Pien

Foto: Vader en dochter onderonsje, Huize Van Veldhuizen, Middelburg, 1981

Bij de reacties op mijn oproep voor gastcolumns kwam ook onderstaande inzending binnen. Van collega columnist, schrijver en lactatiekundige Stefan Kleintjes. Hij valt niet in de prijzen, want het is geen origineel stuk, het verscheen eerder op borstvoeding.com. Maar wel een eervolle vermelding, want aandacht voor de bijzondere rol van de vader is broodnodig. Borstvoeding en de vader - vanuit het mannelijk perspectief beschreven.
Oorspronkelijke versie.

Ons Pien [en de man aan de zijlijn]

door Stefan Kleintjes

Ik heb me voorgenomen, na de afgelopen nacht flink aan de haal te zijn geweest, om eens lekker te blijven liggen. Ik draai me nog eens heerlijk om, lekker helemaal alleen in het grote warme bed met mijn rode kruik in hartmodel. Ik hoor het monotone getik van de dansende sneeuwvlokken tegen het raam. Maart roert zijn staart, denk ik nog vlak voor ik wegdommel in een oppervlakkige, zoete maar ook onstuimige droom...

...eenmaal in dromenland verschijnt ons Pien, mijn eerste liefde...

Ze zingt als een nachtegaal en doet ons humpiedumpie in bad. O ja, ze is nog maar net bevallen.
Wat had ik me suf geprakkiseerd in de weken voor de bevalling. Ik wilde haar verrassen met een fijn kraamcadeau, en ik bedacht goede voornemens aan de lopende band. Ik zou haar steunen met de borstvoeding, alle dagen alle wasjes doen, het bezoek op afstand houden en weer snel de deur uitjagen, de geboortekaartjes in enveloppen doen en versturen, de luiers strijken en vouwen en ik zou vooral mijn schoonmoeder verhoeden tot het doen van borstvoedingsonvriendelijke opmerkingen.

Dat van die wasjes en luiers enzo, daar zag ik natuurlijk vreselijk tegenop. Niemand in mijn vriendenkring deed nog in katoenen luiers. Jonge mensen doen tegenwoordig wegwerp. Maar ik ben van de oude stempel: voor milieuvriendelijk en ademend katoen, en tégen plastic broeken gevuld met superabsorberende vezelstoffen. 'Ouwe man!' hoorde ik mijn vrienden roepen. Ze lachten luid met een grijns zo breed dat hun rimpels van plezier haast oneindig leken.

Ik? Een oude man? Hoezo? Niet alle grijze mannen zijn oud. Wat dachten ze wel. En weg waren ze. Ik surfde alweer verder, op zoek naar borstvoeding. Ik surfde me suf op internet. Nu zat ik op zwangerschapsgym. Tussen de pufjes door drong de bv-maffia-mantra van de gymjuf bij me binnen. ...borstvoeding is normaal... borstvoeding is normaal... Zo was het, Piens' borsten waren ook dáárvoor bedoeld. Toen we ons eerste kindje kregen zeg maar, had ik al zoiets: daar gaat de twee-eenheid, voortaan moeten we alles delen. En vanaf nu zou ik ook haar borsten delen.

De man aan de zijlijn zou ik zijn. Dát had ik gelezen in een column op een borstvoedingssite, hahaha. Ik aan de zijlijn. Ik ben een steenbok, en die gaat voorop: overtuigd en recht op het doel af. Wie aan de borstvoeding komt, komt aan mij. Wie naar ons Pien wijst, die wijst naar mij. Verhip, daar heb je die mantra weer... borstvoeding is normaal, borstvoeding is normaal...
Ons Pien, ons humpiedumpie. Hij drinkt met zoveel plezier, en wat groeit'ie goed. Ons Pien heeft Pokonmelk, hahaha.

En nog voordat ik mijn schoonmoeder kon waarschuwen voor de man aan de zijlijn schrok ik wakker...

Huidhonger

Foto: vader en te vroeg geboren kind

Opeens dook het weer eens op: het onderzoek uit 2007 (Erlandson et al) over vaders die Kangaroo Mother Care (nu ja, Kangaroo Father Care) toepassen op hun zojuist per keizersnede geboren kind. En dat dat net zo goed werkt als wanneer moeder dat doet. Niet dat ik dat erg vind, hoor, dat dat eens herhaald wordt. Het is kennis die belangrijk genoeg is om herhaald en breed bekend te worden. In feite maakt het voor de baby – afgezien van de voeding die zijn moeder te bieden heeft – niets uit tegen welke huid hij ligt, zolang het maar menselijke huid is. Baby’s worden namelijk hongerig geboren. Niet zozeer calorieën-honger, maar wel huidhonger. Die huidhongerige pasgeboren baby heeft aanraking van zijn huid door andere mensenhuid net zo hard nodig als zuurstof, water en voeding. De volgorde van voorkeur wiens huid het is waar baby tegenaan ligt is duidelijk: moeder – vader* – om het even wie. In gevallen dus waar het voor de moeder om medische redenen niet mogelijk is het eerste huidcontact te bieden is de vader de voor de hand liggende eerste keus. Kinderen die huid-op-huid bij hun vader zijn, doen het gewoon in alle opzichten beter dan kinderen die de tijd tot moeder beschikbaar is overbruggen in een bedje, wiegje of couveuse.

In twee onderzoeken (Christensson et al,  Velandia et al)  waaraan ook oxytocine expert Kerstin Uvnäs–Moberg meedeed in respectievelijk 1995 en 2010 werd gekeken naar de geluiden die baby’s maken wanneer zij wel of niet bij hun moeder in direct lichaamscontact zijn. Ik denk dat het, met het bovenstaande onderzoek in gedachten, veilig is te stellen dat deze uitkomsten probleemloos kunnen worden vertaald naar lichaamscontact met de vader. Het oudere onderzoek keek naar verontrustende geluiden van de baby: de separation distress call. In gewone mensentaal: de baby die huilt als hij alleen is, alleen en verlaten en blootstaand aan alle gevaren die zijn evolutionaire geheugen maar kan bedenken. En dat zijn er nogal wat. Het onderzoek liet zien dat elke baby die alleen is (in een bedje en verstandelijk bezien veilig tegen alle mogelijke gevaren) zal gaan huilen, af en aan (‘’pulserend’’). Dit huilen stopt als het kind niet meer alleen is, lichaamscontact heeft. (Het huilen stopt ook, uiteindelijk, als de baby de hoop op hulp opgeeft en zich dood houdt.) 

Het nieuwere onderzoek keek dan juist naar positieve geluiden. Kinderen die in direct huidcontact blijven in de eerste tijd na een keizersnede (en zet dat uiteraard maar gerust ook over naar een normale geboorte) bij de moeder  of de vader - na een initiële 15 minuten bij de moeder - maakten meer stemgeluidjes die uitnodigen tot gesprek, maar ook de ouders die het kind vasthebben hebben meer vocale interactie met het kind en met elkaar.

Het laatste en nieuwste onderzoek dat ik hier aanhaal (Dumas et al, 2013) werd uitgevoerd in verschillende landen (onder andere in Zweden met enkele onderzoekers uit de Uvnäs–Moberg groep) en vergeleek het gedrag vroeg postpartum met moederlijk gedrag op dag vier. De opmerkelijke uitkomst was dat moeders van kinderen, die van hen werden gescheiden en werden ingebakerd (in de USA heel gewoon voor pasgeborenen), vier dagen na de geboorte veel ruwer met hun kinderen omgingen dan moeders die veel huid- en lichaamscontact hadden gehad. Ook de op dag vier geobserveerde borstvoeding verliep bij de moeders die gescheiden waren van hun kind en bij kinderen die waren ingebakerd direct na de geboorte minder goed dan moeders die bij hun kind waren gebleven en veel lichaamscontact hadden.

*) met vader wordt bedoeld de persoon die fungeert als co-ouder naast de moeder, in de praktijk zal dat over het algemeen de mannelijke partner van de moeder zijn en de biologische vader van het kind, maar dat is dus niet perse noodzakelijk. Het idee is, dat het de tweede hechtingsfiguur zal zijn naast de moeder als eerste hechtingsfiguur, omdat zij degene met de borsten en de melk is. Een kind in de gelukkige omstandigheid dat hij twee moeders heeft, kan ook twee eerste hechtingsfiguren hebben, want beiden hebben borsten en kunnen melk hebben.

Erlandsson K, Dsilna A , Fagerberg I , Christensson K: Skin-to-Skin Care with the Father after Cesarean Birth and Its Effect on Newborn Crying and Prefeeding Behavior. Birth, 2007; 34 (2): 105 DOI: 10.1111/j.1523-536X.2007.00162.x
K, Cabrera T, Christensson E, Uvnäs–Moberg K, Winberg J: Separation distress call in the human neonate in the absence of maternal body contact. (1995) Acta Paediatrica, 84: 468–473. doi: 10.1111/j.1651-2227.1995.tb13676.x
Velandia M, Matthisen A-S, Uvnäs-Moberg K, Nissen E: Onset of Vocal Interaction Between Parents and Newborns in Skin-to-Skin Contact Immediately After Elective Cesarean Section. (2010) Birth, 37: 192–201. doi: 10.1111/j.1523-536X.2010.00406.x
Dumas L, Lepage M, Bystrova K, Matthiesen A-S, Welles-Nyström B, Widström A-M: Influence of Skin-to-Skin Contact and Rooming-In on Early Mother–Infant Interaction: A Randomized Controlled Trial Clin Nurs Res August 2013 22: 310-336, first published on January 3, 2013 doi:10.1177/1054773812468316

Beschermer

Foto: Vandaag jarig: Vin Diesel, speelt meestal vechtersbaasrollen, maar toont in The Pacifier (2005) zijn zachtere kant. Ruwe bolster-blanke pit, houdt zich aan zijn voornemen, bereidt zich goed voor en beschermt wie bescherming behoeft.

In deze aflevering van de zomerserie ‘’In de herhaling’’ is niet alles wat het lijkt. Vaders beschermen hun kinderen, maar niet meer tegen sabeltandtijgers en holenberen, kunstvoeding kan weinig bescherming bieden, ondanks de schitterende schilden van de reclames.

Kunstvoeding kan dodelijk zijn
Met de huidige stand van de technologie is het niet mogelijk een volledig steriel poeder te maken en daarom is volledige zuigelingenvoeding in poedervorm (''kunstvoeding'') vrijwel altijd besmet met enkele gevaarlijke bacteriën zoals E Sakazakii en Salmonella. Deze organismen kunnen in kinderen jonger dan 1 jaar en dan vooral bij kinderen tot 1 maand, te vroeg geboren kinderen en kinderen die een minder goed werkende afweer hebben, ernstige en, bij de meest kwetsbare kinderen, dodelijke infecties veroorzaken. De WHO beveelt daarom aan om voor de meest kwetsbare kinderen alleen gesteriliseerde, vloeibare (kant en klare, ''ready-to-serve'') voeding te gebruiken en voor alle andere kinderen het poeder aan te maken met water van ten minste 70 graden Celsius. (06-08-2010)

en

Vaders zorgen voor goede borstvoeding
Hoewel borstvoeding geven een aangeboren vermogen is voor vrijwel alle vrouwen, is het een aangeleerde vaardigheid, die voor veel vrouwen veel aandacht en doorzettingsvermogen vergt. Onderzoekers Tohotoa et al, van universiteiten van Perth, Australië, vonden in hun onderzoek dat de partner van de vrouw, in hun onderzoek veelal de vader van het kind, een zeer belangrijke rol speelt in dit leerproces. De ondervraagde ouders benadrukten dat de actieve steun en betrokkenheid van de vaders bij het geboorte proces en de voeding van de baby hoorden tot de belangrijkste factoren voor het welslagen van de borstvoeding. (07-08-2010)

en

Exclusief borstvoeding geven: voornemen en huidcontact.
In 2 verschillende onderzoeken werd gekeken naar factoren die een rol spelen bij het exclusief borstvoeding geven. In 19 ziekenhuizen in Californië keken Bramson et al naar het effect van huidcontact tussen moeder en kind na de geboorte en zagen dat hoe langer de periode van direct huidcontact duurde, hoe groter de kans was dat het kind bij ontslag enkel borstvoeding kreeg. Bai et al in Indiana keken naar factoren die bepaalden of een kind de aanbevolen eerste 6 maanden uitsluitend borstvoeding kreeg en zij zagen dat vooral het vaste voornemen van de moeder om voor een bepaalde tijd borstvoeding te geven belangrijk was. Zij bevelen dan ook aan om tijdens de zwangerschap vrouwen te betrekken bij campagnes om tot die positieve besluitvorming te komen. (08-08-2010)

en

Zuigelingenvoeding van grote invloed op een gezond lichaamsgewicht later
In het International Journal of Obesity verschenen de afgelopen maanden 2 artikelen over de relatie tussen de voeding van baby's en latere risico's op overgewicht. Anzman et al vonden dat interventies om overgewicht bij schoolkinderen en pubers te voorkomen meestal te laat komen en beter al in de zwangerschap en babytijd kunnen worden uitgevoerd. Dan hebben de ouders nog veel meer controle over wat kinderen eten en heeft het eetgedrag ook de meeste invloed. Seach et al vonden dan ook dat een te vroege introductie van vast voedsel leidde tot een duidelijke toename van het voorkomen van overgewicht bij kinderen van 10 jaar. Overigens was ook het hebben van rokende ouders rond de tijd van de geboorte hierin een factor. (09-08-2010)

Ik heb het altijd een opmerkelijke onderzoeksuitslag gevonden, dat vooral de determinatie van de moeder, haar vaste voornemen om borstvoeding te geven, samen met voldoende tijd in huid-op-huidcontact met haar kind, de belangrijkste bepalende factoren zijn voor duur en exclusiviteit van borstvoeding. Vervolgens komt de rol van de vader als beschermer van vrouw en nageslacht. De klassieke vaderrol is niet meer om de wilde dieren te lijf te gaan, zelfs niet om te zorgen voor brood op de plank (of een zelf geschoten wild zwijn), maar de steun voor zijn vrouw en de voeding van zijn pasgeboren kind. (Ik vermoed dat dat hetzelfde geldt wanneer moeders partner een vrouw is, maar dat werd niet onderzocht.) Die voeding van het kind is nu op dit moment natuurlijk van groot belang om te beginnen met groeien en ontwikkelen, maar ook de lange termijn heeft de soort voeding van de zuigeling grote invloed op zijn gezondheid. Behalve zoals in dit onderzoek op zijn latere lichaamsgewicht (en daar spelen uiteraard ook massa’s andere factoren mee!), ook het al dan niet ontwikkelen van erfelijke aandoeningen en hun ernst, en verschillende vormen van kanker.

De keuze van zuigelingenvoeding heeft ook direct effect op de risico’s die een kwetsbaar kind loopt. Borstvoeding is verreweg de keuze met de laagste risico’s. Moedermelk is niet steriel, gelukkig niet, want dan zouden er ook geen levende ziektekiem bestrijdende cellen in kunnen zitten. Kunstvoeding in poedervorm is ook niet steriel , maar daarin vind je eigenlijk alleen bacteriën van de gemene soort en een verwaarloosbare hoeveelheid beschermende stoffen. Nooit de stoffen die specifiek tegen de aanwezige bacteriën werken, zoals in moedermelk wel het geval is. Soms worden kinderen letterlijk ziek van kunstvoeding, soms ernstig ziek en heel soms gaan ze er dood aan. Eigenlijk net als bij bijvoorbeeld kinderziekten. Voor het voorkomen van overlijden door de complicaties van kinderziektes, zoals nu heel actueel met de mazelen, trekt de overheid een hele batterij aan campagnes open, inclusief het geld dat daarvoor nodig is. Tot voordeel vooral van de makers en verkopers van de vaccins. Voor het voorkomen van doden door de gevolgen van besmette kunstvoeding wordt nog niet eens het advies van aanmaken met water van >70°C overgenomen. Wie zou van die houding van de overheid eigenlijk beter worden? Het aantal overlijdensgevallen als gevolg van complicaties van kinderziektes en die van de gevolgen van besmette zuigelingenvoeding liggen in dezelfde orde van grootte.

Daarnaast bevat poedervormige melk een zekere hoeveelheid ‘’vreemde deeltjes’’, wat kan betekenen alles wat mens of schepping heeft gemaakt, zoals daar zijn stukjes plastic of glas of metaal (over de grotere stukken hoef je je niet zo heel veel zorgen te maken, die passen niet door het gat van de speen, wees maar liever bezorgd voor de niet met het oog te onderscheiden microdeeltjes!) of stukjes van allerlei vieze beestjes waaronder torren, larven en andere insectachtigen, inclusief hun uitwerpselen. Eet smakelijk. O, ik vergat er nog bij te vermelden dat er een wettelijk vastgestelde toelaatbare grens is voor het aantal vreemde delen van al dan niet organische aard. Soms komt de hoeveelheid daarboven uit. Maar in principe vindt de wetgever het volkomen oké dat er allerlei viezigheid in zuigelingenvoeding zit.

World Health Organization. Safe Preparation, Storage and Handling of Powdered Infant Formula: Guidelines. ISBN 978 92 4 159541 4. Geneva: Author, 2007. Accessed November 22, 2009. Available at: http://www.who.int/foodsafety/publications/micro/pif_guidelines.pdf.
World Health Organization. Enterobacter Sakazakii and Other Microorganisms in Powdered Infant Formula. Microbiological Risk Assessment Series, No. 6 ISBN: 92 4 156262 5 (WHO). Geneva: Author, 2007. Accessed November 22, 2009. Available at: http://www.who.int/foodsafety/publications/micro/mra6/en/.
Tohotoa J, Maycock B, Hauck YL, Howat P, Burns, Binns CW: Dads make a difference: an exploratory study of paternal support for breastfeeding in Perth, Western Australia. International Breastfeeding Journal 2009, 4:15
Bramson,  L, Lee JW, Moore E, Montgomery S, Neish C, Bahjri K, Lopez MelcherC:  Effect of Early Skin-to-Skin Mother—Infant Contact During the First 3 Hours Following Birth on Exclusive Breastfeeding During the Maternity Hospital Stay. J Hum Lact  May 2010   vol. 26  no. 2  130-137
Bai Y, Middlestadt SE, Peng C-Y J, Fly AD: Predictors of Continuation of Exclusive Breastfeeding for the First Six Months of Life.J Hum Lact. 26(1):26-34
Seach KA, Dharmage SC, Lowe AJ,  Dixon JB: Delayed introduction of solid feeding reduces child overweight and obesity at 10 years. International Journal of Obesity , (25 May 2010)
Anzman SL, Rollins BY, Birch LL: Parental influence on children's early eating environments and obesity risk: implications for prevention. International Journal of Obesity 34, 1116-1124 (July 2010)

Vaderdag

Foto: Mijn vader, Carel Staas jr., trouwt met mijn moeder, Alida Roozen.

Vaderdag. Eigenlijk doe ik niet aan vaderdag. Of moederdag. Of secretaressedag. Of enige andere dag om een bepaald deel van de bevolking omwille van hun functie van cadeautjes te voorzien. Mensen hebben een functie met een bepaalde rol en als ze dat goed doen krijgen ze vanzelf het respect dat ze verdienen en ook cadeautjes of knuffels of natte klapzoenen. Zomaar op een doordeweekse dinsdagmiddag of zo. Alleen als bedoelde personen er niet meer zijn, wordt dat spontane vertoon van genegenheid en waardering wat lastiger. Vandaar deze keer toch maar een speciale Vaderdag bijdrage ter ere van mijn eigen vader. Als hij er nog was, zou hij zaterdag 8 juni 2013 96 geworden zijn. Helaas heeft hij net zijn 73ste verjaardag niet meer gehaald. We begroeven hem terwijl ik mijn jongste kind van toen drie maanden, zijn dertiende kleinkind, in de draagdoek en aan mijn borst had.

Mijn vader deed aan geweldloze communicatie en geweldloze opvoeding voordat zoiets als methode bekend was. Hij was een pacifist in hart en nieren en dat ging verder dan alleen een politiek standpunt. Het was een levenshouding. Het was de leidraad voor zijn handelen als mens en als vader. Onvoorwaardelijke liefde werd toen nog niet zo benoemd, maar wel beoefend in ons gezin. Ik heb daardoor aan den lijve mogen ondervinden welk effect zo’n zorg en opvoeding kan hebben op een kind en de volwassene die eruit opgroeit. Was mijn vader perfect? Nee, verre van dat. Waren de opvoeding en zorg die hij gaf perfect? Eveneens, verre van dat. Maar dat mag je ook van niemand vragen. Hij wist dat ook en ontkende het niet. En juist dat maakte weer heel veel goed. Een ouder moet durven erkennen dat hij een mens is en niets menselijks hem vreemd is. Mijn ongeduld en drift heb ik van hem, en ik heb die in verschillende vormen doorgegeven aan mijn kinderen. Maar ik heb ook zijn manier van opvoeden me eigen gemaakt en doorgegeven aan mijn kinderen. Want een ouder voedt niet alleen zijn eigen kinderen op, maar via zijn kinderen ook zijn kleinkinderen en achterkleinkinderen.

Het is dus nogal een taak die een vader opgelegd krijgt of zichzelf oplegt door vader te worden. Gelukkig zijn ouders over het algemeen met zijn tweeën (ik weet dat er ouders zijn die het gepland of door overmacht alleen doen) en hoeft een vader die taak en verantwoordelijkheid niet alleen op zich te nemen. De meeste taken binnen zorg en opvoeding kunnen door beide ouders gelijkelijk worden opgepakt en uitgevoerd. Alle taken kunnen worden verdeeld of er kan tot een taakverdeling worden gekomen. Wanneer één van beide ouders een moeder is, ligt het voor de hand dat de taakverdeling zodanig is dat de moeder vooral in het begin de voeding op zich neemt. Dat is biologisch in elk geval het meest voor de hand liggend. Dat wil niet zeggen dat de andere ouder bij dat voeden buitenspel staat. Borstvoeding is nogal een onderneming, zeker in de eerste tijd en de voedende ouder kan alle steun en aanmoediging gebruiken die er maar beschikbaar is.

Een voedende moeder is emotioneel kwetsbaar en het is goed als er een co-ouder is die haar beschermd tegen negatieve invloeden. In de eerste dagen kan het lijken of er voor de niet-voedende ouder weinig te doen overblijft, want het kind is aan de borst, gaat aan de borst of is net aan de borst geweest. Maar ook in de eerste dagen kan de niet-voedende ouder volop bezig zijn met het kind, ervoor zorgen, ermee knuffelen en een stevige, veilige hechtingsbasis leggen. Onderzoeken geven aan dat huid-op-huidcontact met de vader voor een kind dezelfde effecten heeft als met de moeder. Op de vaders heeft het vergelijkbare effecten: zij hechten zich makkelijker aan hun kind en ervaren minder gevoelens van buitengesloten zijn. Hun testosteron spiegels dalen en die van prolactine en oxytocine stijgen. Bij mannen zal dat niet direct resulteren in melkproductie (hoewel dat ook te verwezenlijken kan zijn), maar wel in meer zorgend gedrag.

Ook al voor het kind geboren is kan de vader van betekenis zijn door cursussen over borstvoeding te volgen. Wolfberg et al onderzochten het effect van borstvoeding promotie in prenatale cursussen voor aanstaande vaders. Zij vonden dat de kinderen van vaders die een borstvoeding promotiecursus volgden bijna dubbel zoveel kans had borstvoeding te krijgen als kinderen van vaders die dat niet hadden gedaan.

Adam J. Wolfberg, Karin B. Michels, Wendy Shields, Patricia O'Campo, Yvonne Bronner, Jessica Bienstock: Dads as breastfeeding advocates: Results from a randomized controlled trial of an educational intervention. American journal of obstetrics and gynecology 1 September 2004 (volume 191 issue 3 Pages 708-712 DOI: 10.1016/j.ajog.2004.05.019)
Eurolac Flits! met label of zoekterm vader, vaderschap. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Papa

Foto: De auteur bij haar vader op de arm: een prima vader zonder flesjes.
Bij het uitoefenen van het recht op persoonlijke keuze in de manier waarop hun kinderen zullen worden gevoed, komt vaak het argument naar voren dat bij ‘’een flesje’’ de papa ook eens wat kan doen. Mag ik hier even een lichte kokhalsneiging krijgen? Sinds wanneer is een flesje geven het enige wat 'papa' ook eens kan met zijn kind? En sinds wanneer is 'papa’s' kunnen een factor bij het bepalen wat voor het kind de gunstigste keuze is? O, sorry, het gaat natuurlijk helemaal niet om het kind, silly me. Wat ben ik toch een onnozelaartje om te denken dat het bij de keuze van zuigelingenvoeding om het kind gaat. In welke tijd leef ik eigenlijk, weet ik dan niet dat het in deze tijd allemaal om zelfvervulling gaat? Elke keuze die gemaakt wordt, wordt zuiver en enkele en alleen gemaakt met ieders eigen zelfvervullling voor ogen. Mensen die vadertje en moedertje willen spelen hebben eigenlijk helemaal geen boodschap aan het kind. Zij jagen de verwezenlijking van persoonlijke dromen na.

Het wordt trouwens tijd dat we een manier vinden om 'papa’s' ook de zwangerschap te laten meebeleven. Zorgen dat hij ook een soort van baarmoeder heeft, ''want dan kan papa ook eens''. Dat lijkt me een strak plan. Ze kunnen dan gelijk ook de bevalling doen en daarna de luiers en de rompslomp om oppas geregeld te krijgen. De 'mama’s' kunnen dan hun glazen plafond belagen en de geneugten van de ratrace beleven. O, brave new world.
Draaf ik door? Wellicht. Maar wellicht ook niet. Toegegeven, ik zeg het wat scherp. Dat is voornamelijk om even alle aandacht op het onderwerp te vestigen. Ondertussen heb ik toch de paar dingen waar het werkelijk om gaat wel degelijk gezegd. Heeft u ze eruit gepikt?

1. De keuze voor zuigelingenvoeding is geen persoonlijke keuze voor de zelfvervulling van de volwassenen, maar een keuze voor de gezondheid en het welzijn van het kind.
2. Vaders (alsjeblieft, houd op met een vader papa en een moeder mama te noemen in volwassen conversaties, dat infantiliseert gelijk het hele gesprek) hoeven geen eten te geven om toch met hun kind bezig te zijn en hun deel van de verzorging en opvoeding op zich te nemen.
3. Sommige dingen zijn nu eenmaal biologisch bepaald en aan bepaalde genders toebedeeld. Deal with it. De man plant het zaad; de vrouw draagt, baart en zoogt. Alleen wanneer beide ouders vrouw zijn kunnen de taken gelijkelijk worden verdeeld (al zullen ze met geleend zaaigoed moeten werken).

Zo liggen de zaken, of je dat wilt of niet. Niet eerlijk? Nee, misschien niet. Maar het leven is niet eerlijk, had niemand je dat ooit verteld? Ik heb het al eerder (en hier ook) gezegd: de enige echte vrije keuze die je hebt is of je wel of niet een kind wilt. Alle andere keuzes liggen eigenlijk al vast.  En kunstvoeding geven omdat dan ‘’papa’’ zijn eigen behoefte aan zorg kan bevredigen is nu net niet zo’n goede optie. Voor het kind is de gunstigste optie om borstvoeding te krijgen van zijn moeder. Vader’s zorgtaken kunnen vervolgens variëren van knuffelen en spelen via samen baden of douchen tot verschonen. Eigenlijk alles behalve eten geven.
Dat gezegd zijnde, wil ik toch benadrukken dat dit een algemeen betoog is, gericht tot ‘’de ouders’’, niet tot individuele ouders die op individuele gronden en binnen individuele omstandigheden een individuele keuze maken die voor hen het beste werkt. En ik oordeel al helemaal niet over ouders die een keuze maakten, met het welzijn en de gezondheid van hun kind als richtpunt, maar bij wie om welke reden dan ook het uitvoeren van die keuze niet werkte. Ik accepteer ieders keuze, maar ik vraag alleen om er eerlijk in te zijn en geen flauwe smoesjes op te laten draven om je keuze goed te praten. Heb je er gewoon geen zin in? Prima reden, dat recht heb je. Maar ontneem mij niet het recht het daar niet mee eens te zijn en dat te laten weten. Als jij achter je keuze staat doet mijn mening er niet toe. Als mijn mening er toch toe blijkt te doen, moet je wellicht je besluit herzien.

Aandacht!

Foto: Liza Minnelli zingt 'Money, Money' (money makes the world go round) als Sally Bowles in duet met Joel Grey als Master of Ceremonies in Cabaret
Wat kost dat nou eigenlijk zo’n baby? Daar zijn natuurlijk allerlei berekeningen voor. Wat kost het om er een te maken, te dragen en baren. Of wat kost het in onderhoud zo’n kind. En dan alleen het eerste jaar, of tot dat je ze het huis weer uit hebt? Dan kon nog wel eens een flink duit zijn. Vroeger kregen mensen kinderen om hun oudedagsvoorziening te verzekeren. Kennelijk investeerden zij in de hoop er iets voor terug te zien. In vroeger tijden zal het ook geen ton* gekost hebben, zoals nu, voor je kind van baarmoeder naar baan is geëvolueerd. Ik denk trouwens dat het ook nu nog wel eens een stuk minder zou kunnen zijn.  Vooral in de eerste jaren. Want, om eerlijk te zijn, voor de baby maakt het allemaal niet uit of hij een met designer meubeltjes ingericht kamertje heeft, hij is toch liever in mama’s armen. Het maakt de baby niet uit of hij wordt rondgereden in state-of-the-art koetswerk, hij wordt liever gedragen in de sterke armen van zijn vader. En poep is poep, of dat nu in een A-merk luier zit of eentje van het huismerk van de supermarkt om de hoek of in een katoenen met de hand gevouwen doek. Erg veel oog voor mode heeft het wichtje ook nog niet, zolang ze maar lekker warm en geborgen is bij mama of papa of misschien bij oma.
Toch moeten alle ouders flink investeren in hun kind. Maar niet alle investeringen zijn financieel van aard. De belangrijkste investeringen zijn zelfs niet materieel. Liefde en aandacht, aandacht en liefde, stapels en stapels liefde en aandacht. Hoe meer liefde en aandacht, hoe minder geld nodig is. Natuurlijk moet een kind gevoed, gekleed, beschut en onderricht worden en dus is er wel wat geld nodig. Maar als er volop liefde en aandacht is en maar een beetje geld, zal een kind weinig te kort komen, terwijl bij een overdaad aan geld en materiele zaken, maar een gebrek aan liefde en aandacht, het kind te kort wordt gedaan.
Investeren is ook wat een moeder in de eerste dagen en weken na de geboorte van haar kind doet. Die investeringen zijn puur immaterieel van aard en met geen geld te koop. Ouders en kinderen moeten elkaar leren kennen, elkaar leren vertrouwen, elkaar leren liefhebben. Ze moeten elkaars gebruiksaanwijzing leren lezen en interpreteren. Ze moeten nogal wat, die ouders en kinderen. Moeders moeten daarnaast, samen met hun kind, nog investeren in het leren hoe borstvoeding werkt. Voor al dit investeren zijn geen vervangingsmiddelen voor geld te koop. Bij het afsluiten van de deal worden gelukkig wel hulpmiddelen meegeleverd. Die hulpmiddelen heten hormonen en instincten. Wanneer er wordt gezorgd voor een vruchtbare omgeving zullen hormonen en instincten van onschatbare waarde zijn bij de investeringen van ouders en hun kinderen.
Die instincten en hormonen hebben wel een beetje een voedingsbodem nodig, iets waar ze zich aan kunnen hechten om  niet verloren te gaan. Dat eerste beetje vaste grond voor die hulpmiddelen voor immateriële investering is een eerste beetje aandacht en inzet. De allerbelangrijkste voorbereiding voor de bevalling en de eerste dagen zijn niet het inrichten van de babykamer en ook niet de plaats van de bevalling. Niet het vullen van de babyuitzetkast of het vergelijken van kinderwagens, bedjes en boxen. Zelfs niet het lidmaatschap van de pufclub of het volgen van een borstvoedingscursus. Het belangrijkste is het voornemen om aandacht te hebben. Aandacht voor de signalen van het moederlichaam en het kind erin. Aandacht voor het geboorteproces. Aandacht voor het net-geboren kind op moeders buik, aan moeders borst. Pure, onverdeelde en onverdoezelde aandacht. Aandacht, voor geen geld te koop, helemaal alleen vanuit jezelf te geven.
Aandacht voor het proces van het baren en geboren worden (zet het geluid van de monitor uit als je in het ziekenhuis baart en draai de machine om, zodat je de uitdraai niet ziet). Aandacht voor de verrichtingen van het lichaam van moeder en kind (niet alles wat je voelt is pijn). Aandacht voor het kind als het uit je lijf op je lijf komt (nee, dat is niet vies; nee, hij hoeft geen kleren aan en jij ook niet, na het baren ben je de schaamte voorbij; nee, hij hoeft nog geen geprik en gepor en gedoe). Aandacht voor elkaar, moeder, vader en kind (had die telefoon maar thuisgelaten, de wereld hoort het nieuws snel genoeg). Aandacht voor elkaar na het eerste uur, na de eerste dag (na een paar dagen is je kindje nog net zo’n wonder om aan de wereld te laten zien). Aandacht voor elkaar en niet voor wat de boekjes zeggen, wat de mensen zeggen en wat de mensen wel zullen denken (wat de mensen denken moeten de mensen zelf weten en ook deskundigen zijn niet de echte experts van jou en je kind).
Al die aandacht voor elkaar geeft de instincten en hormonen de kans om bijna ongemerkt binnen te komen en aan het werk te gaan. De werking van de instincten en hormonen zorgt ervoor dat de aandacht richting krijgt, intenser wordt. De aandacht zorgt er samen met de hormonen voor dat moeder, vader en kind, graag dicht bij elkaar willen zijn. Het lichaamscontact zorgt voor meer hormonen. Meer aandacht en meer hormonen maken samen dat de gebruiksaanwijzingen makkelijker leesbaar worden en eenvoudiger toe te passen. Wat weer zorgt voor meer nabijheid, meer aandacht, meer hormonen, … Aandacht is wat deze microwereld rond laat gaan.
*) Jaap Roelants J: Wat kost een kind.....? Meer dan een ton! Geld&Recht, 20 September 2007 http://www.geldenrecht.nl/artikel/2007-09-20/wat-kost-een-kind-meer-dan-een-ton
Eurolac Flits! met label aandacht, hormonen, liefde, vader, instinct

Buitenaards

Foto: Vivica A. Fox als Jasmine Dubrow (met Ross Bagley als Dylan Dubrow) staat er alleen voor terwijl partner/vader dappere dingen doet in Independence Day
Idee ingezonden door @bvBennebroek en @natalie_smit voor de #flitsidee actie: vader/man/partner: rol, taak, imago van/bij borstvoeding
Praten, schrijven over borstvoeding gaat vrijwel altijd over kinderen en moeders. Want moeders geven en kinderen nemen borstvoeding. Partners, vaders blijven een beetje buiten het plaatje. Terwijl moeder er alleen voorstaat met haar kind vecht vader tegen beren, leeuwen of buitenaardse aanvallers. Tussen de oerman en de futuristische man lijkt weinig verschil te zijn, net zo weinig als tussen de oermoeder en haar oerkind en de moeder en haar kind nu. Liggen die verschillen evolutionair en biologisch vast of is het een kwestie van cultuur?
Bij het maken van een kind, het dragen en baren liggende biologische rollen redelijk vast: de man levert het zaad, de vrouw het ei, de baarmoeder, het baringskanaal en de energie. Al vroeg in het embryonale stadium worden de organen en weefsels die daarvoor verantwoordelijk zijn naar een heel gespecialiseerde ontwikkelingsweg gestuurd. In aanleg zijn die weefsels en organen die man en vrouw definiëren echter exact gelijk. Het X of Y chromosoom bepaalt of een bepaalde structuur schacht of schede wordt, clitoris of glans, zaad- of eiproducent. Daarna ligt het voorgoed vast, onveranderlijk. De rollen zijn verdeeld.
Maar die rollen zijn minder stabiel als het gaat om de zorg voor het nageslacht na de geboorte. Het borstklierweefsel blijft namelijk tot aan het begin van de puberteit identiek en ongedifferentieerd.  Het is puur de invloed van bepaalde hormonen die aanzet tot proliferatie en specialisatie bij het meisje in de puberteit, tijdens elke vruchtbaarheidscyclus, en tijdens de zwangerschap. Wordt een jongen of een man aan dezelfde hormonale invloeden blootgesteld, dan zal ook bij hem het klierweefsel zich gaan ontwikkelen en zal hij tot lactatie in staat zijn. Niks vastgelegde rollen. Niks moeder de voeder en de vechtende vader. Het zou net zo goed omgekeerd of 50-50 kunnen zijn.
Onderzoek heeft aangetoond dat vrouwen die pas een kind hebben gekregen vooral als ze borstvoeding geven, alerter zijn en meer gefocust zijn op, en agressiever reageren op, mogelijk gevaar. Andere onderzoeken hebben aangetoond dat mannen die juist vader zijn geworden, en vooral als zij zich verbonden voelen met hun kind en deelnemen in de zorg, andere hormonale verhoudingen hebben: minder testosteron en meer prolactine en oxytocine. Vrouwen kunnen dus net zo goed de beschermer zijn en mannen de verzorger. Net zoals het uitkomt.
In de dagelijkse praktijk zullen het toch voorlopig nog de borsten van de moeder zijn die het kind voeden. Ze heeft door de hormonen toch wel een voorsprong daarin. Maar dat laat knuffelen, badderen en verzorgen over voor de andere ouder om te doen. Huid-op-huidcontact zorgt ook bij een vader en zijn  kind voor hechting net als dat is bij een moeder en haar kind. Bezig zijn met een kind en  de verantwoordelijkheid nemen verhogen de hormonen die zorgend en liefdevol gedrag stimuleren en zo wordt dat soort gedrag steeds makkelijker en vanzelfsprekender. Zoals veel partners meegaan naar de controles in de zwangerschap en naar de gym, kunnen ze ook meegaan en actieve deelnemer zijn bij de gang naar het consultatiebureau. Ook partners kunnen kiezen voor het opnemen van bijvoorbeeld deeltijds ouderschapsverlof en tijdelijk korter werken. Zo hoeft hun kind minder door vreemden te worden opgevangen en wordt de hechting aan en relatievorming met beide ouders verstevigd. Na het maken, dragen en baren kunnen mannen en vrouwen of bede partners van hetzelfde geslacht, hun eigen rol bepalen. Cultuur is geen biologisch gegeven; we kunnen onze eigen cultuur maken en bepalen.
Eurolac Flits met label moederschap, vaderschap, ouderschap, vader, moeder, hormonen

Andere ouders

Foto: Een kijkje over de beursvloer vanuit mijn kraampje
Een beurs voor ouders. Andere ouders. Andere ouders dan mainstream, vind mainstream. De ouders die rondliepen op de Ouders Natuurlijk beurs bleken, soms tot hun eigen verbazing, maar altijd tot hun grote plezier, helemaal niet anders en vreemd te zijn. Ze waren voor één dagje net zoals alle andere ouders om hen heen.
Moeders, vaders, kinderen. Hele stoeten ervan trokken aan me voorbij. Wat een heerlijk uitzicht een dag lang. Veel van de kindjes werden gedragen door vaders en moeders. In simpele draagdoeken, ingewikkelde draagdoeken, draagsystemen voor op de buik en op de rug. Met wakker om zich heen kijkende kindjes, met slapende kindjes en met verlegen kindjes die zich heerlijk onder moeders haar konden verbergen als die vreemde mevrouw te veel naar ze keek.
Een paar keer zat er een moeder gezellig op mijn stoel achter mijn kraam te voeden, kletsend met voorbijgangers, uitrustend, genietend. En niemand die raar keek van kindjes die gewoon de hele dag kregen wat ze nodig hadden aan aandacht of eten of nabijheid. De enige huil- en protestgeluiden kwamen van ondernemende dreumesen die werden gefrustreerd in hun pogingen om een kramenslooptocht te beginnen. En van het kindje die het maar niks vond dat ik in haar mondje wilde kijken of daar spruw te zien was. Heel verstandig kind: je laat een wildvreemde mevrouw niet zomaar bij je naar binnen kijken als je daar geen zin in hebt.
Bij mijn collega standhouders was een feest van ontmoeting en weerzien. Er zijn van die mensen die je een paar keer per jaar tegenkomt (en eigenlijk liever veel vaker zou zien) of mensen die je tot dan toe alleen virtueel hebt ontmoet. En stuk voor stuk mensen die een boodschap hebben of een product verkopen waar ouders die bewust en natuurlijk en groen met hun kinderen willen omgaan iets aan (kunnen) hebben.
Ik vind het vooral hartverwarmend dat er zoveel ouders zijn die nadenken over hoe ze met hun kinderen omgaan, wat ze hen te eten geven en hoe ze hen kleden. Dat er zoveel ouders die dat zo belangrijk vinden dat ze er een dag voor uittrekken, de moeite nemen om op reis te gaan met hun kinderen (en met mijn vijf kinderen in tien jaar weet ik precies hoeveel werk en wat voor een onderneming dat is!) en zich een dag lang bezig te houden met wat hen bezig houdt. Chapeau dus voor de organisatoren van dit jaarlijks weerkerende evenement, maar vooral chapeau voor al die ouders!
Eurolac Flits! met label ouderschap, vader, moeder

Uit de kast

Foto: Daniel Radcliffe als Harry Potter in het eerste deel van de Harry Potter filmserie, waarin hij zijn slaapkamer in de kast onder de trap heeft.
De roep om transparantie en openheid groeit. Burgers moeten weten wat overheden doen; werknemers moeten weten wat bestuurders doen; kiezers moeten weten wie wat aan wie betaald. In een samenleving waar niets meer privé is en iedereen alles over iedereen weet kunnen overheden, bestuurders en verkiezingskandidaten zich niet meer permitteren onderhandse en bedekte spelletjes te spelen. Wie het toch probeert wordt openlijk te kijk gezet of door een dappere klokkenluider aan de paal genageld. Van burgers wordt verwacht dat zij met open vizier door de wereld gaan en niemand mag zich meer met bedekt gelaat in het openbaar vertonen. Met één uitzondering natuurlijk. Baby’s. En peuters. Etende baby’s en peuters wel te verstaan. Of liever gezegd drinkende baby’s en peuters, nog preciezer: aan de borst drinkende baby’s en peuters. Die moeten hun gelaat en de borst waaraan zij drinken bedekken. Men verblikt of verbloost in het maatschappelijk leven niet van een flinke portie appetijtelijk en minder appetijtelijk bloot, zelfs niet van zeer onappetijtelijk bloot dat boven een broeksband uitkomt. Vrijwel blote billen en borsten, geen punt. Outfits waarbij de opgesneden pijpjes en het decolleté elkaar in de buurt van de navel tegenkomen, prima. Broeken die zo laag hangen dat je blij bent dat de drager een ingebouwd kapstokje heeft om hem nog enigszins omhoog te houden, ach ja, mode hè. Maar een baby die aan een borst drinkt … A jakkie bah. Voedende moeders worden verwezen naar het toilet of een viezig achterkamertje of hen wordt aangeraden in ’t vervolg maar liever thuis te blijven. Meer vooruitstrevende toeschouwers vinden borstvoeding geweldig, maar ze vinden wel dat niemand hoeft te zien wat je als voedende moeder en baby doet. Doek erover dus. Er zijn gewone omslagdoeken, draagdoeken en speciale ingenieuze anderhalfpersoonstenten. Nog afgezien van het feit dat het ridicuul is om onder een doek te gaan zitten eten of voeden, vestigt zo’n doek alleen maar meer de aandacht op het bezig zijn van iets geheims, iets stiekems. Net als iemand die op het strand probeert onopvallend onder een handdoek zijn badkleding te verwisselen. Iedereen kijkt en kijkt en wacht tot de handdoek valt op het meest spectaculaire moment.
Punt is natuurlijk dat iedereen het zo raar vindt, omdat je het nooit ziet. Nieuw=vreemd=raar=eng. Maar als we het allemaal maar weg blijven stoppen zal het nooit een normaal beeld worden. Voedende moeders moeten gewoon uit de kast komen. Bij anderen, die zich vanwege hun ideeën of om wie ze waren, moesten verstoppen is dat ook gelukt. Toen Harry Potter uit zijn kast kwam werd hij een grote tovenaar die de wereld redde. Moeders die met hun baby’s uit de kast komen redden de wereld van de ondergang van borstvoeding. Zij laten de wereld genieten van een voedende moeder die magische melk aan haar kind geeft en een kind die vol overgave en zonder zich zorgen te maken over wat de mensen wel niet zullen denken doet wat hij moet doen. Borstvoedende moeders en hun kinderen laten de volgende generatie ouders zien hoe dat gaat, een kind aan de borst. Nu zijn kindertjes op het KDV er nog niet aan gewend* en maar ‘’waar je mee omgaat wordt je mee besmet’’ en als je iets vaak genoeg ziet wordt het vanzelf normaal. Beginnend-puberende jongens moeten kindjes aan de borst zien in het normale leven. Ook al giechelen ze nu bij het idee dat ze een borst zien, ooit zullen ze een jonge vader zijn en de moeder van hun kind moeten steunen bij borstvoeding geven. Het helpt niet echt als ze dan nog steeds alleen maar allerlei verwarrende ideeën in hun onderbuikhersenen krijgen bij het zien van een borst. Beginnend-puberende meisje moeten zien dat die gênante, scheef groeiende en pijnlijke bobbels ooit een mooie functie zullen hebben, ook als ze er niet uitzien als een gefotoshopt model.
@PuurSpeelGoed: k ben voor niet-discreet voeden in het openbaar. Geniet zo van het zien van drinkende kindjes

*) @daanjelle: maar nog veel opvoedwerk te doen op KDV, hoe kunnen kinderen gewend raken aan langvoeden als ze het nergens zien?
Maartje: Universitair kantinevoeden bij Kenniscentrum Borstvoeding
Meer Eurolac Flits blogs met het thema openbaar voeden

Praatjesmakers

Behalve over de output (zie Poep- en plaspraatjes) worden ook over de input heel wat praatjes gemaakt. 1 borst per keer of juist 2 borsten per voeding? Minimaal zoveel minuten per kant of per voeding of juist maximaal zus of zo lang? Minimaal of juist maximaal x uur tussen 2 voedingen? Minimaal of maximaal x voedingen per 24 uur? Afnemend aantal voedingen met toenemend lichaamsgewicht of met toenemende leeftijd? Nooit in de rest van het leven wordt er nog zo over de manier, de inhoud, de frequentie en het voeding gedelibereerd als in de zuigelingentijd. En altijd over het kind, en vaak ook zijn moeder, heen. Als je het het kind vroeg, wist-ie het wel: ‘’Doe mij maar La Dolce Vita: bij mama zijn, dicht bij haar borst en haar hart en drinken als ik trek heb en stoppen als het genoeg is. Nu eens een lekker volle borst helemaal leegdrinken om de maag goed te vullen, dan eens loungen aan een lege borst en mezelf trakteren op slagroom. Een serieuze werkmannen maaltijd afwisselen met een diner-dansant.’’ En wat blijkt: als je kinderen hun gang laat gaan en ze onbeperkte toegang geeft tot de borst, nemen ze precies dat wat ze nodig hebben. Gesteld dat ze een goede techniek hebben. Alle zo vaak door allerlei mensen van elkaar nageprate praatjes, zonder wetenschappelijke of zelfs maar logische achtergrond kunnen we verder overlaten aan echte papagaaien. Overblijvende regels: direct na de geboorte komt baby bij moeder op de borst en blijft daar het overgrote deel van de volgende 24 uur. Moeder en kind worden zeker het eerste uur met rust gelaten (samen met vader*). Meest succesvolle houding is die waarbij moeder en kind zich beiden plezierig voelen. Opmerkelijk genoeg is dit vaak een houding waarbij de moeder half achterover ligt en de baby op zijn buik bovenop haar (Biological Nurturing). Moeder en baby bepalen samen wanneer gevoed wordt, hoe lang, hoe vaak en aan welke borst. Dag 2 mag een herhaling van de eerste 24 uur zijn. Dag 3 ook. Aangekleed mag, bloot mag. Moeder mag uiteraard ook nu en dan even iets privés doen, in welk geval vader de honneurs waarneemt. Het overgrote deel van de verzorging en de controles kunnen worden uitgevoerd terwijl baby bij moeder (of vader) is. Wanneer moeder (en vader) en kind de eerste paar dagen op deze manier doorbrengen zie je dat kindjes zich goed op temperatuur houden, goede suikerwaardes hebben (na de eerste uren, waarin heel erg lage suikerwaardes volkomen normaal zijn!), weinig gewicht verliezen en snel weer gaan groeien en dat ouders en kind elkaar snel leren kennen en elkaars taal leren verstaan. En dan kan borstvoeding net zo eenvoudig worden als ademhalen. Zonder regeltjes. Zonder praatjes. Met persoonlijke aandacht.
* Bij het verwijzen naar ‘’vader’’ lees: ‘’levenspartner van moeder’’

www.biologicalnurturing.nl

www.biologicalnurturing.com

Dan kan papa ook eens

Foto: Robert De Niro als Jack Byrnes in Meet the Fockers
De mens is een zoogdier. Zoogdieren zijn dieren waarvan de vrouwelijke exemplaren na het dragen en baren het nageslacht voeden met melk uit hun melkklieren. Afhankelijk van de gemiddelde worpgrootte hebben alle vrouwelijke zoogdieren 1 tot 6 paren melkklieren in evenwijdige lijnen aan de buikzijde van het lichaam tussen de voorste en achterste ledematen. De mannen, die zich in het geval van onze eigen soort graag het sterke geslacht noemen, dragen aan de voortplanting en zorg voor het nageslacht met veel plezier een dikke klodder sperma bij, de vrouwen ontvangen (meestal ook met plezier), dragen, baren en voeden. Toch hebben de mannelijk exemplaren van elke zoogdiersoort dezelfde melkklieren in aanleg meegekregen als hun vrouwelijke tegenhangers. Het verschil is de andere hormonale simulatie tijdens het geslachtsrijp worden. De mannelijke hormonen ondersteunen niet de groei en ontwikkeling van het melkklierweefsel zoals de vrouwelijke hormonen dat doen. Kennelijk was het evolutionair niet voordelig om beide ouders voor het voeden verantwoordelijk te maken. Er is 1 zoogdiersoort, een vleermuis, waarbij spontane mannelijke lactatie voorkomt. In vrijwel alle andere soorten komt het sporadisch en min of meer toevallig voor, mogelijk als gevolg van een verstoorde hormoonwerking. Er kan bijvoorbeeld een minuscule tumor in de hypofyse zitten (een prolactinoom) waardoor deze grote hoeveelheden prolactine gaat afgeven, met melkproductie als gevolg. Bij mensen komt het nogal eens voor dat medicijnen (sommige middelen voor de hartfunctie, sommige psychofarmaca, middelen tegen misselijkheid) verhoogde prolactineafgifte en dus melkproductie als bijwerking hebben. Storey et al (2000) stelden vast dat de hormoonhuishouding van de mannelijke, samenlevende partner van een zwangere vrouw verandert vanaf het einde van het eerste trimester tot enkele weken na de bevalling (met verschuivingen in de gehaltes aan prolactine, cortisol, estradiol en testosteron). Die hogere prolactinespiegels zouden best eens kunnen helpen bij vaders die ook willen borstvoeden. Want dat kan! Ook als je geen vleermuis bent. En zonder nepborsten met flessen en spenen erin verstopt. Gewoon: kind aan de borst. De stimulatie van tepel en tepelhof zorgt voor prikkeling van de hypofyse en afgifte van prolactine en oxytocine. Mannen die serieus overwegen om hun kind borstvoeding te geven zouden ook een relactatie of geïnduceerde lactatie protocol kunnen volgen.
Kunz TH, Hosken DJ: Male lactation: why, why not and is it care? Trends Ecol Evol. 2009 Feb;24(2):80-5. Epub 2008 Dec 25.
Swaminathan N: Strange but True: Males Can Lactate. Scientific American, September 6, 2007.
Breastfeeding men
Shanley L: Milkmen: Fathers Who Breastfeed

Vaders en grootmoeders

[Foto:
Mijn kleinzoon bij mij in de draagdoek, die daarvoor het laatst slaapplaats bood aan zijn jongste oom (1990)]
Borstvoeding is een relatie tussen 2 mensen die worden omringd door een sociaal netwerk. Elk van beide partners en beide partners samen hebben aparte relaties met de individuen uit het sociale netwerk. Het sociale netwerk is een belangrijke ondersteunende factor bij het beginnen met en doorgaan met borstvoeding. Diverse onderzoeken geven, niet verrassend, aan dat wie het dichtstbij staat de meeste invloed heeft. Dat zijn meestal de vader van het kind, c.q. de partner van de moeder, en de maternale grootmoeder.  Grassley&Eschiti (2008) deden een kwalitatief onderzoek naar wat moeders van hun moeders nodig hebben. De belangrijkste uitkomst kon worden samengevat met de behoefte aan een grootmoeder als borstvoeding-voorvechter, wat kan worden gedefinieerd met 2 thema’s: ‘’borstvoeding waarderen’’ en ‘’liefdevolle aanmoediging’’. 3 andere thema’s waren: ‘’ erkennen van drempels’’, ‘’nieuwste borstvoeding kennis’’ en ‘’confronteren met borstvoeding fabels’’. Grootmoeders nemen hun eigen, al dan niet succesvolle, ervaringen met borstvoeding mee en culturele opvattingen over borstvoeding. Deze kunnen soms negatief uitwerken. Zorgverleners worden daarom aangemoedigd ook de grootmoeder te betrekken in de informatie rondom borstvoeding. Shephard et al (2000) vonden dat moeders die flesvoeding geven en alle vaders in hun onderzoeksgroep minder kennis hadden over de gezondheidsaspecten van borstvoeding dan moeders die borstvoeding geven. Bij koppels die flesvoeding gaven bleken de vaders negatiever tegenover borstvoeding te staan dan de moeders. In zowel de borstvoeding als de flesvoeding groep hadden de vaders meer problemen met vrouwen die publiekelijk borstvoeding geven dan de moeders. Rempel&Rempel (2010) vonden dan juist weer dat vaders die zichzelf zien als actief lid van het borstvoeding team ertoe neigen zichzelf te informeren over borstvoeding om hun partner beter te kunnen coachen bij het geven van borstvoeding en zij waren meer geneigd mee te helpen in het huishouden en de kinderverzorging. Ook werkten zij actief aan het opbouwen van een band met kind baby op manieren die niet het voeden includeren.
Grassley J, Eschiti V: Grandmother breastfeeding support: what do mothers need and want? Birth. 2008 Dec;35(4):329-35.
Rempel LA, Rempel JK: The Breastfeeding Team: The Role of Involved Fathers in the Breastfeeding Family. J Hum Lact. 2010 Dec 20. [Epub ahead of print]
Shepherd CK, Power KG, Carter H: Examining the correspondence of breastfeeding and bottle-feeding couples' infant feeding attitudes. J Adv Nurs. 2000 Mar;31(3):651-60.

Borstvoedingshormonen en vaderschap

De zogenoemde borstvoedingshormonen werken niet alleen in moeders, maar ook in vaders en zorgen daar voor betere vader-vaardigheden. Dat is belangrijk, want een gebrek aan affectief vadergedrag kan leiden tot verminderd hersenfunctieontwikkeling bij kinderen (Ovtscharoff  et al 2006). Gordon et al onderzochten vadergedrag op verschillende leeftijden en zagen een duidelijk verband tussen bepaalde vormen van vadergedrag en hogere spiegels van prolactin en oxytocine, waarbij prolactine vooral een rol spelde bij gecoördineerd onderzoekend spel en oxytocine bij de synchronie in vader-kind affectie. Feldman, Gordon et al (2010) keken naar verschillen tussen vaders en moeders bij de interactie met hun kind. Zij concluderen dat vaders meer gelegenheid moeten krijgen om met hun kind bezig te zijn en lichamelijke affectie te tonen om de gewenste oxytocine respons te krijgen. Dit is vooral van belang in die situaties waarin de moeder minder in staat is om contact met haar kind te hebben, zoals bij PPD en prematuriteit.
Ilanit Gordon, Orna Zagoory-Sharon, James F. Leckman, Ruth Feldman, Prolactin, Oxytocin, and the development of paternal behavior across the first six months of fatherhood, Hormones and Behavior, 2010, 58(3):513-518
Ruth Feldman, Ilanit Gordon, Inna Schneiderman, Omri Weisman, Orna Zagoory-Sharon, Natural variations in maternal and paternal care are associated with systematic changes in oxytocin following parent-infant contact, Psychoneuroendocrinology, 2010, 35(8):1133-1141
Wladimir Ovtscharoff Jr., Carina Helmeke, Katharina Braun, Lack of paternal care affects synaptic development in the anterior cingulate cortex, Brain Research, 2006, 1116(1):58-63

Vaders zorgen voor goede borstvoeding

(07-08-2010)

Hoewel borstvoeding geven een aangeboren vermogen is voor vrijwel alle vrouwen, is het een aangeleerde vaardigheid, die voor veel vrouwen veel aandacht en doorzettingsvermogen vergt. Onderzoekers Tohotoa et al, van universiteiten van Perth, Australië, vonden in hun onderzoek dat de partner van de vrouw, in hun onderzoek veelal de vader van het kind, een zeer belangrijke rol speelt in dit leerproces.De ondervraagde ouders benadrukten dat de actieve steun en betrokkenheid van de vaders bij het geboorte proces en de voeding van de baby hoorden tot de belangrijkste factoren voor het welslagen van de borstvoeding.

Tohotoa J, Maycock B, Hauck YL, Howat P, Burns, Binns CW: Dads make a difference: an exploratory study of paternal support for breastfeeding in Perth, Western Australia. International Breastfeeding Journal 2009, 4:15