Samenzijn

Foto: BIlly Burke in verschillende rollen, zingt ook, onder andere: Spendin' time with me

Het was een leuk idee bij mijn vorige stukje om de muziek, waarnaar ik aan het luisteren ben als ik aan mijn stukje ga beginnen, als inspiratiebron te nemen en er ook nog iets van film aan vast te knopen. Nu draai ik vaak een afspeellijst met film- en televisiemuziek, dus dat moet niet zo moeilijk zijn. En jawel, deze keer val ik midden in een nummer over tijd samen doorbrengen van de zingende acteur of acterende zanger Billy Burke. Hij heeft een beetje een doorgerookte stem en zingt melancholische songs over eenzaamheid, moeilijke liefde, heel klassiek allemaal. Mijn eerste kennismaking met hem was in zijn rol als politieman Charlie Swan (rechtsonder), de vader van Bella in de Twilight Saga. Die verhalen gaan voor en flink deel over familie en samen zijn, willen zijn en niet kunnen zijn. Linksboven speelt hij de rol van revolutionair Miles Matheson in de post-apocalyptische doem-scenario TV serie Revolution. Rechtsboven en linksonder speelt hij respectievelijk een verdachte en een detective in de TV politieseries Rizzoli&Isles en The Closer. Maar nu verder over samenzijn in combinatie met borstvoeding en kinderverzorging en opvoeding.

‘’Spending time with me’’ is de uitnodiging die elk pasgeboren kind aan zijn ouders doet. Als sociale diersoort heeft vrijwel ieder mens behoefte aan gezelschap en samen met anderen zijn, maar een baby heeft dat veel sterker. Voor een baby is dat een primaire levensbehoefte. Deskundigen verschillen van mening over de duur, maar het is een algemeen erkend feit dat mensenkindjes te vroeg worden geboren en nog enige tijd van buitenbaarmoederlijke zwangerschap nodig hebben, een beetje zoals een buideldier. Waarschijnlijk is dat nog eens zes tot mogelijk negen maanden vanaf de geboorte. Deels is dat omdat het hoofd van de baby veel te groot zou zijn om geboren te worden bij een vergelijkbare ontwikkelingsfase als andere primaten, vooral in combinatie met onze bekkenvorm die door het rechtop gaan een wat krappere vorm heeft. Maar als een langere draagtijd noodzakelijk was geweest, was daar ook wel een oplossing voor gevonden. Kennelijk heeft een vroeggeboorte gevolgd door een periode van externe gestatie evolutionaire voordelen. Door een flink deel van de hersenontwikkeling na de fysieke geboorte te laten plaatsvinden, is er veel meer ruimte voor variatie en aanpassing aan de omstandigheden.

Het is dus de bedoeling dat een kind in zijn eerste levensmaanden altijd in direct lichamelijk contact is met een ander mens, bij voorkeur zijn moeder (want daar zit nu eenmaal het eten aan vast).
Dit is geen nieuw gegeven. Al sinds het begin van het bestaan van Borstvoedingorganisatie La Leche League, eind jaren vijftig van de vorige eeuw, was een van de uitgangspunten: ‘’De baby en het jonge kind hebben een intense behoefte om bij hun moeder te zijn. Dit is, net als voedsel, één van de primaire behoeften van een kind.’’ Dit uitgangspunt volgt direct op: ‘’Moeder en baby hebben het nodig om na de geboorte zo snel mogelijk bij elkaar te zijn en ook daarna veel tijd samen door te brengen. Dit bevordert een adequate melkproductie en helpt om een goede band te ontwikkelen.’’ Inmiddels zijn deze uitgangspunten door wetenschappelijk onderzoek bevestigd. Kinderen die niet worden aangeraakt, die veel alleen zijn, verkommeren. Die gedijen niet, zowel lichamelijk als emotioneel. In extreme gevallen gaan ze er dood aan. In minder extreme gevallen groeien ze onvoldoende, ontwikkelen ze zich matig en hebben een minder goed functionerend immuunsysteem. De extremere gevallen zijn fysiek meetbaar en met het oog waarneembaar, de minder extreme gevallen zijn vaak alleen af te lezen aan een verstoorde emotionele ontwikkeling, die zich in de loop van het leven kan vertalen in allerlei verstoringen in bijvoorbeeld sociaal gedrag en relatievorming.

Naast al die factoren is samen zijn voor moeder en kind van essentieel belang om de borstvoeding lekker op gang te krijgen en te houden. Ik verbaas mij met regelmaat dat er over borstvoeding wordt gesproken in termen van volhouden, doorzetten, niet opgeven. Dat klinkt allemaal alsof borstvoeding iets is wat ongelooflijk moeilijk is en alleen met inzet van al je krachten uitvoerbaar. Wellicht denkt u ‘’Daar komt ze weer met haar biologische en evolutionaire vergelijkingen!’’ en ja, inderdaad kom ik daar weer mee. Naar mijn inzicht is dat de enige maner om iets zinnigs te kunnen zeggen over allerlei borstvoeding en opvoeding problemen. Biologisch en evolutionair gezien is het namelijk helemaal niet logisch dat het voeden en verzorgen van kinderen zo vreselijk moeilijk is dat je het alleen met inzet van al je macht en kracht kunt beginnen en volhouden en tot een goed einde brengen, met een groot risico dat het je niet lukt. Een soort waarbij dat zo zou zijn, zou al snel uitgestorven zijn, want zo werkt het nu eenmaal niet.

Waarom is het dan wel voor veel vrouwen zo’n enorme strijd om iets in feite simpels te doen? Zijn vrouwen van tegenwoordig watjes? Doen ze hun best niet? Ik kan u verzekeren dat de meeste vrouwen absoluut geen watjes zijn, vrouwen zijn het sterke geslacht en de meeste moeders doen hun stinkende best en dan nog een beetje. Daar ligt het niet aan. Het ligt voor een groot deel aan onze culturele verwachting dat het met die noodzaak van ‘’Spending time with me’’ wel mee zou vallen en dat kinderen niet constant aan hun moeder geplakt zouden moeten zitten. Dat ze geruime delen van de dag en vooral van de nacht zichzelf zouden moeten bezig houden, vermaken of troosten. En dat moeders na een paar weken of maanden vooral weer volledig als vanouds zouden moeten meedraaien, dingen voor zichzelf doen (zonder kind!) en weer meedraaien in de economische kermis (eveneens zonder kind). Met deze ideeën komt ook de notie dat een kind een ritme en patroon moet aanhouden voor eten, slapen en liefst ook zich ontlasten, dat wij in een dagrooster kunnen noteren. Dat wij de behoefte aan eten, slapen en zich ontlasten kunnen regelen, trainen en bepalen.

Uiteraard zijn er wel degelijk ook factoren die de uitvoering van het moederschap en met name de borstvoeding kunnen bemoeilijken. Voor een deel is dat genetisch bepaald, voor een flink deel komen die ook voort uit de manier waarop wij onze maatschappij en leven hebben ingericht. Sommige genetische variaties werden in minder geciviliseerde tijdperken eruit gefokt omdat ze ervoor zorgden dat de dragers van die genetische codes niet tot reproductie kwamen. Andere aandoeningen lijken vaker voor te komen als gevolg van milieu invloeden, voeding of leefomstandigheden, zoals allerlei anatomische variaties in de middenlijn. De manier waarop zwangerschap en baring worden doorleefd en uitgevoerd kan zorgen voor verstoringen in de neurologie van het kind en zijn psycho-emotionele start. Dat kan ook reden zijn voor grote problemen, zoals overprikkelbaarheid, veel huilen en algehele onrust bij het kind.

Maar anatomische variaties kunnen worden opgelost meestal en de neurologische en psychische problemen kunnen voor een flink deel worden opgevangen, hersteld en/of gecompenseerd door nabijheid. Voortdurende en voortgezette, lichamelijke nabijheid. Ik durf te stellen dat zeker de helft van alle moeders, waarschijnlijk meer, veel minder of geen problemen zouden hebben met borstvoeding wanneer zij alle ideeën over het reguleren van kinderen en hun behoeften overboord zouden zetten en vanaf de geboorte 24/24, 7/7 hun kind bij zich zouden hebben, afgewisseld met direct lichaamscontact tussen vader en kind. Met andere woorden: wanneer kinderen vanaf het moment van hun geboorte geen moment zonder aanraking met een vertrouwd ander mens zouden zijn. Altijd in armen, altijd gekoesterd. Zodat ‘’Spending time with me’’ geen vraag zou zijn voor het kind, maar een vaststelling.

Oedipus

Foto: Poster ‘’What’s on a man’s mind’’, waarbij het gezicht van de grondlegger van de psycho-analyse Sigmund Freud is weergegeven als een naakte vrouw. Freud is ook de bedenker van de theorie van het Oedipuscomplex.

Op Facebook postte iemand twee foto’s van pagina’s uit een magazine uit de wachtkamer van de kinderafdeling in een ziekenhuis.  Ik werd er onpasselijk van. Nee, het is geen antiek boekwerkje, het is de uitgave ‘’Zomer 2013’’. In het eerste stukje* staat welgeteld één zin die waar is, de laatste: ‘’Het gaat namelijk om een cruciaal element voor hun latere emotionele ontwikkeling.‘' En de hele tekst van het artikel is een opsomming van dingen die je niet moet doen, die heel erg slecht zijn voor die emotionele ontwikkeling. Het volkomen uit de lucht gegrepen idee dat kinderen zouden moeten leren om alleen te gaan slapen omdat ze dat anders nooit zullen leren. Iemand schreef in een commentaar: ‘’Als ik zoiets lees zie ik gelijk mijn zoon over 20 jaar, die ik dan natuurlijk nog dagelijks in slaap moet borsten.’’ Slapen is iets dat volkomen vanzelf gaat, tenzij je het tegenwerkt. Wie moe is, gaat slapen. Bij kinderen is dat gewoon nog zo simpel. Tenzij ze er bang voor worden of worden gemaakt, niet alleen door het eigen kamertje en het eigen bed als strafplaats voor stoute kindertjes in te zetten. Ook door perse alleen te moeten slapen en de donkere onbekendheid van de nacht verplicht alleen te moeten doorstaan. En als papa en mama nu nog eens het goede voorbeeld zouden even, maar neen, die slapen gezellig dicht tegen elkaar aan.

In het volgende stukje** komt de zieke geest van de schrijver van dit gedrocht pas werkelijk naar voren. Het heeft namelijk, volgens deze perverse geest, allemaal met seks en macht te maken. ‘’Een regelrechte incestueuze vorm van intimiteit’’ wordt het delen van het bed met ouders en kinderen genoemd. Wie bij de combinatie vader, moeder, kind, bed direct aan incest denkt heeft een waarlijk verdraaide en zieke geest. Een onverwerkt oedipuscomplex wellicht, de aandoening waarvan de schrijver vreest dat het met het jongetje of het meisje in kwestie aan de haal zal gaan. Ik vermoed bij de schrijver van dit als informatief bedoelde artikeltje heeft getracht zijn eigen kinderlijke frustraties en neuroses van zich af te schrijven.

Het is jammer en sneu voor deze schrijver dat hij moet leven met onverwerkte en neurotiserende jeugdervaringen. Dat hij er niet  in is geslaagd om tijdens zijn opleiding tot kinderarts deze achterhaalde theorieën te ontkrachten (wat leren ze eigenlijk aan kinderartsen in opleiding over de psychologie van het kind?) en zichzelf te helen. Maar het is schandalig dat deze zieke geest in staat is gesteld zijn absurde en gevaarlijke ideeën als waarheid rond te strooien voor een kwetsbaar publiek. Ouders van jonge kinderen zijn kwetsbaar als het om hun kinderen gaat. Woorden die van een dokter komen worden voor eeuwige en onaantastbare waarheid aangenomen. De man heeft er immers over geleerd? Hij is immer de expert als het om kinderen gaat? Ergens ‘’voor’’ geleerd hebben is geen garantie op deskundigheid. Dat iemand is geslaagd voor zijn examens vertelt voornamelijk dat hij goed kan leren, memoriseren, het gaat vaak niet over deskundigheid. Daarbij komt dat kinderartsen voornamelijk leren over de lichamelijke kanten van het kind, niet over zijn psychologie, zijn emotionele ontwikkeling en zijn opvoeding.

Maar wat mij pas werkelijk tegen de haren instreek was de zeer prominente sponsoring in het magazientje en op de site. Reclame voor allerlei soorten zuigelingen- en kindervoeding en verzorgingsproducten, zelfs medicijnen. Geredeneerd vanuit de reclamemakers een sublieme zet, uiteraard. Want hier hebben ze hun hele doelgroep bij elkaar en dan ook nog eens op een plaats die door autoriteitsfiguren wordt goedgekeurd en gepromoot. Marketing luilekkerland. Een zeer substantieel deel van de lezers blijkt geen onderscheid te kunnen maken tussen informatieverstrekking en reclame. Als de boodschap van de fabrikanten daar zwart op wit staat, te midden van informatieve artikelen van artsen ook nog eens, dan moet die tekst wel betrouwbare informatie bevatten. De ouders die deze blaadjes lezen worden bedonderd waar ze bij staan en nemen het vriendelijk en dankbaar aan. De goede dokter zal het wel weten toch?

Arme kindjes van goedgelovige ouders: een l neurotische generatie in de maak.

*)

‘’… een nachtzoen geven, er goed op letten dat knuffels en fopspeen binnen handbereik liggen en eventueel en nachtlampje laten branden. Al die kleine dingen maken dat de kleintjes zich wat veiliger voelen en dat ze voorbereid zijn op het slapengaan. Als je kinderen niet leert om alleen in hun kamer te blijven zullen ze nooit naar dromenland vertrekken zonder iemand in de buurt,. Het is heel belangrijk dat je de kleintjes helpt de stap op weg naar onafhankelijkheid te zetten. Het gaat namelijk om een cruciaal element voor hun latere emotionele ontwikkeling.’’

**) 

 ‘’… bang om de liefde en aandacht van hun mama en papa te verliezen. Ze kruipen in het ouderlijk bed met de bedoeling hun plek op te eisen en macht uit te oefenen, controle te hebben over hun ouders, de aard van hun relatie in de gaten te houden. Kleine jongetjes zullen zelfs proberen om de plek van hun vader in te nemen, kleine meisjes die van hun moeder. , die hun latere emotionele ontwikkeling in de weg kan staan, want op die kan niet wordt de illusie in stand gehouden dat de kleintjes lijfelijk bij hun ouders kunnen blijven en zich zo aan het scheidingsproces kunnen onttrekken., Het verbod moet heel duidelijk zijn, het bed van de ouders is een grens die ze niet mogen overschrijden. Impliciet maakt het verbod duidelijk dat hun vader en moeder niet van hen zijn.’’

Uit: Babyssimo, zomer 2013. Een magazine voor ouders van kinderen 0-6 jaar, ondersteund door de Belgische Vereniging voor Kindergeneeskunde, uitgegeven door New Way NV, Leuven, volledig betaald door kindervoeding en –verzorgingindustrie. Wordt verspreid via wachtkamers van afdelingen pediatrie in Vlaamse ziekenhuizen en via internet.

 

Wonder

Foto: Vastberadenheid en liefde door een ietwat onwaarschijnlijk samengestelde groep mensen zorgt voor het miraculeus overleven van een groep walvissen in Big Miracle (2012). (Met o.a.  Drew Barrymore als Rachel Kramer en Ted Danson als J. W. McGraw

De wonderen zijn de wereld nog niet uit. Sterker nog, ze gebeuren op dagelijkse basis. Elke geboorte van een gezond kind is een wonder. Elke keer opnieuw. Elke keer dat een moederlijf een zwangerschap onderhoudt en vervolgens een kind baart en verder voedt en koestert is het een alledaags wonder. En zelfs als er iets fout gaat in dat proces van dragen en baren kan er nog een wonder gebeuren. In dit blog verschenen al eerder beschrijvingen van Kangaroo Mother Care, Kangoeroe Moederzorg en huidcontact. Kinderen die op die manier worden verzorgd en gevoed blijken veel betere vitale functies te hebben dan kinderen die in een bedje of couveuse worden verzorgd. Dit geldt voor gezonde, op tijd geboren kinderen, voor zieke kinderen en voor te vroeg en te zwak geboren kinderen. Het blijkt zelfs te kunnen werken voor kinderen die al dood verklaard werden.

Een Australische moeder* Beviel na 6 maanden zwangerschap van een tweeling, een jongen en een meisje. Het meisje was klein, maar gezond en werd snel naar de couveuse gebracht voor intensieve zorg. Het jongetje ademde niet en werd 20 minuten lang gereanimeerd. Omdat de reanimatie zonder resultaat bleef, verklaarde de arts dat het kindje was overleden. Moeder nam hem bloot op haar blote borst en streelde hem, koesterde hem en praatte met hem. Na twee uur kwam hij tot leven, ademde, likte wat moedermelk op, keek zijn moeder aan en pakte haar vinger beet. Na drie maanden mocht hij gezond me naar huis. Een niet heel alledaags wonder.

Een andere moeder** had een kind gebaard en moest de volgende dag opnieuw worden opgenomen voor een volledige baarmoeder verwijdering wegens ernstige complicaties. Haar toestand was kritiek en verre van stabiel. De familie werd voorbereid op een waarschijnlijk fatale afloop. Een familielid bracht de pasgeboren baby naar de moeder en legde het kindje aan de borst van de bewusteloze vrouw. De, nog steeds bewusteloze en beademde, moeder legde haar armen in een beschermend gebaar om haar kind heen De vitale functies van de moeder kalmeerden uit hun erratische staat en de vrouw werd stabieler. De daarop volgende dagen werd de baby elke dag twee keer twee tot vier zo op de moeder gelegd, waar het dronk en sliep. De genezing van de moeder bespoedigde en uiteindelijk mocht ze gezond naar huis. Een niet heel alledaags wonder.

Huidcontact is van levensbelang. Ieder mens kan een wonder-genezer zijn, puur door het bieden van huidcontact, lichaamscontact. Mensen horen bij elkaar te zijn en met name mensenkinderen horen in hun eerste maanden in vrijwel voortdurende lichaamscontact met een ander mens te zijn, bij voorkeur met een flink deel direct huidcontact. Het mooiste is dat, in tegenstelling tot het wijdverbreide gebruik van de couveuse sinds meer dan 100 jaar, KMC een wetenschappelijk bewezen methode is. Wetenschappelijk bewezen wonderdokter. De wonderen zijn de wereld nog niet uit.

*) Moeder brengt haar kind terug tot leven door hem te knuffelen en lief te hebben
**) Van de KMC site: KMC saved mothers life 4/30/2013
Kangaroomothercare.com
Meer lezen bij de Eurolac Boekenplank: Slapen met je baby, Koester je kleintje en Biological Nurturing
World Health Organization, Dept. of Reproductive Health and Research: Kangaroo mother care: a practical guide. WHO reference number: WS 410 2003KA (English); WS 410 2003KA-1 (French); WS 410 2003KA-2 (Spanish)

Kooi

Foto: Hank Azaria als Agador, Gene Hackman als Sen. Kevin Keeley, Dianne Wiest als Louise Keeley en Christine Baranski als Katherine Archer in The Birdcage (1996)
Ik begin dit verhaaltje met dank aan Christa Wiersma-Schaap die dit citaat op mijn Facebook tijdlijn plaatste: (Alejandro Jodorowski:) ‘’Birds born in a cage think flying is a disease.’’

Alle opvattingen en ideeën die een mens heeft komen voort uit een bepaald perspectief, een bepaalde en bepalende context. Wat je ziet is wat je weet en zolang je geen middelen hebt om verder te kijken dan je eigen kooi is alles wat niet binnen de kooi past vreemd, afwijkend, mogelijk eng en waarschijnlijk gevaarlijk. Alleen het bekende is veilig. Als de kooi waarin een vrouw opgroeit een bepaald beeld over moederschap laat zien, zal zij andere vormen van moederen eerder vreemd en mogelijk beangstigend vinden.

Verwachtingen, ideeën en opvattingen van mensen zijn immers een projectie van hun perceptie van de werkelijkheid, zoals vormgegeven door de kooi waarin ze opgroeien. Maar wij zijn geen vogels en wij kunnen door de spijlen van de kooi heen kijken en zien dat daarbuiten nog een heel andere wereld is. En we kunnen, als we dat willen de kooi openmaken, en naar buiten gaan, onze vleugels uitslaan en ondervinden dat er heel wat meer mogelijkheden zijn dan die in de benauwdheid van de kooi. Vliegen blijkt helemaal geen ziekte te zijn, maar een mogelijkheid die de wereld grote maakt en de mogelijkheden eindeloos uitbreidt.

Ons maatschappelijk kooitje leert ons dat baby’s om de paar uur een flinke maaltijd naar binnen werken en tussendoor slapen. Dat zij slapen in hun eigen bed en binnen enkele maanden hun ouders in de nacht niet meer lastig vallen. Dat ze er alles aan doen om hun zin te krijgen en hun ouders naar hun schattige kleine hand te zetten. Dat alles wat ze goed doen hun eigen verdienste is en alles wat ze fout doen de schuld van de moeder. En dat alles wat ze anders doen dan dit beeld een ziekte is, net als vliegen is voor de gekooide vogel.

Een baby die net geboren is, heeft nog geen weet van het maatschappelijke kooitje en dit kooi-perspectief, heeft geen idee wat maatschappelijk aanvaardbaar gedrag voor baby’s is. Zijn perspectief is dat wat hij in zijn DNA, in zijn genen heeft meegekregen. Zijn perspectief is dat van het evolutionair geperfectioneerde systeem. Dat perspectief spreekt van nabijheid, liefde, lijfelijkheid, onbeperkt eten en slapen, wanneer en hoe veel dat nodig is.

Het is de gelukkige baby die zonder kooitje mag opgroeien, met als enige tralies de armen van zijn moeder of zijn vader. Tralies die zich als de tijd daar is, soepel laten openbuigen om de wereld erbuiten in te gaan. In vol vertrouwen dat de wereld daarbuiten goed is; in vol vertrouwen op eigen kunnen. Eerst koesteren en daarna met rust laten*, daarmee krijg je kinderen die vrij als een ongekooide vogel zijn en hun vleugels kunnen en durven uitslaan.

*) Jay Griffiths: Why parents should leave their kids alone.  The Guardian, 4 mei 2013