Onafhankelijk

Foto: Will Smith (R) als Captain Steven Hiller en Jeff Goldblum als David Levinson in  Independence Day (1996)

Vier juli stond met rood gemarkeerd in mijn agenda en daarom begon ik deze dag om zes uur met een heel erg lang Skype gesprek naar Tokyo. Dit zou de openingszin kunnen zijn van een spannende thriller. Dat is het niet. Het was wel spannend, maar van een ander kaliber. Dat het de vierde juli was had niets te maken met ‘’The Fourth of Juli’’ of ‘’Independance Day’’, maar alles met wat het beste uitkwam voor zowel mij als mijn gesprekspartner daar in Tokyo. En het ging niet om het Skypegesprek. Dat was alleen de manier om verbinding te maken voor de opname. Ja, u leest het goed. De opname. Ik kan vanaf vandaag aan mijn CV toevoegen dat ik niet alleen spreker ben voor normale congressen en seminars, maar ook voor i-conferenties. Onafhankelijk van verplaatsing en verblijf, geen visa en geen vervelende toestanden op internationale luchthavens. Gewoon lekker onafhankelijk, in mijn pyjama om zes uur in de ochtend een sessie opnemen. Powerpointpresentatie aan, aantekeningen (inclusief [KLIK] notatie op momenten dat de voorstelling een tikje verder moet) bij de hand, koptelefoon met microfoon op en mijn ontbijtthee (die koud werd, want ik vergat te drinken) erbij. Twee uur later en een uitgedroogde keel verder is de opname gereed. Uitzending tijdens de iLactation* conferentie online in september. Ook voor de toehoorders volledig onafhankelijk te beluisteren en te zien vanaf je bureau, je luie stoel of het bubbelbad.

Onafhankelijk is een groot goed. De Amerikanen hechten er zoveel waarde aan, dat hun Independance Day viering (de herdenking van de onafhankelijkheid van de VS als soevereine staat) de belangrijkste feestdag is die ze hebben. De viering ervan overtreft alle Oranjefeesten die wij bij elkaar kunnen denken. Niet dat de gemiddelde Amerikaan nu zo vreselijk onafhankelijk is, ze worden integendeel volledig beheerst door Corporate America, maar het is het idee dat telt, he. Alle mensen willen in principe onafhankelijk zijn, zelfverantwoordelijk, autonoom, zelfbeschikkend. In de opvoeding van kinderen is dat al terug te vinden; het lijkt veel ouders niet snel genoeg te kunnen gaan om hun kinderen onafhankelijk te krijgen.

Onafhankelijkheid is echter iets dat je niet kunt forceren of afdwingen. Uit diverse studies blijkt dat hoe harder je probeert een kind tot onafhankelijkheid te dwingen, hoe minder dat ook werkelijk lukt. Baby’s leren zelfstandig (beter gezegd alleen) in slaap te vallen, kinderen verplicht regelmatig gedurende een bepaalde tijd zich zelf laten vermaken in de box, baby’s zo snel mogelijk leren hun eigen fles vast te houden, zijn enkele van die pogingen tot gedwongen zelfstandigheid.  Ouders die hun kind vlak bij zich houden, voeden wanneer het kind een kik geeft en hem op de koop toe bij zich in bed laten slapen worden bedolven onder spookverhalen over kinderen die nooit zelfstandig en onafhankelijk zullen worden. Die de rest van hun leven aan moeders rokken zullen blijven hangen en zelfs hun vriendje mee in het ouderlijk bed zullen nemen.

Ik kan u op dat laatste punt gelukkig volledig geruststellen. Ik draag vrij weinig rokken en daar kunnen ze dus ook niet aan blijven hangen, maar er heeft er nog nooit eentje geprobeerd een vriendje mee in ons bed te nemen. Ze waren alle vijf al lang en breed ons bed uit voor de periode van vriendjes en vriendinnetjes (in die zin) nog maar aan de horizon verscheen. Ik moet zeggen dat mijn kinderen na zeer uitgebreide periodes van aan de borst drinken en in ons bed slapen allemaal exemplarisch onafhankelijke mensen zijn geworden. En van vrienden en kennissen die hun kinderen op dezelfde manier verzorgden en opvoedden hoor ik vergelijkbare verhalen. Wat meer is: onderzoek bevestigt onze persoonlijke ervaringen. Kinderen volop geven wat ze nodig hebben en wanneer ze dat nodig hebben zorgt voor optimale ontwikkeling van het onafhankelijk en zelfstandig zijn.

Bij die opvoeding tot onafhankelijkheid hoort ook het zelfstandig laten doen van wat zelfstandig kan. Een jonge baby kan nog niet zelf ergens naar toe gaan, hij kan wel volkomen onafhankelijk bepalen of, wanneer en hoeveel eten hij nodig heeft. Dit geldt voor borstvoeding en voor het vaste voedsel dat daarna komt. Met het ontwikkelen van zijn motoriek komt daar al snel bij, dat hij dat eten ook zelf kan pakken en klaarmaken. Zo hebben mijn kinderen vanaf het moment dat zij en mes konden hanteren (bijvoorbeeld de voor- en achterkant en de botte en scherpe kant van elkaar onderscheiden) hun eigen boterhammen gesmeerd. Ja, uiteraard gaat dat wel eens fout en het wil ook nog wel eens een knoeiboel geven en zelfs een enkele keer, als een mes uitschiet, wat bloed. Voor het knoeien hadden we een hond en voor de ongelukjes pleisters. Voor de bijbehorende tranen een stapel kusjes.

Waar dit hele verhaal over gaat is: kinderen geven wat ze nodig hebben, wanneer ze dat nodig hebben en zo lang of zo veel als ze het nodig hebben. Hoe meer je je als ouders daaraan houdt, hoe sneller je kinderen je vrijwel nergens meer voor nodig hebben, behalve uitingen van liefde, het lenen van de auto en adviezen voor als ze zelf een kind groot te brengen hebben. Om dit nooit meer te vergeten en om opvoeding tot onafhankelijkheid te vieren roep ik de vierde juli uit tot Onafhankelijksopvoedingsdag uit. Ik wens alle ouders een liefdevolle en vrolijke Vierde Juli toe.

*)  http://www.ilactation.com/

Wiebelig

Foto: Pinocchio die niet meer wiebelig als marionet wilde dansen aan zijn touwtjes maar een echt mens wilde zijn in Disney's Pinocchio (1940)
Ik zag een filmpje van een slangenmens. Het werd gedeeld via een Facebook pagina die zich wijdt aan grappige dingen; de avatar van de site doet denken dat het vooral om onderbroekenlol gaat. Het filmpje liet een voorstelling zien van een slangenmens, inclusief het publiek dat met een mengeling van afgrijzen en bewondering toekeek hoe de man zijn lichaam in de vreemdste bochten draaide en tot slot zichzelf door een tennisracket heen wurmde. Wat de man doet is niet zozeer knap, want het is niet het soort acrobatiek dat iedereen kan leren als hij maar hard genoeg zou trainen. Het is niet het normale protocol voor menselijke beweging. Dit soort zeer extreme bewegingen en houdingen kunnen alleen worden uitgevoerd door iemand met een ernstige vorm van hypermobiliteit. Met ander woorden, iemand die van nature wiebelig is aangelegd. In vroeger tijden stonden zulke mensen op de kermis samen met de dame met de baard en het meisje met vier benen.
Menselijke lichamen zijn niet het enige dat wiebelig in aanleg kan zijn. Bij sommige mensen is het zelfvertrouwen ook hypermobiel en zwaait met elke positieve en negatieve input mee. In de ene levensfase meer dan in de andere. Moeder-zijn is een fase of een toestand die bijna vraagt om een zwalkend zelfvertrouwen. Hoe verser het moederschap, hoe wiebeliger dat zelfvertrouwen. Dat is erg jammer, want juist die verse moeder heeft een stevig zelfvertrouwen zo erg nodig. Zwangere vrouwen en pasbevallen moeders zouden daarom alleen maar mogen worden omgeven door positieve omstanders, meedenkers en steungevers. De algemeen en breed uitgedragen boodschap zou moeten zijn dat elke moeder een prima moeder is tot het tegendeel wordt bewezen. Als negatieve verwachtingen een zelf vervullend vermogen hebben, dan moeten positieve verwachtingen dat ook hebben. Moeders die worden ondergedompeld in een bad van positieve verwachtingen zullen aan die verwachtingen gaan voldoen en daardoor positieve feedback krijgen en meer zelfvertrouwen.
Iets anders dat  erg wiebelig en hypermobiel kan zijn, en er ook nog een grote show van kan maken, is wetenschappelijk onderzoek. Wel, niet zozeer het onderzoek als wel de verslaglegging ervan en de erop gebaseerde bewijsvoering. De wetenschap-gelovigen bewijzen in hun ijver om geloofwaardig te zijn, soms allen nog maar het gewiebel. Want behalve dat bewijs alleen als hard wordt erkend wanneer het op één bepaalde en zeer nauwkeurig omschreven manier is verkregen, het moet ook elke vijf jaar opnieuw worden bewezen. Onderzoek van meer dan vijf jaar oud wordt gezien als verouderd en niet meer helemaal betrouwbaar. Een ander aspect van het wiebelige karakter van die bewijsvoerende en –uitvoerende gemeenschap is dat op wetenschappelijke bewijsvoering gebaseerde protocollen en richtlijnen om de haverklap veranderen. Wat gisteren niet bestrijdbaar voorschrift was, is morgen verouderd en mogelijk gevaarlijk.
E is een roep om eenduidige advisering door de diverse zorgverleners, met name in de zorg voor de zwangere, de barende en ouders met jonge kinderen. Dat is een goed streven, want veel ouders zien na enkele verschillende zorgverleners door de bomen het bos niet meer, met alle verschillende en soms elkaar tegensprekende adviezen. Er moeten dus protocollen komen, multidisciplinaire protocollen, waar  alle zorgverleners zich aan houden. Op die manier krijgen ouders overal hetzelfde advies en raken ze niet meer in verwarring. Minder wiebelige ouders, dus, zou je hopen. Maar wie of wat bepaalt dan wat er in die protocollen komt te staan? Die wiebelige, om de haverklap veranderende wetenschap? En wie bepaalt of er één handelswijze of advies is die voor iedere ouder werkt of toepasbaar is?
Ik zou persoonlijk liever zien dat zorgverleners meer zouden weten over de fysiologie van de mensen en situatie waarmee ze te maken krijgen, dat ze gewoon een heel degelijk breed en diep begrip hebben van hoe het lichaam en de mens in elkaar zit en werkt. En dat ze dat vervolgens aan hun cliënten kunnen uitleggen, elk op zijn eigen begripsniveau. En dat op basis van dat begrip van de fysiologie geadviseerd kan worden voor de normale gang van zaken en voor pathologie. Maatwerk in de zorg heet dat. En dat overstijgt het volgen van dode, maar zeer wiebelig gebaseerde regeltjes, protocollen en richtlijnen. Enkel werken volgens protocol, er niet van af kunnen wijken en niet verder kunnen of willen kijken, maakt van een zelfdenkende, intelligente zorgverlener een marionet.

Klik op de label-links hieronder om meer over deze onderwerpen te lezen.

Beeld

Foto: Sandra Bullock als Gracie Hart en Regina King als Sam Fuller, politievrouwen die zich met matig succes proberen aan te passen aan het beeld van een Las Vegas revue ster in Miss Congeniality 2: Armed and Fabulous
De een doet aan beeldvorming, de ander neemt beelden waar. Mensen hebben bij diverse zaken een beeld, een voorstelling van hoe dat iets is, of hoort te zijn. Zo is er het beeld dat een diploma iets is dat beroepsbekwaamheid bepaalt. Een gediplomeerd beroepsbeoefenaar wordt geacht op zijn of haar vakgebied van alle markten thuis te zijn, alwetend en alles-kunnend in zijn of haar vakgebied. Dat is een utopisch beeld, om heel eerlijk te zijn. We weten ook allemaal dat we pas goed leren autorijden wanneer we het autorijdersdiploma eenmaal op zak hebben. Een diploma betekent dat je braaf je lessen geleerd hebt. Of het toont aan dat je toevallig erg goed bent in een bepaalde manier van examen afleggen. Sommige mensen met een diploma zijn erg goed in het vak waarvoor ze het diploma haalden, sommigen zijn er niet goed in, ook al konden ze alle gevraagde feiten reproduceren. Het grootste probleem met diploma’s en braaf lerende kandidaten is, dat het erop lijkt dat een diploma vooral aangeeft dat het oorspronkelijke, zelfstandige en logische denkvermogen met succes de kop is ingedrukt. Maar dat is een akelig beeld.
Het beeld is dus dat een diploma (of bul of getuigschrift of certificaat) aantoont dat iemand een bekwaam beroepsbeoefenaar is. Ik stel dat sommige mensen ondanks een diploma een goed beroepsbeoefenaar zijn. Dat zijn vaak mensen die niet met vliegende vaandels, maar eerder met de hakken over de sloot zijn geslaagd. De mensen die de vervelende kritische vragen stelden tijdens de opleiding en zich niet strikt aan de opdrachten hielden. Die bij de multiple choice vragen nooit dat ene precies goede antwoord zien staan of vinden dat ze te weinig informatie hebben om een enigszins juist antwoord te geven. De mensen die altijd met een ‘’ja, maar als’’ een nieuwe discussie begonnen die de soepele loop van de cursus omver gooide. U krijgt het beeld.
Ik zal u eens iets verklappen: ik ben die vervelende student die de les in de war schopt. De leerling die bij HAVO2 biologie de klas werd uitgestuurd vanwege de vraag: ‘’Meneer, wat is de hik eigenlijk precies?” tijdens de goed voorbereide les over de ademhaling. Ik was die examenkandidaat die bij het mondeling psychologie van de kleuterleidstersopleiding glashard tegen de examinator zei: “U gelooft toch niet dat ik rijtjes uit mijn hoofd heb zitten leren!” in antwoord op de vraag naar een opsomming van vier belangrijke psychologische begrippen, en vervolgde met een ‘’maar het gaat over dit en over dat en dat verhoudt zich zus en zo tot dat en dat.’’ Ik slaagde, dat wel, want ik ‘’gaf blijk van goed inzicht in en begrip van de materie’’, maar dat werd niet geheel van harte toegegeven. Ik verwacht eigenlijk een dergelijk beeld van mijn studenten.
Van mijn student-lactatiekundigen verwacht ik eigenzinnigheid, zelfstandig denkvermogen en een kritische houding ten aanzien van de algemeen geldende beelden van medisch en verpleegkundige beroepsuitoefenaren, inclusief henzelf en ondergetekende.  Niet zozeer het beeld van die mensen, maar het beeld dat veel van die mensen hebben over hun beroep en de uitoefening daarvan. Want, hoewel het begrip Evidence Based als een beest rondwaart binnen deze takken van sport, excuseer, deze disciplines -ik werd even afgeleid door berichtgeving over een zekere heer Armstrong-, zijn veel van de dagelijks gebruikte routines, beleidsstukken en protocollen op van alles gebaseerd, behalve wetenschappelijk bewijs. Vervolgens wijzen werkers in deze sector nieuwe routines, beleidsstukken of protocollen af wanneer ze niet op stapels zeer recent wetenschappelijk bewijs zijn gebaseerd. Er heerst een sterk beeld dat logisch nadenken en beredeneren vanuit basale theoretische kennis onmogelijk legitiem kan zijn.
Als voorbeeld de couveuse. Wist u, lieve lezer, dat er nooit ook maar enig schrapje onderzoek is gepleegd naar het nut, de noodzaak en de veiligheid van de couveuse is gepleegd? Niets, noppes, nada. Toch wordt de couveuse alom gezien als de hoogste vorm van wetenschappelijke zorg voor zieke, te vroeg geboren of te kleine zuigelingen. Het beeld dat zorgverleners hebben van de couveuse is welhaast gelijk aan dat van een altaar voor religieuze mensen. Nu is er een andere manier van zorg voor deze uiterst kwetsbare zuigelingen, waar wel onderzoek naar is gedaan en waarvan voor de betreffende zuigelingen de uitkomsten over het algemeen veel gunstiger zijn dan die van in de couveuse verzorgde kinderen. Het heet Kangoeroemoederzorg, wordt in een aantal zeer vooraanstaande universiteitsziekenhuizen al toegepast, met succes, maar wordt in de overgrote meerderheid van de ziekenhuizen gezien als een risicovolle, experimentele interventie op de bestaande ononderzochte vorm van zorg, die maar mondjesmaat kan worden toegepast. Ik krijg de schokkend tegengestelde beelden van de kinderen in beide zorgvormen maar niet uit mijn hoofd.
Ik weet het. Het beeld dat velen van mij hebben is dat van een rebel, een anarchist, een tegenspreker, een opstoker. En weet u, ik vind dat eigenlijk wel oké. Het betekent dat ik zaag aan de poten van ''veilig doen wat iedereen zegt'' regeltjes. Dat ik aan wil zetten tot zelfstandig nadenken, logisch nadenken, tot verlaten van dogma’s en regeltjes-om-de-regeltjes. Dat ik, o-lieve-help-hoe-durft-ze, aanzet tot het zoeken van de waarheid achter de wetenschap, misschien wel tot het zoeken van de waarheid tegenover de wetenschap. Ik vind dat eigenlijk wel een aardig beeld.

Eurolac Flits! met label Kangoeroe Moeder Zorg, KMC, EBP, EBM, RCT. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Hand

Foto: v.l.n.r. Kristen Stewart als Martine, William Hurt als Brett Hanson en Eddie Redmayne als Gordy helpen elkaar tijdens een roadtrip in The Yellow Handkerchief.
Was ik in een eerder verhaaltje druk bezig met benen en multimoeders, deze keer sla ik de hand aan de ploeg om een handje te helpen met eten na het eerste halve levensjaar. Moeders kunnen de handen vol hebben aan die handenbindertjes, omdat kinderen er juist een handje van hebben om de handen ineen te slaan. Het kind zelf slaat zijn eigen handen ineen, wel te verstaan. Bij voorkeur met een klodder pletbaar voedsel ertussen. Flatsch dus. Een eerste reactie van veel moeders zal zijn om het heft in eigen hand te nemen. Het heft van een lepel dus, om maar liever te voeren dan de boel helemaal uit de hand te laten lopen omdat het kind met zijn handen de maan wil pakken en met zijn handen in het haar zit. Letterlijk wat betreft het kind, voor veel moeders geldt de figuurlijke betekenis.
Het principe is in feite simpel: wanneer een kind in een werkbare omgeving is en een gezond aanbod heeft, zal hij zelf weten wat, wanneer en hoeveel hij nodig heeft aan voedsel. Dat was zo bij de borstvoeding en dat is zo bij het vaste voedsel. Er zou dus niets aan de hand moeten zijn, maar daar kunnen we onze hand niet voor in het vuur steken. Mensen hebben er een handje van dingen anders te doen en in te richten dat dat ze bedoeld waren. We willen dingen graag in eigen hand houden en verbeelden ons graag dat alles dan beter gaat. Dus hebben mensen op een bepaald moment bedacht dat kinderen  al ander eten moeten krijgen als ze volgens de biologische handleiding nog enkel melk verdragen.
Om dat voor elkaar te krijgen moet dat voedsel semi-vloeibaar zijn, want een kind kan in de eerste zes levensmaanden eigenlijk alleen nog zuigend eten. Er wordt dus de hand gelicht met de term ‘’vast voedsel’’, want werkelijk vast voedsel kan het kind nog niet verwerken. Naarmate men zich realiseerde dat zo vroeg beginnen met ander voedsel dan melk toch niet zo’n goede greep was geweest, werd de introductie van ander voedsel steeds later gepland totdat de aanbevelingen uit kwamen op zes maanden. Wat niet mee veranderde was het idee van de samenstelling van dat voedsel en het daarbij horende idee dat kinderen niet zelf kunnen eten.
Vanaf ongeveer zes maanden gaat er van alles veranderen in de baby, zodat hij kan overgaan van zuigend eten naar kauwend eten. Het eten wat hij krijgt naast melk hoeft dus niet meer semi vloeibaar te zijn. Liever niet zelfs, want het ligt voor de hand dat, om te leren kauwend te eten, er iets te kauwen moet zijn. Hoe meer er geoefend kan worden, hoe sneller het kind zich deze nieuwe kunst eigen kan maken. Het is ook heel handig dat een kind in deze periode gaat leren zelfstandig te zitten en zijn handen te gebruiken. Want door zelf te pakken en zelf naar zijn mond te brengen houdt hij alles in eigen handen en onder eigen regie.
Een kind kan letterlijk zijn voedselvoorziening zelf ter hand nemen en in eigen hand houden. De taak van de ouders is om hem te voorzien van een ruim aanbod van gevarieerd en geschikt voedsel in handzame stukken. Voorlopig zijn stukken in het formaat van zijn eigen tot een vuist gebalde hand of iets groter het handigst. De consistentie is soms lastiger te bepalen. Te zacht maakt er een zootje van en lokt uit tot slobberen en mogelijk verslikken. Te hard is ofwel alleen geschikt om op te kluiven en als stiller van pijn bij doorkomende tanden, maar soms kunnen kinderen er zelfs zonder tanden stukjes vanaf breken. Die kleine harde stukjes kunnen nog niet worden gekauwd, maar kunnen wel de keel in schieten en daar verslikking geven.
Handvatten voor veilig baby-zelfdoen-eten:
Een zelfstandige eter
-zit rechtop; als steun nodig is, liever voorover dan achterover leunen.
- wordt nooit alleen gelaten.
- draagt kleding die goed te wassen is; veel ouders hebben goede ervaring met kliederschorten.
- heeft als motto: Spelen is leren en leren is spelen.
- zit op/in eenvoudig te reinigen meubilair; veel ouders hebben goede ervaringen met een automatische viervoetige kinderstoelomgevingreiniger.
Lees meer:
Kenniscentrum Borstvoeding:  Borstvoeding en allergie vriendelijk introductie schema bijvoeding
Kleintjes S: Eten voor de kleintjes
Het bijvoedingsforum
Eurolac Flits! met label bijvoeding, vaste voeding. Deze links leiden naar lijsten met bijdragen met deze labels. Klik op de plaatsjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.