Extraatjes

Foto: Justin Timberlake als Dylan en Mila Kunis als Jamie in  Friends with Benefits (2011). Vrienden met voordelen, of met onverwachte extraatjes.

Niets voor niets  en voor niets gaat de zon op. Maar soms krijg je wel eens ongevraagde extraatjes. Zo hebben sommige vrouwen meer dan twee borsten, of tepels, of setjes klierweefsel. Soms ook nog eens op onverwachte plaatsen, zoals de oksels of de dijen. De natuur staat voor niks  en in sommige exemplaren bouwt die natuur wat extra reserve in. Vandaag dus over meer dan waarom je vroeg.

De prachtige mamahond op de illustratie rechts (zo te zien heeft ze haar pups via een keizersnede gehad) ligt er relaxed bij (helemaal in to Biological Nurturing) terwijl haar pups aan het drinken zijn, netjes in twee rijtjes. Dat past precies zo aan die nette rijtjes spenen. Die twee rijen liggen ter weerszijden van haar middenlijn, ongeveer tussen de voor- en de achterpoten. De lijnen heten de melklijsten en ze lopen vanaf de binnenkant van het bovenste deel van de voorste ledematen tot de binnenkant van het bovenste deel van de achterste ledematen. Dat is in principe zo bij elk zoogdier. Ook bij mensen. Bij ons lopen de melklijsten van net voorbij de oksel binnenin de bovenarm, via de oksel langs de plaats van de normale borsten iets schuin naar het midden tot ze ter weerszijde van de navel passeren en via de liezen uitkomen in de binnenkant van de dijen. Die beide lijnen bieden over de hele lengte potentie voor het plaatsen van melkklierweefsels. Per zoogdiersoort is in de  blauwdruk vastgelegd waar op de melklijsten de melkklieren met hun kanalenstelsel en uitgangen komen en hoeveel paren er zullen zijn.

Bij sommige soorten worden bijna de hele melklijsten gebruikt en staan er meerdere paren spenen op de buik en borstkas. Meestal is het aantal borstjes iets meer dan het gemiddelde aantal jongen in een worp. De paren aan de uiteinden zijn vaak wat minder ontwikkeld dan die in het midden. Bij sommige soorten zitten er 1 of twee paren aan de uiteinden tussen de achterpoten Die noemen we dan uiers en die zijn handig om gemolken te worden) en bij andere soorten enkel een paar tussen de voorpoten, zoals bij de mens, maar ook bij andere primaten, olifanten en beren.  Twee is voor onze soort precies genoeg, want onze gemiddelde worp is één, met soms twee tegelijk. De grotere meerlingen zijn zeldzamer en daar moet dan wat worden geïmproviseerd

Maar, wat er ook in die menselijke blauwdruk staat, die melklijsten met al die mogelijkheden liggen er ook en soms is de aanleg wat uitbundiger van aard en komen er ook borsten of delen daarvan op andere plaatsen op die melklijsten. Ook andere onderdelen worden wel eens buiten de blauwdruk om uit vroegere bouwplannen opgediept, zoals zwemvliesjes tussen tenen of vingers of een staartje. En dus zijn er vrouwen met extra tepels in de oksels of naast de navel of net onder de liezen. Of met extra klierclusters in de bovenarm of oksel. Of met compleet functionerende borsten in oksel of op de dij. Dat zou heel handig kunnen zijn als je een drieling hebt, maar over het algemeen is het lastig.

Soms zit een extra tepel pal naast de gewone tepel. Dat zou verder niet in de weg zitten als het er niet voor zorgde dat de baby wel een heel erg grote hap moet maken om die dubbele tepel in de mond te krijgen. Op andere plaatsen worden extra tepels vaak niet eens opgemerkt. Of, beter gezegd, wel opgemerkt, maar niet als tepel herkend. Ze zien er uit als een wat vreemde moedervlek, wrat of zoiets. De extra borsten (met of zonder uitgangen, c.q. tepels) kunnen voor heel wat meer last zorgen. Nadat er een kind is geboren en het hormonen circus klaar is voor het maken en laten stromen van melk, doen die extra borsten namelijk ijverig mee. Als er een uitgang is, zal de melk waarschijnlijk gaan lekken en kan de gemaakte melk er in elk geval uitstromen of uit gehaald worden. Met een beetje beleid kan de productie in die extra borst worden stilgelegd en dan is de last snel over. Na de eerste dagen is de productie immers afhankelijk van de vraag. Maar borsten zonder uitgangen zijn een stuk lastiger. De gemaakte melk kan er niet uit. Het duurt een paar dagen voor de melk niet meer automatisch gemaakt wordt onder invloed van de hormonen en dus zal er zich een hoeveelheid melk in die extra borst gaan ophopen. Dit geeft verschijnselen van stuwing, verstopping en zelfs borstontsteking.

De oplossing is dan en stuk ingewikkelder, want alle raadgevingen voor het verhelpen van verstopte melkkanalen en borstontstekingen gaan allemaal uit van leegmaken en de melk laten stromen. Dat gaat hier niet lukken en dus moet er een andere aanpak komen. Niet masseren en stimuleren, maar zoveel mogelijk met rust laten. Geen warmte, maar juist koele kompressen. Eventueel pijnstillers gebruiken met een ontstekingsremmende werking om de zwelling te verminderen. De koele kompressen kunnen doeken zijn die zijn geweekt in een koude thee van salie, maar ook gewone hot-coldpacks uit de vriezer kunnen in dit geval werken. Zorg altijd wel voor een laagje textiel tussen huid en bevroren kompres om bevriezingswonden te voorkomen.

Programma

Foto: David Blue (L) als ICT-geek-vampier Logan Griffen in  Moonlight (2007–2008) (met Alex O'Loughlin (R) als Mick St. John, vampier, prive detective)

Met de computer hebben we de term programmeren geleerd. Om een computer te laten werken, moeten er programma’s worden geschreven. Een programma is voor de computer zelf zijn handboek. Het vertelt de computer wat hij op welk moment op welke manier in reactie op welke opdracht moet doen. Een computer die geen opdracht krijgt, kan niets doen, evenmin als een computer die een verkeerde opdracht krijgt. Op een verkeerde opdracht kan een foutmelding volgen of het systeem kan vastlopen of rare dingen gaan doen. Dat is het moment dat je ICT belt en de geek aan de andere kant van de telefoon je vraagt of alle stekkers aangesloten zijn en of je al eens alles uit en weer aan gezet hebt. Als je dat braaf hebt gedaan en het probleem blijft, dan wil dat zeggen dat er iets in het programma niet goed zit of in de communicatie met het programma. Je doet zelf iets fout of het programma is ziek: een virus opgelopen of er is iets versleten. Net een mens, zo’n computer, eigenlijk.

Ook een mens komt geprogrammeerd ter wereld. Meestal noem ik het de blauwdruk, maar een programma kan je het ook noemen. In dat programma staat beschreven hoe alle organen werken, wat hun brandstof is en of welke vormen van plan B er zijn als die primaire brandstof er niet is. Ook de voorkeuren voor het onderhoud en ontwikkeling zijn aangegeven. Als nu de gebruiker van dat lichaam zoveel mogelijk de door de programmeur aangegeven producten gebruikt (ja, precies, die van het eigen merk, niet de look-a-likes!) blijft het risico voor malfunctie het laagst. Hoe sterker de afwijking van het programma, hoe groter de kans dat er iets vastloopt. Als je pech hebt met een niet zo goed geschreven programma te zijn opgescheept, kun je dat proberen te verhelpen of er het beste van maken.

Een voorbeeld van een programmaonderdeel van het apparaat mens is de werking van de darmen en de rest van de spijsvertering. Dat is nogal een ingewikkeld onderdeel en het communiceert met allerlei andere onderdelen. De darm levert grondstoffen en brandstoffen voor andere onderdelen en voert van sommige onderdelen en systemen het afval af. Als de darm goed geprogrammeerd is en hij met de juiste materialen kan werken, is het een fantastisch systeem dat de rest van de organen en systemen lekker aan de gang houdt. Maar het staat bloot aan kleinere en grotere fouten in de programmeertaal en is bevattelijk voor virussen (en ander kleine verstoorders). Er is een mooi back-up systeem in de vorm van allerlei beveiligingsprogramma’s. Zo zijn er de pre- en probiotica die zorgen voor een gezonde omgeving waarin de darm zijn werk goed kan doen. Die pre- en probiotica leven en onderhouden zichzelf in de darm en er worden regelmatig aanvullingen geleverd met het voedsel.

Met dat voedsel nu gaat het vaak fout. Een typisch modern Westers eetpatroon kan een tekort aan pre- en probiotica en andere levendige cellen bevatten. Tegelijk zitten er in dat voedsel vaak wel allerlei overbodige en functie verstorende onderdelen. Daardoor kunnen allerlei min of meer vage klachten ontstaan, die inmiddels zo vaak voorkomen dat ze als normale functie worden gezien. Een ander gevolg kan zijn het steeds vaker, en naar het lijkt ernstiger, voorkomen van allergieën. Moeders met een niet optimaal functionerende darm kunnen daarbij via die darm te grote voedselpartikels doorlaten, en ze via de bloedbaan in hun melk laten komen. Deze voedselpartikels zijn vaak nog herkenbare eiwitstructuren (nog herkenbaar als komend van een koe of van de sojaboon bijvoorbeeld) en zijn voor een zuigeling die nog enkel menselijke melk kan verwerken (volgens zijn eigen programmering) vaak allergeen.

Nu hadden er mensen gedacht dat je dus die darmflora moet versterken om allergieën te bestrijden. En dus kregen moeders en zuigelingen probiotica supplementen in de hoop daarmee astma te kunnen voorkomen of verhelpen. Helaas heeft een vergelijkend literatuuronderzoek (een meta analyse door Azad et al, 2013) nu aangetoond dat dat zo niet werkt. Niet voor astma in elk geval. Sommige soorten probiotica lijken sommige soorten van allergische sensitisatie te bevorderen en andere lijken dat te verminderen (Elazab et al, 2013). Waarschijnlijk hebben we meer baat bij een meer op ons programma toegespitse voedselkeuze voor moeder en borstvoeding au naturel voor de baby.

Azad MB ,Coneys JG ,Kozyrskyj AL ,Field CJ ,Ramsey CD ,Becker AB ,et al. Probiotic supplementation during pregnancy or infancy for the prevention of asthma and wheeze: systematic review and meta-analysis. BMJ 2013;347:f6471
Elazab N, Mendy A, Gasana J, Vieira ER, Quizon A, Forno E: Probiotic administration in early life, atopy, and asthma: a meta-analysis of clinical trials. Pediatrics. 2013 Sep;132(3):e666-76. doi: 10.1542/peds.2013-0246. Epub 2013 Aug 19.

Kooi

Foto: Hank Azaria als Agador, Gene Hackman als Sen. Kevin Keeley, Dianne Wiest als Louise Keeley en Christine Baranski als Katherine Archer in The Birdcage (1996)
Ik begin dit verhaaltje met dank aan Christa Wiersma-Schaap die dit citaat op mijn Facebook tijdlijn plaatste: (Alejandro Jodorowski:) ‘’Birds born in a cage think flying is a disease.’’

Alle opvattingen en ideeën die een mens heeft komen voort uit een bepaald perspectief, een bepaalde en bepalende context. Wat je ziet is wat je weet en zolang je geen middelen hebt om verder te kijken dan je eigen kooi is alles wat niet binnen de kooi past vreemd, afwijkend, mogelijk eng en waarschijnlijk gevaarlijk. Alleen het bekende is veilig. Als de kooi waarin een vrouw opgroeit een bepaald beeld over moederschap laat zien, zal zij andere vormen van moederen eerder vreemd en mogelijk beangstigend vinden.

Verwachtingen, ideeën en opvattingen van mensen zijn immers een projectie van hun perceptie van de werkelijkheid, zoals vormgegeven door de kooi waarin ze opgroeien. Maar wij zijn geen vogels en wij kunnen door de spijlen van de kooi heen kijken en zien dat daarbuiten nog een heel andere wereld is. En we kunnen, als we dat willen de kooi openmaken, en naar buiten gaan, onze vleugels uitslaan en ondervinden dat er heel wat meer mogelijkheden zijn dan die in de benauwdheid van de kooi. Vliegen blijkt helemaal geen ziekte te zijn, maar een mogelijkheid die de wereld grote maakt en de mogelijkheden eindeloos uitbreidt.

Ons maatschappelijk kooitje leert ons dat baby’s om de paar uur een flinke maaltijd naar binnen werken en tussendoor slapen. Dat zij slapen in hun eigen bed en binnen enkele maanden hun ouders in de nacht niet meer lastig vallen. Dat ze er alles aan doen om hun zin te krijgen en hun ouders naar hun schattige kleine hand te zetten. Dat alles wat ze goed doen hun eigen verdienste is en alles wat ze fout doen de schuld van de moeder. En dat alles wat ze anders doen dan dit beeld een ziekte is, net als vliegen is voor de gekooide vogel.

Een baby die net geboren is, heeft nog geen weet van het maatschappelijke kooitje en dit kooi-perspectief, heeft geen idee wat maatschappelijk aanvaardbaar gedrag voor baby’s is. Zijn perspectief is dat wat hij in zijn DNA, in zijn genen heeft meegekregen. Zijn perspectief is dat van het evolutionair geperfectioneerde systeem. Dat perspectief spreekt van nabijheid, liefde, lijfelijkheid, onbeperkt eten en slapen, wanneer en hoe veel dat nodig is.

Het is de gelukkige baby die zonder kooitje mag opgroeien, met als enige tralies de armen van zijn moeder of zijn vader. Tralies die zich als de tijd daar is, soepel laten openbuigen om de wereld erbuiten in te gaan. In vol vertrouwen dat de wereld daarbuiten goed is; in vol vertrouwen op eigen kunnen. Eerst koesteren en daarna met rust laten*, daarmee krijg je kinderen die vrij als een ongekooide vogel zijn en hun vleugels kunnen en durven uitslaan.

*) Jay Griffiths: Why parents should leave their kids alone.  The Guardian, 4 mei 2013

Rrr …

Foto: Tim Curry als de konkelende boosaardige Kardinaal Richelieu in  The Three Musketeers (1993)

Rust, reinheid, regelmaat. Generaties lang was dat de Gouden Standaard voor kinderverzorging en -opvoeding.  Alle op zijn tijd en een tijd voor alles. De Gouden Eeuw van het dag- en weekrooster. Moeder de vrouw deed er braaf aan mee: maandag wasdag, woensdag gehaktdag en zaterdag iedereen in bad, zodat je op zondag schoon in de kerk zat. Na een strak georkestreerd ontbijt en vóór de koffie werd een vaste volgorde van huishoudelijke taken uitgevoerd, hetzelfde tussen de koffie en het middageten. Het avondeten stond op tafel op het moment dat het Hoofd Van Het gezin zijn sleutel in het slot stak. Uiteraard moest de baby ook in een strak schema worden gedwongen, anders liep de hele boel in het honderd, en zo veranderde huishouden en gezin in een goed geolied machientje, RrrRrrRrr.

Men was ervan overtuigd was dat het noodzakelijk was om een strakke orde en regelmaat te handhaven om als mens beschaafd te kunnen leven. Eten en slapen deed je omdat het daarvoor tijd was, niet omdat je honger of slaap had. Voor de grote mensen is die drang naar orde en regelmaat wat losgelaten. De meeste mensen eten en drinken de hele dag door. Noteer voor de grap eens in een doorsnee periode van 24 uur elke keer dat er iets je mond in gaat aan eten, drinken, snack en snoep, elke slok water, kop koffie of borrel. Het gemiddelde zal voor de meeste mensen eerder rond de tien of twaalf liggen dan rond de vier tot zes. Ik zie het aan mijn cursisten en studenten tijdens studiedagen. Om de twee uur is afwisselend een korte en lange pauze, maar de meerderheid heeft wat te drinken, eten of snoepen staan om die twee uren te overbruggen. Dat is altijd prachtig illustratiemateriaal als ik  het over de slaap- en voedingsfrequentie van baby’s heb.

Baby’s hebben die regeldrang nog niet, die luisteren nog naar hun ingebouwde rooster. Daar blijkt eigenlijk ook een boel regelmaat in te zitten, alleen is de frequentie hoger dan bij het babyverzorgingsboekschema. Vaker een slaapje, vaker een maaltje. En vooral ook knuffelslokjes en inslaapslokjes en troostslokjes. En slokjes voor het zomaar. En dan nog eentje omdat mama zo lief is. Je hoort hem haast snorren van genoegen, RrrRrrRrr

Mensen zijn gemaakt om vaak een beetje te eten. Af en toe eens een grotere maaltijd tussen door, maar niet te groot. Daar wordt de maag ongemakkelijk van en de darmen ook. Dat verteert niet lekker. Dat geldt voor groot en klein, maar groot is dat vaak vergeten. Klein weet het nog, maar wordt nog al te vaak in dat andere patroon gedwongen. Groot wordt voorgehouden dat vaak een beetje eten grazen is en dat dat slecht is. Mijn mond hangt af en toe open van verbazing, verwondering en verbijstering bij het aanschouwen van het grote, grootse en groteske vermogen van de mens om de zaken om te draaien, binnenstebuiten te keren en te denken dat het zo hoort. Hoe meer ik me verdiep in de biologische mens en de denkende mens, hoe meer het geheel gaat lijken op een absurdistische roman. Dat geratel? O, u hoort mijn hersenradertjes draaien, RrrRrrRrr.

RRR ofwel De Drie Erren. Dat klinkt als De Drie Musketiers. De Drie Musketiers die vochten tegen onrecht en verdraaide waarheden, met name in de persoon van de valse kardinaal Richelieu. Dat vraagt een sterke inzet en samenwerking. Laten we eens zien of we die Drie Erren toch nog kunnen inzetten voor de goede zaak.
Rust. Wel, ja, natuurlijk heeft een baby rust nodig. Stop met al die herrie, die felle kleuren en die flitsende beelden om hem heen. Laat baby in alle rust bij zijn moeder, aan of bij haar borst en haar hart. Rust door prikkelreductie en veiligheid.
De tweede R van Reinheid. Nu, daar kan niemand op tegen zijn. Maar die reinheid zit hem ook in het geven van rein voedsel, dat, liever dan zijn darmen te vervuilen, die darmen schoonhoudt. Geen valse voorspiegelingen en schijnheilig ge-aai, maar zuivere en reine borstvoeding.
Tot slot de R van Regelmaat. Dat is een makkie, want niets biedt meer regelmaat dan de hartslag van zijn moeder en de zeer regelmatige aanvoer van melk uit haar borsten. Dat is dus geregeld. De Drie Erren compleet.

Maar wacht, was er niet een vierde musketier? Juist. Die dus. Er is ook een vierde Er: die van respect. Respect voor het leven, respect voor het kind als volwaardig en uniek persoon. Respect voor je eigen instincten als moeder. Respect in zijn oorspronkelijke betekenis van een verdiend hoogachten en bedachtzaam in aanmerking nemend. Dat houdt de radertjes als van een goed geolied machientje aan het draaien. RrrrRrrrRrrr.
Eurolac Flits! met label respect, geloven, blauwdruk. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Fratsen

Foto: Charles Chaplin als 'A Factory Worker' in  Modern Times (1936)
Een collega belt me. Ze moet even stoom afblazen. Haar verhaal is heel herkenbaar. De frustratie over onnodige problemen met onnodige oplossingen die borstvoeding onnodig moeilijk maken. Precies de thema’s van de afgelopen twee blogs. Wij zijn allebei van de vroegste lichting lactatiekundigen in Nederland en we komen allebei uit hetzelfde vrijwilligersnest. We waren het helemaal met elkaar eens: vroeger was er geen reflux en geen overproductie. Natuurlijk spuugden kindjes ook toen wel eens een mondje of een flinke plens melk uit. Dat is waarom in de babyuitzet een hele stapel spuugdoekjes was voorzien. En natuurlijk liep bij moeders vraag en aanbod ook niet altijd direct gelijk op. Er waren toen natuurlijk ook problemen: kapotte tepels, borstontstekingen en niet genoeg melk (of het vermoeden daarvan) zijn er altijd geweest. En ook toen al werden die vaak veroorzaakt door een verkeerde aanpak van borstvoeding en ridicule regeltjes. Het feit dát er problemen zijn was dan ook niet onze grootste frustratie in dat telefoongesprek. Problemen bij borstvoeding is ons vak, dus die verwachten we. Nee, het belangrijkste pijnpunt was dat soms de verkeerde regels en adviezen aan moeders met problemen, al die rare fratsen, niet van anderen komen, maar van vakgenoten.
De frustratie deze keer was beleid dat leidt tot overproductie en de ingewikkelde procedures die vervolgens die overproductie weer in toom moeten krijgen. De belangrijkste oorzaak van overproductie is niet een fout in de aanleg bij de moeder of een overactief hormonaal systeem, maar simpelweg verkeerd beleid. Het gros van de borsten die al te overdadig melk maken doen dit omdat ze gewoon doen wat er van ze wordt gevraagd. Men zou dit dan wellicht ook beter niet overproductie moeten noemen, maar overstimulatie. Bij een meerderheid van de moeders die ik de afgelopen tijd zag en sprak was er sprake van voortdurende overstimulatie van de borsten tijdens het voeden. Constant mee masseren of borstcompressie tijdens een volkomen normale voeding. Het kind als hij even pauzeert stimuleren verder te drinken. Het kind wakker houden als hij in slaap sukkelt om de voeding langer te maken en de intake te vergroten. Allemaal fratsen.
Bij navraag doen de meeste van deze moeders dit niet omdat dat henzelf zo’n goed idee lijkt, maar omdat ze dat zo geleerd hebben. Want een voeding moet voldoende lang duren en er moet al die tijd actief worden gedronken, is de les die zij leerden, ander krijgt de baby niet de Vette Achtermelk en zullen Erge Dingen gebeuren. Ik krijg daar dus helemaal de kriebels van. Het kan nooit de bedoeling zijn dat moeders in volledige concentratie en met volledig alles uitsluitende focus en volgens strak voorgeschreven technieken hun kind moeten voeden. Ik heb datzelfde gevoel bij alle soorten voedingsleer waarbij je ook elke maaltijd moet berekenen, bepaalde voedingsmiddelen wel of absoluut niet moet combineren en vooral nooit zomaar voor de lol en het lekker iets in je mond stoppen. Ooit een koe in de wei bezig gezien met het nauwkeurig inspecteren van de grasjes en kruidjes en de verschillende nutriënten bij elkaar combineren en berekenen of alles wel klopt? Ooit een moederbeer bezig gezien met het wakker schudden van haar pups en het knijpen in haar borsten? En geloof maar dat die berenpups echt behoefte hebben aan zeer vette melk. En die vette melk krijgen ze zonder rare fratsen uit te halen.
Belangrijke, levensbepalende lichamelijke functies gaan over het algemeen volkomen vanzelf en ongemerkt door. Of ze gaan makkelijk en vanzelfsprekend en brengen plezier en genot. Als aan een paar basisvoorwaarden is voldaan kun je het zijn eigen gang laten gaan en komt het vanzelf goed. Een belangrijke reden voor het doorslaande succes van zoogdieren is dat het zo makkelijk gaat, dat zoogdiermama’s er niet bij hoeven nadenken, geen ingewikkelde dingen hoeven te doen, geen rare fratsen hoeven uithalen die het grootste deel van hun aandacht opeisen. Aandacht die ze dan niet meer aan andere dingen kunnen besteden. Zoogdiermama’s kunnen zich dat namelijk niet permitteren om zoveel tijd en aandacht te geven aan het simpele voeden van de jongen. Dat is evolutionair oneconomisch, want het verlaagt hun eigen overlevingskansen. Het idee van dat zogen van zoogdieren is dat het allemaal vanzelf gaat, weinig energie kost en toch plezierig is om te doen. Zonder rare fratsen zoals schema’s, werkmodellen en toestellen.
Al dat gefruts, geprik, geknijp en gedoe tijdens het drinken geeft allemaal verkeerde signalen aan de moeder, aan het kind en aan de borsten. Zowel de samenstelling van de melk, als de bouw en werking van het spijsverteringssysteem en de lichamelijke ontwikkeling van het kind en zijn hersenontwikkeling geven aan dat een mensenkind veelvuldige kleine voedingen nodig heeft. Bij frequente stimulans van de borsten, bij frequente afname van kleine hoeveelheden melk wordt de hoeveelheid aan te maken melk het makkelijkst afgestemd op de vraag en is de samenstelling het best afgestemd op wat een kind nodig heeft. Frequente kleine voedingen zorgen voor een optimaal werkende spijsvertering en een ononderbroken toestroom van brandstof voor de hersenen. Het intensieve contact tussen moeder en kind zorgt voor ruime stimulatie van de hersenen voor een zo volledig mogelijke ontplooiing. Als de omstandigheden goed zijn en het kind in staat wordt gesteld zijn instincten en reflexen te volgen zal dit alles leiden tot een vanzelfsprekend gebeuren en een plezier voor moeder en kind. Moeder zal daarbij ook nog tijd en energie overhouden om haar eigen ding te doen. Met haar kind aan de borst, op de arm, op de rug. Zonder fratsen en gedoe.
Eurolac Flits! met label aanbevelingen, regels, richtlijn, blauwdruk. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Buitengewoon

Foto: Patricia Arquette als het medium Allison Dubois en Maria Lark als eveneens aparte dochter Bridgette Dubois in Medium.
De laatste detectives in mijn rijtje zijn die, die niet zozeer in een vreemde omgeving met vreemde dingen bezig zijn, maar die zelf een beetje vreemd zijn. Buitengewoon, paranormaal, of werken met het paranormale. Voorbeelden in filmisch opzicht zijn er niet veel. Buitengewone vrouwen genoeg, maar die houden zich meer met staande blijven en vechten bezig dan met onderzoeken  en de meeste het paranormale onderzoekende of paranormale onderzoekers zijn mannen (leuke mannen, meestal, maar niet passend in dit thema van vrouwelijke onderzoekers). Met uitzondering natuurlijk van de zo gewoontjes ogende Allison Dubois, het mysterie oplossende medium in Medium (zie foto). Verder moet u het stellen met voorbeelden uit de boekenwereld. Een van mijn favoriete auteurs, Charlaine Harrison (bekend als auteur van de boeken waarop de TV serie True Blood is gebaseerd, en die ook een serie heeft  geschreven met de  vrouwelijke amateur detective Aurora Teagarden) beschreef de avonturen van Harper Connelly, die na door de bliksem getroffen te zijn lijken kan vinden en de doodsoorzaak achterhaalt. Een andere leverancier van dit genre verhalen is Laurell K. Hamilton met een vampier jagende Anita Blake en de feeënkoningin Merry Gentry die misdaden in de wereld van sprookjesfiguren oplost, gesitueerd in de normale wereld.
Het grote voordeel van het schrijven van verhalen als deze is de grote vrijheid die je als schrijver hebt om de omstandigheden aan te passen aan wat je personages nodig hebben om te schitteren. Wie zelf een universum schept mag dat vormgeven naar eigen genoegen. Toch, als de auteur haar publiek wil blijven boeien en binden, moet ze zich aan enige wetmatigheden houden. Er moet consistentie in de verhaallijn zitten en de personages moeten zich gedragen volgens het hun gegeven karakter. De buitengewone onderzoekers en probleemoplossers zelf kunnen natuurlijk niets aanpassen aan hun voorkeuren en moeten werken met het materiaal dat zij krijgen voorgeschoteld. Gewoon en buitengewoon, normaal en paranormaal, het moet worden opgelost binnen de regels van het verhaal. Het oplossen van borstvoeding problemen moet ook altijd binnen de wetten en regels van het verhaal blijven. Gewone problemen, gewone oplossingen, buitengewone problemen, buitengewone oplossingen.
Moeders en baby’s en borstvoeding kunnen gepaard gaan met allerlei problemen. Die problemen kunnen hun oorzaak hebben in de borstvoeding zelf, in de omstandigheden van de moeder of van het kind of van een of andere combinatie van die drie. Wat ook de oorzaak is van het probleem, en borstvoeding probleem heeft een borstvoeding oplossing nodige, zoals een paranormaal probleem een paranormale oplossing nodige heeft. Zoals ik eens las: als borstvoeding de vraag is, is kunstvoeding niet het antwoord. Als borstvoeding de vraag is, ligt het antwoord binnen de regels en wetmatigheden van het borstvoeding verhaal. Anders dan de schrijver van het fantasy-verhaal kan de borstvoeding-probleemoplosser niet zelf de regels van de wereld waarin het verhaal zich afspeelt opstellen. Die regels liggen namelijk al vast, die zijn al geschreven. De regels en wetmatigheden van borstvoeding liggen in de menselijke blauwdruk. De menselijke blauwdruk is het resultaat van eeuwenlange in vivo  researchprojecten, hypotheses en praktijkopstellingen.
Een flink deel van alle problemen met borstvoeding worden veroorzaakt door het negeren  van de menselijke blauwdruk en door borstvoeding vragen kunstvoeding antwoorden te geven (Quinn, 2013). Alsof ze in het verkeerde verhaal zitten en de wetmatigheden van het verhaal niet herkennen of erkennen. Alsof Charlaine Harrison zich vergist en Aurora Teagarden erop uitstuurt om Sookie Stackhouse’s problemen op te lossen, of Anita Blake leent van Laurell Hamilton om die van Aurora Teagarden aan te pakken. De chaos zou compleet zijn en de lezer zou kop noch staart aan het verhaal kunnen vinden en de favorieten in de verhalen zouden in deplorabele toestand eindigen. En dat is precies wat met veel moeders en hun kinderen gebeurt als ze kunstvoeding antwoorden op borstvoeding vragen krijgen. Zorgverleners die te maken hebben met moeders en kinderen en hun voeding moeten zich dus even afvragen in welk verhaal zij figureren voor ze met oplossingen komen.
Quinn EA: Who manages the mammaries? (blog, jan. 2013)
Eurolac Flits! met label problemen oplossen, gewoon, normaal, blauwdruk. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Normvervaging

Foto: Jack Nicholson als R.P. McMurphy en Will Sampson als Chief Bromden worden niet volgens de wat-gij-niet-wilt-norm behandeld in One Flew Over the Cuckoo's Nest
Een oproep voor blog-entry titels leverde de volgende voorstellen op: meanderen, historie, hysterie, normvervaging, nipplegate en Dubbel D. Intrigerende titels, waarvan deze keer de normvervaging aan de beurt is.
Normen en waarden werden door de regering Balkenende nieuw leven ingeblazen. Mensen moesten weer netjes en fatsoenlijk worden. Een flink deel van alle ellende was namelijk toch vooral te wijten aan onze normvervaging. Normvervaging is een vaag begrip. Want welke norm? En wat voor vervaging? En wie bepaalt dat? Op basis waarvan? Een aardig plaatje dat de afgelopen dagen op Facebook voorbij kwam laat zien dat in vrijwel alle godsdiensten en levensbeschouwingen de een of andere variant van ‘’Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet’’ vrij ver of helemaal bovenaan de lijst van levensregels, wetten of voorschriften staat. Persoonlijk lijkt mij dat eigenlijk de enige norm die nodig is. Als niemand iets aan een ander doet wat hij of zij zelf niet zou willen worden aangedaan, zou de wereld een aangename plaats zijn.
In de zorg voor de allerkleinsten en de meest kwetsbare medemensen zou dit principe als eerste moeten worden toegepast. Vreemd genoeg is dit vaak niet het geval. Kwetsbare mensen, mensen die veel en langdurige zorg nodig hebben, krijgen vaak een behandeling die ver onder de maat van de wat-gij-niet-wilt-norm is. Als we de manier waarop in vroeger dagen met hen werd omgegaan als norm nemen, zien we wel degelijk een verbetering, want we bergen mensen met psychische stoornissen niet meer op in gestichten en weeskinderen niet meer in Dickensiaanse wees- en werkhuizen. Maar iets is niet goed omdat het nog veel slechter zou kunnen. Zo lang de wat-gij-niet-wilt-norm niet wordt gehaald, is zorg onder de norm, onder de maat. 
In de zorg voor de allerkleinste en daarmee per definitie de meest kwetsbare leden van onze samenleving is het vaak niet veel beter gesteld. Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook de baby en het kind niet. Dat zou eigenlijk de inleiding, het motto en leidende motief moeten zijn voor elke les, cursus, instructie en protocol voor ouders, beroepsopvoeders, verzorgenden, verplegenden en artsen. In de praktijk worden kinderen gevoed, verzorgd en opgevoed op allerlei manieren, maar vaak niet op een manier die de toepassers op henzelf zouden willen zien toegepast. De norm die zij voor zichzelf hanteren vervaagt als het om baby’s en jonge kinderen gaat.
Iedereen zou het liefste willen dat hij wordt behandeld op een manier die plezierig is en past bij zijn persoonlijke behoeften en zijn biologische blauwdruk. De behandeling die een baby op basis van die blauwdruk en persoonlijke behoeften verwacht heb ik op deze pagina’s al meermaals beschreven. Wie te werk gaat volgens de wat-gij-niet-wilt-norm moet dus kennis nemen van deze biologisch blauwdruk om voor het kind te zorgen op een manier waarop hij zelf verzorgd zou willen worden. Maar ook letterlijk achterwege laten wat hij of zij zelf onplezierig zou vinden: alleen gelaten worden als je bang of verdrietig bent, genegeerd worden als je iemand roept of iets wilt vertellen, geen eten krijgen omdat het je tijd nog niet is of omdat het goed is om eens honger te ervaren, gefixeerd en onmachtig om te bewegen in bed worden gelegd om te leren slapen, in een ongemakkelijke houding ergens worden neergezet zonder dat je jezelf in een andere houding kunt brengen.
Als we beginnen met onze kinderen dicht bij ons te houden, zodat we het direct opmerken als zij op hun woordeloze manier met ons communiceren, als wij ze vervolgens begrijpen en hen geven wat zij nodig hebben, wanneer ze het nodig hebben en zoveel als ze het nodig hebben; en als zorgverleners van dat principe zouden uitgaan in hun advisering en zorg, dan zou daarmee een stevig en niet  vervaagde norm worden neergezet. We zouden dan als maatschappij zelfs een begin kunnen maken met het leven naar de wat-gij-niet-wilt-norm. Dan zou de wereld nog wel eens een mooiere plaats kunnen worden. Dit beeld doet mijn flower-power-hippie-tijd hart goed.
Eurolac Flits! met label norm, normen en waarden, blauwdruk, verwachtingen. Deze links leiden naar lijsten met bijdragen met deze labels. Klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Niet zonder reden

Foto: Christopher Heyerdahl als Marcus in The Twilight Saga: New Moon: Not without cause.
Het menselijk ontwerp zit netjes in elkaar. Het is beproefd en in meerdere bèta versies op de markt gebracht. Enkele prototypen zijn niet goed door de bèta fase gekomen, andere hadden een aantal stevige updates nodig. Maar het huidige model doet het goed, er zitten maar weinig fouten meer in. Na definitieve goedkeuring en een bevredigende bèta fase is dit model uitgebracht in enkele variaties, maar die zijn vooral in de vormgeving verwerkt. Het binnenwerk, de motor en de voeding zijn  in alle varianten praktisch gelijk. Omdat elk model met de hand is gemaakt zijn geen twee exemplaren identiek.
Hoewel het een goed model is, een erg goed en succesvol model zelfs, is het niet perfect. Perfectie bestaat niet. Er is namelijk een lichte kwetsbaarheid voor productiefoutjes en verstorende invloeden van virussen en andere indringers. Daar word hard aan gewerkt, maar af is dat deel voorlopig nog niet. Sommige fouten zijn al direct bij aflevering duidelijk, andere blijven kortere of langere tijd verborgen. Modellen met foutjes zijn over het algemeen met wat aanpassingen nog goed bruikbaar. Sommige van de beste aanpassingen zijn begonnen als foutje in het prototype.
De fouten die in het model kunnen optreden zitten zelden in de blauwdruk. De blauwdruk is goed en alles erin heeft reden en doel. Vanwege de complexiteit van het model is niet van elk onderdeeltje het doel duidelijk, maar wees ervan verzekerd dat geen enkel onderdeel er zit of werkt zoals het werkt zonder reden. Hoe essentiëler een onderdeel of functie is, hoe zekerder het is dat er een reden is voor de manier waarop het is vormgegeven en functioneert. Onderdelen die niet goed zijn vormgegeven of een onduidelijk functioneren hebben in de essentiële delen zijn er in de vele bèta fasen allang uitgehaald.
Het menselijk lichaam is gewoon een goed doordacht model en het functioneert over het algemeen prima zolang het goed wordt onderhouden. Hoe essentiëler het lichaamsdeel en de functie hoe steviger het ontwerp. Niet dat dat nooit foutjes in kunnen optreden, maar er zitten zeker geen grote ontwerpfouten in.  Met name de systemen die voor reproductie zorgen (de mannelijke en vrouwelijke in- en uitwendige geslachtsorganen, de melkklieren en de hormonale ondersteuningssystemen doen en zijn niets zonder reden. Wat niet werkte, werd namelijk in het grote plan niet doorgegeven.
Borstvoeding krijgt van van alles en nog wat de schuld. Het is moeilijk hier en slecht daar. Vooral de moeder moet het ontgelden als zij borstvoeding geeft: het put haar uit, laat haar tanden uitvallen en haar botten breken, het droogt haar vagina uit en ze is minder vruchtbaar. Het is natuurlijk compleet onzinnig om te veronderstellen dat het hele ontwerp mensenvrouw zo krakkemikkig is, dat zij, die voor het voortbestaan van de individuele afstammelingen en daarmee het voortbestaan van de soort (een uitermate succesvolle soort!) verantwoordelijk is, eraan onderdoor zou kunnen gaan door die taak uit te voeren. De mensheid zou al snel zijn uitgestorven in plaats van de dominante soort op aarde te worden.
Om te beginnen moet moeder zichzelf goed onderhouden, want de ingrediënten voor de melk komen uit haar eigen voorraden. Als zij die voorraden niet op peil houdt, worden ze door haar kind uitgeput. Om te voorkomen dat haar lichaam voor meer kinderen tegelijk moet zorgen, is een vrouw zolang ze borstvoeding geeft verminderd vruchtbaar en is gemeenschap tijdelijk minder aantrekkelijk (droge vagina). Dat is niet om te pesten, maar om tegen uitputting van haar reserves te beschermen. Van sommige dingen weten we dat ze tijdens zwangerschap en of borstvoedingperiode vaker gebeuren bij vrouwen, maar we weten nog niet altijd waarom precies. Maar wees ervan verzekerd: nooit zonder reden. Altijd met een biologisch- evolutionair zinnig doel.
Eurolac Fltis! met label blauwdruk, bescherming, evolutie, biologie. Deze links leiden naar lijsten met blogs met deze labels. Klik op de plaatsjes in de linker zijbalk voor meer verhaaltjes.

Vooronderstellingen

Foto: Tom Hanks en Meg Ryan elkaars tegenspelers als Joe Fox en Kathleen Kelly in You've Got Mail en Sam Baldwin en Annie Reed  in Sleepless in Seattle.
Deel 2 in Een paar apart, een serie waarin aparte paren acteurs de inspiratie zijn.
In het dagelijks leven komt er een ononderbroken stroom informatie op ons af. Gefragmenteerde, gevarieerde en ongesorteerde informatie. Rijp en groen door elkaar, belangrijk, onbelangrijk; interessant, oninteressant. Al die informatie wordt geordend en in ons hersenarchief opgeslagen. Op basis van die onvolledige informatie en in combinatie met eerdere informatie en ervaringen vormen we ons een beeld van de werkelijkheid zoals zij die waarnemen. Die waargenomen en geïnterpreteerde werkelijkheid zorgt voor aannames en vooronderstellingen over bijvoorbeeld gedrag van andere mensen. De karakters van Meg Ryan en Tom Hanks in de films waarin ze samen spelen merken dat die vooronderstellingen tot vreemde situaties kunnen leiden. In sommige boeken* wordt dezelfde gebeurtenis beschreven vanuit het gezichtspunt van verschillende karakters, waarbij het soms kan lijken of het over totaal verschillende mensen gaat.
Hoewel geen romantische relatie, is de relatie tussen een moeder en haar kind een net zo intensieve relatie. Moeder en kind beginnen de relatie met een elk een eigen set vooronderstellingen. Die van het kind zijn bij de geboorte gebaseerd op zijn genetische opmaak en biologische blauwdruk en worden vanaf dat moment aangevuld door zijn ervaringen in de relatie met zijn moeder en anderen. Die van de moeder zijn voornamelijk cultureel gebaseerd. De vooronderstellingen vanuit haar biologische blauwdruk zijn er wel, maar voor een groot deel worden die ondergesneeuwd door de recentere en zelf ervaren culturele beelden. De vooronderstellingen van moeder en kind bepalen voor een groot deel hoe hun relatie van start gaat en wordt opgebouwd. Die vooronderstellingen hebben ook een sterke invloed op de gezondheid, groei en ontwikkeling van het kind.
De vooronderstellingen waarmee een kind geboren wordt zijn simpel: hij verwacht een omgeving die voldoet aan de biologische eisen voor veiligheid, gezondheid, groei en ontwikkeling op een soort-specifieke manier. De vooronderstellingen van de moeder zijn ingewikkelder. Tussen culturen en tussen subculturen en binnen culturen kunnen grote verschillen zijn in wat moeders verwachten van het moederschap, van hun rol en van het gedrag van hun kind. De verschillen in de vooronderstellingen tussen een moeder en haar kind kunnen zo groot zijn als die tussen een man en een vrouw uit dezelfde cultuur, uit heel verschillende culturen of tussen verschillende ondersoorten. De vooronderstellingen kunnen vooral bij de moeder zo sterk en invloedrijk zijn, dat ze een open communicatie met haar kind belemmeren. Ze spreken elkaars taal niet, kunnen elkaars gedachten niet lezen en zelfs hun mimiek en lichaamstaal kunnen vreemd zijn voor elkaar. Zoals een hond die een kat met de staart ziet zwaaien totaal verkeerd reageert (‘’Boos, hoe bedoel je boos, hij kwispelt toch, dan kan hij toch niet boos zijn.’’), zo kunnen ook de uitingen van een kind voor een moeder iets totaal anders betekenen.
Het verdient aanbeveling voor moeders om zich bewust te worden van hun vooronderstellingen en met een open geest zich te verdiepen in de vooronderstellingen, taal en communicatie van haar kind. Liefst voor haar kind er is en zonder zich al te zeer te verlaten op de vooronderstellingen van andere cultureel gevormde mensen, zelfs wanneer zij experts in de materie heten te zijn. Enig zelfstandig onderzoek en kritisch nadenken kan zorgen voor een vlottere start van de moeder kind relatie. Het kan ook dienen als oefening van en voorbereiding op het opvoeden van kind tot een zelfstandig nadenkend mens dat niet blind gehoorzaamt, maar zelfstandig en zelfverantwoordelijk denkt en leeft. Verbeter de wereld, begin bij jezelf en je kind: wees ongehoorzaam (en leer je kind dat te zijn) aan jouw vooronderstellingen en die van de cultuur waarin je leeft.
*) Bijvoorbeeld Stephenie Meyer’s Twiligt en Midnight Sun, tweelingboeken waarin een bepaalde reeks gebeurtenissen en interacties tussen de hoofdpersonen elk vanuit de andere hoofdpersoon worden beschreven, waarbij elk een eigen interpretatie geeft en tot andere vooronderstellingen komt. Dit geeft een interessante twist aan het klassieke literatuurthema van de onmogelijke liefdesrelatie. Jean Auel heeft iets vergelijkbaars gedaan bij het beschrijven van het groeien van de relatie tussen twee mensen met een volkomen tegengestelde culturele achtergrond in deel 2 van haar Aardkinderen reeks door het alterneren van hoofdstukken vanuit wisselen perspectief. Dit werkt iets minder sterk omdat alles in de derde persoon is geschreven, terwijl Meyer in beide versies de eerste persoon gebruikt.

Hockey

Hockey is een sport die in allerlei vormen net zo oud en wijdverbreid is als voetbal. Kennelijk voelen en voelden mensen altijd en overal de behoefte om met de voet of een voorwerp ergens tegenaan te schoppen of slaan. Polo is een soort hockey te paard, hockey zonder paarden kan op een grasveld, kunststofveld, zand of ijs worden gespeeld. Sommige variaties slaan de bal niet over de grond, maar door de lucht. Door de zwaaiende stokken en de relatief kleine, harde voorwerpen die door de hefboomwerking van de stok extra vaart en impuls krijgen is het een sport waar blessurerisico’s ingebouwd zijn. In de moderne vormen zijn dan ook allerlei spelregels en beschermingsmiddelen ingebouwd om die risico’s te verkleinen.
Naar aanleiding van mijn stukje over voetbal gisteren vertelde iemand me dat voetbal een poosje verboden is geweest omdat er te veel, waaronder soms dodelijke, slachtoffers vielen. Later werd het weer toegestaan, maar dan met beveiligende spelregels. Iets dergelijks is ook met hockey aan de hand geweest. Spelregels zijn dus nodig om het spel goed te laten verlopen, ruzie over verschillende interpretaties te voorkomen en om het spel veilig te houden. U voelt hem al aankomen: ook bij borstvoeding zijn spelregels om alles goed te laten verlopen, tegenstrijdige interpretaties te voorkomen en ervoor te zorgen dat de spelers er gezond uitkomen.
De spelregels voor borstvoeding liggen vast in de menselijke blauwdruk: de aanleg van de organen, het functioneren van die organen, de faciliterende hormonen en bijbehorende instincten en reflexen vormen samen het grote raamwerk van universele spelregels. Het probleem is dat alle plaatselijke afdelingen hun eigen interpretatie van die spelregels hebben en er eigen regels aan toevoegen of bestaande regels vervangen door eigen invulling. Soms zijn die aangepaste regels een reactie op de omstandigheden van het speelveld: de omstandigheden waarin bijvoorbeeld westerse vrouwen in onze tijd voor hun kinderen moeten zorgen en ze voeden, maken het moeilijk zich te houden aan de universele grondregels.
Er zijn ook westerse landen waar ze niet de regels zijn gaan aanpassen aan de omgeving, maar de omgeving aan de regels. In Scandinavische landen krijgen vrouwen de ruimte, tijd en mogelijkheid om wel volgens de aloude en universele regels hun kinderen te verzorgen en voeden. En dat brengt die landen niet aan de bedelstaf en schuift vrouwen niet terug in de aanrechtkastjes, want deze landen staan net als Nederland (maar niet België) in de top tien van best presterende landen* op punt van geluksbeleving, inkomen, gebrek aan armoede en volksgezondheid.
*)OECD Better Life Index

Olympiade

Afbeelding: iconisch: borstvoeding als olympische prestatie
Zwanger zijn en vervolgens een kind baren wordt wel vergeleken met een Olympische duursport. Die Olympische prestatie wordt als het aan het lichaam van de moeder en aan de baby ligt afgerond met een lange en intensieve cooling down: borstvoeding. Ter ere van de Olympische Spelen en van de Olympische prestatie die elke vrouw levert als zij moeder wordt zolang de Spelen duren elke dag een stukje met een olympische sport als thema en afbeelding. Deze serie begon met een Proloog op 26 juli.

Extreem

Foto: Dennis Quaid als Jack Hall in The Day After Tomorrow, waarin kleine veranderingen leiden tot exteme klimaatsveranderingen die mensen tot radicale keuzes brengen.
Bij het bespreken, in mijn blog-columns of in cursussen, van de menselijke lactatie, de begeleiding bij borstvoeding en de manier waarop onze maatschappij met die onderwerpen omgaat ben ik volgens sommigen extreem, fanatiek of zelfs radicaal. Dit zijn omschrijvingen die doorgaans worden voorbehouden aan politiek of religieuze voorvechters. Extremistische, fanatieke en radicale politici en religieuzen hebben over het algemeen niet mijn enthousiaste oor. Politiek en religieus fanatisme en extremisme hebben in de geschiedenis, en doen dat nog steeds, tot veel leed geleid. Ik wil daaraan eigenlijk niet worden gelieerd. Maar als je gaat opzoeken wat die woorden nu eigenlijk precies betekenen, vind ik het ineens een stuk minder erg fanatiek en radicaal te zijn. In woordenboeken vind je bij fanatiek naast ‘’bezeten’’, ‘’dweepzuchtig’’ en ‘’verwoed’’ ook ‘’enthousiast’’ en ‘’met grote inzet of liefde tot een bepaalde zaak’’. Nou, in die laatste twee betekenissen ben ik fanatiek over borstvoeding, moeders en kinderen. Bij radicaal vind je naast ‘’streven naar ingrijpende veranderingen’’ (wat ik op zich niet eens slecht zou vinden) ook de oorspronkelijke betekenissen, die verwijzen naar de bron, de wortel, volkomenheid, in de grond, geworteld diepgaand en uitgebreid. Nou, daar kan ik me al helemaal in vinden. Laat mij maar radicaal zijn als dat betekent dat ik uitga van de bron en het geheel van de dingen. Wat ik probeer over te brengen is hoe het is bedoeld te gaan, hoe de blauwdruk eruit ziet. Wat vaak wordt opgepakt is dat ik mensen voorschrijf wat ze moeten doen. Ik schrijf niets voor. alle mensen moeten op basis van de kennis die zij hebben zelf kiezen wat in hun situatie voor hun gezin de beste optie is. Daarvoor moet je wel de opties kennen, want als je de opties niet kent bestaat er ook geen vrije keuze. En je moet weten hoe de zaken waarvoor je moet kiezen werken. En die basis kennis, die blauwdruk, dat wortelstelsel, dat wil ik overbrengen. Voor veel mensen in onze maatschappij is dat een inconvenient truth. Want in de blauwdruk van de mens staat niets over babybedjes, niets over klokken en kalenders, niets over schema’s en regeltjes. In die blauwdruk staat voornamelijk veel over nabijheid, liefde en onvoorwaardelijkheid. In die blauwdruk staat ook dat de mens een van de meest flexibele soorten is met een onvoorstelbaar soepel aanpassingsvermogen. Dat is de reden dat we er mee weg komen om zoveel dingen te kiezen die buiten de blauwdruk vallen. Maar dat neemt niet weg dat dingen over het algemeen makkelijker gaan wanneer je je aan de blauwdruk houdt. En die blauwdruk, die wil ik graag uitleggen en laten zien. Als dat extreem is, nu ja, dan ben ik dat maar.

Blauwdruk reparatiedienst

Afbeelding: bekliederde blauwdruk

Als lactatiekundige zal ik me op deze twee-eenheid richten, helen wat verbroken is en de unificerende krachten van de borstvoeding zelf de kans geven te werken.

Na het halleluja-verhaal in de vorige aflevering nu de rauwe werkelijkheid. Want de theorie komt niet altijd overeen met de praktijk. O, de theorie van de baby klopt vrijwel altijd, die heeft zijn blauwdruk en houdt zich eraan, enkele aanlegfoutjes daargelaten. Maar de blauwdruk van de moeder is al zo vaak open- en weer opgevouwen dat die wat sleets is geworden. Niet meer zo goed leesbaar hier en wat gevlekt daar; een plakbandje zus en een bijgetekend lijntje zo. En zo kan het gebeuren dat er van die twee-eenheid en het samengaan niet veel terecht komt. Gelukkig is er een blauwdruk reparatiedienst, die de kreukels kan gladstrijken, ontbrekende delen invullen en de blauwdrukken op elkaar laten aansluiten. Problemen met borstvoeding zijn zelden op zichzelf staande grootheden. Het zijn eerder syndromen met allerlei wisselende symptomen en componenten. En er zijn altijd twee delen van de entiteit moeder-kind bij betrokken. Als holistisch werkende lactatiekundige probeer ik altijd al die symptomen, factoren en facetten in ogenschouw te nemen en te betrekken bij mijn onderzoek. Dat is soms niet makkelijk, omdat ik geneigd ben meteen op het meest in het oog springende probleem te duiken. Daarom houd ik me meestal aan een vast patroon, om er zeker van te zijn dat alles aan de orde komt. Als eerste laat ik moeder praten. De meeste zorgverleners werken in een krap tijdschema en hebben daar weinig tijd voor. Moeders hebben het nodig hun verhaal te doen, zonder interruptie en zonder interpretatie van de toehoorder. Ik vraag graag door naar ervaringen en gevoelens, want daarmee komt het meeste los. Dan wil ik eens graag met de baby praten als ze wakker is. Ik neem haar zo op de arm dat zij en ik elkaar echt kunnen aankijken. Ik kijk baby aan en bekijk gelijk haar voorkomen. Ik kijk naar symmetrie en spierspanning, de kleur van de huid en de helderheid van de oogjes. Wat ik zie vertel ik al kijkend aan de baby en de moeder. Dan vraag ik aan moeder en aan de baby of ik in haar mondje mag kijken en voelen. Ik wil graag weten of de bouw van haar mond gunstig is voor borstvoeding of dat ze variaties heeft die problemen kunnen geven. Dat geldt ook voor het zuigen aan de vinger. Vrágen aan de baby, vraagt u? Jazeker, je schuift toch je botte vinger toch niet zomaar bij een ander mens in de mond? Ik vraag dus aan de baby of ik in het mondje mag kijken en tegelijk raak ik zachtjes met mijn vingertop de lipjes aan en het filtrum (de ruimte tussen de bovenlip en de neus). Of ik duw zachtjes tegen het kinnetje om haar te vragen of zij haar mondje wil opendoen. Met een klein lampje schijn ik naar binnen en vaak gebruik ik mijn loep om beter te kijken. Als mijn uitnodiging om mijn vinger te accepteren wordt aangenomen breng ik deze voorzichtig met het kussentje ervan langs het gehemelte naar binnen. Ik hoop op die manier het hele gehemelte te kunnen voelen en de baby tot zuigen uit te lokken om te voelen wat ze daarbij doet. Als ze voortijdig aangeeft het niet te willen, door de mond te sluiten of te kokhalzen, staak ik mijn onderzoek en probeer de gegevens op een andere manier te achterhalen. Baby gaat weer terug naar moeder en dan volgt het bekijken van de moeder-babydans bij het aanleggen en voeden aan de borst. Als ik de kans heb werp ik een snelle blik op het uiterlijk van de borst en de tepels. Soms is het nodig daar later nog eens beter naar te kijken. Na het bekijken van het voeden en een eventuele nadere inspectie van de toestand van de borsten is het plaatje compleet. Ik maak samen met moeder een samenvatting van wat we hebben gezien en wat moeder heeft verteld, neem daarin haar gemoedstoestand mee, en wat baby met haar uiterlijk en gedrag heeft verteld. Ik leg dingen die me opgevallen zijn uit, leg verbanden en probeer oorzaken te duiden. Op dat moment is het vaak ook duidelijk wat de opties voor verder handelen zijn. Vaak is een verschuiving in de houding van moeder en kind bij aanleggen en voeden al voldoende, soms is meer oefening nodig, soms een hulpmiddel en soms is een medische behandeling nodig waarvoor moeder en kind moeten worden doorverwezen. Aan het eind van het bezoek is het probleem vaak nog niet of niet volledig opgelost, maar de blauwdrukken zijn gladgestreken en bijgewerkt. Moeder heeft uitleg gekregen over hoe je zo’n blauwdruk leest en duidt en heeft een plan van aanpak om mee verder te gaan. Moeder en kind zijn bij elkaar gebleven en kunnen er samen verder aan gaan werken. De eenheid is behouden of hersteld en waar mogelijk versterkt.

Deel 3 in een reeks van vier

Aankondiging

Deel 1: Puzzelen

Deel 2 Magische moederliefde

Plannetjes

Foto: "I love it when a plan comes together", George Peppard als Kolonel John "Hannibal" Smith in de jaren '80 TV serie The A-team.
‘’Go with the flow’’ is niet zo ons ding in onze agenda’s-en-roosters-samenleving. Voorbereiden, plannen –liefst met plan B en C achter de hand- en controle houden, daar voelen we ons zeker bij. Plannetjes maken geeft ons het gevoel de situatie meester te kunnen zijn, ook al is het een situatie die we eerder niet meemaakten en die mogelijk of waarschijnlijk eng, pijnlijk, moeilijk of elk van die drie is. Zoals een kind krijgen. Moeder worden. En voorbereiden is ook goed. Een beetje een idee van wat je te wachten staat kan het hele proces van zwangerschap en baring soepeler laten verlopen. Bij die voorbereiding is misschien wel het allerbelangrijkste aspect dat je leert hoe het werkt. Wat gebeurt er tijdens de zwangerschap met je lijf en met het groeiende kind. Wat gebeurt er tijdens de baring met je lijf en het geboren wordende kind, welke aspecten kunnen al die processen versoepelen en welke bemoeilijken? Voorbereiden op het moeder wórden zal dus al met al wel lukken, maar hoe staat het met voorbereiden op moeder zíjn? Eigenlijk geldt hier hetzelfde: weten hoe het werkt zal zorgen voor realistische verwachtingen en realistische verwachtingen maken het doorleven van een proces soepeler. Neem niet in je planning op dat moederschap makkelijk is of dat je het makkelijk even erbij plant in je agenda. Dat is een onrealistische verwachting. Neem in je realistische verwachtingen wel op dat de baby met zijn eigen plannetjes wordt geboren. Het scheelt zoveel verdriet en leed wanneer moeders weten van de plannetjes van hun baby en die begrijpen en ernaar handelen. de baby zelf kan namelijk niet veel anders. Die plannetjes zitten bij hem ingebouwd, die heeft hij niet zelf verzonnen. Ze zitten in zijn blauwdruk, samen met zijn uiterlijke kenmerken, de basis voor zijn karakter en temperament en zijn intellectuele potentie. Samengevat komen de plannetjes neer op drie punten: houd me altijd dicht bij je, houd me rustig en tevreden en geef me minimaal een jaar borstvoeding. Moeders hebben dit instinctief tot voor een paar eeuwen geweten. dokters en andere deskundologen hebben het sinds een paar eeuwen ontkend. De wetenschap begint het nu opnieuw uit te vinden en te bewijzen. Moeders kunnen maar beter zorgen dat zij zelf deze plannetjes van te voren kennen en begrijpen en verweven in hun eigen plannetjes, want nog lang niet alle zorgverleners hebben de hernieuwde wetenschappelijke inzichten meegekregen*. Een goed voorbereidde moeder en haar kind kunnen dan na een poosje Hannibals woorden beamen: ‘’het is zo leuk als plannetjes uitkomen!’’
Darcia Narvaez: How to Grow a Smart Baby; Ancient principles for fostering smart kids. in het blog Moral Landscapes - Living the life that is good for one to live van Psychology Today, January 24, 2011
* Uit een verslag van Mieke van Rijn-Lemans, IBCLC: ‘’In het ziekenhuis mocht haar pasgeboren baby met lage temperatuur niet bij haar blijven van de verpleegkundige. Om de temperatuur omhoog te krijgen adviseerde de verpleegkundige een flesje kunstvoeding en baby moest in een warmhoudbedje. Moeder protesteerde en wilde haar baby huid op huid bij zich en aan de borst. Voor zo'n "belachelijk" idee was niemand te porren. Zelfs de kinderarts niet die op verzoek van moeder erbij werd gehaald. Er werd van alle kanten op moeder ingepraat dat het warmhoudbedje en het flesje kuntvoeding het beste was. De wanhopige moeder ging er uiteindelijk mee accoord. De kolf waar zij om vroeg kreeg ze ook niet.’’