je niet als een dronken lor door de politie geboeid wordt afgevoerd, je melk voor je kind hoogstwaarschijnlijk niet echt gevaarlijk is. Waarschijnlijk ben jij dan zelf gevaarlijker dan je melk voor je kind. De vraag na alcoholische consumpties is niet of je melk nog geschikt is voor je kind, maar of de moeder nog geschikt is als moeder op dat moment. De risico’s van geen borstvoeding zijn overigens hoger en beter gedocumenteerd dan de eenmalige consumptie van melk met een tic. En over geen borstvoeding wordt een stuk minder moeilijk gedaan dan over alcohol drinken tijdens de borstvoeding periode. Laten we het erop houden dat wie met een puntenrijbewijs nog mag autorijden ook nog haar kind borstvoeding mag geven.
Er zijn ook spullen en hulpmiddelen waarvan men algemeen vindt dat die min of meer onmisbaar zijn. Kolven staan bovenaan dat lijstje. Zelfs veel van mijn collega’s staan over het algemeen snel klaar met een kolf bij borstvoeding problemen. Naar mijn, ik geef toe niet erg bescheiden, mening is dat niet nodig, lang niet altijd in elk geval. Een kolf is zelden werkelijk en onmisbaar nodig. Vrouwen worden namelijk geboren met vrijwel alle gereedschappen en hulpmiddelen die ze nodig kan hebben. Tenzij ze geboren is zonder handen of ernstige reuma heeft, dan wordt het lastig. Moeders eigen handen zijn werkelijk een uitstekende kolf. Met een laag energieverbruik en zonder uitputting van de grondstofreserves en zonder vervuilende uitstoot of afval. Handen zijn groen, duurzaam, en doen het vrijwel altijd. Met een zeer laag blessure risico en, na enige oefening, een hoog rendement. Maar het heeft wel vertrouwen nodig. Zelfvertrouwen. Vertrouwen in het kunnen van het eigen lichaam. Vertrouwen in het weten dat je je lichaam mag aanraken en gebruiken. Vertrouwen dat je geboeid mag zijn door de onbeperkt mogelijkheden van je eigen lichaam. Zonder spullen, dingen, gadgets. Alleen jij en je kind. Heel simpel, heel boeiend.
van Veldhuizen - Staas CGA: Het afkolven van moedermelk. Gepubliceerd online
Eurolac Flits! met label afkolven, hulpmiddelen, alcohol. Deze links leiden naar lijsten met bijdragen met deze labels. Klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Uitschreeuwen

Samengesteld naar de actie #flitsidee inzending van @Feetje11: fulltime kolven, met aandacht voor de emotionele kant voor moeder en het omgaan met 'ach stop er toch mee'
Afbeelding: De Schreeuw van de Noorse impressionist Edvard Munch (1893)
Borstvoeding, gewoon een baby aan de borst en zo, is natuurlijk en vanzelfsprekend en normaal en iedere moeder en kind wordt verondersteld het zomaar vanzelf te kunnen. Ware het niet dat dat ideaalplaatje niet voor elke moeder en baby opgaat. Soms lukt het ondanks allerlei pogingen en een tas vol trucs niet om een baby aan de borst te laten drinken. Moeder kan dan kiezen om haar melk af te kolven voor haar baby. Ik vind dat persoonlijk altijd een heel dapper besluit, want het is kiezen voor de moeizame weg. In het begin ontmoeten deze moeders bewonderende blikken, die allengs overgaan in onbegrip. Waarom zou je toch al die moeite doen als er toch een prima alternatief is? Het punt is: er is voor veel moeders geen prima alternatief. Melk van een ander mensenmoeder, zo al verkrijgbaar, is voor velen net een brug te ver. En het kunstmatige vervangingsmiddel is geen prima alternatief, het is, voor de meeste moeders,  een allerlaatste redmiddel als de keuze gaat om wel of geen eten.
Het principe van het afkolven van en voeden met moedermelk is simpel; de praktijk en de emotie een stuk lastiger. Het principe van kolven is om op gezette tijden of op tijden dat de baby anders zou drinken op een andere manier de melk uit de borsten te halen en vervolgens de baby die melk op een andere manier te drinken te geven. Op gezette tijden of op tijden dat de baby zou drinken. Dat is eenvoudig als moeder en kind niet bij elkaar zijn, maar lastig als ze dat wel zijn. Want vasthoudend aan het principe van voeden op verzoek zou je moeten kolven als de baby vraagt, maar als de baby vraagt zou je ook gelijk moeten voeden. Opties: kolven op vaste tijden en voeden op verzoek. Of kolven een tien-vijftien minuten voor de baby’s verzoek tot voeden wordt verwacht. Bij sommige baby’s is dat redelijk makkelijk in te schatten, bij anderen is er geen staat op te maken. In de praktijk zal het neerkomen op kolven min of meer op een schema en voeden min of meer op verzoek.
Dan het voeden. Hoeveel, hoe vaak, wanneer, door wie, …? deze vragen moeten opnieuw worden beantwoord wanneer borstvoeding aan de borst geen optie meer is. Uitgangspunt zou kunnen zijn om het voeden zo dicht mogelijk bij het originele plan te houden. Dus op verzoek, met kleine beetjes, door de moeder. In combinatie met zo veel mogelijk lichaamscontact en in een houding die moeder en kind bij elkaar houdt. Kan het niet door de moeder? Dan liefst een enkel ander vertrouwd persoon, of zo min mogelijk verschillende anderen. En altijd in een koesterende houding met zo veel mogelijk lichaamscontact. Begin met kleine beetjes, denk aan de fysiologische maaginhoud! en gebruik een speen waaraan gewerkt moet worden om er melk uit te krijgen. Een fles met snelle stroom zet aan tot langer willen zuigen omdat de zuigbehoefte is afgesteld op langzamer drinken. Langer drinken zorgt voor grotere voedingen en dat kan weer een factor zijn bij het aanwennen van een levenslange gewoonte van grote en nog grotere porties eten en overgewicht. Bereken de dagelijkse melkbehoefte (150ml keer het aantal kilo’s lichaamsgewicht per dag met een maximum van rond de liter) en deel dat om te beginnen in 10-12 porties. Dat zijn kleine porties, maar de portie vergroten is makkelijker dan verkleinen.
Ja maar, ja maar, en ík dan? zit nu de emotie van de moeder te roepen. Ik ben er ook nog en ik heb het er moeilijk mee. Ik ben een vrouw en een moeder en ik wordt verondersteld gewoon dat kind aan die borst te kunnen leggen. En iedereen vindt dat ik me niet zo moet aanstellen en gewoon de fles moet gaan geven. En weet je, emotie? Je hebt gelijk, schreeuw maar en roep maar. Gooi het eruit, krop het niet op. Je mag het moeilijk vinden, je mag het bagger vinden, je mag er zwaar de pest over in hebben en je mag dat laten weten. Dat mag je zelfs uitschreeuwen als je dat nodig hebt. Dat is geen zeuren, dat is rouwen. Je rouwt om het verlies van de droom. Dat is normaal. Dat is gewoon. Niemand hoeft je daar op aan te spreken of je over te halen het niet of anders te doen. Jouw lijf, jouw kind, jouw keuze. Dat doe je met liefde, maar het hoeft niet te betekenen dat je het ook leuk vindt. Als je eens een praatpaal, een scheldpaal of een huilschouder nodig hebt: mijn schouders en ik houden ons aanbevolen. Zonder je te proberen over te halen er maar mee op te houden.
Eurolac Flits! met label moedermelk, afkolven, kolf, voeden op verzoek

Handwerk

Afbeelding: Handwerkje ‘’Granny’’
De techniek staat voor niets. We gaan er inmiddels ook van uit dat overal een apparaat of machine voor is. Toen mijn Grootmoe opgroeide werden de eerste paard en wagens vervangen door automobielen. Er moest een man met een rode vlag voor lopen om de andere weggebruikers te waarschuwen voor het monster dat er aan kwam. Toen mijn vader opgroeide waren auto’s al een normaal straatbeeld geworden. Toen hij 10 jaar was  charterde de Amerikaanse miljonair van Lear Black bij de KLM een vliegtuig met bemanning. Hij vloog er onder andere mee naar Batavia en terug. gewoon, voor de lol, niet beseffend dat in de jaren dat ik opgroeide vliegverkeer voor particulieren steeds normaler werd als reismogelijkheid. Terwijl mijn vader opgroeide had ieder huishouden wel een radio, maar pas toen ik opgroeide kregen meer en meer mensen een televisie. Mijn kinderen groeiden op met een niet weg te denken televisie in elk huis en met een groeiend aandeel van computers voor werk en spel. Mijn kleinkinderen gaan opgroeien met steeds verder ontwikkelende smartfoons, kleine computertjes gebaseerd op een mengsel van telefoon (waarvan ons toestel in mijn kinderjaren de ene van 2 in de hele straat was) en personal computer, dat in mijn kinderjaren complete science fiction was; iets wat je in Star Trek zag.
Maar hoeveel apparaten en machines er ook zullen komen, sommige dingen moet je toch met de hand blijven doen. Borstvoeding geven bijvoorbeeld is van dat handwerk (nou ja, borstwerk) dat niet door een ding kan worden overgenomen. Wel geïmiteerd, maar niet echt. Kinderen verzorgen en opvoeden gaat ook beter met menskracht dan met een apparaat. Er zullen heus nog wel robots worden uitgevonden om dat werk over te nemen, maar net als met borstvoeding: imiteren kan, overnemen niet. Soms, als borstvoeding in het begin niet gelijk lekker loopt, moet de baby worden geholpen met melk uit de borst krijgen en gaat de moeder kolven. Als rechtgeaarde technologie tijdperk mensen hebben we voor dat kolven slimme apparaten uitgevonden, compleet met gepersonifieerde chipkaarten voor optimaal rendement. Onderzoek door Flaherty et al* heeft aangetoond dat in de eerste dagen na de geboorte van een kind die machines geen meerwaarde hebben boven het ouderwetse handwerk. Moeders die in de eerste paar dagen na de geboorte van hun kind moesten kolven werden willekeurig ingedeeld in twee groepen. De ene groep kreeg instructie om met de hand te kolven en de ander groep om een elektrische kolf te gebruiken. De melkopbrengst was in beide groepen gemiddeld gelijk, maar na twee maanden gaven de handkolfsters nog meer borstvoeding (97%) dan de machine melksters (72%). Vrouwen die hun eigen handen gebruikten om melk voor hun pasgeborene te verzamelen bleken na die twee maanden ook makkelijker om te gaan met borstvoeding geven en kolven met andere mensen erbij.
*) te publiceren in Archives of Disease in Childhood
Juliana Bunim: New Moms Who Express Milk by Hand Breastfeed Longer, UCSF Study Finds. July 19, 2011: USCF.edu
Eurolac Flits! met label afkolven

Borsten

Afbeelding: wasmodel van het melkkanalensysteem in een lacterende borst.
In de categorie enge dingen van vrouwen, waaronder onder andere de menstruatie en hormonen vallen, hoort voor veel mensen, inclusief veel vrouwen zelf, de borst. Van jongs af aan krijgen kinderen zeer gemixte boodschappen over borsten, hun doel, gebruik en waarde. Borsten zijn kennelijk belangrijk: iedereen heeft het erover en je ziet ze, al dan niet bedekt, overal. Er wordt mee gepronkt, maar je mag er niet naar kijken. Je mag er niet naar kijken, maar je moet ze wel zien. Je mag er niet aankomen – een verdwalend kinderhandje krijgt een soms gewelddadige, maar vrijwel altijd boze of gegeneerde reactie- maar de reclame duwt ze je zowat door de strot. Hoewel niemand mag kijken en iedereen ze moet zien, weet iedereen hoe ze eruit horen te zien en wat er aan de borsten van elke vrouw in de omgeving mankeert. En waar je in de hele maatschappij zowat wordt gesmoord in de borsten mogen ze dan in sommige situaties en bij specifiek gebruik weer niet worden getoond, op straffe van verbanning, fysiek of virtueel. Borsten worden verstopt en aan het directe zicht onttrokken, maar de verpakking daagt wel uit tot kijken en ‘’een goede beha’’ zorgt voor een prominente aanwezigheid onder de bovenkleding. Hoe verwarrend. Gevraagd naar het doel en nut van borsten zal het overgrote deel van de ondervraagden verwijzen naar seksuele onderwerpen. Zo worden borsten gezien als erogene zones. In feite geldt dit misschien maar voor de helft van de vrouwen, de rest wordt hooguit geïrriteerd door gefruts aan de borsten. Voor mannen zijn borsten wel zeer erogene zones. Vrouwenborsten wel te verstaan. Alleen al het denken eraan maakt veel mannen onrustig en hun verdere gedachten incoherent. Reclamemakers maken hiervan dankbaar gebruik.
Als aandachtrekker voor het andere geslacht werken borsten dus prima, voor hun andere functie is minder aandacht en vooral veel minder welwillende aandacht. Omdat ‘’iedereen’’ ‘’weet’’ hoe ‘’de perfecte borsten’’ eruit zien, denkt ook iedere vrouw te weten dat die van haar maar miserabel zijn: te klein, te groot, te rond, niet rond genoeg, te gevuld, niet gevuld genoeg, te veel tepel, te weinig tepel, te veel tepelhof, te weinig tepelhof en ze hangen of wijzen naar de zijkant. En dat maakt veel vrouwen aan het twijfelen over hun capaciteit om borstvoeding te geven. Wel, vrouwen, vreest niet, want om borstvoeding te kunnen geven maakt dat allemaal niks uit en je baby interesseert het al helemaal niet hoe jouw borsten eruit zien, als er maar melk uit komt. Een ander vervelend bijverschijnsel van de publieke belangstelling voor de seksuele borst is dat veel vrouwen niet alleen niet met onbevooroordeelde blik naar hun borsten kunnen kijken of erover praten, maar er ook nauwelijks aan durven te komen. Een beetje met het idee dat je seksuele organen bedekt houdt, er niet aanzit en er slechts in bedekte termen over spreekt. Eigenlijk zouden zwangere vrouwen verplicht elke dag een kwartiertje met hun borsten bezig moeten zijn. Niet om de borsten voor te bereiden op het geven van borstvoeding, want dat doen ze al vanzelf, maar om henzelf voor te bereiden op het hanteren van en bezig zijn met die borsten. Vasthouden, bekijken, benoemen, masseren, … bezig zijn dus, normaal maken, eraan gewend raken. Tot de ontdekking komen dat ze niet eng zijn, dat je er gewoon aan kan komen en er dingen mee doen zonder seksuele toestanden eromheen. Gewoon lichaamsdelen met een functie. En passant kan er dan, als we toch bezig zijn, geoefend worden met afkolven met de hand. Juist, je leest het goed, met de hand. Niet met een hard stuk plastic waar je je een RSI mee ploetert of met een vreemde geluiden makende machine eraan vast. Gewoon met je eigen handen. Op je eigen borsten. Afkolven met de hand is een vaardigheid die elke moeder zou moeten beheersen. Je handen heb je altijd bij je, je bent niet afhankelijk van een stopcontact, je hoeft geen kunsten uit te halen om schilden aan te passen of zuigkracht in te stellen. Met je eigen handen op je eigen borsten voel je precies wat je doet, je maakt geen gênante, associaties oproepende geluiden. In de eerste dagen na de baring is de melk (colostrum) kleverig en komt in heel kleine hoeveelheden. Met de hand kolven levert dan meer op en er is geen verlies langs de onderdelen van de kolf en de fles. Even met de hand wat melk uitdrukken kan je kind net even over de drempel heb helpen als het drinken nog wat moeilijk is of je kan er je te vroeg of ziek geboren kindje mee voorzien van medicijn en voedsel. Helemaal zelf, zonder hulpmiddelen, met je eigen handen en je eigen borsten. Je bent je eigen beste boezemvriend.
Van Veldhuzien-Staas, CGA: Het afkolven van moedermelk  op eurolac.net
Eurolac Flits! met label afkolven

Taboe

Foto: Daniel Radcliff als Harry, Emma Watson als Hermione en Rupert Grint als Ron in Harry Potter and the Deathly Hallows Part 1, waar ze in een Londens café worden gevonden door hun achtervolgers door het uitspreken van een taboe woord.
Gisteren was het de dag van het taboe. Het borstvoedingtaboe werd breeduit besproken. Van Erp deed in het AD haar beklag over het verbod op flesjes voor baby’s die borstvoeding krijgen en in HP De Tijd vond Geurtsen het nodig om nog eens te benadrukken wat een ellende kolvende vrouwelijke werknemers eigenlijk zijn. In de Vlaamse krant Het Laatste Nieuws kon de redactie er niet over uit wat een ongehoord vreemd advies sommige beroemdheden over voeden en opvoeden geven. Drieënhalf jaar borstvoeding geven, samen slapen, natuurlijke geboorte, .. nou ja, daarvoor moet je natuurlijk wel zo een excentrieke Amerikaanse celebrity zijn om dat te kunnen adviseren. Ook uit de eerder genoemde artikelen (AD en HPDeTijd) klinkt duidelijk door dat je eigenlijk min of meer geschift moet zijn om zulke extreme dingen voor te staan als exclusief borstvoeding geven en kolven voor je kind als je moet werken. Van Erp was er niet over te spreken dat de medewerkers van het ziekenhuis, waar zij met haar kwetsbare te vroeg geboren kindje was, alles wilden inzetten voor de gezondheid van dat kind. Waarom niet gewoon een fles kunstvoeding erin? Nou, mevrouw, omdat de gezondheid van je kind ook jou vóór alles zou moeten gaan. Misschien was de uitleg niet voldoende of misschien was de manier waarop het werd gebracht niet optimaal en misschien had de begeleiding inderdaad beter gekund, vooral bij het pijnlijke en niets opbrengende kolven. Maar de intentie was niet om moeder te pesten of haar keuzevrijheid weg te nemen, maar om vol in te zetten voor de gezondheid van haar kind. En het is niet zozeer dat die fles taboe is, niet zoals varkensvlees taboe is voor Joden en Moslims, maar meer dat die fles nergens toe dient wat niet ook op een andere, betere manier bereikt kan worden. Met name voor een iets te vroeg geboren kind*, waarbij de instincten en reflexen nog niet voldoende aanwezig zijn om makkelijk drinken te faciliteren is het funest om met een fles te beginnen. En kunstvoeding is voor een kind met een nog zeer onrijpe lever- en longfunctie, heel erg ongezond. In plaats van te mekkeren over haar eigen ongemak en het veronderstelde wegnemen van haar eigen keus deed van Erp er beter aan zich druk te maken over haar kind, zijn ongemak, zijn eigen keus en bovenal zijn gezondheid. Een kind op de wereld zetten komt met verantwoordelijkheden. De vervulling van het eigen Ik komt dan soms op de tweede plaats.
Dan het taboe van de kolvende werkneemsters. Waarom is dat zo’n taboe? Een zo groot taboe dat veel moeders liever borstvoeding opgeven dan dát te moeten doen. Wettelijk is het in Nederland best goed geregeld: gedurende de eerste negen levensmaanden van haar kind mag zij een kwart van haar betaalde uren besteden aan het voeden van haar kind of het afkolven van moedermelk. En de werkgever moet, als de vrouw ervoor kiest om op het werk te voeden of kolven, zorgen voor een geschikte ruimte om dat te doen. De vrouw kan er ook voor kiezen om naar haar kind toe te gaan om te voeden, of later te beginnen en vroeger te stoppen of een mega middagpauze te nemen om te gaan voeden. Of ze kan er een paar keer per dag een halfuurtje tussenuit gaan om te kolven, of haar kind naar zich toe te laten brengen. Maar vrouwen worden er op aan gekeken dat zij hun werk onderbreken of korter werken (met behoud van loon!) om te kolven of te voeden. Of de vrouw heeft het gevoel er op te worden aangekeken. Het gevoel dat van haar wordt gedacht dat ze de kantjes ervan afloopt of haar collega’s voor het werk laat opdraaien. Deel van het taboe is, dat er niet over wordt gepraat en dat je er dus ook niet achter komt wat nu eigenlijk precies het probleem is. En dan zijn er nog de ranzige grappen die er naar het schijnt onvermijdelijk over moeten worden gemaakt. Ranzige grappen van viezige ventjes over pompen in afgesloten kamertjes. Zodra bepaalde taboe woorden worden uitgesproken volgt er een vrijwel automatische reactie in de hersenen van deze puberaal denkende ventjes, alsof er een toverspreuk over is uitgesproken. Ik denk dat de betreffende hersenen zorgen voor heel wat meer arbeidsonderbreking dan de 25% waar moeders recht op hebben.
Van Erp B: ‘’Hulpfles taboe op kraamafdeling’’, AD, 10-04-2012
WHO/Unicef: 10 vuistregels voor het welslagen van de borstvoeding
Geurtsen K: Kijkt u die vrouwelijke collega erop aan als zij een kwart van de werktijd in een hokje gaat zitten kolven? ‘’ Ze zijn zeldzaam in Nederland: échte taboes. Maar volgens mij hebben we er nog eentje gevonden.’’
HLN.be: Bekende mama's en hun vreemd opvoedingsadvies
* Eurolac Flits! met label laat-prematuur

Carnaval

Foto: Venetiaans carnvalsmasker
Het feest der Zotten is in het zuiden weer losgebarsten en de alcohol stroomt weer rijkelijk. Voor zwangeren is het duidelijk: geen alcohol, ook niet een half glaasje, want we weten eenvoudig niet wat een eventuele veilige ondergrens is. Een ongeboren kind drinkt namelijk onverdund met de moeder mee en zijn lever is absoluut nog niet in staat de alcohol af te breken. Daardoor komt de alcohol steeds opnieuw in zijn systeem terecht en worden de hersenen keer op keer onder vuur genomen. Wanneer het kind is geboren wordt het een heel ander verhaal. Ten eerste is het kind verder ontwikkeld en zijn lever is iets beter in staat vergiften af te breken. Nog niet echt goed, maar beter. Een ander belangrijk verschil is dat via moedermelk maar een fractie van de alcohol die moeder drinkt bij hem binnen komt. De grote deskundige op het gebied van medicijnen en andere drugs bij borstvoeding, Thomas Hale (2010) legt haarfijn uit wat er gebeurt als moeder een enkele gestandaardiseerde alcoholische consumptie inneemt. Binnen korte tijd wordt de alcohol in haar bloed meetbaar en vrijwel gelijk wordt dezelfde hoeveelheid in haar melk gemeten. In diverse onderzoeken bleek na één consumptie een piekwaarde van 0,3-0,4 promille te worden bereikt in melk en bloed. In de loop van de daarop volgende 3 uur daalt dat vervolgens naar 0,09. In de kinderen van moeders die een beetje alcohol drinken werden geen ongewenste effecten waargenomen. Wanneer moeders regelmatig en veel drinken krijgen kinderen wel verschijnselen zoals sufheid, slaperigheid, slapheid en afnemende groei. Sommige kinderen van zware drinksters vertonen juist slapeloosheid, verhoogde irritabiliteit en woede aanvallen. Regelmatige (dagelijkse) alcoholconsumptie en grotere hoeveelheden alcohol drinken wordt daarom voor voedende moeders afgeraden. Een enkele keer doorzakken zoals met carnaval kan worden opgevangen door van te voren te zorgen voor een voorraad melk en een goede, nuchtere oppas voor de baby. Moeder moet wel kolven op de tijden dat haar kind eigenlijk zou drinken, om borstontsteking en teruglopen van de productie te voorkomen. Deze melk is niet geschikt voor consumptie door de baby. Om te berekenen wanneer de melk weer veilig is moet per genoten standaard consumptie 2-3 uur worden opgeteld. Om helemaal zeker te zijn dat de melk na die tijd weer schoon is kan een teststrip worden gebruikt. Hiervoor kan een speeksel alcohol teststrip worden gebruikt of een speciaal voor moedermelk op de markt gebrachte meetstrip (Milkscreen). Zolang moeder nog onder invloed is van alcohol in hoeveelheden die autorijden verbieden is zij ook niet in staat om op verantwoordelijke wijze voor haar kind te zorgen, onafhankelijk van de voeding die haar kind krijgt. Moeders die dus volop carnaval willen gaan vieren inclusief grotere hoeveelheden alcohol zoeken best ruim van te voren een oppas die nuchter blijft.
Moeders die zich kunnen beperken tot een enkele alcoholische versnapering boeven geen speciale maatregelen te nemen, want de hoeveelheid alcohol die hun kind via de melk bereikt is te klein om schade aan te richten. Houd er wel rekening mee dat in de uren na een glas het kind minder melk binnenkrijgt, omdat alcohol de toeschietreflex remt. In de uren die daarna komen halen de meeste kinderen dat weer in door wat meer te drinken.
Dus voor de carnavalsviersters: bereid je voor, huur zo nodig een oppas in voor een langere periode, bereken of meet je risico  en geniet ervan. Alaaf!
Hale T: Medications and Mothers’ Milk, Hale Publishing, Amarillo TX, 200813, p 382-384
Ho E, Collantes A, Kapur BM, Moretti M, Koren G: Alcohol and Breast Feeding: Calculation of Time to Zero Level in Milk. Biol Neonate 2001;80:219-222 (DOI: 10.1159/000047146)
Milkscreen te koop bij Baby & Borst en bij Moedermelknetwerk

Puur natuur

Afbeelding: ‘’Kleren van de keizer’’, parodierend schilderij van Fred de Heij
Wat heb je allemaal nodig om borstvoeding te geven? Minimaal 1 werkende borst en een willige baby. Zo kort is het lijstje. Wanneer je een rondgang maakt langs winkels die zich specialiseren in moeders, baby’s en borstvoeding  krijg je een heel ander idee. Maar, echt, over het algemeen zijn al die dingen niet echt nodig. Soms gewoon overbodig, soms niet echt handig, soms echt tegenwerkend in plaats van helpend. Een kort lijstje met alternatieven voor de alternatieven voor borstvoeding au naturel. Zonder parafernalia, zonder opschik; zo puur natuur als de nieuwe kleren van de keizer.
Voedingskussen. Nou, daar krijg je mij dus mee op de praatstoel. Niet op de voedingstoel. Voedingskussens zijn naar mijn mening complete ondingen. Ze zijn te hard of te zacht, liggen te bol of te diep of als een skihelling. Ze kluisteren moeder aan een vaste plaats om te voeden en aan een vaste houding. Het enige kussen dat wel goed werkt is eigenlijk moeders eigen buik. Die ligt altijd op de juiste plaats, is er altijd bij, is flexibel (soms meer dan moeder zelf zou willen). Het enige dat moeder hoeft te doen is een beetje of wat meer achterover te leunen in plaats van kaarsrechtop te zitten en baby op zijn buik bovenop haar te nemen. Overlangs, overdwars, diagonaal, dat kan allemaal. Deze houding heet Biological Nurturing of instinctief voeden en zorgt ervoor dat baby niet van de borst kan afzakken en dat hij alle reflexen kan gebruiken die hij als gereedschap heeft meegekregen. Moeder zit ontspannen, gebruikt niet onnodig allerlei spieren waarvan ze niet wist dat ze ze had en loopt niet met kussens te slepen.
Kolfapparaat. Ha, zult u zeggen, daar heb ik je te pakken. Een moderne vrouw kan geen borstvoeding geven zonder kolfapparaat. In feite kan je heel goed borstvoeding geven zonder kolf, want borstvoeding is iets dat de baby doet aan de borst. Melk afkolven doe je om moedermelk te kunnen geven als de baby om een of andere reden geen toegang heeft tot de borst. Technisch gezien is een baby laten voeden met moedermelk uit een flesje geen borstvoeding, maar moedermelkvoeding. En ja, dat kan nodig zijn als moeder en kind van elkaar gescheiden zijn. Maar dan nog is een kolfapparaat geen absolute noodzakelijkheid. Afkolven kan namelijk heel goed met de eigen handen gebeuren. Sommige vrouwen moeten zich er even overheen zetten om zo aan hun borsten te friemelen en manipuleren en het kan ook enig oefenen vergen, maar het ‘’melkkoe-aan-de-melkmachine’’ gehalte ervan is toch aanmerkelijk minder. Menig borst reageert ook veel enthousiaster op de tedere aanraking van handen dan op de toch wel koele aanpak van een reutelende machine.
Zoogkompressen. In de hectiek van het opstarten van de melkproductie lopen de borsten wel eens over en werken de open-en-dicht knopjes soms nog niet helemaal met als gevolg dat er een soms vrijwel constante stroom melkdruppels de borst ongevraagd verlaat. Dat is lastig en soms gênant en meestal erg kleverig. Wanneer de melkproductie is gestabiliseerd en een willige baby op gezette, niet te ver uit elkaar liggende momenten de borsten leegdrinkt, zal het lekken vanzelf stoppen. Een enkel ongelukje kan altijd gebeuren wanneer het lichaam reageert op een geluid, geur of beeld dat de trigger om melk te geven aanzet. Zo’n moment voelt een moeder aankomen en de melkstroom kan worden gestopt door de tepels in te drukken. Dat kan opvallend met de deurbelmethode, maar ook heel onopvallend door met de onderarmen of polsen tegen de borst te drukken. In het kraambed is een hydrofiel luier die in de bustier wordt gedragen of in het shirt wordt gespeld een goede oplossing. Zoogkompressen hebben namelijk, hoe effectief ze ook mogen zijn in het onzichtbaar maken van het melkverlies, ook nadelen. Door de constante warme vochtigheid kunnen de tepels week en kwetsbaar worden en de kans op schimmel (spruw) neemt toe. Daarbij lijken zoogkompressen het probleem in stand te houden. Dit kan komen door een soort aanzuigende werking van het vochtige kompres (denk aan de katoenendraadmethode om planten in de vakantie van water te voorzien), maar ook kan de constante druk van het kompres (vooral als dit in een strak-passende beha wordt gedragen) tegen de tepel en tepelhof een kolvende werking hebben waardoor steeds melk uit de borst wordt gevraagd. Wie toch zoogkompressen wil dragen of nodig heeft kiest liefst wasbare varianten zonder plastic voering en neemt meermalen per dag een schone (na elke voeding bijvoorbeeld).
Biological Nurturing, instinctief voeden in Flitsen
Terminologie in Flitsen
Afkolven in Flitsen
Afkolven van moedermelk op eurolac.net

Overdaad baat

Foto: Jacob Jordaens: De koning drinkt! (ca. 1638) Uitbeelding van het Driekoningenfeest, waar degene die de boon in zijn brood vindt koning voor een dag is en op regelmatige tijden zijn glas heft (en eruit drinkt), waarop het gehele gezelschap uitroept ‘’De koning drinkt!’’

Het schrijven van de eerdere blogs Outrageously icky white stuff  en Outrageously good white stuff  zorgde voor een uitbarsting van inspiratie voor meer. In vijf delen volgt dus nu het vijfstappenpan dat daarin werd aangekondigd. Deze keer stap 5: Streef met kolven naar het zo snel mogelijk stabiliseren van een kolfopbrengst voor een gezonde aterm geboren baby om de lange duur melkproductie veilig te stellen en om moedermelk-enginering mogelijk te maken.
Overdaad schaadt was een van de standaard-uitdrukkingen van mijn Grootmoe. Zij had in haar leven twee wereldoorlogen en de grote crisis meegemaakt en hield niet van verspilling. En over het algemeen is dat nog steeds een uitgangspunt dat waard is te worden nagestreefd. Met één uitzondering. Moedermelk voor premature kinderen. Daarvan heb je nooit te veel en wat overblijft bewaar je voor later. Het uiteindelijke melkmakende vermogen van de borsten wordt voor het overgrote deel bepaald door de manier waarop in de eerste dagen, weken melk is gevraagd. De melkklieren worden in die eerste tijd ingesteld op wat uiteindelijk nodig zal zijn. Te vroeg geboren kindjes hebben, als ze eigenlijk nog 8 of 12 weken of nog langer in de baarmoeder hadden moeten wonen, dagelijks maar minieme hoeveelheden melk nodig. De benodigde hoeveelheid wordt wel geleidelijk aan meer en op een gegeven moment zullen ze net als alle andere kinderen ¾ tot 1 liter moedermelk per dag nodig hebben. Dat is waarop de borsten van hun moeder moeten worden ingesteld, niet op die 10, 30 of 50ml per dag nu of de 100 of 300ml over een paar weken. Wanneer een moeder in de eerste dagen of weken kolft alsof ze voor een voldragen baby kolft die binnen een paar weken aan die liter komt, dan krijgen de melkklieren de goede boodschap door; wanneer ze enkel die borrelglaasjes vol kolft die nu nodig zijn, worden de melkklieren als het ware lui en is de kans groot dat zij nooit voldoende melk voor een voldragen baby zullen aanmaken. een tweede goede reden om in het begin op volle toeren te produceren is om ervoor te zorgen dat er een buffervoorraad is voor als de kolfmoeheid toeslaat. Veel fulltime kolvende moeders merken na een aantal weken of maanden dat het kolven tijdelijk niet meer lekker gaat en dat de opbrengst terugloopt. Dat is allemaal wel op te lossen meestal, maar het is een goed plan om melk op voorraad te hebben om het tijdelijke tekort op te kunnen vangen. De derde, maar niet minst belangrijke reden voor het kolven van (veel) meer melk dan nu nodig is, is om ervoor te zorgen dat er voldoende melk is om de voedingswaarde van haar melk te manipuleren, zodat het gebruik van versterkers van niet-menselijke oorsprong kan worden voorkomen. Het voeden met voeding of voedingssupplementen van niet-menselijke oorsprong vergroot in sterke mate het risico van het kind om de vaak dodelijk verlopende darminfectie necrotiserende enterocolitis op te lopen.
Sullivan S, Schanler RJ, Kim JH, Patel AL, Trawöger R, Kiechl-Kohlendorfer U, Chan GM, Blanco CL, Abrams S, Cotton CM, Laroia N, Ehrenkranz RA, Dudell G, Cristofalo EA, Meier P, Lee ML, Rechtman DJ, Lucas A: An Exclusively Human Milk-Based Diet Is Associated with a Lower Rate of Necrotizing Enterocolitis than a Diet of Human Milk and Bovine Milk-Based Products, The Journal of Pediatrics, Volume 156, Issue 4, April 2010, Pages 562-567.e1
Slusher T, Hampton R, Bode-Thomas F, Pam P, Akor F, Meier P: Promoting the Exclusive Feeding of Own Mother's Milk through the Use of Hindmilk and Increased Maternal Milk Volume for Hospitalized, Low Birth Weight Infants (< 1800 grams) in Nigeria: A Feasibility Study. J Hum Lact May 2003 19: 191-19

Hoorn des overvloeds

Foto: Paleolithische moedergodin met symbolische hoorn.

Het schrijven van de eerdere blogs Outrageously icky white stuff   en Outrageously good white stuff   zorgde voor een uitbarsting van inspiratie voor meer. In vijf delen volgt dus nu het vijfstappenpan dat daarin werd aangekondigd. Deze keer stap 4: Vul het handmatige stimuleren en kolven vanaf de tweede dag aan met dubbelzijdig elektrisch afkolven.
Op Facebook circuleerde een poosje de tekst ’’Ik heb het lichaam van een god. Helaas is het Boeddha.’’  Moeders zouden er trots op kunnen zijn het lichaam van een godin te hebben: de aardmoedergodin van de mensen uit het stenen tijdperk: brede heupen, een gevulde schoot en borsten als hoornen des overvloeds. De belangrijkste godheid voor die mensen, die wij primitief noemen, was de leven schenkende en voedende moeder. Niks geen gestroomlijnde, strak in het vel zittende, afgetrainde filmster, maar een vrouw met een gevulde buik, voedselreserves op de heupen en volle, rijpe borsten. Maar ook vrouwen zonder deze voluptueuze weelderigheid zijn godinnen als het gaat om leven schenken en onderhouden en ook minder volle borsten zijn perfect in staat voedsel te leveren voor haar kinderen. Ook vrouwen van wie het kind te klein, te jong of te ziek is om zelf aan die borsten te drinken. Die melk is er, maar om de melk voor het kind beschikbaar te maken moeten de juiste gereedschappen en technieken worden gebruikt. In tegenstelling tot de echte Hoorn des Overvloeds van de Oudgriekse en Romeinse godenwerelden stroomt de melk er niet vanzelf uit. Over het algemeen wordt aan moeders aangeraden een dubbelzijdige, volautomatische elektrische kolf te gebruiken voor optimale melkopbrengst. Voor veel vrouwen werkt dit ook, maar voor veel ook niet voldoende. Dr. Morton van Stanford University ontwikkelde met haar team een techniek om de melkopbrengst te maximaliseren door het combineren van manueel en instrumenteel kolven. Dus massage en met de hand kolven samen met een goede dubbele elektrische kolf. Deze methode combineert positieve druk (massage) met negatieve druk (zuiging) en het huidcontact geeft een extra stimulans voor het vrijkomen van oxytocine. Er stroomt meer melk, de borsten worden effectiever geleegd en dat geeft dus meer melk beschikbaar om direct te voeden of om te behandelen tot een voeding met meer, en meer aangepaste, voedingswaarde. Maar een goede en frequente lediging van de borst zorgt ook voor het optimaliseren van het uiteindelijke melkmakende vermogen van de borsten, zodat ook als de baby zelf kan gaan drinken en wanneer hij meer melk nodig zal hebben, moeder ruimschoots voldoende melk voor hem heeft. Het zorgt ook voor een buffer voor de voor veel langkolvende moeders min of meer onvermijdelijke kolfdip. Vaak en met goede hulpmiddelen en methodes kolven maakt van moeders melkgodinnen.
Morton J, Hall JY, Wong RJ, Thairu L, Benitz WE, Rhine WD: Combining hand techniques with electric pumping increases milk production in mothers of preterm infants. J Perinatol, 2009, 29(11):757-764.

Oogsten

Foto: Oogstmaan (de volle maan rondom de herfstevening) voor een rijk-vertakte boom; gebruikt als symbool voor het oogsten van de rijkdom van de moederborst.

Het schrijven van de eerdere blogs Outrageously icky white stuff   en Outrageously good white stuff   zorgde voor een uitbarsting van inspiratie voor meer. In vijf delen volgt dus nu het vijfstappenpan dat daarin werd aangekondigd. Deze keer stap 3: Begin binnen enkele uren na de geboorte met het met de eigen handen stimuleren van de borsten en het verzamelen van colostrum; herhaal dit met een minimum van 10/24 uur.
Een belangrijk kenmerk van te vroeg, te klein en ziek geboren kindjes is dat zij nog niet in staat zijn aan de borst te drinken of, als zij dat al kunnen, voldoende te kunnen stimuleren. Vroegtijdige stimulatie is van doorslaggevend belang voor het uiteindelijke vermogen van een moeder om voldoende melk voor haar kind te maken op korte en lange termijn. Vaak wordt gedacht dat moeders in de eerste dagen na de geboorte nog geen of onvoldoende melk hebben voor de behoefte van hun kind. Hoe biologisch en evolutionair onlogisch die gedachte ook is, ze wordt wel bevestigd door het overduidelijk leeg blijven van de kolf tijdens de eerste paar dagen; als de kolf niet leeg blijft kleeft er aan de wanden wat onduidelijks wat niet oogstbaar is voor het kind. Maar dat onduidelijks langs de wanden van de kolf is wel precies het wondermiddel wat nodig is: colostrum, een dikke, voedzame mix van beschermende en voedende eiwitten, suikers en vetten. En in hoeveelheden die voor de gemiddelde te vroeg geborene ruimschoots volstaan. Als het geoogst kan worden. Een kolf is daarvoor in de eerste dagen na de geboorte onbruikbaar (kan wel als extra stimulans worden gebruikt, daarover morgen meer). Colostrum is anders van samenstelling dan rijpe melk en gedraagt zich in de borst anders. Door de kleine volumes (eerste 24 uur ca. 5ml per keer, tweede 24u ca. 10ml per keer, derde etmaal ca. 20ml per keer en dan snel oplopend en minder kleverig wordend) en de stroperige substantie kleeft het aan het plastic van een kolf en droogt in voor zich een oogstbare hoeveelheid in het flesje heeft gevormd. Dit is om meerdere redenen erg jammer. Ten eerste is er geen voeding en medicijn voor de baby en moet naar alternatieven worden uitgeweken (hopelijk is er melk van een andere moeder beschikbaar). Ten tweede wordt er iets verspild dat zijn gewicht meer dan waard is in goud. Ten derde is het erg slecht voor het zelfvertrouwen van de moeder, die makkelijk het idee kan krijgen dat ze, behalve het niet kunnen uitdragen van haar zwangerschap, ze ook nog eens geen eten heeft voor haar kind. Iedere teler van agrarische gewassen zal kunnen vertellen dat je om te oogsten het juiste gereedschap moet gebruiken: met een combine kun je geen veldsla oogsten. En om colostrum te oogsten is er dus ander gereedschap nodig dan een kolf. Moeders eigen handen voldoen het beste: ze zijn gevoelig, kunnen kleine, precieze bewegingen maken en geven precies de juiste sensorische stimulans door huidcontact. Om de melk op te vangen is een eierlepeltje ideaal: precies de juiste maat en glad materiaal om ook te gebruiken om het kind mee te voeden. Als het kindje te klein of te zwak is om van een lepeltje te likken of te drinken kan de melk van het lepeltje in een spuitje worden opgezogen. Het kan daarin ook worden vervoerd en bewaard en het kan makkelijk worden gebruikt om te voeden (direct of via de sonde). Door dit zo vaak mogelijk per etmaal te doen (ook ’s nachts; pasbevallen moeders doen die eerste nacht over het algemeen toch geen oog dicht) worden de borsten optimaal gestimuleerd voor voldoende productie op korte en lange termijn, is er volop voeding en bescherming voor het kind nu en krijgt moeder een geweldige opsteker: kijk eens wat zij allemaal, helemaal zelf, kan maken!
Veldhuizen-Staas CGA van: Afkolven van moedermelk

werkende moeder

Foto: vrouwen aan de melkmachine, uit de clip ‘’Raise your glass’’ van Pink
De Wereld Borstvoeding Week wordt in grote delen van de wereld de eerste week van Augustus gevierd. In andere delen zoals Nederland heeft men gekozen voor week 40. De WHO besteedt deze week aandacht aan borstvoeding door het publiceren vaan lijstje van 10 feiten over borstvoeding. In de eerste 10 dagen van augustus zal ik deze feiten een voor een als thema voor een stukje nemen. Vandaag dag 9: Werk en borstvoeding.

Om te beginnen wil ik stelling neerzetten: het is niet het werken van een moeder dat een gevaar is voor de borstvoeding, maar het niet bij haar kind zijn als zij werkt. Vrouwen werken, overal, en hebben dat altijd gedaan. Alleen als dat werken inhoudt dat haar kind niet bij haar is, wordt het een probleem. De WHO beveelt aan dat vrouwen pas 16 weken na de geboorte weer moeten gaan werken met achterlating van hun kind en dat dan voldoende tijd en ruimte of regelingen zijn om haar kind te kunnen voeden of melk af te kolven. In Nederland hebben we met 12 weken een wat krap verlof, maar het voedingsrecht is verder op papier goed geregeld. Op papier hebben vrouwen recht op een kwart van hun werktijd om in een daarvoor geschikte ruimte melk af te kolven of te gaan voeden gedurende de eerste negen maanden volgend op de geboorte. Voor zover de werkgever van deze wetgeving op de hoogte is, wordt hier redelijk de hand aan gehouden, hoewel het concept ''geschikte ruimte'' breed invulbaar lijkt. Licht en te luchten, afsluitbaar en schoon zijn ongeveer de basiskenmerken. Invalidentoiletten, kopieerruimtes en bezemkasten vallen daar niet onder. Privacy ten aanzien niet-moeders is goed, maar eventueel kunnen voedende moeders wel samen kolven. Voor sommigen levert dat meer melk op, gesteld dat men aangenaam zit en zich niet bekeken voelt. Belangrijkste factor is dat de kolvende vrouw zich geaccepteerd voelt in niet het idee krijgt dat ze er de kantjes vanaf loopt. Pluspuntje voor werkgevers die hier aan werken: vrouwen die de ruimte, tijd en mogelijkheden krijgen waar ze wettelijk recht op hebben zijn loyalere werkneemsters, die gemiddeld minder verzuimen en meer geneigd zullen zijn die extra stap te zetten als dat wordt gevraagd.
Meer informatie over borstvoeding&werken en kolven

http://www.borstvoeding.com/kolvenenwerken/twaalf-opties.html

http://www.borstvoeding.com/kindjeaandeborst/langer/baan1.html

http://www.borstvoeding.com/kolvenenwerken/fotoserie-kolven.html

http://www.ruimteomtekolven.nl/

Moedermelk

Voor het overgrote deel van alle kinderen is borstvoeding de juiste optie voor voeding en koestering. Voor sommige kinderen is het om één of andere reden (nog) niet mogelijk direct aan de borst te drinken. Voor zo’n kind zal de moeder haar melk moeten afkolven en kan haar kind op een andere manier de melk krijgen. Afkolven kan met de hand, met een handkolf of met een elektrische kolf. Ohyama et al onderzochten bij elf vrouwen, die afwisselden tussen afkolven met de hand of met een ziekenhuis-kwaliteit elektrische kolf met welke methode zij de meeste melk verzamelden in de eerste 2 dagen na de bevalling van hun premature kind. Gemiddeld kolfden de vrouwen met de hand 2ml per keer en met de elektrische kolf ruim een halve milliliter. Deze ogenschijnlijk kleine hoeveelheden komen overeen met de gemeten inname van op tijd geboren gezonde, exclusief aan de bost gevoedde kinderen in een onderzoek van Santoro et al. De kinderen dronken in de eerste 24 uur gemiddeld in totaal 15ml melk (plus of min 11ml), ze dronken tussen 2 en 5 keer per periode van 8 uur en de hoeveelheid per voeding nam gedurende die eerste 24 uur niet toe. Morton c.s. onderzochten of een combinatie van hand- en elektrisch kolven nog verschil maakt en zij vonden dat moeders die elektrisch kolven combineerden met handkolf- of massage technieken de hoogste melkopbrengst hadden. Het onderzoek van Morton ging verder dan de eerste dagen postpartum en zij vond dat moeders die in de eerste drie dagen vaker dan 5 keer met de hand kolfden na 8 weken meer melk kolfden per dag dan moeders die dat niet hadden gedaan (gem. 820ml zonder, gem. 955ml met handkolven in de eerste dagen).
Ohyama M, Watabe H, Hayasaka Y: Manual expression and electric breast pumping in the first 48 h after delivery.  2010, 52(1):39-43
Walter Santoro W, Francisco Eulógio Martinez FE, Rubens Garcia Ricco RG, Salim Moysés Jorge SM: Colostrum Ingested during the First Day of Life by Exclusively Breastfed Healthy Newborn Infants. The Journal of pediatrics, 2010, 156(1):29-32
Morton J, Hall J, Wong RJ, Thairu L, Benitz WE, Rhine WD: Combining hand techniques with electric pumping increases milk production in mothers of preterm infants. J Perinatol, 2009, 29(11):757-764

Melk afkolven

Meest ideale voeding voor elke zuigeling is direct aan de borst bij zijn moeder. Soms is dit niet mogelijk en moet, voor alle voedingen of een deel daarvan, de melk worden gekolfd en op en andere manier gegeven. Afkolven kan met de hand of met een handkolf of en elektrische kolf. Wat is de beste manier om te kolven is een vraag die meerdere aspecten heeft. Het gaat duidelijk niet alleen om technieken, maar ook over gevoel en de invloed daarvan op de afgifte van hormonen. De onderzoeken van de Hartmann-groep in Australië (financieel gesteund door Medela) benadrukken het grootste belang van zuiging, maar andere onderzoeken wijzen in de richting van manueel kolven. Ohyama et al vonden in hun onderzoek dat met name in de eerste 2 dagen colostrum zich het makkelijkst laat verzamelen door zachte stimulatie met de hand. Voor moeders voor wie dit pijnlijk blijkt te zijn bevelen zij aan om de toeschietreflex op te wekken met behulp van het 2-fasensysteem van een elektrische kolf. Morton onderzocht hoe de combinatie van hand en kolf werkt en zij vond een duidelijk hogere melkopbrengst in de combinatie van elektrisch en manueel afkolven. De zuiging van de kolf heeft baat bij de druk van het kolven met de hand, waarmee wordt bevestigd, dat het legen van de borst een combinatie van positieve en negatieve druk vergt. Hopkinson & Heird vonden bij het vergelijken van 2 elektrische kolven verschillen in de werking, maar bij beide was het effect op het onderhouden van de lactatie op lange termijn vergelijkbaar.

van Veldhuizen-Staas CGA (2006): Afkolven van moedermelk. http://eurolac.net/index.php?p=15

Ohyama M,  Watabe H, Hayasaka Y: Manual expression and electric breast pumping in the first 48 h after delivery. Pediatrics International (2010) 52, 39–43

Morton JA: Is use of breast pumps out of hand? • Mothers who use ‘hands-on’ technique see increase in milk production. AAP News 2009, 30(6):14

Hopkinson J, Heird W: Maternal Response to Two Electric Breast Pumps. Breastfeeding Medicine 2009, 4(1):17-23.