Genezen

Foto: Kourtney Kardashian kolft met de hand melk af op het been van haar zus Kim Kardashian voor het verlichten van haar eczeem.

Levende wezens staan bloot aan allerlei vormen van dysfunctie als gevolg van verwondingen en invasies door ziekmakers. Het lichaam van elk levens wezen heeft ook zelfgenezende vermogens. Veel planten groeien gewoon verder als er een stuk wordt afgesneden, zoals mensen merken als ze opnieuw hun grasveld gaan maaien. Sommige dieren kunnen ook nieuwe lichaamsdelen laten aangroeien als ze een stuk aan een aanvaller moesten prijs geven. Alle dieren, inclusief de mens, hebben een afweersysteem om infecties en andere aanvallen van ziekmakers af te weren. Soms is weten wat je moet eten of doen om van een ziekte of infectie af te raken onderdeel van dat zelfgenezende vermogen. Honden en katten eten bijvoorbeeld gras als ze misselijk zijn. Grazers weten instinctief welke kruiden ze op een bepaald moment nodig hebben.

Mensen hebben eveneens in de miljoenen jaren van hun bestaan geleerd welke planten goed werken bij welke ziekten en aandoeningen. In alle windstreken, in alle klimaten en op alle plaatsen waar mensen leven, groeien planten met geneeskrachtige werking voor een diversiteit van aandoeningen. De kennis daarvan is overgegaan van moeder op dochter, van sjamaan op leerling, van generatie op generatie. Nieuwe planten en nieuwe ideeën werden uitgetest door ervaren genezers. De kennispoel is schier oneindig als je alle traditionele kennis over gezondheid en ziekte bij elkaar zou optellen. Met de opkomst van de moderne wetenschap en het commercieel vervaardigen van geneesmiddelen is deze kennis eerst in onbruik geraakt, vervolgens werd het afgedaan als obsoleet en tot slot werd het van tafel geveegd als kwakzalverij. Dat doet aan de waarheid en de werkzaamheid van natuurlijke geneeskunde niets af, alleen wordt het niet meer geloofd. Want wie wordt er nu helemaal rijk van plantenmiddelen? Moderne geneesmiddelen zijn vooral heel gezond voor de fabrikanten, en dan vooral hun portemonnee. Deze fabrikanten zijn er heel erg goed in geslaagd om de medische wereld en overheden ervan te overtuigen dat zij ook gezond zijn voor de mensen en dat niet-commerciële middelen, waarvoor geen claims zijn gekocht gevaarlijk zijn.

Bovenstaande uitleg verklaart waarom u bij de producten in mijn webwinkel geen beschrijvingen zult vinden over waarvoor ze te gebruiken zijn en wat de werking is. U zult om diezelfde reden ook geen verwijzingen vinden naar artikelen die die werking verklaren. Dat is voor uw eigen bestwil, hoor! Het is naar verluid ter bescherming van de onnozele consument om niet zomaar van alles op de verpakking van een middel te zetten als dat niet eerst volgens de gouden standaard van onderzoek bewezen en middels een duur gekochte claim bevestigd. Het feit dat dat middel al duizenden generaties lang voor bepaalde doelen en met succes werd gebruikt doet hier absoluut niet ter zake. Waarschijnlijk was die werking gewoon het resultaat van massahysterie of epidemische placebowerking.

Wat ik wel kan doen is u vertellen over een krachtig natuurlijk geneesmiddel, dat u niet bij mij of iemand anders kunt kopen. U kunt het zelf maken of u kunt het krijgen van iemand die het zelf maakt. Het is een middel dat zeer geschikt is voor heel jonge kinderen, zelfs te vroeg geboren kinderen verdragen het goed en reageren er goed op. Het bestrijdt een groot deel van alle bekende bacteriën, virussen en schimmels, zet het eigen immuunsysteem aan om optimaal te werken en het is absoluut vrij van ongewenste bijwerkingen. Het kan in- en uitwendig worden toegepast en kan nooit worden overgedoseerd. Bij een te lage dosering is het effect minder goed, maar het kan geen kwaad. Er zijn geen meldingen van resistentie, noch van allergische reacties. Een enkele keer kan het voorkomen dat er een ongewenste contaminatie in zit, maar dat is eenvoudig te verhelpen door een kleine aanpassing in het productieproces. Voor een optimaal effect krijgen pasgeboren kinderen dit middel als enige voedsel in de eerste zes maanden van hun leven en in de jaren daarna als belangrijk onderdeel van hun dagelijks menu.

Dit middel heeft al laten zien werkzaam te zijn tegen infecties van het maag-darmstelsel en de luchtwegen, tegen obesitas, diabetes, sommige vormen van kanker, hart- en vaatziekten, osteoporose en chronische darmaandoeningen. Bij uitwendig gebruik is het een effectief middel bij het bestrijden van oog- en oorinfecties, huidinfecties en eczeem, en bij kleine verwondingen. Op deze pagina's wordt dit middel in al zijn diversiteit en brede inzetbaarheid diepgaand besproken.

Wet

Foto: Vandaag jarig: Gisele Bündchen, die ooit zei dat wat haar betreft borstvoeding wettelijk verplicht zou moeten zijn. Het werd haar niet in dank afgenomen.

De laatste tijd worden we keer op keer opgeschrikt door een meer en meer controlerende en voorschrijvende overheid. Telefoon en emailverkeer worden breed afgeluisterd en onderschept, zorg moet op een enkele door de overheid (aan de arm van de zorgverzekeraars en farmaceutische bedrijven) bepaalde manier worden afgenomen, desnoods afgedwongen door inzet van de politie, opvoeding en onderwijs worden eveneens steeds nauwer door de overheid omschreven en afgedwongen. De rechtstaat lijkt in snel tempo af te stevenen op de politiestaat, geregeerd door angst, geadviseerd door het grote geld. Het is een paradijs aan het worden voor lieden die hun eigen agenda weerspiegeld zien in deze regelgeving en die zonder op of om te kijken andere mensen het leven zuur maken door hen aan te geven voor het plegen van imaginaire misdrijven.

Ondertussen mogen bij niet voor veel geld bij de overheid geregistreerde hulpmiddelen voor zelfzorg niet meer als zodanig worden aangeboden en mag er op die middelen en in een wijde omgeving eromheen niet worden uitgelegd wat het is, wat het doet en hoe het gebruikt moet worden. Let wel, volgens de overheid is dit nodig om de consument te beschermen. Zelfs met goede beschrijvingen blijken veel consumenten de gebruiksaanwijzingen niet goed te begrijpen, niet goed genoeg voor een veilig gebruik. En geen borstvoeding geven is om te beginnen al een risico, als moeders dan ook nog goed begrijpen wat ze moeten doen bij het gebruik van hulpmiddelen of vervangingsmiddelen, dan kunnen de risico’s voor het kind onaanvaardbaar hoog stijgen. Wat jammer dat hiervoor geen vaccin beschikbaar is, want dan zou er wel wat aan dat risico worden gedaan.

Gebruiksaanwijzing medicijnen en hulpmiddelen voor veel ouders gevaarlijk onbegrijpelijk
Kumar et al van drie universiteiten in Tenessee, Florida en Calfornië onderzochten de mate waarin ouders van kinderen tot 1 jaar in staat zijn gezondheidsinformatie en instructies voor zuigelingen te begrijpen en uitvoeren. Hoewel 99% van de onderzochte ouders voldoende konden lezen en schrijven, bleek het reken vermogen van maar 17% boven dat van een 4e klas middelbaar scholier uit te komen. Het bleek de onderzoekers dat, hoewel vrijwel alle ouders de instructies goed konden lezen, er velen waren die ze niet correct konden uitvoeren. Zo lukte het minder dan de helft om poedermelk voor de baby goed aan te maken terwijl een derde er niet in slaagde om met een digitale thermometer te bepalen of een kind koorts heeft. Voor een flink deel van de ouders was het ook een groot probleem om uit de gebruiksaanwijzing op te maken hoeveel hoestdrank een kind van een bepaald gewicht mag hebben.
De manier waarop ouders in deze test presteerden was duidelijk gelinkt aan hun eigen opleidingsniveau. Het is duidelijk dat de instructies voor ouders van jonge kinderen beter aangepast moeten worden aan ouders met een lager opleidingsniveau om ongelukken te voorkomen.
(13-08-2010)

en

Borstvoeding beschermt tegen infecties
Ook in westerse landen tonen onderzoeken aan dat kinderen die geen borstvoeding krijgen  vaker blootstaan aan infecties. De keuze om wel of geen borstvoeding te geven hangt vaak van allerlei moederlijke factoren af en het is moeilijk al die factoren mee te nemen in onderzoeken. Fisk et al onderzochten daarom in een prospectieve geboortecohort onderzoek het verband tussen de duur van borstvoeding op het vóórkomen van infecties aan de luchtwegen, oorontstekingen en maagdarminfecties in het eerste levensjaar. De onderzoekers keken niet naar exclusiviteit van borstvoeding, alleen naar de totale duur van borstvoeding met of zonder andere melk of vast voedsel. Zoals verwacht liepen kinderen die helemaal geen borstvoeding kregen het grootste infectierisico. Het risico daalde sterk naarmate de duur van borstvoeding toenam. Borstvoeding duur in het tweede halve levensjaar gaf minder sterke verschillen te zien, maar ze waren nog wel overduidelijk.
De onderzoekers concluderen dat voortgezette borstvoeding een belangrijke factor is bij het voorkomen van ziekte in het eerste levensjaar.
(14-08-2010)

en

Vroege introductie vast voedsel zorgt voor minder slaap
Naast gezonde en voldoende voeding is ook voldoende slaap belangrijk voor de groei en ontwikkeling van baby's en peuters. Nevarez et al van Harvard onderzochten factoren die de duur van slaap bij kinderen tot 2 jaar beïnvloeden. Zij kwamen tot de opmerkelijke conclusie dat naast depressie van de moeder tijdens de zwangerschap en roken door de moeder, ook de vroege introductie van vast voedsel (< 4 maanden), TV kijken (door het kind) en kinderdagverblijfbezoek leiden tot minder slaap bij kinderen van 12 en van 24 maanden oud. Kinderen die al deze risicofactoren hebben kunnen ruim een uur (en meer als ze  meer dan 1 uur per week TV kijken) per 24 uur minder slapen.
(15-08-2010)

en

Geen borstvoeding: meer kans op obesitas
Uit meerdere onderzoeken was al bekend dat kinderen die géén borstvoeding krijgen een grote kans lopen op het ontwikkelen van overgewicht in de kinderjaren, maar het waarom daarvan is nog niet helemaal duidelijk. Eén van de hypotheses om dit verschijnsel te verklaren is dat kinderen die de borst krijgen zelf hun inname kunnen reguleren (en dat ook later blijven doen) en dat kinderen die de fles krijgen dat niet doen. Li et al onderzochten of dit een redelijke vooronderstelling is. De uitkomsten van hun onderzoek lieten zien dat kinderen die van het begin af aan de fles kregen - ongeacht het soort melk in die fles - later in de zuigelingentijd meer geneigd zijn hun fles of beker leeg te drinken dan kinderen die van jongs af aan de borst kregen. Het vermogen om te stoppen met eten of drinken als de honger of dorst gestild zijn is een belangrijke beschermende factor bij het behouden van een gezond gewicht.
(16-08-2010)

Li R, Fein SB, Grummer-Strawn LM: Do Infants Fed From Bottles Lack Self-regulation of Milk Intake Compared With Directly Breastfed Infants? PEDIATRICS Vol. 125 No. 6 June 2010, pp. e1386-e1393
Nevarez MD, Rifas-Shiman SL, Kleinman KP, Gillman MW, Taveras EM: Associations of Early Life Risk Factors With Infant Sleep Duration, Academic Pediatrics, 10:3, May-June 2010, Pages 187-193
Fisk CM, Crozier SR, Inskip HM, Godfrey KM, Cooper C, Roberts GC, Robinson SM: (2010) Breastfeeding and reported morbidity in infancy: findings from the Southampton Women's Survey study group. Maternal and Child Health Nutrition (In Press)
Kumar D, Sanders L,  Perrin EM, Lokker N, Patterson B, Gunn V, Finkle J, Franco V, Choi L, Rothman RL: Parental Understanding of Infant Health Information: Health Literacy, Numeracy, and the Parental Health Literacy Activities Test (PHLAT), Academic Pediatrics, In Press, Corrected Proof, Available online 2 August 2010, ISSN 1876-2859

Twijfel

Foto: Michael Kopsa als de alien-met-extra-mogelijkheden Captain Winmark vertelt hoofdpersoon Peter Bishop dat hij niet weet wat hij niet weet in Fringe: The Human Kind (S5, E8)
Bij twijfel: niet doen. Dit kan wel eens het beste advies zijn dat mensen krijgen. Als het niet goed voelt, als je twijfelt over de uitkomst, als je water je laat voelen dat er iets niet goed zit, als dat knagende gevoel in je achterhoofd je iets tracht duidelijk te maken: niet doen. Gewoon niet doen. Als de twijfel wordt veroorzaakt door gebrek aan informatie, ga dan eerst op zoek naar meer informatie. Zorg voor goede informatie. Zodat je op basis van kennis alsnog een keuze kunt maken, zonder twijfel. Bij borstvoeding is vaak sprake van twijfel. Gaat het wel goed? Wat is goed, hoe hoort het? Wat zegt de dokter? De dokter twijfelt ook vaak.
Punt is, dat dokters veel weten over ziekte, maar weinig over gezondheid, vreemd genoeg. De vele jaren die de dokter-in-spe studerend doorbrengt, leveren vooral heel veel kennis over ziekte. Natuurlijk horen anatomie en fysiologie (hoe zit het lichaam in elkaar en hoe werkt het onder normale omstandigheden) zeker bij de lesstof, compleet met allerlei fantasierijke potjeslatijn benamingen voor de meest alledaagse botten en weefsels. Maar over hoe die anatomie en fysiologie in stand gehouden worden en floreren, dat is een onderwerp dat op zijn best zijdelingse aandacht krijgt. De rol van voeding wordt nog net niet enkel in voetnoten benoemd. In het geval van baby’s en peuters en hun voeding is het zo mogelijk nog treuriger gesteld.
Op zich geeft dat natuurlijk niet. Niemand kan alles over alles weten, een dokter is ook maar een mens. Maar kwalijk wordt het als dokter zelf niet weet wat hij niet weet of niet wil weten wat hij niet weet.  Voor zijn advisering moet hij dan afgaan op wat anderen hem bieden. Partijen met geldelijk voordeel bij bepaald voorschrijfgedrag weten dat en spelen daar handig op in. Al decennia lang zetten zij borstvoeding in het hoekje bij de geheimzinnige dingen waar geen cadeautjes bij komen en waar geen pluimstrijkende artsenbezoekers voor zijn. Borstvoeding, daar valt geen cent aan te verdienen en geen eer aan te behalen. Verder is het geheimzinnig, want een flink deel van het proces vindt plaats in vrouwenborsten en, mogelijk nog enger, vrouwenhersenen. Dat leidt allemaal samen tot een te makkelijk optredende twijfel over borstvoeding in allerlei omstandigheden en het ‘’bij twijfel, niet doen’’. Dus borstvoeding wordt afgeraden bij de meest vreemde dingen en de meest triviale dingen worden afgeraden bij borstvoeding.
Medicijnen die zonder blikken of blozen aan baby’s worden voorgeschreven leiden tot het advies om met borstvoeding te stoppen als moeder ze moet gebruiken. Medicijnen die moeten worden geïnjecteerd omdat ze oraal nauwelijks opneembaar zijn, idem. Medicijnen die worden gebruikt om moeders eigen tekorten aan te vullen, plaatselijk werkende en toegediende stoffen, inerte contrastvloeistoffen, röntgenfoto’s, … wie het liedje kent mag het meezingen. (Die laatste wilde ik altijd al eens gebruiken, die hoorde ik eens een nieuwslezer uiten bij het doorlopen van de dagelijkse files. Voor een voormalig kleuterjuf is zoiets een feest van herkenning.)
Nu is het waar dat specifiek onderzoek naar de werking van medicatie via moedermelk en bij borstvoeding schaars is. De doelgroep is te klein (en als het aan de fabrikanten ligt steeds kleiner) en niemand verdient er aan. Dus staat er op de bijsluiter en in het grote bureau naslagwerk van de dokter –wat in feite niet meer is dan een bundeling van bijsluiters- bij de meeste medicijnen dat ze bij borstvoeding niet mogen of alleen in overleg met een arts. Die het ook niet weet, anders keek hij niet in zijn boek. Gelukkig schreef Hale (van de elke twee jaar vernieuwde ‘’Medications and Mothers’ Milk’’) een handleiding voor artsen hoe je ook zonder onderzoeken zelf nadenkend (ja, u leest het goed: zelf nadenkend) kunt bepalen of een bepaald medicijn veilig door een voedende moeder kan worden gebruikt (Rowe et al, 2013). Verplichte literatuur (net als voornoemd boek, waarin hij het nadenkwerk alvast deed) voor iedere arts en medicatie voorschrijver en –verstrekker die werkt met moeders en zuigelingen.
Een ander heikel ‘’ik weet het niet, dus doe maar niet’’ item is dat van kinderlijke of moederlijke contra-indicaties voor borstvoeding. Die smoes kan nu niet meer met goed fatsoen worden gebruikt, want Lawrence (2013) schreef daarvoor een handleiding. Net als bij medicatie blijkt hier dat er maar heel weinig ziektes, aandoeningen en medische omstandigheden zijn die tot een negatief borstvoeding advies moeten leiden. Kinderlijke aspecten zijn er maar een paar. Het onvermogen bepaalde nutriënten in moedermelk te verteren is eigenlijk de enige. Van deze omstandigheden is klassieke galactosemie de ernstigste en onverbiddelijkste contra-indicatie.
Lawrence komt tot de voor velen wellicht opmerkelijke en zeker onverwachte conclusie dat er geen maternale condities zijn die onveranderlijk tot een verbod op het geven van borstvoeding moeten leiden. Uiteraard zijn er ernstige overdraagbare ziektes die zich via lichaamsvochten verspreiden, maar moedermelk blijkt een slechte overdrachtsroute te zijn. Moedermelk bevat daarnaast ook algemene weerstand opbouwende en verbeterende stoffen en specifieke antistoffen tegen alle mogelijke ziekteverwekkers die de moeder via haar melk doorgeeft. Natuurlijk zijn er ziekten en aandoeningen de borstvoeding geven moeilijker maken, waarbij moeder en kind meer en vooral betere of specifiekere begeleiding nodig hebben, aanpassingen, hulpmiddelen. Soms zal een behandeling tijdelijke onderbreking nodig maken. Soms zal er een afweging gemaakt moeten worden: is doorgaan of beginnen met borstvoeding een groter of een kleiner gezondheids- en ontwikkelingsrisico voor het kind? 

Bij twijfel? Niet doen: borstvoeding is vrijwel altijd -voor het kind- de betere optie. Want samen met de mogelijke overdracht van ziekte ontneem je een kind door geen borstvoeding te geven ook de afweer tegen infectieziekten en de normale weerstand tegen ziekte. En bedenk dat bij geen borstvoeding altijd veel meer moet worden vervangen dan alleen de melk.

George

Herinner je je nog mijn stukje over George Clooney? Oploskoffie blijft nep, zelfs al krijg George erbij. Baby’s krijgen nu hun eigen George: een nepmelkzetapparaat á la Nespresso. Nestle bewijst hiermee met het ouder worden nog steeds vol met streken te zitten en het vak van volksverlakker nog steeds goed te beheersen. Het apparaat kost meer dan de meest fancy Senseo en van de stuksprijs van de capsules kun je een paar liter koemelk kopen. Wat zo duur is, moet wel heel erg goed zijn, toch? Toch? Niet dus. IN dit apparaat word teen bepaalde portie poedervormige kunstvoeding aangemaakt met water van lichaamstemperatuur. Poedermelk is (inherent aan het productieproces) niet steriel en bevat altijd grotere of kleinere hoeveelheden van gevaarlijke tot zeer gevaarlijke bacteriën. Alleen klaarmaken met water van minimaal 70 graden kan het risico van besmetting van het kind met deze ziekmakers voorkomen. En dan die dunne en verborgen slangetjes en pijpjes waar het water en de aangemaakte melk doorheen stromen. Wel eens de melkreservoirs en –leidingen van een koffieapparaat met een ingebouwde cappuccino-installatie proberen schoon te maken? Haast ondoenlijk. Ik stel me voor dat dat bij baby’s George al niet anders is. Meer bronnen voor bacteriële infecties dus, om van de schimmelvorming nog maar niet te spreken. Nee, al met al is er maar 1 geavanceerd melkmaak- en -bezorgsysteem voor baby’s: moeder’s eigen boezem.

stuwing-verstopping-borstontsteking-abces

Borstontsteking is een ontsteking in de lacterende borst, die naar schatting voorkomt bij 3-20% van alle lacterende vrouwen. De meerderheid van cases treedt op in de 1e 6 weken, maar borstontsteking kan op elk moment van de lactatieperiode optreden. De eerste oorzaak voor een borstontsteking is melkstase, ofwel ‘’stilstaande melk’’ in de borst, die mogelijk indikt en zo een prop veroorzaakt die verdere doorstroming verhindert en daarmee zorgt voor verdere ophoping van melk, druk op de omringende weefsels en dan tot ontstekingsreacties. Factoren die kunnen meespelen aan het ontstaan van melkstase zijn onvoldoende of onregelmatige  of in-frequente leging van de borst, druk of afknelling, oververmoeidheid, stress of slechte voedingstoestand van de moeder, slechte drinktechnieken en beschadigingen aan de tepels. Mastitis (=borstontsteking) gaat gepaard met pijn, zwelling, rode verkleuring, plaatselijke temperatuurverhoging en verhoogde lichaamstemperatuur. Buiten een ziekenhuisomgeving is de oorzaak meestal niet bacterieel van aard. Er lijkt een continuüm te zijn van stuwing via non-infectueuze borstontsteking en infectueuze borstontsteking tot abces. Het ABM Protocol Mastitis volgt de klassieke aanwijzingen voor behandeling: in de eerst plaats grondig lediging van de borsten, rust, goede voeding en voldoende vocht, en warmte om de melk te laten stromen. Na het legen van de borst kan kou worden gebruikt als pijnstilling. Medicinale ondersteuning kan worden geboden in de vorm van pijnstillers en ontstekingsremmers. Antibiotica zijn pas aangewezen als er duidelijke klinische aanwijzingen voor infectie zijn of als traditionele behandeling niet binnen 24 uur tot verbetering leidt. Voor verstopping die zich niet met deze maatregelen laten lossen kunnen dompelbaden in zeezout, medicinaal badzout of magnesiumzout helpen of kompressen van kwark of groene leem. Het adviseren om het geven van borstvoeding te onderbreken of beëindigen in dit stadium is een medische misser van de 1e orde. Het stoppen van de borstvoeding of onvoldoende behandelen van mastitis kan leiden tot een abces. Diverse studies en case reports in de afgelopen paar jaar maken duidelijk dat bij een zich tot abces ontwikkelende borstontsteking MRSA een belangrijke factor is. Een abces is een zeer pijnlijk complicatie die het geven van borstvoeding ernstig bemoeilijkt en soms aan de aangedane borst onmogelijk maakt. De primaire behandeling van verstopping en borstontsteking is het verwijderen van de oorzaak, dus van de verstopping door het optimaal legen van de borst. Nog beter is het om verstopping en daaruit volgende condities te voorkomen. Een goed borstvoeding beleid dat helpt bij het voorkomen van melkstase, verstopping, ontsteking en abces is het goed behandelen van stuwing, prompte aandacht voor enig teken van melkstase, prompte aandacht voor enige vorm van borstvoeding problemen, rust en goede hygiene.
van Veldhuizen-Staas: Hulpmiddelen en technieken bij verstopte melkkanalen en borstontsteking. http://eurolac.net/index.php?p=132
Amir LH: ABM Clinical Protocol #4 : Mastitis. Breastfeeding Medicine,(2008) 3(3): 177-180
Amir LH, IngramJ: Health professionals' advice for breastfeeding problems: Not good enough! International Breastfeeding Journal 2008, 3:22
Kvist LJ, Larsson BW, Hall-Lord ML, Steen A, Schalén C: The role of bacteria in lactational mastitis and some considerations of the use of antibiotic treatment. International Breastfeeding Journal 2008, 3:6  
Montalto M, Lui B.: MRSA as a cause of postpartum breast abscess in infant and mother. J Hum Lact. 2009 Nov;25(4):448-50.
WHO: Mastitis, causes and management, WHO 2000   

Middenoorinfecties

Moedermelk bevat naast alle voedingsstoffen in precies de goede hoeveelheden en verhoudingen die een baby nodig heeft om gezond te groeien en zich te ontwikkelen ook heel veel stoffen die bescherming bieden tegen onder andere infecties. Infecties van de hogere luchtwegen en de oren worden door moedermelk en borstvoeding op meerdere fronten aangevallen, namelijk het vermijden van het blootstellen aan irriterende factoren (omdat moedermelk een lichaamseigen stof is, is het geen irritant voor de luchtwegen), het vermijden van blootstellen aan allergenen en het actief ter plekke aanvallen van ziekteverwekkers. Middenoorontsteking komt vaker voor bij kinderen die met een fles worden gevoed en die in een liggende houding worden gevoed (Mumtaz et al 2009). Ladomenou et al vonden in hun zeer goed opgezette onderzoek dat de bescherming die borstvoeding biedt, vooral wordt gezien wanneer kinderen de eerste 6 maanden uitsluitend borstvoeding kregen, zoals beschreven in de aanbevelingen van de WHO.
Ladomenou F, Moschandreas J, Kafatos A, Tselentis Y, Galanakis E: Protective effect of exclusive breastfeeding against infections during infancy: a prospective study. Arch Dis Child archdischild 2010, doi:10.1136/adc.2009.169912
Mumtaz Y, Habib F, Jahangeer A, Habib A: DETERMINANTS OF ACUTE OTITIS MEDIA IN INFANTS. JDUHS 2009, Vol. 3(1): 10-15

Consequenties van geen borstvoeding

Keuzevrijheid is een groot goed, waaraan niet mag worden getornd. Toch hebben ouders een extra verantwoordelijkheid als die keuzes de gezondheid van hun kind beïnvloeden. De voeding voor zuigelingen is zo’n niet helemaal vrijblijvende keuze, omdat het soort voeding, en zelfs de manier van toedienen van die voeding invloed heeft op de gezondheid en ontwikkeling van kinderen. Kinderen die geen borstvoeding krijgen hebben een verhoogd risico op ziekte nu en later in hun leven. Werd in de begindagen van de onderzoeken naar borstvoeding nog vaak gedacht dat het beschermende effect van borstvoeding vooral relevant was in een omgeving met weinig schoon water, zonder goed sanitair en met slechte gezondheidszorg, meer recent onderzoek bevestigt keer op keer dat ook in een goed voorziene maatschappij kinderen die geen of weinig borstvoeding krijgen meer bloot staan aan allerlei infecties. Zo vonden Ladomenou en collegae dat kinderen die uitsluitend borstvoeding krijgen minder vaak infecties oplopen en als ze infecties krijgen, deze minder ernstig verlopen. Bartick & Reinhold becijferden dat als 90% van de Amerikaanse kinderen 6 maanden exclusief borstvoeding zouden krijgen (de aanbeveling van de WHO, veel overheden en artsenverenigingen) dit een jaarlijkse kostenbesparing van 13miljard dollar op de kosten voor volksgezondheid in de VS zou schelen en 911 mensenlevens, merendeels kinderen, zouden worden gespaard. De Europese statistieken voor borstvoeding verschillen niet zo heel erg veel van die in Amerika, dus naar alle waarschijnlijkheid kunnen we stellen dat ook in ons land kinderen overlijden omdat ze geen borstvoeding kregen.
Bartick M, Reinhold A: The Burden of Suboptimal Breastfeeding in the United States: A Pediatric Cost Analysis. Pediatrics 2010 125: e1048-e1056
Ladomenou F, Moschandreas J, Kafatos A, Tselentis Y, Galanakis E: Protective effect of exclusive breastfeeding against infections during infancy: a prospective study. Arch Dis Child archdischild 2010.

Opleiding, etniciteit en borstvoeding

Het Generation R onderzoek is een lang lopend populatie gebaseerd prospectief cohort onderzoek van het vroege foetale leven tot in de vroege volwassenheid.  Het onderzoek richt zich primair op 4 gebieden van onderzoek: Groei en lichamelijke ontwikkeling, gedrags- en cognitieve ontwikkeling, ziekten bij kinderen en gezondheid en gezondheidszorg voor zwangeren en kinderen. In totaal werden de gegevens gebruikt van bijna 10.000 moeders die tussen april 2002 en januari 2006 een kind kregen. Deelonderzoeken keken naar borstvoeding. Exclusief borstvoeding voor 4 maanden was geassocieerd met een significante reductie van infecties van de luchtwegen en het spijsverteringskanaal. Deze uitkomsten ondersteunen de promotie van exclusief borstvoeding voor minimaal 4, maar liever 6 maanden in geïndustrialiseerde landen. Deze doelen bleken echter in de onderzoeksgroep (moeders en kinderen uit alle lagen van de bevolking gedurende enkele jaren in heel Rotterdam) lang niet te worden gehaald. Met name de meest kwetsbare groepen kinderen, die met laag opgeleide moeders, begonnen het minst vaak borstvoeding (73%, tegen 95% start bij hoogopgeleide moeders) en kregen het minder lang (15% met 6 maanden tegen bijna 40% van de kinderen van hoogopgeleide moeders). Ook etniciteit heeft invloed op het beginnen en doorgaan met borstvoeding. Autochtone kinderen beginnen vaker met borstvoeding, maar van de allochtone kinderen die beginnen met borstvoeding krijgen er meer langer borstvoeding, hoewel zowel bij allochtone als autochtone  bevolkingsgroepen het doorgaan met borstvoeding na de eerste weken laag is.
van Rossem L, Oenema A, Steegers EAP, Moll HA, Jaddoe VWV, Hofman A, Mackenbach JP, Raat H: Are Starting and Continuing Breastfeeding Related to Educational Background? The Generation R Study. Pediatrics 2009 123: e1017-e1027
Jaddoe VWV, Hofman A, Mackenbach JP, Raat H: Breastfeeding patterns among ethnic minorities: the Generation R Study. J Epidemiol Community Health jech.2009.Published Online First: 8 December 2009
Duijts L, Jaddoe VWV, Hofman A, Moll HA: Prolonged and Exclusive Breastfeeding Reduces the Risk of Infectious Diseases in Infancy. Pediatrics 2010 126: e18-e25

Ziekte en sterfte door kunstvoeding bij zuigelingen

Vaak wordt gesteld dat borstvoeding voordelen heeft, waarmee eigenlijk wordt gezegd dat kunstvoeding ook wel OK is. Niets is minder waar. Kunstvoeding is namelijk niet de norm, maar een poging om een vervanging te maken voor de norm: borstvoeding. En die poging wil nog wel eens falen als het om veiligheid gaat. Kunstvoeding poeder is namelijk verre van steriel en er willen ook nog wel eens andere vieze en giftige dingen in zitten. Recent werd de wereld opgeschrikt door het breed terughalen van Similac omdat er beestjes in zouden zitten (kevers en larven). In de afgelopen jaren kwamen er rapporten naar buiten van kinderen die ernstig ziek werden of overleden na het drinken van kunstvoeding die was besmet met Enterobacter Sakazakii en Salmonella. In China werden tienduizenden kinderen ziek en enkele overleden na het drinken van met melamine opgvoerde kunstvoeding (sporen van melamine werden ook in kunstvoedingen in Noord Amerika gevonden). Verder wordt in de meeste merken kunstvoeding ook een hoge concentratie perchhloraten gevonden, waarvan bekend is dat het de schildklierfunctie negatief kan beïnvloeden.
Rodríguez-Urrego J, Herrera-León S, Echeita-Sarriondia A, Soler P, Simon F, Mateo S, Investigation team. Nationwide outbreak of Salmonella serotype Kedougou associated with infant formula, Spain, 2008. Euro Surveill. 2010;15(22):pii=19582.
Melamine-contaminated powdered infant formula in China - update. http://www.who.int/csr/don/2008_09_22/en/index.html
Joshua G Schier, Amy F Wolkin, Lisa Valentin-Blasini, Martin G Belson, Stephanie M Kieszak, Carol S Rubin and Benjamin C Blount: Perchlorate exposure from infant formula and comparisons with the perchlorate reference dose. Journal of Exposure Science and Environmental Epidemiology 20, 281-287
Ransdell Pierson: Abbott recalls beetle-tainted Similac baby formula.Persbureau Reuters Wed Sep 22, 2010 4:49pm EDT. http://www.reuters.com/article/idUSTRE68L4ZI20100922

Stap 7: moeders en kinderen horen bij elkaar

Al bij het opstellen van de BFHI documenten, decennia geleden, wist men dat moeders en hun pasgeboren kinderen dicht bij elkaar horen. Recentere onderzoeken (zie eerdere nieuwsflitsen met #huidcontact, #bed-sharing, #co-sleeping, #KMC) blijven dat inzicht bevestigen en benadrukken: hoe dichter moeder en kind bij elkaar zijn en hoe minder die nabijheid wordt verstoord of onderbroken, hoe beter het met moeder, kind en borstvoeding gaat. Voor moeder werken de hormonen beter en herstelt zij sneller van de bevalling. Baby staat minder bloot aan infecties, geniet meer immunologisch bescherming van zijn moeder en zijn lichaamsfuncties (hartslag, ademhaling, bloeddruk, zuurstofsaturatie en temperatuur) blijven goed zonder dat hem dat energie kost en de borstvoeding komt makkelijker, beter en sneller op gang. Voor de gezonde pasgborene en zijn moeder zijn er eigenlijk gen redenen om ze verder dan een armlengte afstand van elkaar te houden en ook voor veel kinderen die extra zorg nodig hebben geldt hetzelfde.
WHO: Evidence for the Ten Steps to Successful Breastfeeding. World Health Organization, Geneva, 1998

BFHI stap 6: alleen borstvoeding

Colostrum en later rijpe melk bevat alle voeding en bescherming die een kind nodig heeft in de eerste 6 levensmaanden. Bijvoeden met water, glucose of kunstvoeding is niet nodig en kan zelfs negatief uitwerken. Andere substanties dan moedermelk verstoren het opbouwen van een gezonde darmflora en een darmwand die geen ongewenst stoffen doorlaat naar de bloedbaan. (Hanson 2007), waardoor het kind minder goed beschermd is tegen infecties en allergieën. Het bijgeven van glucosewater kan een negatief effect hebben op de normale manier waarop de energievoorziening van het pasgeboren kind zich aanpast aan het leven buiten de moeder (Hawdon et al 1992) en per saldo zorgen voor meer problemen met de suikerhuishouding. Kunstvoeding in poedervorm kan levensgevaarlijke bacteriën bevatten (WHO 2007) en zou alleen al daarom nooit aan jonge baby's moeten worden gegeven. Water, glucose en kunstvoeding nemen in de maag de ruimte in van colostrum of moedermelk en verstoort daarmee het principe van vraag en aanbod. In feite zijn er maar heel weinig geldige, medische redenen om bijvoeding te geven aan pasgeborenen. Uit het overzicht van de WHO (WHO, UNICEF 2009) blijkt duidelijk dat er maar heel weinig kinderen zijn die helmaal geen borstvoeding mogen hebben en dat in de meeste ander gevallen bijvoeding alleen aangewezen is wanneer het bijzetten van alle zeilen voor borstvoeding (optimaliseren de aanleg- en drinktechnieken, vaak voeden, moeder en kind nabijheid, ...) allemaal nog niet zorgn voor het gewenste resultaat.
(2007). Enterobacter Sakazakii and Other Microorganisms in Powdered Infant Formula. Geneve: World Health Organization.
Hanson, L. (2007). Immunobiology of human milk: how breastfeeding protects babies. Amarillo, Texas, USA: Hale Publishing.
Hawdon, J., Ward Platt, M., & Aynsley-Green, A. (1992). Patterns of metabolic adaptation for preterm and term neonates in the first postnatal week. Arch Dis Child , 67:357–365.
WHO, UNICEF. (2009). Acceptable medical reasons for use of breast-milk substitutes.
Wight, N., & Marinelli, K. (2006). Guidelines for Glucose Monitoring and Treatment of Hypoglycemia in Breastfed Neonates. ABM Protocols . (A. P. Committee, Red.) Mary Ann Liebert, Inc.

MRSA in borstabces

Diverse studies en case reports in de afgelopen paar jaar maken duidelijk dat bij een zich tot abces ontwikkelende borstontsteking MRSA een belangrijke factor is. Niet altijd wordt behandeld met antibiotica die MRSA doeltreffend bestrijden. Een abces is een zeer pijnlijk complicatie die het geven van borstvoeding ernstig bemoeilijkt en soms aan de aangedane borst onmogelijk maakt. Het is daarom aan te bevelen dat moeders in de kraamweek goed worden begeleid om het optreden van borstontstekingen te voorkomen. Daarnaast is goede informatie noodzakelijk die het optreden van borstontstekingen na de kraamtijd voorkomt. Borstvoeding geven met goede technieken, waarbij de borsten frequent en goed worden geleegd is de beste preventie. Een zeer goede hygiëne, met name voor moeders die in het ziekenhuis bevallen, en ook door de zorgverleners is nodig om besmetting met MRSA te voorkomen.
Stafford I, Hernandez J, Laibl V, Sheffield J, Roberts Sc, Wendel G: Community-Acquired Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus Among Patients With Puerperal Mastitis Requiring Hospitalization. Obstetrics & Gynecology 2008(112) 3:533-537
Montalto M, Lui B.: MRSA as a cause of postpartum breast abscess in infant and mother. J Hum Lact. 2009 Nov;25(4):448-50.
Wilson-Clay B.: Case report of methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) mastitis with abscess formation in a breastfeeding woman.  J Hum Lact. 2008 Aug;24(3):326-9.
Berens P, Swaim L, Peterson B.: Incidence of methicillin-resistant Staphylococcus aureus in postpartum breast abscesses. Breastfeed Med. 2010 Jun;5(3):113-5.

Borstvoeding beschermt tegen infecties

(14-08-2010)

Ook in westerse landen tonen onderzoeken aan dat kinderen die geen borstvoeding krijgen  vaker blootstaan aan infecties. De keuze om wel of geen borstvoeding te geven hangt vaak van allerlei moederlijke factoren af en het is moeilijk al die factoren mee te nemen in onderzoeken. Fisk et al onderzochten daarom in een prospectieve geboortecohort onderzoek het verband tussen de duur van borstvoeding op het vóórkomen van infecties aan de luchtwegen, oorontstekingen en maagdarminfecties in het eerste levensjaar. De onderzoekers keken niet naar exclusiviteit van borstvoeding, alleen naar de totale duur van borstvoeding met of zonder andere melk of vast voedsel. Zoals verwacht liepen kinderen die helemaal geen borstvoeding kregen het grootste infectierisico. Het risico daalde sterk naarmate de duur van borstvoeding toenam. Borstvoeding duur in het tweede halve levensjaar gaf minder sterke verschillen te zien, maar ze waren nog wel overduidelijk.
De onderzoekers concluderen dat voortgezette borstvoeding een belangrijke factor is bij het voorkomen van ziekte in het eerste levensjaar.

Fisk CM, Crozier SR, Inskip HM, Godfrey KM, Cooper C, Roberts GC, Robinson SM: (2010) Breastfeeding and reported morbidity in infancy: findings from the Southampton Women's Survey study group. Maternal and Child Health Nutrition (In Press)

Duur van exclusief borstvoeding beschermt meer tegen infectieziekten dan totale duur

(30-07-2010)

De onderzoekers van de Generation R Study Group en het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam onderzochten de relatie tussen de duur van exclusief borstvoeding en infecties van de luchtwegen en het gastro-intestinale stelsel bij zuigelingen. Duijts et al (2010) vonden dat de exclusiviteit van borstvoeding voor 4 maanden of langer (en daarna zeker nog gedeeltelijk borstvoeding) meer bepalend was voor bescherming tegen luchtweg-en maagdarminfecties in het eerste levensjaar dan gedeeltelijk lang borstvoeding krijgen.  De onderzoekers ondersteunen daarom ook de aanbevelingen voor exclusief borstvoeding voor minimaal 4, maar liever nog 6 maanden in westerse samenlevingen.

Duijts L, Jaddoe VWV, Hofman A, Moll HA: Prolonged and Exclusive Breastfeeding Reduces the Risk of Infectious Diseases in Infancy. PEDIATRICS Vol. 126 No. 1 July 2010, pp. e18-e25