Hip

Foto: Vandaag jarig: Thayr Harris Stuntman, acteur, producent, geboren en opgegroeid op The Farm, de woongemeenschap waar Ina May Gaskin, vroedvrouw, voorvrouw van de natuurlijke geboorte zetelt.

Dag 2 van mijn zomerserie die terugkijkt op de eerste blogverhaaltjes uit 2010, geïllustreerd met jarige acteurs. Vandaag is dat Thayr Harris, een acteur en stuntman die (waarschijnlijk met de hulp van Ina May Gaskin) op de wereld is gekomen op The Farm. The Farm is een leefgemeenschap die in de flowerpower zeventiger jaren door hippies uit San Francisco werd gesticht. De mensen van de The Farm zijn nog steeds heel hip en wijken af van die van mainstream ideeën over leven, liefde en welzijn. En waar ik stam uit diezelfde flowerpowertijd en ook wel een soort van hippie was, ben ik geen overjarige hippie nu, maar de ideeën die ik heb over leven, liefde en welzijn vanuit mijn vakgebied komen nog steeds aardig overeen.

De herhaalde stukjes voor vandaag gaan over verschillende manieren waarop borstvoeding, moedermelk en gezondheid elkaar beïnvloeden. U met liefde aangeboden voor een leven in gezondheid, welzijn en vrede door een soort-van-overjarige hippie.

Duur van exclusief borstvoeding beschermt meer tegen infectieziekten dan totale duur
De onderzoekers van de Generation R Study Group en het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam onderzochten de relatie tussen de duur van exclusief borstvoeding en infecties van de luchtwegen en het gastro-intestinale stelsel bij zuigelingen. Duijts et al (2010) vonden dat de exclusiviteit van borstvoeding voor 4 maanden of langer (en daarna zeker nog gedeeltelijk borstvoeding) meer bepalend was voor bescherming tegen luchtweg- en maag-darminfecties in het eerste levensjaar dan gedeeltelijk lang borstvoeding krijgen.  De onderzoekers ondersteunen daarom ook de aanbevelingen voor exclusief borstvoeding voor minimaal 4, maar liever nog 6 maanden in westerse samenlevingen.
(30-07-2010)

en

Vet in moedermelk afhankelijk van menu moeder
De overall samenstelling van menselijke melk is relatief stabiel en onafhankelijk van de voeding van de moeder, met een paar uitzonderingen. Het vetaandeel in het dagelijks menu van de moeder beïnvloedt vrijwel direct de vetsamenstelling van haar melk. Moeders met een lage vetinname (17,6% energie uit vet en 68% uit koolhydraten) hadden melk met een hoger aandeel middenketen vetzuren en een hoger aandeel in enkele essentiële vetzuren dan vrouwen die een hoog-vet dieet (40,3% energie uit vet en 45,3% uit koolhydraten) volgden. In deze studie van Nasser et al van de universiteit van Saskatchewan, Canada waren de deelnemers hun eigen controlegroep.
(01-08-2010)

en

Suikers in moedermelk beschermen de darm
Moedermelk bevat veel suikers die voeden, maar ook suikers die beschermen. Deze complexe oligosacchariden binden ziekmakende bacteriën en voeden gezond makende bacteriën in de darm. In het onderzoek van Marcobal et al van de Universiteit van Californië bleken allerlei gevaarlijke bacteriën zoals Enterococcus, Streptococcus, Veillonella, Eubacterium, Clostridium en Escherichia coli aan moedermelk een slechte voedingsbodem hadden, terwijl de vriendschappelijke stammen van Bifidobacterium longum subsp. infantis, Bacteroides fragilis, Bacteroides vulgatus, Bi. longum subsp. infantis en Ba. vulgatus moedermelk net zo graag consumeren als de baby zelf. Dit onderzoek is een verdere stap naar beter begrip van de manier waarop moedermelk kinderen beschermt.
(05-08-2010)

Die exclusiviteit van borstvoeding is opnieuw actueel (zie bijvoorbeeld het artikel dat erover op borstvoeding.com verscheen), nu er een nieuwe nationale Richtlijn Voedselovergevoeligheid komt, die erop neerkomt dat kinderen niet langer dan vier maanden enkel borstvoeding moeten krijgen. Bij deze richtlijn wordt volkomen voorbij gegaan aan de veel ernstiger consequenties van te kort exclusief borstvoeding geven op allerlei andere vlakken, zoals infectieziekten en vooral latere obesitas en erbij horende ziekten. Misschien ben ik erg op de baan van complotdenken, maar ik denk dat voedselallergie iets is waar geld achter zit, industrie die eraan kan verdienen. Kinderen die alsmaar gezonder worden en minder afhankelijk van geneesmiddelen (en vaccinaties!) daar verdient geen hond aan uiteraard.

De andere twee stukjes gaan over suiker en vet. Suikers in moedermelk geven energie uiteraard, maar ze beschermen het kind ook tegen infecties. Vet is eveneens een belangrijke energieleverancier, maar zorgt ook voor essentiële vetzuren en vetoplosbare vitamines. Hoe meer gezonde vetten een moeder eet en hoe minder ongezonde, hoe beter de vetkwaliteit van haar melk.

Duijts L, Jaddoe VWV, Hofman A, Moll HA: Prolonged and Exclusive Breastfeeding Reduces the Risk of Infectious Diseases in Infancy. PEDIATRICS Vol. 126 No. 1 July 2010, pp. e18-e25
Marcobal  A, Barboza, Froehlich JW, BlockDE, German JB, LebrillaCB, Mills D: Consumption of Nasser R, StephenAM, Goh YK, Clandinin MT: The effect of a controlled manipulation of maternal dietary fat intake on medium and long chain fatty acids in human breast milk in Saskatoon, Canada. International Breastfeeding Journal 2010, 5:3; Human Milk Oligosaccharides by Gut-Related Microbes. Journal of Agricultural and Food Chemistry 2010 58 (9), 5334-5340

Tunnel

Foto: (vlnr) Billy Connolly als Wilf Bond, Maggie Smith als Jean Horton, Tom Courtenay als Reginald Paget en Pauline Collins als Cissy Robson in Quarthttp://www.imdb.com/title/tt1441951/ (2012)
Soms wil je iets zo verschrikkelijk graag dat je te goed je best doet en je je doel juist niet bereikt.  Dan ben je zo gefocust op dat ene ding, dat het hele plaatje wegvalt. Eigenlijk nog sterker dan ‘door de bomen het bos niet meer zien’. In dit geval is er maar één boom, of zelfs maar een enkele tak van die boom, die de rest van het bos buiten het zicht stelt. Alsof je door een kokertje kijkt naar dat ene ding en alles eromheen niet meer kan zien. Sommige mensen die van hun passie hun vak hebben gemaakt kunnen de wereld bekijken door het tunneltje van hun ene interesse. Dat ene ding dat ze zien wordt dan hun hele wereld, hun hele universum. Moeders kunnen ook zo’n intense focus hebben op het ‘’goede moeder zijn’’ en alles helemaal perfect doen zoals het hoort. In hun ijver zien ze het grotere geheel en de samenhangen niet meer en lijkt het met dat moederschap juist niet meer goed te gaan.
Zo kom ik moeders tegen die volkomen verkrampt in een bepaalde houding voeden, bijna met een stopwatch erbij en met de handleiding, die in de eerste dagen postpartum werd gegeven, onder handbereik. Er worden nogal wat voorschriften en regels opgelegd aan moeders in die eerste dagen. En die moeten de moeders, op straffe van compleet falen als moeder, allemaal tot op de letter navolgen en uitvoeren. Als het allemaal niet loopt zoals verwacht, dan is de aanname dat moeder niet genoeg haar best doet, harder moet proberen en meer moet geven. Het kokertje waardoor ze kijkt wordt nog een beetje krapper, want ze moet en zal het goed doen. De hele dag, de hele wereld, het hele universum draait alleen nog daarom: de regels opvolgen om het goed te doen. Als het nog enige kans op succes bood, zou ik het wellicht nog aanmoedigen, maar deze manier van werken is bijna zeker gedoemd te mislukken. Te hard willen, te hard proberen, te gefocust ermee bezig zijn; recept voor mislukking. Daarnaast zijn veel van de regels die moeders zo nauwkeurig proberen op te volgen totaal onzinnig of op zijn minst dubieus. Een kwartet voorbeelden.

1. ''Een baby moet een bepaald aantal minuten minimaal drinken om voldoende melk te krijgen om goed te kunnen slapen.''
Dit is een misverstand dat is gebaseerd op gebrek aan kennis van het normale functioneren van een baby. Mensenbaby’s zijn erop gemaakt om vaak kleine beetjes te eten en veel kleine slaapjes te doen. De combinatie van een kleine maag en melk met veel water geeft aan dat, om voldoende voedingsstoffen te krijgen, een baby vaak moet eten en niet meer dan zijn maag comfortabel kan verwerken. Een baby die comfortabel ligt, goed bij de borst kan en een goede techniek heeft, zal voldoende kunnen drinken en zelf aangeven wanneer hij genoeg heeft.

2. ''Een baby moet goed doordrinken de borst helemaal leegdrinken om voldoende vette melk te krijgen. Mee masseren of compressie is nodig om dat doel te bereiken.''
Dat hele idee van ‘’aan de vette melk komen’’ is alleen van toepassing als de voedingen ver uit elkaar liggen en elke voeding met een heel volle borst begint. Bij vaker voeden worden de borsten niet zo overvol en zal de melk vetter zijn, direct al bij het begin van het drinken. Het vetgehalte van de melk is geen functie van de duur van de voeding, maar van de mate van gevuldheid. Hoe voller de borst, hoe magerder de melk en, omgekeerd, hoe leger de borst hoe vetter de melk. Wanneer er vaak genoeg wordt gedronken (of gekolfd) blijven de borsten leger en is de melk door de dag genomen vetter. Hoe vaker een kind drinkt, hoe korter de voedingen mogen zijn. Toch zal het kind dat heel vaak kleine beetjes drinkt aan het eind van de dag net  zo veel of meer melk hebben binnengekregen en meer vet en brandstof hebben gehad dan het kind dat minder vaak lang gedronken heeft.

3. ''Aanleggen moet in een bepaalde nauw gedefinieerde houding en met even nauw gedefinieerde handgrepen gebeuren.''
Het is uiteraard belangrijk dat een kind goed bij de borst kan en dat hij een goede techniek heeft bij het drinken, maar er zijn meerdere manieren om dit te bereiken. De enige, altijd geldende, regel is dat moeder en kind comfortabel moeten zijn tijdens de voeding. Ze zouden geen van beide veel spieren aangespannen moeten houden om in positie te blijven. In die comfortabele houding moet de baby zonder zich te draaien of buigen bij de borst moeten kunnen en deze zo aanhappen dat hij een grote mondvol borst kan nemen, waarbij iets meer van de borst door zijn onderkaak dan door zijn bovenkaak wordt omvat. Zijn hoofdje heeft ruimte om te bewegen en wordt niet tegen de borst aangeduwd.

4. ''Babyverzorging en het voeden van baby’s hebben regels nodig om goed te kunnen verlopen.''
Dit is wellicht wel de grootste vergissing die massaal wordt gemaakt. Er is eigenlijk maar één vaste regel (naast het comfort) en dat is: zorg dat moeder en kind zo veel mogelijk, zo vaak mogelijk, zo dicht mogelijk bij elkaar zijn en laat ze met rust. De beste zorg die een zorgverlener kan geven is dat voor moeders en kinderen te faciliteren. Zorg voor een veilige omgeving, lees de lichaamstaal en de gezichtsuitdrukking van moeder en kind of aan de omstandigheden en het comfort nog wat verbeterd kan worden. Pas als er werkelijk iets niet goed lijkt te gaan kunnen aanpassingen worden voorgesteld, die het comfort en de effectiviteit van het voeden kunnen verhogen. Uiteraard moeten ook anatomische variaties en eventuele medische condities in aanmerking worden genomen. Die kunnen verdergaande aanpassingen en meer ondersteuning vergen.

Eurolac Flits! met label voedingsfrequentie, frequent voeden, vet. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Leestip

De melk van alle zoogdieren is afgestemd op de speciale behoeften voor groei en ontwikkeling van elke species. De manier van groeien en van zich ontwikkelen en de eisen voor het overleven van de soort in het algemeen en van het jong in het bijzonder bepalen de aanwezigheid van de diverse nutriënten en de verhouding van die nutriënten in de melk. Zo hebben kuddedieren melk met een hoog gehalte in proteïnen en calcium, om snelle en sterke skeletgroei mogelijk te maken, zodat de jongen met de kudde mee kunnen vluchten bij een roofdieraanval. Zeezoogdierjongen moeten zo snel mogelijk een dikke laag isolerend vet hebben en krijgen daarom moedermelk met een extreem hoog vetgehalte te drinken. En zoogdieren die hun jong in een nest of hol verstoppen hebben een vrij geconcentreerde voeding met een relatief hoog gehalte aan eiwitten en vetten, terwijl dieren die hun jong met zich meedragen juist een zeer ongeconcentreerde melk hebben met weinig proteïnen, maar relatief veel koolhydraten.
Lees verder op eurolac.net ... 

In het bijna dagelijkse blog Eurolac Flits! besteed ik met terugkerende regelmaat aandacht aan de samenstelling van moedermelk, want de magie van moedermelk blijft een onuitputtelijke bron van verwondering. De links hieronder verwijzen naar blog entry's met het label melk, moedermelk, suiker, vet. Na het aanklikken van de link verschijnt een pagina met een lijst van verhaaltjes met de bovenste zichtbaar en de volgende aangeduid met een plaatje in de linker zijbalk. Klik op het plaatje voor eht bijhorende verhaaltje. Fijne leesdag!

Borstvoeding gist

Foto: De familie Shrek: ‘’Beter Buiten dan Binnen’’, aldus Shrek als hij darmgas loslaat of zijn kinderen boeren.
Dag 5 van een blogweek ‘’Wereld Borstvoeding Week’’ waarin telkens een synoniem van het WBW thema de inspiratie vormt
Borstvoeding bruist en bruisen kan ook een gevolg zijn van gisten. Het bruisende schuim van bier en sprankelende wijn is het gevolg van het vergisten van suikers, waarbij alcohol en koolzuur vrijkomt. Wanneer tijdens het gistingsproces zuurstof bij het gistende mengsel komt, komt er bij het vergisten van de suikers azijnzuur, melkzuur of methanol vrij. Maar ook dat bruist door het gisten. In melk zit suiker, in mensenmelk zit zelfs veel suiker. Dat kan dus ook vergisten. Hoewel ook een manier van verteren is vergisting eigenlijk een vergissing als het op het verwerken van moedermelk in de darm aankomt. Het is de bedoeling dat melk zonder bruisende, borrelende bubbels wordt verteerd; dat is namelijk veel aangenamer voor de jonge darmpjes en hun eigenaar.
De darm is gevuld met legers van bacteriën en gisten die werken aan de vertering van het voedsel. Ze breken grotere voedseldelen in kleinere en zetten onopneembare bestanddelen om in opneembare bestanddelen. Daarnaast worden er in de darm ook specifieke verterende eiwitten, enzymen, gemaakt die speciaal zijn afgestemd op de verschillende hoofdbestanddelen van melk. Veel voedingsmiddelen bevatten ook al van die enzymen. Het enzym lipase richt zich op het verteren van lipiden ofwel vetten en lactase is het enzym dat lactose ofwel melksuiker afbreekt. Lipase en lactase in de melk en in de darm zijn in evenwicht met elkaar en afgestemd op de gemiddelde hoeveelheden melkvet en melksuiker die met de voeding binnenkomen. De voedselmassa verteert dan netjes binnen de daarvoor geldende tijd, niet te snel en niet te langzaam, en de darmpassage verloopt vlot en soepel.
Wanneer de verhouding tussen vetten en suikers verschuift, vooral als dat in de richting van een overdaad aan suikers en minder tot geen vet is, dan is de voorziene aanvoer van lactase ontoereikend en blijft er vooralsnog te veel suiker in de darminhoud waar nog niets mee gebeurt. Die suikers zitten in een overvolle wachtkamer. De gisten in de darmflora liggen altijd op de loer naar beschikbaar voedsel. Suikers in de wachtkamer zijn uitstekend voedsel voor gisten. Voor gisten is het feest als de wachtkamer vol met suikers is. Een bruisend feest, mag je wel zeggen. Als de vertering van lactose door lactase vergeleken kan worden met een nauwkeurig en scherp snijdend koksmes, dan is vertering door gisten een milkshakemachine. Dat borrelend bruisende feest van de gisten is een regelrechte krampramp voor de baby. Behalve bubbels in de buik leidt dat vergisten ook vaak tot de gewelddadige lancering van overvloedige, stinkende, schuimende en vreemd gekleurde bagger in de luier, soms tot ver buiten de luier.
Borstvoeding bij mensen is bedoeld om in frequente kleine hoeveelheden genoten te worden. De verhouding tussen met name suikers en vetten is dan ideaal, omdat de borsten leger blijven en daardoor vettere melk bevatten. De hoeveelheid lactose is redelijk stabiel, want dat is noodzakelijk voor het onderhoud en de ontwikkeling van de hersenen. Wanneer voedingen aan de borst groter worden (door een over-enthousiaste melkaanmaak of doordat de voedingen verder uit elkaar liggen) bevat de melk minder vet en in verhouding (maar ook absoluut door het grotere volume) meer tot veel meer suiker. Sommige baby’s gaan door die grote hoeveelheden melk spugen. De maag houdt ook niet van overvulling en kiepert het teveel zonder pardon retour afzender. Maar kindjes met een dappere maag nemen het wel op en transporteren die suikerrijke melk naar de darm. Daar beginnen dan het gistfeest en de darmkrampramp.

Mentor

Foto: Matt Davis als Carter, Rutger Hauer als professor Sanford Pollard en Dagmara Dominczyk als Julia in Mentor, een film over de macht die een professor kan hebben over zijn studenten en assistenten.
In Je weet niet wat je mist schreef ik: ‘’Met stip bovenaan misten de moeders ter zake kundige helpers.’’ En daaronder schaarden zij zorgprofessionals met kennis van zaken, professionele of vrijwillige borstvoeding specialisten, en ervaringsdeskundigen. Het gemis aan kennis en vaardigheden bij de gemiddelde zorgprofessional* blijft hardnekkig de kop opsteken, waar je ook kijkt, vraagt, onderzoekt. Die gemiddelde zorgprofessional heeft tijdens de opleiding tot (kinder-)arts, verpleegkundige, verloskundige of kraamverzorgende bedroevend weinig geleerd over de menselijke lactatie en de begeleiding bij borstvoeding. Dat kunnen zij natuurlijk zelf ook niet erg helpen: ze moeten het doen met het aanbod wat ze krijgen. Maar het zijn wel de mensen die pretenderen te weten hoe het werkt en welke adviezen ze moeten geven. Doorverwijzing naar echte experts wordt slechts schoorvoetend geopperd. Hoe zou het toch komen dat in die opleidingen zo weinig, en dan vaak ook nog niet-accurate, kennis wordt geleerd? Je vraagt je af of dat ook zo geldt voor alle andere dingen waarvan je denkt dat jouw zorgprofessional er goed in geschoold is. Ik bedoel maar, kun je ze nog vertrouwen wanneer ze over een zo belangrijk onderdeel van hun takenpakket zo bedroevend weinig weten? Of mogen we erop vertrouwen dat borstvoeding de enige blinde vlek is in verder perfecte opleidingen?
Een deel van het probleem zit hem in de verheerlijking van Evidence Based Practice. Om bestaande routines en werkwijzen te veranderen moeten de als alternatief naar voren gebrachte routines en werkwijzen wetenschappelijk bewezen zijn volgens de nauwe normen die daarvoor als enig juiste worden gepresenteerd. En over borstvoeding is er maar heel weinig op die manier als wetenschappelijk geaccepteerd bewijs te vinden. Want de manier waarop je een kind voedt kun je niet dubbel blind doen. En het is bij zuigelingenvoeding uitermate onethisch om onderzoeks- en controlegroepen te randomiseren. Er moet dus worden gewerkt vanuit een theoretische basis (de bestaande en onderzochte kennis over de anatomie en fysiologie van moeders, baby’s en de lactatie, vergelijkend onderzoek onder zoogdieren, historisch en cultureel antropologisch onderzoek, psychologie, …) van waaruit geëxtrapoleerd kan worden met behulp van logisch nadenken. Een voorbeeld: uit onderzoek van de groep van Peter Hartmann in Australië is gebleken dat het vetgehalte van melk in de borst hoger is naarmate de borst leger is. Als je dus wilt dat een kind ruim voldoende vet binnenkrijgt (belangrijk vanwege de darmfunctie, voor de energiebehoefte en voor voldoende aanvoer van vetoplosbare vitaminen) zorg je dus liefst voor een zo leeg mogelijke borst bij het begin van een voeding. Dat houdt dus in vaak voeden om de borsten zich niet te laten opvullen met steeds magerder wordende melk. Het is niet door middel van dubbel-blind gerandomiseerde prospectieve gecontroleerde trials bewezen dat vaak voeden voor vettere melk zorgt, maar logisch doorredeneren op basis van bekende feiten kan tot geen andere conclusie leiden. Overigens is er een paar decennia al eens door middel van goed ouderwets turfwerk aangetoond dat kinderen die vaker werden gevoed in de eerste 2 weken meer melk binnenkregen en meer in gewicht toenamen. De toename in melkvolume kon niet volledig worden terug berekend naar de grotere gewichtstoename bij kinderen die vaker werden gevoed. Daar lag dus al een aanwijzing voor calorisch rijkere melk. Maar ja, dat was natuurlijk een onderzoekje van niks met studenten met pen en papier en weegschalen.
Overigens zijn de routines en werkwijzen die nu nog algemeen worden gebruikt in de zorg voor borstvoeding, met name over de timing van de voedingen, het aantal voedingen en dergelijke ook niet wetenschappelijk gebaseerd, maar gegrond op principes als ‘’maar dat doen we al tientallen jaren zo’’ en ‘’maar zo leerde ik het van mijn mentor’’ of ‘’maar zo leerden we het op het kunstvoeding gesponsorde bijscholingsweekend’’. Zorgprofessional-studenten kunnen nog wel wat monitoring gebruiken voor ze algemeen goed borstvoedingsadvies kunnen geven.
* Ik heb het in deze Flits! over de gemiddelde zorgprofessional rondom de baring, kraamzorg en JGZ en wil uitdrukkelijk daarmee niet verwijzen naar diegenen die zelf als zorgprofessional op zoek zijn gegaan naar echte kennis en vaardigheden om wel goede begeleiding bij borstvoeding te kunnen geven. Afgaand op getuigenissen van moeders zijn deze parels in de zorg echter schaars en ver uiteen. Ouders die zo’n zorgverlener treffen moeten deze uitbundig complimenteren, ze in een gouden lijstje zetten en breeduit promoten bij hun collega-ouders.
Czank, C., Mitoulas, L., & Hartmann, P. (2007). Human milk composition - fat. In P. Hartmann, & T. Hale, Textbook of human lactation. Amarillo, TX, USA: Hale Publishing
Van Veldhuizen G: Vet in moedermelk

Zoet

Foto: Reese Witherspoon als Melanie Smooter en Josh Lucas als Jake Perry in Sweet Home Alabama: zoet is goed
Moedermelk is zoet. En vaak ook vet. Zoet en vet zijn de smaken en mondsensaties waar mensen door worden aangetrokken en het zijn de grootste factoren in de wereldwijde obesitas epidemie. Snelle gewichtstoename in de eerste levensmaanden en -jaren laat een verhoogd obesitas risico zien en kinderen die op een goede manier borstvoeding krijgen groeien in de eerste levensmaanden sneller dan kinderen die kunstvoeding krijgen.  Zo doorredenerend zou je tot de conclusie kunnen komen dat kinderen die volop borstvoeding krijgen, genieten van die heerlijk zoetvette zaligheid, voor zichzelf een overgewichtige toekomst scheppen. Maar dat is een conclusie die niet getrokken kan worden, want uit andere onderzoeken blijkt dat kinderen die volop borstvoeding krijgen juist minder risico lopen om later te dik te worden. Dat soort onderzoeken zijn over het algemeen cohort onderzoeken, waar mogelijk ook nog allerlei andere factoren meespelen, zoals sociaal-economische status en opleidingsniveau van de ouders. Mensen die wat meer pessimistische kijk hebben op de rol van borstvoeding vinden dat je bij zulke onderzoeken er niet van uit kan gaan dat het vooral aan de borstvoeding ligt. Maar enkele weken geleden promoveerde Emanualla De Lucia Rolfe op haar onderzoek naar een betrouwbare meting van buikvet. Buikvet is de bron van het overgewichtskwaad, en wel, om heel precies te zijn, niet het onderhuidse vet om de buik, maar het vet dat onder de buikspieren en om de organen heen ligt. De Lucia Rolfe heeft nu een methode ontwikkeld om met echografie op een betrouwbare manier te bepalen hoeveel buikvet er is en of dat onderhuids vet is of diepe buikvet van het foute soort. De methode werd uitgetest op baby’s, kinderen en volwassenen en bleek in alle gevallen betrouwbaar te zijn. Al testend werd ook duidelijk dat bij kinderen die wel borstvoeding krijgen tussen 3 en 12 maanden veel minder van het slechte diepe buikvet hebben dan baby’s die dat niet krijgen. Ligt het toch aan wel of geen borstvoeding, die uitkomsten in vroegere cohortstudies. De uitkomsten komen ook overeen met andere dingen die we al wisten. Bijvoorbeeld het groeipatroon van kinderen die borstvoeding krijgen of andere voeding is anders. Kinderen die een kunstmatige vervanging krijgen groeien in de eerste maanden vaak minder hard, maar blijven in hetzelfde tempo doorgroeien , waardoor ze na 3-4 maanden harder groeien dan kinderen die de borst krijgen. En vanaf drie maanden komt juist dat verschil in aanwas van diep buikvet aan de orde. Al deze puzzelstukjes die op hun plaats vallen en het plaatje steeds completer en dus herkenbaarder maken zouden ertoe moeten leiden dat de advisering over zuigelingenvoeding op veel consultatiebureaus zou  moeten veranderen. Al te vaak schiet men nog in een paniekmodus als volledig borstgevoede kindjes na drie maanden flinke groei plotseling in een veel gematigder tempo gaan groeien. Vaak wordt al snel de fles met kunstvoeding klaargezet voor ‘’als dat zo doorgaat’’. Terwijl de moeders van kunstgevoede kindjes die na drie maanden doorgaan met het aankweken van diep buikvet worden toegejuicht vanwege hun zo geweldig groeiende baby. Wat ik me nu afvraag is of die kunstgevoede kindjes dat buikvet aankweken vanwege het soort melk dat zij krijgen of vanwege de manier van toediening. Kinderen die met de fles worden gevoed hebben vaak minder voedingsmomenten per etmaal maar met een groter volume. Mijn theorie is dat die manier van voeden in elk geval een factor is bij latere te grote gewichtstoename, doordat die manier van voeden leidt tot een gewoonte van snelle, grote maaltijden, waarbij de maag steeds verder wordt opgerekt. Zodat op den duur alleen oversized porties nog genoeg zijn. Maar of dat bij kindjes tot een jaar ook al zo zou werken? Ik weet het niet. Ik denk dat de vreemde eiwitten, de andere suikers en vetten ook een belangrijke rol zullen spelen. Maar ik kijk toch uit naar een onderzoek waarbij een groep kinderen de fles krijgt op de traditionele manier en een groep die op borstmanier geflest wordt.
Eurolac Flits Suiker en vet
De Lucia Rolfe E: The Epidemiology of abdominal adiposity:Validation and application of ultrasonography to estimate visceral and subcutaneous abdominal fat and to identify their early life determinants. Dissertatie. (2012)

Vet verhaal

Foto: gecentrifugeerde melk, waarbij het vet (witte deel rechts van het midden) is afgescheiden van de rest. Bovenste monstertje is aan het eind van een voeding, de onderste aan het begin gekolfd.
''Vet is vet,'' dacht Tijl Uilenspiegel en deed schoenenvet in de soep. De soep bleek wat eigenaardig te smaken, want het ene vet is toch het andere niet. Melkvet is ook anders van dier tot dier. Het vet in mensenmelk is precies afgesteld op de behoefte van het mensenkind en zijn manier van verteren. De energiewaarde van moedermelk wordt bepaald door de hoeveelheid eiwitten, suikers en vetten. Een gram vet levert iets meer energie dan een gram eiwit en een gram melksuiker samen. Melkvet is ook het meest beïnvloedbare component van de energie in moedermelk. De Hartmann groep in Australië (Mitoulas et al 2002) heeft een intensief onderzoek gedaan naar de verschillen in melksamenstelling (vet, lactose en eiwitten) en vonden een grote variatie door de dag heen en door de loop van de lactatieperiode tot een jaar. Per vrouw was er geen significant verschil in energiewaarde per 24 uur tussen beide borsten. Powe et al deden recent onderzoek naar vet in de melk van moeders van jongens en meisjes en vonden dat de melk voor een jongen vetter is dan die voor een meisje en dat jongens tot 25% meer energie met de melk krijgen dan meisjes. Dit kan een verklaring zijn voor de gemiddeld snellere groei van jongens ten opzichte van meisjes.
De overall samenstelling van menselijke melk is relatief stabiel en onafhankelijk van de voeding van de moeder, met een paar uitzonderingen. Het vetaandeel in het dagelijks menu van de moeder beïnvloedt vrijwel direct de vetsamenstelling van haar melk. Moeders met een lage vetinname (17,6% energie uit vet en 68% uit koolhydraten) hadden melk met een hoger aandeel middenketen vetzuren en een hoger aandeel in enkele essentiële vetzuren dan vrouwen die een hoog-vet dieet (40,3% energie uit vet en 45,3% uit koolhydraten) volgden. In deze studie van Nasser et al van de universitit van Saskatchewan, Canada waren de deelnemers hun eigen controlegroep.
Van Veldhuizen-Staas CGA: Samenstelling van moedermelk: Suiker en vet.
Van Veldhuizen-Staas CGA: Vet in moedermelk: functie, waarde en bepaling.
Mitoulas LR, Kent JC, Cox DB, Owens RA,  Sherriff JL, Hartmann PE: Variation in fat, lactose and protein in human milk over 24h and throughout the first year of lactation. British Journal of Nutrition 2002, 88(01):29-37
Powe CE., Knott CD, Conklin-Brittain N: Infant sex predicts breast milk energy content. Am. J. Hum. Biol. 2010, 22(1):50-54
Nasser R, StephenAM, Goh YK, Clandinin MT: The effect of a controlled manipulation of maternal dietary fat intake on medium and long chain fatty acids in human breast milk in Saskatoon, Canada. International Breastfeeding Journal 2010, 5:3; http://www.internationalbreastfeedingjournal.com/content/5/1/3

Suiker en vet

Suiker en vet staan in de huidige voedingskundige inzichten in een kwaad daglicht als veroorzakers van de pandemische vormen die obesitas aanneemt. Voor jonge kinderen echter zijn suikers en vetten waardevolle voedingsstoffen, vooral als ze in moedermelk zitten. Moedermelk is niet van constante kwaliteit. De verhouding tussen met name vetten en suikers kan per voeding, per dag en per moeder sterk verschillen. Een verschuiving in de verhouding suikers-vetten ten gunste van de suikers kan resulteren in darmkrampen, onrust tijdens en tussen de voedingen, huilen en overmatige stoelgang. Een te ruime hoeveelheid lactose in verhouding tot het aanwezige vet resulteert in een stormachtige vertering in de darm en een relatief te kort aan het lactose-verteringsenzym lactase. Daardoor blijft een deel van de lactose onverteerd, waardoor het een voedingsbodem wordt voor gisten. Gistende suikers leiden tot gasvorming en daarmee tot de darmkrampen en volumineuze, stinkende, schuimende en vaak groene ontlasting. Onrust en krampjes leiden tot vaker voeden en bij ontoereikend management tot nog meer suikerrijke vetarme melk en een verergering van de symptomen. De verstoorde suikervertering kan leiden tot ofwel zeer snelle gewichtstoename (als toch en groot deel van de lactose wordt opgenomen en er erg veel gevoed wordt) ofwel te langzame groei (als de verstoorde vertering leidt tot verminderde opname). Een goed borstvoedingmanagement leidt tot een optimale melksamenstelling. Het veelvuldig en volledig legen van de borsten leidt tot een grotere totale melkaanmaak en tot een hoger vetgehalte. Samen leidt dit tot optimale groei en ontwikkeling. Frequente, laag volume voedingen met een relatief hoog vetgehalte dragen bij tot het algemene welbevinden van het kind en kan klachten als overmatig spugen en darmkrampen voorkomen. Kleinere voedingen leiden tot een mindere belasting van de maag; vettere voedingen tot een rustiger verwerking van de voeding in de darmen. Op de lange termijn helpt het wennen aan kleine, frequente voedingen aan het in stand houden van een gezond honger- en verzadigingsmechanisme en helpt het een patroon van overvoeding en daaruit voortvloeiende ziekten voorkomen.

Lees meer:

van veldhuizen-Staas CGA: Samenstelling van moedermelk: suiker en vet

van veldhuizen-Staas CGA: Vet in moedermelk: functie, waarde en bepaling