Uit de pas

Foto: John Hurt als The Fool en Laurence Olivier als King Lear in een verfilming van Shakespeare's King Lear
Op Facebook circuleert een foto* van een groepje kleine meisjes in balletkostuumpjes, mooie roze tutuutjes en balletschoentjes, allemaal in een mooie balletpose (of dat toch proberend), met een hand losjes op de leuning. Maar één meisje gebruikt die leuning als duikelstang en hangt er op de kop aan. Er is een kinderliedje** over een hele rij soldaatjes, keurig in ’t gelid en in de maat, maar het achterste soldaatje danst en doet maar mee voor de grap. In een herhaling van een Ellen DeGeneres Show moesten enkele vrouwen hun schoenen uitdoen voor een spelletje en één van hen had twee verschillende sokken aan. Mensen vinden dit grappig (als ze er geen schande van spreken) omdat het gaat om individuen die zich aan de conventie onttrekken. Die aangeven dat gewoontes geen universele natuurwetten zijn. Waar aan de ene kant gewoonten en regels nodig zijn om in een groep te kunnen samenleven, is uit de pas lopen ook nodig om de relativiteit te blijven zien en de individualiteit te vieren. Middeleeuwse koningen hadden daarvoor een zot in dienst. De zot was de enige die mocht zeggen wat hem voor de mond kwam, die tegen de conventie mocht ingaan.
Voor moeders die borstvoeding geven en voor hun kinderen is uit de pas lopen soms absoluut noodzakelijk. De regels en gewoonten van een samenleving kunnen namelijk soms zo’n richting gegaan zijn dat er niet meer mee te werken valt. Als een hele samenleving zegt dat baby’s om de zoveel uur moeten eten, mag een moeder een dansje doen en dat strak marcherende ritme doorbreken. Als de hele samenleving zegt dat moeders en kinderen in ene bepaalde houding moeten  zitten en liggen om te kunnen borstvoeden, maag een voedende moeder best eens op zijn kop aan het duikelrek gaan hangen. Als de hele samenleving zegt dat moeders die borstvoeding geven zich op een bepaalde manier moeten kleden, mag een voedende moeder gerust een tijgerprint beha dragen onder een roze polka dot bloes met een paars pied-de-poule bolerootje en van de bedekkende omslagdoek een zwierige ziguenerinnenrok maken.
Borstvoeding gaat namelijk het beste als moeder en kind gewoon hun ding doen en niet te veel luisteren naar wat men vindt of wat de conventie voorschrijft of waar goeroes met dikke boeken hun brood mee verdienen. Er zijn een paar grondregels waaraan niet getornd mag worden. Het kind moet voldoende melk krijgen om gezond te kunnen groeien en ontwikkelen. Moeder en kind moeten zich er goed bij voelen, comfortabel zijn en geen pijn hebben. Hoe moeder en kind samen invullen hoe ze aan die voorwaarden gaan voldoen moeten ze helemaal zelf weten. Wil moeder op zijn kop aan het duikelrek hangen terwijl ze voedt? Prima, zolang het maar geen pijn doet en baby de melk kan krijgen. Wil moeder haar kind in een draagdoek doen en dansend achter de muziek aan gaan? Geweldig, you go girl. Zolang beide er comfortabel en gelukkig mee zijn en de baby melk krijgt. Wil moeder eerst eens ideeën opdoen hoe andere moeders het hebben aangepakt en wat voor hun werkte? Grandioos, strak plan. Zoek een moedergroep op of een internetforum en kies jouw favoriet. Zolang moeder en kind zich er goed bij voelen en baby zijn melk krijgt.
Soms werkt het niet. Moeder doet haar ding, baby doet zijn ding, maar er is geen goede match. Te weinig comfort, pijn, te weinig melkoverdracht, onvoldoende groei, haperende ontwikkeling. Dat kan. Niets is perfect en soms worden moeders en kindjes niet volgens het bouwplan afgeleverd. Of moeder kan simpelweg niet vinden wat ‘’haar ding’’ is wat ze zou moeten of kunnen doen. Of baby zit door allerlei andere dingen niet lekker in zijn vel. In zulke gevallen kan het nodig zijn advies, hulp en ondersteuning te zoeken. Niet om nieuwe regels opgelegd te krijgen, maar om samen op zoek te gaan naar wat er hapert of aanloopt; welke fabrieksfout er mogelijk kan meespelen of welke omstandigheden tegenwerken. En om dan samen op zoek te gaan naar mogelijke oplossingen, werkzame hulpmiddelen en technieken, die mogelijk nog verder uit de pas lopen met de conventie dan wat moeder zelf al probeerde, maar mogelijk ook juist wel in de richting van de voorgeschreven routine gaan. Tot slot om al dan niet met die hulp te zien wat voor de moeder en haar baby hun nieuwe eigen ding om te doen is. De zorgverlener is duidelijk degene die zorgt geeft, het is geen wetgever en geen wetshandhaver. Soms kan de zorgverlener wel de Zot zijn, die op een aangename manier een minder aangename waarheid kan verwoorden. Dan nog is het aan de moeder en haar kind om de route te bepalen. In of uit de pas. Rechtop of ondersteboven. Met bij elkaar passende kledingstukken en hulpmiddelen of niet.
*) ''There are two kinds of people in the world: you and everyone else''
**) Zeventien dappere houten soldaatjes

liepen stijf en stram voorbij

Zeventien dappere houten soldaatjes

liepen achter elkaar in de rij

't Laatste soldaatje liep niet in de maat,

die liep te dansen midden op straat

't Laatste soldaatje liep mee voor de grap

tip tap tip tap tip tap stap stap

Spelregels

Foto” John Hurt die als Tom Rawlings in The Ghoul zich niet aan de spelregel hield dat mensen elkaar niet opeten.
Ik mag graag eens een spelletje spelen. Vroeger, in het pre-computer en -internet tijdperk, legde ik graag een kaartje. Patience meestal. Niet dat ik zo geduldig ben, maar omdat je dat alleen kan doen en dus niet opzoek hoefde te gaan naar een mede- of tegenspeler. Nu speel ik graag een online spelletje. Soms patience-achtige, soms vier-op-een-rij-variaties. Die speel je wel niet alleen, maar je hoeft evengoed niet op een medespeler te wachten. Dat doet de computer wel, die onthoudt wat ik speelde en zoekt daar later een tegenstander bij zodra iemand anders ergens op de wereld besluit ook een spelletje te willen spelen. een nadeel van op de computer spelen is dat je niet kan vals spelen. En dus komt je spelletje vaak niet uit. Of is dat juist een voordeel, die ingebouwde valsspeelbeveiliging?
Bij een kaartspelletje dat je in je eentje speelt is vals spelen alleen maar jezelf voor de gek houden natuurlijk. Je hebt er uiteindelijk alleen jezelf mee en schaadt geen ander. Spelregels in alle andere situaties waar meer dan één mens betrokken is zijn wel bedoeld om gerespecteerd te worden. In alle diersoorten zie je dat het fout gaat op het moment dat een individu zich niet aan de regels van het spel houdt. Of als individuen van verschillende soorten elkaars spelregels niet kennen. Wel eens een kat en een hond gezien die beide met hun staart naar elkaar zwaaien?
Nee, in het intermenselijk verkeer is het maar beter je wel aan de spelregels te houden. Het voorkomt op zijn minst misverstand van het staart-zwaaien soort. In de meer serieuze omstandigheden kan het levens redden. Zo hebben we een serie spelregels die ons beletten elkaar kwaad te doen, te doden en op te eten. Opeten van andere mensen is heus een slecht idee: het maakt de op te eten persoon op zijn minst kapot, maar ook de eter kan er ernstig ziek van worden en er uiteindelijk aan doodgaan. Soort van gekkekoeienziekte krijg je ervan, net als koeien die gemalen soortgenoten in hun voer krijgen. Het levert wel spannende verhalen en films op. Dat dan weer wel.
Mijn spelregels in verband met bloggen zijn onder andere dat ik elke dag, of zo dicht daarbij als mogelijk is, een blog schrijf over borstvoeding of op zijn minst over opvoeding en als dat niet lukt over intermenselijke interacties. Dit blog is mijn spel, met mijn spelregels, dat moge duidelijk zijn. Ik heb gelijk in die spelregels al achterdeurtjes voor toegestaan vals spelen in gebouwd. Want dat bloggen elke dag, da tis wel eens moeilijk. Andere verplichtingen, waar andere mensen bij betrokken zijn laten minder ruimte voor het verbreden van de spelregels in mijn voordeel. Ook het schrijven over borstvoeding elke dag weer lukt niet altijd. Soms dringen andere inspiraties zich met meer geweld op of is er iets in de actualiteit of de waan van de dag iets dat schreeuwt om een stukje. En soms zit ik echt in de vroege ochtend klaar met een idee voor een stukje over borstvoeding, heel serieus en to-the-point, maar dan blijkt er ineens een ander verhaal te zijn dat vertelt wil worden. Dan lijkt mijn toetsenbord wel een Ouija bord dat zijn eigen gang gaat en mijn vingers leidt.
En soms, lieve lezer, lap ik alles aan mijn laars, inclusief mijn eigen spelregels en schrijf een keer helemaal niet. Of een onzinverhaal. Zoals vandaag. Want, mijn wijze moeder zei al: ‘’ Jede Konsequenz führt zum Teufel‘‘, zelfs je consequent aan alle spelregels houden. Zelfs die van je zelf. De enige spelregel die wat mij betreft zeer consequent moet worden aangehouden is die om andere mensen geen kwaad te doen, ze niet te doden en ze zeker niet op te eten. Dat zijn er dus drie. Hoe inconsequent.

Hockey

Hockey is een sport die in allerlei vormen net zo oud en wijdverbreid is als voetbal. Kennelijk voelen en voelden mensen altijd en overal de behoefte om met de voet of een voorwerp ergens tegenaan te schoppen of slaan. Polo is een soort hockey te paard, hockey zonder paarden kan op een grasveld, kunststofveld, zand of ijs worden gespeeld. Sommige variaties slaan de bal niet over de grond, maar door de lucht. Door de zwaaiende stokken en de relatief kleine, harde voorwerpen die door de hefboomwerking van de stok extra vaart en impuls krijgen is het een sport waar blessurerisico’s ingebouwd zijn. In de moderne vormen zijn dan ook allerlei spelregels en beschermingsmiddelen ingebouwd om die risico’s te verkleinen.
Naar aanleiding van mijn stukje over voetbal gisteren vertelde iemand me dat voetbal een poosje verboden is geweest omdat er te veel, waaronder soms dodelijke, slachtoffers vielen. Later werd het weer toegestaan, maar dan met beveiligende spelregels. Iets dergelijks is ook met hockey aan de hand geweest. Spelregels zijn dus nodig om het spel goed te laten verlopen, ruzie over verschillende interpretaties te voorkomen en om het spel veilig te houden. U voelt hem al aankomen: ook bij borstvoeding zijn spelregels om alles goed te laten verlopen, tegenstrijdige interpretaties te voorkomen en ervoor te zorgen dat de spelers er gezond uitkomen.
De spelregels voor borstvoeding liggen vast in de menselijke blauwdruk: de aanleg van de organen, het functioneren van die organen, de faciliterende hormonen en bijbehorende instincten en reflexen vormen samen het grote raamwerk van universele spelregels. Het probleem is dat alle plaatselijke afdelingen hun eigen interpretatie van die spelregels hebben en er eigen regels aan toevoegen of bestaande regels vervangen door eigen invulling. Soms zijn die aangepaste regels een reactie op de omstandigheden van het speelveld: de omstandigheden waarin bijvoorbeeld westerse vrouwen in onze tijd voor hun kinderen moeten zorgen en ze voeden, maken het moeilijk zich te houden aan de universele grondregels.
Er zijn ook westerse landen waar ze niet de regels zijn gaan aanpassen aan de omgeving, maar de omgeving aan de regels. In Scandinavische landen krijgen vrouwen de ruimte, tijd en mogelijkheid om wel volgens de aloude en universele regels hun kinderen te verzorgen en voeden. En dat brengt die landen niet aan de bedelstaf en schuift vrouwen niet terug in de aanrechtkastjes, want deze landen staan net als Nederland (maar niet België) in de top tien van best presterende landen* op punt van geluksbeleving, inkomen, gebrek aan armoede en volksgezondheid.
*)OECD Better Life Index

Olympiade

Afbeelding: iconisch: borstvoeding als olympische prestatie
Zwanger zijn en vervolgens een kind baren wordt wel vergeleken met een Olympische duursport. Die Olympische prestatie wordt als het aan het lichaam van de moeder en aan de baby ligt afgerond met een lange en intensieve cooling down: borstvoeding. Ter ere van de Olympische Spelen en van de Olympische prestatie die elke vrouw levert als zij moeder wordt zolang de Spelen duren elke dag een stukje met een olympische sport als thema en afbeelding. Deze serie begon met een Proloog op 26 juli.