Veelzijdig

Foto: Vandaag jarig Robin Williams; hij verscheen eerder als illustratie in de rol als menselijke robot Andrew Martin in Zeker geen borstvoeding gehad? (12-12-2011) en
Robot  12-4-2013, en als als Mrs Doubtfire in
Onvoldoende (2-5-2013)

In de ze aflevering van de zomerspecial ‘’In de herhaling’’ gaan we dubbel in de herhaling, met niet alleen een foto collage, maar ook met verwijzingen naar de blogjes waarin hij al eerder voor de verfraaiing zorgde, en een serie oude blogjes uit 2010. Een hommage aan een zeer veelzijdig acteur, die zowel komische rollen als serieuze klassieke rollen aankan. De keuze van herhalingen is net zo veelzijdig. Borstvoeding is net zo veelzijdig.

Onnodige vroeggeboortes en ondervoed geboren kinderen door roken en drinken tijdens de zwangerschap.
In opdracht van het ministerie van VWS en STIVORO analyseerde TNO de gegevens van de Peilingen Borstvoeding uitgevoerd tussen 2001 en 2008. In totaal hebben 15.000 aanstaande moeders een vragenlijst ingevuld. Van de ongeveer 180.000 jaarlijks  in Nederland geboren kinderen worden er 660 extreme vroeggeboortes (<28 weken zwangerschap). Een derde hiervan wordt direct veroorzaakt door roken tijdens de zwangerschap. Daarnaast  drinken rokende moeders twee keer zo vaak overmatig alcohol (> 6 glazen per gelegenheid). En van rokende moeders begint 38% direct met kunstvoeding, dat is dubbel zo veel als bij niet-rokende moeders.
Volgens kinderarts en TNO-onderzoeker Ko van Wouwe beginnen hierdoor teveel kinderen met een viervoudige achterstand: ze zijn ondervoed, extreem te vroeg geboren, blootgesteld aan overmatig alcoholgebruik en ze missen de voordelen van borstvoeding.
(17-8-2010)

en

Gespecialiseerde zorg voorkomt PPD
Hoofdonderzoeker Brugha van het grote PonDER onderzoek in Trent, Engeland en zijn team keken naar de effecten van bezoeken van gespecialiseerde wijkverpleegkundigen op het voorkomen van postnatale depressie (PPD). Bij aanvang van de studie vertoonden geen van de vrouwen die meededen aan het onderzoek tekenen van PPD. Een derde deel van de groep kreeg standaard zorg en twee derde kreeg regelmatig bezoek van een speciaal getrainde wijkverpleegkundige. Als de verpleegkundige signalen opving dat de vrouw mogelijk een PPD had of zou krijgen kon zij kiezen uit een paar opties om de vrouw te behandelen. Er waren duidelijke verschillen in het vóórkomen van PPD op 6 maanden, hoewel de verschillen niet stabiel waren. Toch denken de onderzoekers dat het inzetten van gespecialiseerde wijkverpleegkundigen een kosten-effectieve manier is om PPD te voorkomen.
(18-8-2010)

en

Borstvoeding vs kunstvoeding: BMI, gezondheid, voedsel variatie
Twee volledig los van elkaar staande onderzoeken (1 in Noord Carolina, USA en 1 in IJsland/Denemarken) probeerden het inzicht in het verband tussen zuigelingenvoeding, gewicht en gezondheid te vergroten. Gunnarsdottir cs bekeken in IJsland en Denemarken kinderen die meer of minder dan 2 maanden exclusief borstvoeding hadden gekregen en vonden in Denemarken sterker dan in IJsland een link tussen korter exclusief borstvoeding en een hogere BMI op 6 en 12 maanden. Ze concluderen dat levensstijl en het soort vast voedsel waarschijnlijk een bijna even grote rol spelen in het gewichtsverloop dan alleen de soort melkvoeding.
Het onderzoek van Strong&Strong e.a. was curieuzer: zorgt het gevarieerde smaakaanbod via moedermelk voor een grotere variatie in groente en fruit consumptie bij 2-3 jarigen? was hun onderzoeksvraag. De uitkomsten waren dat hoger opgeleide moeders gemiddeld een lager BMI hadden en meer borstvoeding gaven en dat hun kinderen meer gevarieerd groenten en fruit aten. Hieruit concludeerden zij dat borstvoeding geen invloed heeft op de smaakontwikkeling. Curieus hoe je cijfers kunt laten zeggen wat je wilt.
(19-8-2010)

en

Moeder met eetstoornissen: kind met voedingsproblemen?
Twee onderzoeksteams keken naar een eventuele relatie tussen eetstoornissen van de moeder en het gewicht en de ontwikkeling van hun kinderen. Stein et al keken vanuit de psychologie van de moeder terwijl Micali et al het perspectief van de kindergeneeskunde namen. Beide komen tot de conclusie dat moeders met bijvoorbeeld anorexia nervosa kinderen baren die vaker (te) vroeg en/of (te) klein zijn. Ook hun groei in het eerste jaar kan minder zijn. Stein vond dat moeders met een anorexia verleden wel heel realistische inschattingen maken van het gewicht van hun kind en dat de mindere groei geen gevolg is van hun eigen gewichtsobsessie. Micali vond dat kinderen van moeders met boulimie wel en groter risico van overgewicht hadden en dat kinderen van moeders met ander psychiatrische aandoeningen vaker voedingsproblemen hadden.
(20-8-2010)

Een ongeluk komt nooit alleen, of de wet van Murphy, maar als er iets fout gaat, volgt er vaak ook nog een volgende en een volgende. Zoals de kindjes van rokende zwangeren, die ook vaak meer alcohol gebruiken, beide redenen om te vroeg en/of te klein geboren te worden, en die dan ook nog kunstvoeding krijgen, want statistisch gezien kiezen rokende en drinkende moeders vaker voor kunstvoeding. Van Wouwe bedoelt natuurlijk niet te zeggen dat die kindjes de voordelen van borstvoeding missen, maar dat ze de bescherming ervan missen, of dat ze worden blootgesteld aan de risico’s van geen borstvoeding.

Als er voor de risico’s die deze kindjes lopen een vaccin zou zijn, zouden hemel en aarde worden bewogen om iedere zwangere of pasgeboren baby dat vaccin te geven. Maar nu komen we niet verder dan het halfslachtig adviseren niet te roken en drinken en nog halfslachtiger om borstvoeding te geven. Zonder gedegen financiële en daadwerkelijke ondersteuning om die adviezen ook uitvoerbaar te maken. Want ja, stoppen met roken en drinken en geen kunstvoeding geven zijn om te beginnen vrije levensstijl keuzes, maar die worden vooral gevoeld in de portemonnees van de grootindustrieën daarachter, met hun machtige lobby’s in Den Haag en Brussel. En bedenk eens wat de overheden mislopen aan belastingen en accijnzen als niemand meer rookt, drinkt en kunstvoeding geeft. Dat de tot astronomische hoogten stijgende kosten voor de volksgezondheid daarvan een gevolg zijn, wordt even over het hoofd gezien.

Het Britse onderzoek naar het effect van meer gefocuste menselijke aandacht op het ontstaan en verloop van depressieve klachten hoeft natuurlijk geen verbazing te wekken. In culturen waar kraamvrouwen in de watten worden gelegd, waar ze worden gekoesterd en gevierd in hun nieuwe moederschap, komt postpartumdepressie veel minder voor (Kendall Tackett, 2010). Menselijke aandacht en waardering is een prima preventief en curatief medicijn. Op het punt van psychische stoornissen bij moeders spreken ook de onderzoeken naar moeders met eetstoornissen en de invloed daarvan op hun kinderen duidelijke taal. Hoe de moeder denkt over eten, en hoe zij daar emotioneel mee omgaat, heeft invloed op wat haar kind eet en hoe het kind met voeding en eten omgaat. Opvallend is de uitkomst dat moeders met anorexia, met hun volkomen onrealistische kijk op hun eigen lichaamsgewicht, wel een duidelijk beeld van het gewicht van hun kind hebben. De mindere groei van hun zuigelingen wanneer ze borstvoeding krijgen kan een gevolg zijn van hun voedingsstatus, waardoor hun melk onvoldoende voedingswaarde kan hebben of simpelweg niet voldoende wordt aangemaakt.

A. Stein, L. Murray, P. Cooper, C. G. Fairburn (1996). Infant growth in the context of maternal eating disorders and maternal depression: a comparative study. Psychological Medicine,   26 , pp 569-574
Micali N; Simonoff E; Treasure J: Infant feeding and weight in the first year of life in babies of women with eating disorders. J Pediatr.  2009; 154(1):55-60.e1 (ISSN: 1097-6833)
Gunnarsdottir I, Schack-Nielsen L, Fleischer Michaelsen K, Sørensen T, Thorsdottir I: Infant weight gain, duration of exclusive breast-feeding and childhood BMI ? two similar follow-up cohorts. Public Health Nutrition(2010), 13:201-207
Strong LCA, Strong E, West D, Brouwer R, Ostbye T, Lovelady C: Relationship of early infant feeding (breast vs. formula) and fruit and vegetable variety in dietary intake of 2–3 year olds. FASEB J. 24: 556.16
Morrell J, Warner R, Slade P, Dixon S, Paley S, Walters G, Brugha T. (2009) Psychological interventions for postnatal depression: cluster randomised trial and economic evaluation. The PoNDER trial. Health Technology Assessment Journal, 13 (30).
Lanting CI,  Buitendijk SE,  Crone MR,  Segaar D,  Bennebroek Gravenhorst J,  et al. 2009 Clustering of Socioeconomic, Behavioural, and Neonatal Risk Factors for Infant Health in Pregnant Smokers. PLoS ONE 4(12): e8363.
Kendall-Tackett, K.A. (2010). How other cultures prevent postpartum depression: Social structures that protect new mothers. BestThinking.com

Rookmelder

Foto: Een antirookposter bij een taxistandplaats: ‘’Smoking doesn’t harm … only you’’
Een van de meest genoemde redenen om te kiezen voor borstvoeding is dat het zou beschermen tegen allergie. En laat dat net één van de minst duidelijke en mogelijk zelfs onjuiste redenen zijn. Borstvoeding voorkomt geen allergieën. Een allergie wordt geactiveerd door blootstelling aan de stof waarvoor je allergisch bent. Wat dat is, dat kan verschillen van persoon tot persoon en zelfs gedurende iemands leven kan het veranderen. De bescherming die borstvoeding biedt is het voorkomen van blootstelling aan mogelijke allergenen. Het voorkomt het activeren van een allergische aanleg doordat het voorkomt dat de stoffen (meestal eiwitten) die een allergische reactie uitlokken bij het kind komen. Dit geldt overigens alleen wanneer een kind wordt gevoed door een moeder die zelf een niet verstoorde darmfunctie heeft en geen herkenbare eiwitdelen doorlaat naar de bloedbaan. Uit allerlei onderzoeken blijkt zelfs dat de voeding van de moeder tijdens de zwangerschap en lactatie en een allergeen-vrij dieet voor het kind nauwelijks effect heeft op het voorkomen van allergieën.
In een heel groot literatuuronderzoek (Pali-Schöll et al, 2009) werd gekeken naar alle mogelijke en ooit beschreven of onderzochte factoren bij allergieën bij kinderen. De onderzoekers concluderen, een beetje zuur, dat het erg teleurstellend is om te moeten vaststellen dat preventieve dieetmaatregelen bij moeder en/of kind vrijwel nutteloos zijn en dat de enige preventie die tot nu effectief blijkt te zijn bestaat uit het vermijden van blootstelling van het ongeboren en jonge kind aan roken en alcohol gebruik (via de placenta, borstvoeding of passief roken) en het voorkomen van aantasting van de darmgezondheid. Die darmgezondheid kan worden aangetast door antibioticagebruik en een gebrek aan blootstelling aan ziekteverwekkers (ook blootstelling aan luchtweginfecties werkt preventief). Het is opvallend dat in deze review serieus wordt gekeken naar de eerder door de gangbare wetenschap verguisde hygiëne hypothese (door het uitbannen van alle mogelijke besmettingen slaat het afweersysteem op hol en reageert op normaal gesproken ongevaarlijke stoffen). In deze zin werkt borstvoeding natuurlijk preventief doordat het zorgt voor een gezonde darmflora en het afweersysteem van het kind leert wat pathogenen zijn en wat niet.
De rol van roken en drinken door de moeder die in dit onderzoek wordt benadrukt is voor velen wellicht onverwacht. In een andere grote literatuurstudie (Einarson, Renz en Jensen-Jarolim, 2009) blijkt dat roken tijdens de zwangerschap en de lactatieperiode, naast een verhoogd allergierisico, tot veel meer ziekten en aandoeningen bij kinderen op korte en lange termijn kunnen leiden dan alleen een lager geboorte gewicht en een verhoogd risico van astma en wiegendood (hoewel die op zich al voldoende argument zouden moeten zijn). De lijst is lang en indrukwekkend: onvruchtbaarheid, buitenbaarmoederlijke zwangerschap, miskraam, placenta insufficiëntie, laag geboortegewicht en intra-uteriene groeiachterstand, vroeggeboorte, schisis en craniosynostose (te vroege sluiting van de schedelnaden), wiegendood, klompvoet, respiratoire aandoeningen, ADD, en sommige vormen van kanker bij kinderen.
Dit is een samenvoeging van mogelijke effecten van roken door de moeder zelf tijdens de zwangerschap en borstvoedingperiode en passief meeroken van het kind in een huis waar wordt gerookt. Het is voor een rokende moeder dus geen oplossing om dan maar geen borstvoeding te geven en wel te blijven roken als het kind is geboren. De risico’s die werden opgebouwd door roken tijdens de zwangerschap, worden dan versterkt door passief roken en door de (minstens zo lange lijst van) risico’s van geen borstvoeding. Stoppen met roken voor de zwangerschap is de beste optie wanneer wordt gekeken naar de gezondheid en de risico’s van het aantasten van die gezondheid van het gewenste kind. ‘’Jongetje of meisje? Dat maakt niet uit, als het maar gezond is.’’ Een gevleugelde uitspraak, die vrijwel elk ouderpaar wel eens bezigt. De uitkomst is niet helemaal af te dwingen, maar rokende ouders maken de kans dat hun wens uitkomt wel een heel stuk kleiner.
Pali-Schöll I, Renz H, Jensen-Jarolim E: Update on allergies in pregnancy, lactation, and early childhood. J Allergy Clin Immunol. 2009, 123(5): 1012–1021.
Einarson A, Riordan S: Smoking in pregnancy and lactation: a review of risks and cessation strategies. European Journal of Clinical Pharmacology, 2009, 65(4):325-330

Rookgordijn

Borstvoeding geven is een normale, aangeboren lichaamsfunctie, die net als sommige andere normale functies even moet worden geoefend om het goed onder de knie te krijgen. Niet dat die borst letterlijk onder de knie moet komen, dat zou het maar onnodig moeilijk maken en dat willen we niet. Borstvoeding willen we niet extra moeilijk maken. Toch? ’t Is voor veel moeders al moeilijk genoeg. Toch? Feit is dat borstvoeding voor veel moeders met de beste bedoelingen (daar ga ik dan toch maar van uit) onnodig en soms onmogelijk moeilijk wordt gemaakt. Ergens, ooit heeft zich te publieke mening in het openbare bewustzijn genesteld dat Borstvoeding Iets Heel Bijzonders is. En ook nog Iets Heel Moeilijks. We beginnen met te doen alsof borstvoeding geven en krijgen heel erg privé en intiem is. Iets wat je niet in het openbaar doet, iets dat absoluut niet salonfähig is. Maar daar ga ik het nu niet meer over hebben, dat werd eerder al behandeld. Er zijn nog veel meer zaken die worden gebruikt om borstvoeding moeilijk te maken. Gebrekkige (ontoereikende, onvolledige en onjuiste) informatie is het beginpunt, want hoe minder betrouwbare informatie een moeder heeft wanneer zij met borstvoeding begint, hoe moeilijker het wordt. Over hoe het zit met de informatie die ouders van zorgverleners horen en verwachten te krijgen werd besproken in Professioneel. Slinkser en met haast nog meer impact op de moeilijkheidsgraad zijn de dit-mag-niet’s en dit-moet’s die circuleren in kringen van moeders en begeleiders. Er zijn nogal wat dingen die een voedende moeder volgens de dat-weet-iedereen-regeltjes perse moet en absoluut niet mag. Wanneer we die regeltjes eens degelijk bestuderen blijkt dat het gros ervan op drijfzand is gebouwd. Dat drijfzand bestaat uit aannames, onbegrip en rookgordijnen. Laten we er eens een paar onder de loep nemen.
''Als je borstvoeding geeft mag je niet afvallen, want dan komen de in je vet opgeslagen afvalstoffen via je melk bij de baby.'' Het lijkt op het eerste gezicht logisch, want inderdaad worden veel afvalstoffen in lichaamsvet opgeslagen. In moedermelk zit vet dat uit de opgeslagen vetreserves van de moeder komt. Maar krijgt het kind dan die afvalstoffen niet juist als de moeder niet afvalt? Of zien die afvalstoffen de afdrijving aankomen en verstoppen ze zich snel in het vet dat naar de melk gaat? Afvalstoffen die vrij komen als er vet wordt afgebroken zullen in het systeem van de moeder komen en via de normale afvalverwerkingsroutes worden verwerkt. Moedermelk productie en uitscheiding is geen afvalverwerkingsroute. Er is dan ook geen enkel wetenschappelijk bewijs te vinden voor het verbod op afvallen als je borstvoeding geeft. Gewoon gezond eten en lekker bewegen en maximaal 500 gram per week afvallen, net als elk gewoon mens.
''Als je borstvoeding geeft moet je extra gezond eten.'' Deze is tricky, maar toch niet waar. Een moeder van jonge kinderen moet zo gezond mogelijk eten om voldoende energie en weerstand te hebben om goed voor haar kinderen te kunnen zorgen. Een voedende moeder hoeft maar een klein beetje meer te eten en voor de kwaliteit en hoeveelheid van haar melk maakt de kwaliteit van haar voedsel niet zo heel veel uit. Het huidige dieet van een moeder heeft wel enige invloed op de samenstelling van haar melk, maar dat verschil is marginaal.
''Als je borstvoeding geeft mag je allerlei eten niet eten en drinken niet drinken.'' In principe kan een voedende moeder net als elk normaal mens eten en drinken wat zij wil. De meeste darmproblemen van baby’s worden niet veroorzaakt door wat de moeder eet en drinkt, maar door de manier waarop de baby wordt gevoed. Het kan gebeuren dat een kind allergisch reageert op dingen die zijn moeder heeft gegeten. De moeder kan dan op dieet gaan en waarschijnlijk zal zij merken dat allerlei vage klachten die zij zelf had ook verbeteren. Moeders op voorhand al restricties opleggen in haar dagelijkse menu maakt het moederschap en borstvoeding geven onnodig moeilijk.
''Als je borstvoeding geeft mag je niet roken of drinken.'' Voor velen zal het een verrassing zijn dat ik deze ook bij de moeilijk makende fabels zet en toch zet ik ze erbij. Roken is voor niemand gezond, ook niet voor een voedende moeder. Roken in een huis waar een baby woont, welk voedsel die baby ook verder krijgt is risicoverhogend gedrag. Voor een kind kan dat leiden tot meer luchtwegproblemen en het verhoogt de wiegendoodkans. Kinderen die wonen in een huis waar wordt gerookt en ook kunstvoeding krijgen lopen dubbel risico. De risico’s van meeroken zijn groter dan die van moedermelk met nicotine. Alcohol komt in moedermelk in exact dezelfde hoeveelheid als in het bloed van de moeder. Hoewel een jong kind alcohol slechter kan verwerken dan een volwassene is er heel erg veel melk met alcohol van een matig drinkende moeder nodig om tot effect te leiden. En om haar melk een gevaarlijk hoog alcoholgehalte te geven moet moeder zich zo dronken drinken dat haar rijbewijs direct zou worden ingenomen bij controle. In dat geval is zij, welke voeding ze ook geeft, sowieso niet tot verantwoord moederschap in staat.
Borstvoeding geven op zich kan al moeilijk genoeg zijn, laten we geen rookgordijnen optrekken, waardoor zij haar borst en haar kind niet meer bij elkaar kan brengen.

Rooksignalen

(Foto: Terrence Hill als Lucky Luke, de cowboy ‘’die sneller schoot dan zijn schaduw’’ en die onder druk van de WHO zijn eeuwig tussen de lippen geplakte sigaret verving door een grassprietje.)
Ondanks het feit dat inmiddels ‘’iedereen’’ weet dat roken een zeer ongezonde gewoonte is, en nog veel ongezonder voor de groeiende kinderen van zwangere vrouwen en voor baby’s, blijven vrij veel vrouwen roken als zij zwanger zijn of beginnen zij weer met roken na de bevalling. De gevolgen voor het kind bij roken tijdens de zwangerschap zijn ernstiger dan van roken na de geboorte. De gevolgen van meeroken lijken vooralsnog ernstiger dan die van borstvoeding door een rokende moeder. Met name kinderen die opgroeien in een minder bevoorrechte sociaal-economische situatie (SES) ervaren de negatieve effecten van rokende ouders. Moeders uit deze omgeving zijn toch al minder geneigd borstvoeding te geven en roken is een andere risicofactor voor het niet kiezen voor borstvoeding. Moeders die roken doen er goed aan om zo min mogelijk en alleen buiten het huis te roken en toch zo lang mogelijk borstvoeding te geven om de risico's die het roken mogelijk oplevert en de andere risico's, verbonden aan het niet krijgen van borstvoeding, te compenseren en voorkomen. Campagnes om het roken tegen te gaan , met name tijdens de zwangerschap en met jonge kinderen in huis, zijn waardevol en moeten onverminderd doorgaan. Maar als vangnet voor hen die deze stap (nog) niet kunnen zetten is stevige aanmoediging om dan zeker wel borstvoeding te geven net zo hard nodig.   

Prioriteiten stellen

Leven is een risico. Een leven zonder risico’s is onmogelijk, maar we kunnen wel proberen risico’s zoveel mogelijk te verminderen. Vooral als het gaat om de gezondheid en het leven van kinderen. Daarom voeren wereldwijde organisaties zoals WHO en Unicef en overheden brede en soms harde campagnes om ouders over te halen gezonde en veilige keuzes voor hun kinderen te maken. Heel veel aandacht krijgen wereldwijd campagnes om kinderen tegen allerlei infectieziektes te laten inenten. In veel landen voeren overheden fervente campagnes tegen vetzucht en wiegendood. In Nederland vechten gynaecologen en verloskundigen een min of meer beschaafde, maar felle oorlog over de vraag wie de meest schuldig is aan de in Nederland relatief hoge perinatale kindersterfte. De campagnes tegen vermeend wiegendood veroorzakend gedrag is nu en dan onethisch in de druk die op ouders wordt gelegd om in de praktijk onwerkzame acties te ondernemen. Het wordt net nog niet met zoveel woorden gezegd dat ouders die hun kind in hun bed laten slapen kindermoordenaars zijn, maar het wordt wel geïmpliceerd. Vreemd genoeg wordt aan andere risico’s en vormen van risicogedrag veel minder aandacht besteed. Stacey et al berichten vandaag in BMJ over een onderzoek waaruit blijkt dat het op de rug of op de rechterzij liggen in het laatste trimester van de zwangerschap het risico van een doodgeboren kind ernstig verhoogt. In commentaren wordt het vreemd gevonden dat er over late misgeboorten, die het leven kosten aan veel meer kinderen dan later aan wiegendood, zo weinig aandacht wordt besteed. Ook recent publiceerden Durmuş et al in het kader van de Generation R studies over de risico’s van roken tijdens de zwangerschap: niet allen is dat risicogedrag voor de moeder zelf, voor een te laag geboortegewicht van haar kind, maar, naar nu blijkt ook voor een te hoog lichaamsgewicht later. Rokende ouders tijdens en na de zwangerschap verhogen ook het wiegendoodrisico van hun kind. Geen borstvoeding geven doet daar nog een flinke schep bovenop, zoals eerder deze week naar buiten kwam in de meta-analyse van Hauck et al. Risico management is een groot goed, maar dan moet het wel effectief zijn. Ouders bang maken door het adviseren tegen gebruiken waarvan bewezen is dat veilig kunnen worden toegepast (zie eerdere Nieuwsflitsen over veilig samen slapen) en verzuimen aandacht te besteden aan de gevaren van roken en geen borstvoeding geven zijn geen effectieve manieren om het risico van perinatale mortaliteit te beperken.
Stacey T, Thompson JMD, Mitchell EA, Ekeroma AJ, Zuccollo JM, McCowan LME: Association between maternal sleep practices and risk of late stillbirth: a case-control study. BMJ
Hauck FR, Thompson JMD, Tanabe KO, Moon RY, Vennemann MM: Breastfeeding and Reduced Risk of Sudden Infant Death Syndrome: A Meta-analysis. Pediatrics 2011; peds.2010-3000; published ahead of print June 13, 2011, doi:10.1542/peds.2010-3000
Durmuş B, Kruithof CJ, Gillman MH, Willemsen SP, Hofman A, Raat H, Eilers PHC, Steegers EAP, Jaddoe VWV: Parental smoking during pregnancy, early growth, and risk of obesity in preschool children: the Generation R Study. Am J Clin Nutr 2011 ajcn.009225; First published online May 18, 2011. doi:10.3945/ajcn.110.009225

Die jeugd van tegenwoordig.

(Foto: Romulus en Remus, de stichters van Rome, waarvan de legende wil dat zij werden gezoogd door een wolf, hoewel het waarschijnlijker is dat Lupus verwijst naar luperia (bordeel), en dus naar gezoogd zijn door een prostitue, maar hoe romantisch is dat nu helemaal?)

Ook de oude Romeinen vroegen zich al vertwijfeld af waar het toch heen moest met de wereld met ‘’die jeugd van tegenwoordig’’.  Het is de taak van de jeugd om te schoppen tegen heilige huisjes en de gevestigde orde wakker te schudden.  Om precies dat te doen wat die gevestigde orde niet doet (ook is dat exact wat een andere gevestigde orde in andere tijden juist wel deed). Toch zijn er aanwijzingen dat een deel van wat wordt gezien als probleemgedrag bij onze jeugd van tegenwoordig inderdaad vaker voorkomt dan bij die van de oude Romeinen. Twee onafhankelijk van elkaar uitgevoerde grote cohort studies hebben namelijk factoren aangewezen die kunnen leiden tot gedragsproblemen bij kinderen, en die factoren speelde bij de oude Romeinen nog niet. Heikkilä et al gebruikten gegevens uit de Millennium Cohort Study (GB) om te zien of de keuze voor zuigelingenvoeding invloed heeft op het gedrag van kinderen rond 5 jaar. Zij vonden dat kinderen die geen borstvoeding hadden gekregen een significant grotere kans hadden op het ontwikkelen van probleemgedrag dan kinderen die borstvoeding kregen. In commentaren naar de pers verklaren de onderzoekers niet te kunnen aangeven of dit komt door de melk, door het intensieve samenzijn tijdens het voeden, of omdat moeders die kiezen voor borstvoeding andere kenmerken bezitten die leiden tot meer gewenst kindergedrag. Kinderen in de romeinse tijd kregen vrijwel allemaal borstvoeding van een vrouw met een lagere sociaaleconomische status: hun eigen moeder van lage stand of de min die door moeder van hoge stand werd ingehuurd. Het zou interessant te weten of daar ook verschillende gedragsuitkomsten te verwachten zijn. Aan de andere kant van de wereld gebruikten Robinson et al de gegevens van de Western Australian Pregnancy Cohort (Raine) Study om de uitkomsten in gedrag te vergelijken in kinderen van wie de moeders tijdens de zwangerschap wel of niet rookten. De uitkomsten waren interessant. De beste prognoses voor goed gedrag tot de leeftijd van 14 jaar hadden de kinderen van moeders die lichte rokers waren en stopten ze 18 weken zwanger waren (zelfs betere uitkomsten dan moeders die helemaal niet rookten). Kinderen van zware rokers die wel of niet stopten hadden meer risico om hoog op de probleem gedrag lat te scoren. Het lijkt erop dat niet alleen het wel of niet blootstaan aan de producten van de sigaretten die de moeder tijdens de zwangerschap rookt het latere gedrag kunnen beïnvloeden, maar ook de bereidheid en het vermogen van de moeder om te stoppen met roken tijdens de zwangerschap. Dit lijkt erop te wijzen dat het gedrag van de moeder een belangrijke indicator is voor het latere gedag van haar kind. De precieze werking daarvan behoeft zeker nog verder onderzoek.
Heikkilä K, Sacker A, Kelly Y, Renfrew MJ, Quigley MA: 012 Breast feeding and behavioural development in children: findings from the Millennium Cohort Study. J Epidemiol Community Health 2010;64:A5
Robinson M. McLean NJ, Oddy WH, Mattes E, Bulsara M,  Li J, Zubrick SR, Stanley FJ, Newnham JP: Smoking cessation in pregnancy and the risk of child behavioural problems: a longitudinal prospective cohort study. J Epidemiol Community Health 2010;64:622-629

Waar zal dat kindje slapen ...

De plaats waar een baby slaapt is sinds mensenheugenis en over de hele wereld geen vraag geweest, maar een automatisme: bij de moeder. In de laatste eeuw is het in de Westerse wereld mode geworden om kinderen alleen te slapen te leggen en in de laatste decennia is de boodschap dat het gevaarlijk is kinderen bij hun moeder te laten slapen er met vaak grove middelen in gestampt. (Het feit dat het aantal kinderen dat overlijdt als gevolg van wiegendood ongeveer even groot is als het aantal kinderen dat overlijdt als gevolg van het niet krijgen van borstvoeding, wordt angstvallig verzwegen; het feit dat geen borstvoeding krijgen het risico van wiegendood verdubbelt wordt niet hardop genoemd, want daar zouden ouders maar schuldgevoel van krijgen.) Diverse onderzoeken, onder andere van de experts in dit gebied Ball (UK) en McKenna (USA) tonen echter aan dat veilig toegepast samen slapen geen verhoogd risico voor het kind met zich meebrengt. De onderzoekers benadrukken echter wel dat er niet 1 advies is dat voor alle ouders en kinderen geldt en dat er goede en volledige informatie moet worden gegeven over veilig samen slapen en over risicofactoren zoals roken, alcohol, slapen op bank of leunstoel en onjuiste bedmaterialen.
Vennemann, MM, Bajanowski T, Brinkmann B, Jorch G, Yucesan K, Sauerland C, Mitchell EA, GeSID Study Group: Does Breastfeeding Reduce the Risk of Sudden Infant Death Syndrome? Pediatrics 2009 123: e406-e410
Ball, H. (2009), Airway covering during bed-sharing. Child: Care, Health and Development, 35: 728–737
Ball, Helen L. (2009) 'Bed-sharing and co-sleeping : research overview.', NCT new digest., 48 . pp. 22-27.
Gettler LT, McKenna JJ: Never Sleep with Baby? Or Keep Me Close But Keep Me Safe: Eliminating Inappropriate “Safe Infant Sleep” Rhetoric in the United States. Current Pediatric Reviews, 2010, 6(1):71-77(7)

Borstvoeding en isometrische kracht van adolescenten

Een samenwerkingsverband van onderzoekers uit Spanje, België, Zweden, Griekenland, Italië, Oostenrijk, Duitsland, Frankrijk, Hongarije keken naar fysieke gezondheid van adolescenten in relatie tot de voeding die zij als baby kregen. De uitkomst was dat na correctie voor beïnvloedende factoren zoals leeftijd nu en zwangerschapsleeftijd bij geboorte, sekse, opleidingsniveau van de ouders, roken, BMI, seksuele ontwikkeling, land en intensiviteit van lichamelijke activiteit, adolescenten die meer, langer en meer exclusief borstvoeding kregen  scoorden op cardio-respiratoire fitness, isometrische en explosieve kracht dan zij die minder en minder lang borstvoeding kregen. De onderzoekers laten zich niet uit over mogelijke oorzaken van deze opmerkelijke uitkomsten.
Artero EG, Ortega FB, Espana-Romero V, Labayen I, Huybrechts I, Papadaki A, Rodriguez G, Mauro B, Widhalm K, Kersting M, Manios Y, Molnar D, Moreno LA., Sjostrom M, Gottrand F, Castillo MJ, De Henauw S: Longer Breastfeeding Is Associated with Increased Lower Body Explosive Strength during Adolescence J. Nutr. 2010 0: jn.110.123596

Vroege introductie vast voedsel zorgt voor minder slaap

(15-08-2010)

Naast gezonde en voldoende voeding is ook voldoende slaap belangrijk voor de groei en ontwikkeling van baby's en peuters. Nevarez et al van Harvard onderzochten factoren die de duur van slaap bij kinderen tot 2 jaar beïnvloeden. Zij kwamen tot de opmerkelijke conclusie dat naast depressie van de moeder tijdens de zwangerschap en roken door de moeder, ook de vroege introductie van vast voedsel (< 4 maanden), TV kijken (door het kind) en kinderdagverblijfbezoek leiden tot minder slaap bij kinderen van 12 en van 24 maanden oud. Kinderen die al deze risicofactoren hebben kunnen ruim een uur (en meer als ze  meer dan 1 uur per week TV kijken) per 24 uur minder slapen.
Nevarez MD, Rifas-Shiman SL, Kleinman KP, Gillman MW, Taveras EM: Associations of Early Life Risk Factors With Infant Sleep Duration, Academic Pediatrics, 10:3, May-June 2010, Pages 187-193