Munt

Foto: Geluksmunten in een wensvijver.

Mijn introductie van vandaag is een Twitterdiscussie. Ik geef hem hier weer in een ietwat gekuiste vorm in plaats van in Twittertaal. Collega Caroline Kruger reageerde op een blog (Breastfeeding Benefits or Formula Risks – Does it make a difference?) met deze vraag: ''Wat is relevanter om te weten: de voordelen van borstvoeding of de risico’s van flesvoeding?'' Daarop ontspon zich deze discussie: ''Je wilt toch van allebei de voor- en nadelen weten, lijkt mij? Allebei relevant.'' ''Borstvoeding heeft geen voordelen, het is de norm. een interventie kan voor- of nadelen hebben'' (dat was ik, uiteraard). ''Het is de norm voor mensen die vinden dat het de norm is. Niet voor iedereen dus.'' met direct mijn weerwoord: ''Nee, het is de biologische en medische norm.'' Waarop iemand er insprong met: ''Het zou ook sociale norm moeten zijn, in plaats van in een kast te moeten kolven of weggestuurd worden uit een restaurant in verband met borstvoeding.'' De discussiestarter kwam er tussen met: ''Maar bij borstvoeding en flesvoeding heb je wel te maken met twee kanten van dezelfde medaille. Ik ben ook voor vrije keuze, vandaar mijn vraag welke formulering je informatiever vindt.''

Borstvoeding en kunstvoeding zijn natuurlijk niet twee kanten van dezelfde medaille. Borstvoeding en kunstvoeding zijn te verschillend om te kunnen vergelijken. Kunstvoeding is een voedselgelijkende substantie en borstvoeding is voeding voor lichaam en geest, plus bescherming tegen ziekte nu en later. Borstvoeding is de norm voor zorgen en zogen die in ons bouwplan is vastgelegd. Als je die biologische, evolutionaire norm wilt gaan vervangen voor wat anders moet je dus niet alleen een voedingsproduct (moedermelk) vervangen, maar ook de toedieningswijze, de bescherming tegen ziekten, de preparatie van het eigen afweersysteem en de basis voor de psycho-emotionele ontwikkeling. Dat is echt meer dan een poeder aanmaken met water en in een fles stoppen.

Moedermelk is een zeer complexe substantie, die tot nu niemand heeft kunnen namaken. De vervangingsmiddelen voor moedermelk zijn tot nu toe een mengsel van dierenmelk of een plantaardig melkachtige substantie, waar dingen uitgehaald en andere dingen aan toegevoegd zijn, allemaal van niet-menselijke oorsprong. De belangrijkste nutriënten (eiwitten, vetten, koolhydraten en wat vitamines en mineralen) zitten erin, maar niet van de juiste oorsprong, niet in de juiste verhouding en niet alle nutriënten die ook in moedermelk zitten. Een belangrijk kenmerk van moedermelk is de niet-constante samenstelling tijdens de gehele lactatieperiode, voor de successievelijke kinderen van dezelfde moeder, gedurende een dag en gedurende een voeding. Dat er verschillende types kunstvoeding voor verschillende leeftijden zijn, is niet eens een poging tot imitatie daarvan, maar slechts een marketingstrategie. Het beste dat je van deze vervangende melk kunt zeggen is dat de meeste kinderen ervan zullen groeien en zich ogenschijnlijk normaal ontwikkelen. In hoogst zeldzame gevallen is een speciale kunstvoeding noodzakelijk voor kinderen die ziek worden of dood gaan door hun onvermogen om bepaalde bestanddelen van onbewerkte moedermelk te verwerken.

Dan de toedieningsvorm. Er is nog nooit iets gemaakt, bedacht of ontworpen dat ook maar enigszins gelijkt op een borst voor de toediening van melk aan een zuigeling. Een borst is, net als de melk die ze geeft, een zeer complex geheel. De borst bestaat uit een omhulsel van huid en zenuwen, gevuld met vet- en bindweefsel voor de vorm met daardoorheen klierweefsel structuren, bestaande uit trosjes melkvormende cellen met een kanalensysteem om de melk vanuit de melkvormende cellen (lactocyten) naar buiten te vervoeren. Die hele melkfabriek wordt ondersteund door systemen van aanvoer van grondstoffen en energie (bloedvaten) en de afvoer van restanten en afval (lymfevaten). De hele logistiek wordt gecontroleerd en aangestuurd door een uitgebreid systeem van zenuwen die het contact met het hoofdkantoor onderhouden. De borst is de melkfabriek en het reservoir en het vervoerssysteem voor de melk. Een fles is alleen een container met een adapter voor aansluiting op de afnemer.

De manier waarop de melk vanuit de borst in de baby komt is een samenspel van acties van de baby en van de borst. De baby houdt de borst in zijn mond, met de tepel tot aan de overgang van hard en zacht gehemelte en zorgt ervoor dat de mondholte luchtdicht rondom de borst is afgesloten. Met de tong masseert hij de borst tegen het gehemelte. Dit is een melkende beweging die de vooraan in de borst aanwezige melk eruit duwt en tegelijk de zenuwen inde huid van tepel en tepelhof stimuleert. Die massage gaat in een golvende beweging van de punt van de tong tot achteraan en als die achterkant is bereikt ontspant de tong en de onderkaak zakt wat omlaag, terwijl de lippen het vacuüm vasthouden. Hierdoor ontstaat een onderdruk ofwel zuiging. Die zuiging in combinatie met de reactie op de zenuwprikkeling veroorzaakt het gaan stromen van de melk toeschietreflex) waardoor deze met kracht de melkvormende cellen uitgeperst wordt, door de melkkanalen  en via de tepel de borst verlaat.

De fles en speen, wel die doen helemaal niks, behalve druppelen sla je ze op zijn kop houdt en de baby moet letterlijk zuigen, dus lucht inhaleren, om de melk eruit te halen. Er zijn in de loop der tijden allerhande meer en minder ingenieuze fles- en speensystemen ontworpen, maar er is er nog ooit eentje in geslaagd de complexiteit van een borst te benaderen.

Over de beschermende factoren in moedermelk hoeven we het niet te hebben. De zielige nog geen handvol stofjes die in kunstvoeding worden gestopt vallen volkomen in het niet bij de honderden in moedermelk. En dan hebben we het nog niet eens over de invloed op de anatomische ontwikkeling van de mond en het aangezicht door het drinken aan de borst versus het zuigen aan een fles.

De bonding kan gelukkig wel worden vervangen. Door een kind de fles te geven op de manier van de borst en er net zoveel emotionele aandacht en lichamelijk contact aan te verbinden hoeft een kind op vlak niets te kort te komen. Voeden op verzoek, eerder meer kleine dan minder grote voedingen, gegeven in een koesterende houding, waarbij het kind naar de voeder is toegekeerd en oogcontact mogelijk is, en liefst ook wat huidcontact is niet voorbehouden aan borstvoeding alleen. En laat nu net dat ene, dat met de fles net zo goed kan als aan de borst, zijn wat vaak bij het geven van flesvoeding wordt vergeten.

Donder

Foto: Kevin Durant als zichzelf en Taylor Gray als
Brian in Thunderstruck (2012) , Thunderstruck van AC/CD, muziekvideo, tekst

Thunderstruck betekent letterlijk als door de bliksem getroffen, hoewel wij eerder zeggen met stomheid geslagen of overdonderd. Toch allemaal wel iets met een slag of stoot of klap. Ik was de afgelopen dagen een beetje in zo’n toestand door diverse hypes in de virtuele maatschappij. Daar waren allereerst de giraffen die plotseling hun lange nekken door alle berichten schoven. Bleek een spelletje te zijn waarbij je, bij het niet goed oplossen van een dom raadseltje, je avatar voor 1-3 dagen in een giraf moest veranderen. Een andere was het telkens weer opduiken van vragen en discussies over nut, noodzaak of nonsens van opvolg- en groeimelken voor zuigelingen. Tot slot was daar het werkelijk overrompelende verschijnen van een kritische blik op inbakeren in de professionele en de publieke media. En dus zit ik hier, een beetje overdonderd door dat brede aanbod van thema’s, me een beetje af te vragen waarover ik het ga hebben. Weet je wat, ik doe ze allemaal. Beetje van dit, beetje van dat. Maar niet die giraffen.

Over kunstvoeding schreef ik al wel eens eerder, evenals over de speciale kunstvoedingen voor kinderen ouder dan 6 maanden. Deze opvolg- en groeimelken worden breed gepromoot, rechtstreeks en via de gezondheidszorgsystemen. Wanneer je zorgverleners ervan hebt overtuigd dat deze melken essentieel zijn voor dreumesen en peuters, hoef je aan de moeders al niet veel meer te doen. Zorgverleners overtuigen is zo simpel als kleuterschool wiskunde. Je zwaait met wat wetenschappelijk aandoende artikeltjes en je geeft wat virtuele aaien over bollen en veel cadeautjes. Done. Om moeders over te halen heb je weinig meer te doen dan in te spelen op hun onzekerheidsgevoel. In Perfect en Happy had ik het daarover al: moeder zijn betekent bijna per definitie onzekerheid. De klasse AAA marketeers van de kunstvoedingsindustrie spaart moeite noch middelen om daar breed op in te spelen. Het enige dat nooit wordt verteld, is dat om te beginnen die melken nummer 2 en 3 niets meer zijn dan verknutselde koeienmelk met opgeklopte lucht en bakerpraatjes, ooit verzonnen om de beperkingen van reclame voor kunstvoeding tot 6 maanden te omzeilen. Een verwisseling van talenten en noodzaken. Veel gerommel, maar geen enkele bliksem.

Dan het inbakeren. Ook daar besteedde ik eerder aandacht aan. Inbakeren is een medicijn voor het beperken van de bijwerkingen van een interventie. Zoals je maagpijntabletten slikt bij sommige andere medicijnen die je maag overhoop halen. Soms zijn de interventies die inbakeren nodig lijken te maken nodig of onvermijdelijk, maar vaak zijn ze volslagen onnodig of zijn ze het gevolg van slecht beleid. Daarbij komt dat het inbakeren over het algemeen een schijnoplossing biedt, omdat het alleen symptomen bestrijdt. Je kan dat vergelijken met iemand die door veel stress hoofdpijn krijgt. Voor de hoofdpijn slikt hij een pijnstiller die even de pijn wegneemt. Maar de pijn komt terug, want de stress blijft, wordt mogelijk nog erger door concentratiestoornissen als gevolg van de hoofdpijn. Er komt een sterkere pijnstiller, die ook werkt en misschien zelfs langer. Maar de pijn komt terug, wellicht nog erger dan ervoor, want die stress is er nog steeds en mogelijk nog meer dan eerst. Uiteindelijk zal de stress een andere uitweg gaan zoeken, zich op andere manieren manifesteren en dan dreigt een compleet instortingsgevaar.

Inbakeren wordt voornamelijk gebruikt bij onrust, huilen en minder slapen dan gewenst. Uiteraard ‘’werkt’’ inbakeren tegen onrust: Als je vastgebonden bent kun je niet veel onrustigs meer doen. De onrust in de baby blijft echter onverminderd bestaan en zal hoe dan ook ooit ergens een andere uitweg zoeken. De werking van inbakeren bij huilen is minimaal, een paar minuten per etmaal minder. Bij slapen lijkt het te werken, ouders melden aanmerkelijk langere slaapperiodes. Maar is dat wel zo en vooral: is dat wel wenselijk? Ingebakerd slapende kinderen geven minder signalen af waaraan hun bewustzijnstoestand kan worden afgemeten. Waarschijnlijk worden ze wel min of meer wakker, maar slapen verder. Het lijkt dus of ze langer en beter slapen. Voor de ouders kan dat erg plezierig zijn, maar is dat ook wat de baby nodig heeft? Ingebakerde kinderen krijgen minder stimuli via hun zenuwstelsel en in de hersenen. Daardoor kan het gebeuren dat ze dieper gaan slapen. Diepe slaap met weinig stimuli kan echter een risico zijn omdat bijvoorbeeld het weksysteem niet meer goed werkt en omdat de ademhalingsprikkel minder actief is. Met andere woorden kinderen glijden makkelijker af in diepe slaap en vergeten dan misschien adem te halen.

Die risico’s zijn in te perken door het ingebakerde kind nooit alleen in een donkere en geluidsdichte kamer te leggen, maar bij de mensen te houden, dus in dezelfde ruimte waar andere mensen wakker bezig zijn. Zo komen er nog wat stimuli binnen en de wakkere mensen kunnen een oogje op het kind houden. Het kind zal dan wellicht minder diep en minder lang slapen, maar wel veiliger. Wat ik persoonlijk ernstiger vind zijn de effecten van immobiliseren (fixeren) en separeren op de mentale en emotionele ontwikkeling van een kind. Alleen en vastgebonden. Weet een kind veel dat die holenleeuwen en sabeltandtijgers er allang niet meer zijn en dat de kans op een blikseminslag ook niet erg groot meer is. Alleen en vastgebonden en uitermate kwetsbaar. Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet.

Aan het einde van dit schrijven luister ik inmiddels naar Bach's Toccata en Fuga in D mineur: lekker onheilspellende muziek, passend bij een onweer- en bliksemthema zo tegen Halloween. 

Van Elk, D: 'Inbakeren beschadigt ontwikkelende babyheupen' op NU.nl, 30-10-2013 Originele publictie:

Clarke NMP: Swaddling and hip dysplasia: an orthopaedic perspective. Arch Dis Child archdischild-2013-304143. Published Online First: 28 October 2013 doi:10.1136/archdischild-2013-304143

Woorden

Foto: Woordzoeker

Een op zich heel lief twitter berichtje trok mijn aandacht en gaf me inspiratie om maar weer eens te schrijven over woordgebruik en naamgeving. Iemand meldde dat in haar vriendinnenkring in de afgelopen twee weken drie baby’s waren geboren. Ze was erg blij dat alle drie de kindjes borstvoeding dronken. Ik moet me bij zo’n bericht echt bedwingen om niet gelijk met mijn schooljuffen vingertje omhoog te reageren. Want terecht is ze blij dat alle drie die kindjes borstvoeding krijgen en heel goed dat ze die blijheid met iedereen deelt. En grandioos dat die nieuwe moeders een steunende vriendin hebben. Dus ik wil haar blijdschap niet minimaliseren of bederven door daar weer eens betweterig op te reageren. Maar o, wat is echt moeilijk om zoiets voorbij te laten gaan. En het gaat zo vaak op die manier. Moeders die trots vertellen dat ze zo en zo veel borstvoeding hebben gekolfd. Het schuurt elke keer langs mijn tender spots in het taalgebied van mijn hersenen. En de tender spot van mijn lactatiekundige hersendelen. Daarom gooi ik er vandaag nog maar een keer een lesje terminologie tussendoor.

Binnen het brede onderwerp zuigelingenvoeding, borstvoeding en menselijke lactatie bestaan en heleboel begrippen en woorden, die soms door elkaar gebruikt worden. Het is een complex geheel van woorden, begrippen, invullingen, opvattingen en ideeën. Woorden hebben soms niet alleen een betekenis, maar ook een gevoelswaarde. Sommigen woorden geven aanstoot voor sommige mensen en sommige woorden kunnen en verdoezelende werking hebben. Dat maakt het soms extra moeilijk om tot een juist woordgebruik te komen. ‘’Flesje’’, ‘’speentje’’ en dergelijke verkleinwoordjes verdoezelen, vergoelijken. Verkleinwoorden verschattigen de inhoudelijke betekenis. Aan de andere kant nemen mensen soms aanstoot aan een woord of begrip als kunstvoeding of kunstmatige zuigelingenvoeding, omdat ze dan het gevoel hebben hun kind met iets nepperigs af te schepen. (Anderen zullen daarop reageren met een ‘’en dat is ook zo’’.) Het word kunstvoeding is een verkortte weergave van kunstmatige zuigelingenvoeding en dat betekent zoveel als een vervangingsproduct voor moedermelk dat niet direct uit een melkklier komt, maar kunstmatig is toebereid om gelijkenis met moedermelk te vertonen. In die zin is het woord kunstvoeding een heel accuraat woord, wat op zichzelf geen oordelende betekenis heeft.

Het gebruik van het woord flesvoeding in plaats van kunstvoeding werkt verzachtend of vergoelijkend voor de nare bijsmaak die mensen soms van kunstvoeding krijgen (‘pun’ een beetje ‘intended’). Het is tevens onjuist woordgebruik, want flesvoeding duidt een proces aan, een toedieningswijze, terwijl kunstvoeding een product weergeeft. Het is precies dezelfde omkering die mij zo kriebelde in het twitterbericht waarmee ik dit stukje begon. Ook daar worden product en proces verkeerd om gebruikt, door elkaar gehaald. Borstvoeding is iets dat je doet, je geeft, krijgt of neemt het, terwijl melk iets is dat je drinkt. Die drie voornoemde baby’s krijgen dus borstvoeding en drinken moedermelk. En als je kolft komt er moedermelk uit je borst en geen borstvoeding.

Dus kunstvoeding is een product, flesvoeding en borstvoeding zijn processen, toedieningswijzen. In die fles kan van alles zitten, waaronder moedermelk of kunstvoeding. Borstvoeding is niet alleen een kwestie van eten geven, dat is er maar een onderdeel van. Borstvoeding geven is een complex geheel van voeden, beschermen, koesteren en opvoeden. Als mensen borstvoeding willen vervangen ze meestal alleen de melk en de toedieningswijze, niet al die andere dingen die borstvoeding ook is.

Dan hebben we nog het woord lacteren. Lacteren is het produceren van melk in de borsten. Meestal geven lacterende vrouwen ook borstvoeding, maar dat hoeft niet. Ze kunnen ook enkel kolven en die melk aan om het eender welk kind via een andere toedieningswijze (laten) geven. Aan de andere kant zijn er ook vrouwen die niet lacteren, maar wel borstvoeding geven. Deze vrouwen gebruiken een hulpmiddel om voeding (melk van een andere moeder of kunstvoeding) om het kind melk te laten drinken, terwijl ze dat kind aan de borst voeden. Alle andere dingen, behalve de melk, die borstvoeding ook is (de bescherming tegen ziekte uitgesloten) geven ze hun kind wel: de optimale ontwikkeling van de mond, kaken en gezicht, de koestering, de opvoeding. Een vrouw die wel lacteert, maar niet aan de borst voedt, geeft strikt gesproken geen borstvoeding, maar moedermelkvoeding.

Taal en woorden blijven ongewoon boeiend.

Verstoord

Foto:  John Noble als de lichtelijk gestoorde onderzoeker Dr. Walter Bishop in  Fringe (2008–2013)

Dr Lawrence Noble, MD, IBCLC, FABM, (niet gerelateerd aan de acteur en allerminst gestoord) spreekt over de darmen en dat ene flesje in ‘’What’s really wrong with one bottle’’. Hij begint met uitleggen dat ondanks goede voornemens veel moeders minder lang borstvoeding geven dan ze wilden of dan de experts aanbevelen. Dat ene eerste flesje kan daarin een belangrijke factor zijn, omdat die kan leiden tot meer flesjes, minder vertrouwen in eigen kunnen, teruglopende melkproductie en uiteindelijk volledig overgaan op kunstvoeding. De rest van de lezing gaat volledig over wat er dan precies zo verkeerd is aan kunstvoeding in plaats van borstvoeding. Hij eindigt met de aanbeveling om alle moeders aan te moedigen hun kind volledig aan de borst te voeden, zorgen over te weinig melk of de groei van hun kind altijd serieus te nemen en alles goed te onderzoeken, maar moeders ook gerust te stellen als alles normaal is, en om altijd de WHO groeistandaarden te gebruiken voor het monitoren van groei.

Door een uitgebreide uitleg van hoe moedermelk de darmflora maakt tot een gezonde omgeving voor spijsvertering en afweer tegen ziekte komt hij tot de conclusie dat kinderen die voldoende lang uitsluitend borstvoeding krijgen een goede, integere darm met een mooie flora krijgen, waardoor zij weinig kans hebben om te gaan lijden aan en lekkende darm, infecties en ontstekingsreacties, dat zij hierdoor en door de zelfregulerende werking van aan de borst drinken, waardoor er geen supersize-gewoonte ontstaat en een chronische te hoge voedselinname, een goede kans hebben weinig last te hebben van infecties, NEC, eczeem, obesitas, diabetes 1 en 2, en hart- en vaatziekten.

Wat Noble in dit verhaal eigenlijk doet, is het verklaren van het waarom achter de uitkomsten van onderzoeken die allemaal de slechtere gezondheidsprognoses van geen-borstvoeding aantonen. Die onderzoeken laten allemaal alleen maar zien dat de voeding van de zuigeling invloed heeft op de gezondheid de rest van het leven, maar niet waarom dat zo is. 

In vogelvlucht een paar van de zeer interessante items die hij bespreekt. Koeien-insuline in de kunstmatige zuigelingenvoeding kan de aanmaak van anti-insuline afweerstoffen veroorzaken, waardoor zijn pancreas kan worden aangetast, waardoor hij geen insuline meer kan aanmaken. Het resultaat hiervan is diabetes type 1. (let op: kunstvoeding *kan* dit veroorzaken, gelukkig gebeurt dit niet altijd.)

Vervolgens komt de darmgezondheid aan de beurt. Moedermelk bevat een onvoorstelbare hoeveelheid stoffen die tegen allerlei soorten infecties werken. In kunstvoeding zitten er ook een paar, enkel soorten die eenvoudig te isoleren en na te maken zijn en die niet duurder zijn dan goud om te verkrijgen of na te maken. Vervolgens zorgt moedermelk voor een niet-lekkende darm, wat de passage van ongewenste stoffen naar de bloedbaan verhindert. De darmflora wordt in het eerste levensjaar gevestigd en die van een kind dat moedermelk kreeg is deze rijker en meer gevuld met vriendelijke organismen, die van een kind die voornamelijk of enkel kunstvoeding kreeg vooral et vijandige organismen.

De soorten koolhydraten en andere energieleveranciers in moedermelk zorgen voor een optimaal metabolisme, terwijl andere voeding het metabolisme zodanig verandert dat op de lange termijn obesitas  en de daarbij horende ziekten op de loer liggen. En passant demythologiseert hij de beroemde of beruchte studie uit Belarus waaruit zou blijken dat borstvoeding niet beschermt tegen obesitas en haalt hij andere, minder wijd gepromote studies naar voren, die wel goed zijn opgezet en uitgevoerd, waaruit wel degelijk de desastreuze invloed van kunstmatige zuigelingenvoeding p het levenslange metabolisme blijkt.

En passant haalt hij ook nog even het effect van zuigelingenvoeding op het gemiddelde latere bloeddrukplaatje aan. Het blijkt dat de diastolische bloeddruk van voormalig borstgevoede volwassenen 3 mm lager is dan van hen die als kind werden kunstgevoed. NU zal men al snel denken, 3mm lager, wat kan dat nu voor effect hebben Wel, andere berekeningen laten zien dat een gemiddelde daling in een populatie met die 3mm diastolische druk kan leiden tot een afname van de incidentie van hoge bloeddruk met 17%, van hart- en vaatziekten in het algemeen met 6% en beroertes met 15%. In de USA zou dat neerkomen op 100.000 minder gevallen van hart- en vaatincidenten. Deze effecten zijn groter dan die van alle andere niet-medicinale interventies samen (gewichtsverlies, zout beperking en lichaamsbeweging).

Het voeden van een kind met niet voor hem bedoelde voeding verstoord zijn systemen en dat leidt uiteindelijk tot een mindere gezondheid. Je zou er gestoord van raken als dat toch maar stelselmatig wordt ontkend.

Beschermer

Foto: Vandaag jarig: Vin Diesel, speelt meestal vechtersbaasrollen, maar toont in The Pacifier (2005) zijn zachtere kant. Ruwe bolster-blanke pit, houdt zich aan zijn voornemen, bereidt zich goed voor en beschermt wie bescherming behoeft.

In deze aflevering van de zomerserie ‘’In de herhaling’’ is niet alles wat het lijkt. Vaders beschermen hun kinderen, maar niet meer tegen sabeltandtijgers en holenberen, kunstvoeding kan weinig bescherming bieden, ondanks de schitterende schilden van de reclames.

Kunstvoeding kan dodelijk zijn
Met de huidige stand van de technologie is het niet mogelijk een volledig steriel poeder te maken en daarom is volledige zuigelingenvoeding in poedervorm (''kunstvoeding'') vrijwel altijd besmet met enkele gevaarlijke bacteriën zoals E Sakazakii en Salmonella. Deze organismen kunnen in kinderen jonger dan 1 jaar en dan vooral bij kinderen tot 1 maand, te vroeg geboren kinderen en kinderen die een minder goed werkende afweer hebben, ernstige en, bij de meest kwetsbare kinderen, dodelijke infecties veroorzaken. De WHO beveelt daarom aan om voor de meest kwetsbare kinderen alleen gesteriliseerde, vloeibare (kant en klare, ''ready-to-serve'') voeding te gebruiken en voor alle andere kinderen het poeder aan te maken met water van ten minste 70 graden Celsius. (06-08-2010)

en

Vaders zorgen voor goede borstvoeding
Hoewel borstvoeding geven een aangeboren vermogen is voor vrijwel alle vrouwen, is het een aangeleerde vaardigheid, die voor veel vrouwen veel aandacht en doorzettingsvermogen vergt. Onderzoekers Tohotoa et al, van universiteiten van Perth, Australië, vonden in hun onderzoek dat de partner van de vrouw, in hun onderzoek veelal de vader van het kind, een zeer belangrijke rol speelt in dit leerproces. De ondervraagde ouders benadrukten dat de actieve steun en betrokkenheid van de vaders bij het geboorte proces en de voeding van de baby hoorden tot de belangrijkste factoren voor het welslagen van de borstvoeding. (07-08-2010)

en

Exclusief borstvoeding geven: voornemen en huidcontact.
In 2 verschillende onderzoeken werd gekeken naar factoren die een rol spelen bij het exclusief borstvoeding geven. In 19 ziekenhuizen in Californië keken Bramson et al naar het effect van huidcontact tussen moeder en kind na de geboorte en zagen dat hoe langer de periode van direct huidcontact duurde, hoe groter de kans was dat het kind bij ontslag enkel borstvoeding kreeg. Bai et al in Indiana keken naar factoren die bepaalden of een kind de aanbevolen eerste 6 maanden uitsluitend borstvoeding kreeg en zij zagen dat vooral het vaste voornemen van de moeder om voor een bepaalde tijd borstvoeding te geven belangrijk was. Zij bevelen dan ook aan om tijdens de zwangerschap vrouwen te betrekken bij campagnes om tot die positieve besluitvorming te komen. (08-08-2010)

en

Zuigelingenvoeding van grote invloed op een gezond lichaamsgewicht later
In het International Journal of Obesity verschenen de afgelopen maanden 2 artikelen over de relatie tussen de voeding van baby's en latere risico's op overgewicht. Anzman et al vonden dat interventies om overgewicht bij schoolkinderen en pubers te voorkomen meestal te laat komen en beter al in de zwangerschap en babytijd kunnen worden uitgevoerd. Dan hebben de ouders nog veel meer controle over wat kinderen eten en heeft het eetgedrag ook de meeste invloed. Seach et al vonden dan ook dat een te vroege introductie van vast voedsel leidde tot een duidelijke toename van het voorkomen van overgewicht bij kinderen van 10 jaar. Overigens was ook het hebben van rokende ouders rond de tijd van de geboorte hierin een factor. (09-08-2010)

Ik heb het altijd een opmerkelijke onderzoeksuitslag gevonden, dat vooral de determinatie van de moeder, haar vaste voornemen om borstvoeding te geven, samen met voldoende tijd in huid-op-huidcontact met haar kind, de belangrijkste bepalende factoren zijn voor duur en exclusiviteit van borstvoeding. Vervolgens komt de rol van de vader als beschermer van vrouw en nageslacht. De klassieke vaderrol is niet meer om de wilde dieren te lijf te gaan, zelfs niet om te zorgen voor brood op de plank (of een zelf geschoten wild zwijn), maar de steun voor zijn vrouw en de voeding van zijn pasgeboren kind. (Ik vermoed dat dat hetzelfde geldt wanneer moeders partner een vrouw is, maar dat werd niet onderzocht.) Die voeding van het kind is nu op dit moment natuurlijk van groot belang om te beginnen met groeien en ontwikkelen, maar ook de lange termijn heeft de soort voeding van de zuigeling grote invloed op zijn gezondheid. Behalve zoals in dit onderzoek op zijn latere lichaamsgewicht (en daar spelen uiteraard ook massa’s andere factoren mee!), ook het al dan niet ontwikkelen van erfelijke aandoeningen en hun ernst, en verschillende vormen van kanker.

De keuze van zuigelingenvoeding heeft ook direct effect op de risico’s die een kwetsbaar kind loopt. Borstvoeding is verreweg de keuze met de laagste risico’s. Moedermelk is niet steriel, gelukkig niet, want dan zouden er ook geen levende ziektekiem bestrijdende cellen in kunnen zitten. Kunstvoeding in poedervorm is ook niet steriel , maar daarin vind je eigenlijk alleen bacteriën van de gemene soort en een verwaarloosbare hoeveelheid beschermende stoffen. Nooit de stoffen die specifiek tegen de aanwezige bacteriën werken, zoals in moedermelk wel het geval is. Soms worden kinderen letterlijk ziek van kunstvoeding, soms ernstig ziek en heel soms gaan ze er dood aan. Eigenlijk net als bij bijvoorbeeld kinderziekten. Voor het voorkomen van overlijden door de complicaties van kinderziektes, zoals nu heel actueel met de mazelen, trekt de overheid een hele batterij aan campagnes open, inclusief het geld dat daarvoor nodig is. Tot voordeel vooral van de makers en verkopers van de vaccins. Voor het voorkomen van doden door de gevolgen van besmette kunstvoeding wordt nog niet eens het advies van aanmaken met water van >70°C overgenomen. Wie zou van die houding van de overheid eigenlijk beter worden? Het aantal overlijdensgevallen als gevolg van complicaties van kinderziektes en die van de gevolgen van besmette zuigelingenvoeding liggen in dezelfde orde van grootte.

Daarnaast bevat poedervormige melk een zekere hoeveelheid ‘’vreemde deeltjes’’, wat kan betekenen alles wat mens of schepping heeft gemaakt, zoals daar zijn stukjes plastic of glas of metaal (over de grotere stukken hoef je je niet zo heel veel zorgen te maken, die passen niet door het gat van de speen, wees maar liever bezorgd voor de niet met het oog te onderscheiden microdeeltjes!) of stukjes van allerlei vieze beestjes waaronder torren, larven en andere insectachtigen, inclusief hun uitwerpselen. Eet smakelijk. O, ik vergat er nog bij te vermelden dat er een wettelijk vastgestelde toelaatbare grens is voor het aantal vreemde delen van al dan niet organische aard. Soms komt de hoeveelheid daarboven uit. Maar in principe vindt de wetgever het volkomen oké dat er allerlei viezigheid in zuigelingenvoeding zit.

World Health Organization. Safe Preparation, Storage and Handling of Powdered Infant Formula: Guidelines. ISBN 978 92 4 159541 4. Geneva: Author, 2007. Accessed November 22, 2009. Available at: http://www.who.int/foodsafety/publications/micro/pif_guidelines.pdf.
World Health Organization. Enterobacter Sakazakii and Other Microorganisms in Powdered Infant Formula. Microbiological Risk Assessment Series, No. 6 ISBN: 92 4 156262 5 (WHO). Geneva: Author, 2007. Accessed November 22, 2009. Available at: http://www.who.int/foodsafety/publications/micro/mra6/en/.
Tohotoa J, Maycock B, Hauck YL, Howat P, Burns, Binns CW: Dads make a difference: an exploratory study of paternal support for breastfeeding in Perth, Western Australia. International Breastfeeding Journal 2009, 4:15
Bramson,  L, Lee JW, Moore E, Montgomery S, Neish C, Bahjri K, Lopez MelcherC:  Effect of Early Skin-to-Skin Mother—Infant Contact During the First 3 Hours Following Birth on Exclusive Breastfeeding During the Maternity Hospital Stay. J Hum Lact  May 2010   vol. 26  no. 2  130-137
Bai Y, Middlestadt SE, Peng C-Y J, Fly AD: Predictors of Continuation of Exclusive Breastfeeding for the First Six Months of Life.J Hum Lact. 26(1):26-34
Seach KA, Dharmage SC, Lowe AJ,  Dixon JB: Delayed introduction of solid feeding reduces child overweight and obesity at 10 years. International Journal of Obesity , (25 May 2010)
Anzman SL, Rollins BY, Birch LL: Parental influence on children's early eating environments and obesity risk: implications for prevention. International Journal of Obesity 34, 1116-1124 (July 2010)

Vos

Foto: Jacqueline Emerson als Foxface in  The Hunger Games (2012)

De laatste dagen was ik wat tam en braaf in mijn schrijfsels en ik begon me net af te vragen of ik niet nodig weer eens wat steviger van leer moest trekken tegen iets of iemand, toen er een spannend Tweetje voorbij kwam. JGZ Captise tweette een advertentie op hun eigen website door. Een advertorial meer, over een scholing. Heel interessante en belangrijke scholing voor zorgverleners. Over de preventie van overgewicht bij kinderen. Dat die al begint in de babytijd. Ik dacht nog: kijk, in tegenstelling tot de beleidsmakersconferentie in Den Haag over dit thema ziet JGZ wel dat ‘’vroege preventie’’ al vóór de vierde verjaardag begint. Aangekomen op de site waar de link in het bericht naar verwees, sloeg iemand ineens de poten onder mijn stoel vandaan. (Virtuele poten onder virtuele stoel, uiteraard, mijn fysieke stoel staat nog stevig overeind.). De advertentie komt van vriend Friso (ja u weet wel, die van die poedermelk voor baby’tjes onder andere, die, ja) die de scholing organiseert en op meerdere plaatsen in het land aanbiedt. Op mijn geschokte uitroep ‘’Meen je dat serieus? Bijscholing over overgewicht preventie bij zuigelingen aangeboden door Friso? Onvoorstelbaar. Kunstvoeding en flesvoeding zijn grote risicofactoren voor het ontstaan van latere obesitas en diabetes. Friso zoiets laten doen is als de vos inhuren om de kippenren te beveiligen.’ aan het adres van JGZ Captise kreeg ik nog geen reactie.

Als docent voor de scholingen heeft de fabrikant een vooraanstaand wetenschapper aangetrokken. Mevrouw l’Hoir. Ja, die. Die pedagoog die slaaptraining en laten huilen een strak plan vindt voor baby’s. Haar professionele link met voeding en obesitas is niet helemaal duidelijk, ook al doet ze voor TNO daar onderzoek naar. Maar het is wel een naam die toehoorders trekt. Het is ook een naam die er niet voor terugdeinst zich te verbinden aan de industrie. Ethiek is duidelijk niet het expertise gebied van de spreker. Dat, of ze weet zo weinig over het onderwerp zuigelingenvoeding en obesitas dat ze niet ziet wat kunstvoeding voor kwaad doet. Welke van de twee ook –onethisch of onnozel- niet iemand die echt vertrouwen inboezemt als het gaat om de prognoses van het kennisniveau van de zorgverleners die erop af komen.

Zoals ik al zei in mij tweetje ‘’ Friso zoiets laten doen is al de vos inhuren om de kippenren te beveiligen.’’ Nu zijn vossen prachtige dieren en ik wil niets ten nadele van ze horen, maar het zijn roofdieren, en kippen, met name de eieren en de kuikens, zijn hun prooi. Ze zijn ook erg goed in hun vak en weten de kleinste zwakte in de beveiliging feilloos te vinden en er doorheen te breken. Nu kun je ervan uitgaan dat een inbreker de beste beveiliger is, maar het lijkt me toch geen goed plan om de vos het kippenhok te laten bewaken, vooral niet door hem er middenin te zetten. Friso weet heel precies wat zijn doelgroep is en hij weet ook heel erg precies hoe hij die te pakken moet krijgen en wat de risico’s voor de doelgroep zijn als hij ze te pakken krijgt. En net zo min als de vos compassie heeft met zijn prooi, heeft Friso dat met de zijne. ‘’Als de vos de passie preekt, boer let op je kippen’’ is nog steeds een heel waar woord. Als een notoire kindergezondheid-verpatser de obesitas preventie preekt, zorgverlener pas op je cliënten, moeder pas op je kinderen.

Kunstvoeding en voeden per fles zijn majeure risicofactoren voor obesitas, zoals we zagen in ‘’Melkvoeding’’ Het is niet zo dat borstvoeding het obesitas risico verlaagt, borstvoeding-ersatz verhoogt het risico (en dat van allerlei ziektes en aandoeningen). Het doel van een kunstvoedingsfabrikant, die zich verbindt aan gezondheidsprogramma’s, heeft niets te maken met interesse voor de gezondheid en het welzijn van kinderen, maar alles met het vullen en nog meer vullen van de eigen portemonnee. Een wetenschapper die zich laat betalen door een dergelijke belanghebbende bij het afwijken van de gezonde norm is ofwel te onnozel ofwel te onethisch om op het publiek los te laten. Zorgverleners die denken een waardevolle bijscholing te krijgen van een dergelijke organisator en een dergelijke spreker zouden zich nog eens over die vooronderstelling moeten buigen. De organisaties waar accreditatie is aangevraagd gooien die aanvragen liefst zo snel mogelijk in het kampvuur. Tenzij het accreditatie voor marketeers betreft, want marketing-technisch is dit natuurlijk top.

Thuis

Foto: Dr. Jay Gordon, één van die kinderartsen die je zou willen klonen.

‘’Als de baby bij zijn moeder op de borst wordt gelegd, dan is die baby thuis.’’ Deze uitspraak komt van Jennifer Davidson, lactatiekundige in de praktijk van kinderarts Jay Gordon in de video ‘The Milky Way Movie’. Deze korte film laat zien waarom relatief weinig kinderen in de Verenigde Staten borstvoeding krijgen en toont de link tussen afnemende borstvoeding cijfers en toenemende obesitas en diabetes cijfers. De situatie in Nederland en Vlaanderen is natuurlijk niet helemaal gelijk aan die in de VS, maar voor een flink deel is wat deze film laat zien ook bij ons van toepassing. We zijn ons gaan bemoeien met de natuurlijke gang van zaken bij zwangerschap, baring, en de zorg voor en het voeden van baby’s. En dat is het eerste punt waar het fout ging. We vertrouwen niet meer in de lichamen en instincten van vrouwen en baby’s, we denken het met zijn allen altijd beter te kunnen bedenken. Natuurlijk, het is goed dat we in kunnen grijpen als er echt iets fout lijkt te gaan, maar om dan maar op voorhand bij iedere zwangerschap en baring in te gaan grijpen is lichtelijk voorbarig, doet geen goed en is potentieel gevaarlijk.

Een heel belangrijke factor die daar achteraan kwam is de verregaande invloed van de industrie, van de spullenmakers, van de fabrikanten van voedsel-gelijkende substanties. Gordon haalt een uitspraak van Gerber (een grote Amerikaanse kunstvoeding fabrikant) aan: ‘’Baby’s are our business’’. Niet ‘onze zorg’, maar ‘onze business’. Dat waar wij geld aan verdienen. Diezelfde uitspraak kon uit de mond van elke collega van Gerber komen. Het gaat die producenten helemaal niet om de gezondheid en het welzijn van hun kleine klantjes, maar om hun maagaandeel. Er is, zeg maar, x cm² babymaag in het land en elke poedermelkfabrikant wil een zo groot mogelijk deel daarvan vullen met zijn product. Ten koste van die van zijn concurrenten. En de grootste concurrenten zijn niet zijn concullega producenten, maar de moeders met hun zelfgemaakte melk. Want de concullegae zijn ook gewoon eerlijk ingewikkeld bezig met iets te maken en dat voor veel geld te verkopen, maar die moedertjes, die zitten thuis maar wat zelf te knutselen, die ondermijnen de hele business. Eigenlijk net als die luitjes die van hun oogst wat zaaigoed achterhouden voor het volgende zaaiseizoen of die ruilen met van die andere keuterboertjes, in plaats van duur en genetisch gemanipuleerd en gepatenteerd zaad te kopen van de grootindustrieel.

Laten we maar gewoon dicht bij huis blijven en de baby thuis laten zijn op de plaats waar hij hoort: in de buik van zijn moeder voor zijn geboorte en op en aan de borst van moeder na zijn geboorte. Laat die baby maar lekker thuiskomen bij zijn moeder. Moeder en kind zijn volledig voorbereid op de taken die hen wachten. Zo min mogelijk interventie en verstoring geeft de grootste kans op een goed verloop van de hechting en de aanvang van de borstvoeding. Het overgrote deel van de moeders kan in principe, in gunstige omstandigheden en met enkel wat aanmoediging haar kind zelf op de wereld zetten en het overgrote deel van de moeders kan ook, in gunstige omstandigheden en met wat aanmoediging, haar kind zelf voeden. Als we ons er maar eens niet met zijn tegenaan zouden bemoeien.

Soms gaat het moeizamer en dan is het goed dat er ter zake kundige en vaardige mensen in de buurt zijn om te helpen en zo nodig in te grijpen. Soms gaat het echt fout of lukt het niet alleen. Dan is het goed dat we hulpmiddelen en technieken hebben om daar wat aan te doen. En voor de weinigen bij wie het echt niet kan, hebben we vervangingsmiddelen. Gelukkig maar.

Chantal Molnar: The Milky Way Movie: Nursing A Galactic Revolution
Eurolac Flits! met label of zoekterm kunstvoeding, zwangerschap, baring, reclame, substituut. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Melkvoeding

Foto: Schoolmelk in de jaren ’50-’60 van de vorige eeuw. Met een dikke laag room bovenop en een rietje door de aluminium dop gestoken. Toen we nog volop geloofden dat koeienmelk onontbeerlijk is voor mensenkinderen.

Een artikel over de wonderen van borstvoeding en moedermelk, geschreven door een onderzoeker uit de gerenommeerd groep van Hartman in Australië, op een site over melk. Gesponsord door diverse ondernemingen en productschappen uit de wereld van koeienzuivel, waaronder zuivelproductschappen uit Nederland, Australië, Nieuw Zeeland en Californië (USA) en Canada en één van ’s werelds leidende kunstvoedingsfabrikanten. De sponsors worden gepresenteerd met de aanmoedigende woorden: ‘’Onze sponsoren zijn gepassioneerd over melk en grote supporters van de melkwetenschappelijke gemeenschap.’’ Wat moet je daar nu mee. Dat zijn allemaal organisaties en ondernemingen die vooral zeer sterk geïnteresseerd zijn in koeienmelk en de economische aspecten daarvan. Ik krijg de sterke indruk dat de wetenschappers van de internetsite dat verwarren met wetenschappelijke interesse. Ik bedoel maar, waarom zouden koeienmelkmensen mensenmelk interessant vinden anders dan als model om hun geliefde koeienmelk commercieel interessanter te maken?

Toch is het een goed artikel. Echt een goed artikel, geschreven door iemand van wie de artikelen mij niet altijd tot een grote fan maken. Geddes heeft nog al eens de neiging de onderzoeksresultaten toe te schrijven naar een voordelig uitzicht voor de hoofdsponsor van de Australische onderzoeken, de kolvenfabrikant Medela. In dit artikel aait ze de sponsoren niet, integendeel, ze plaats in elk opzicht borstvoeding en moedermelk boven andere melkvoeding voor zuigelingen. Ze erkent zelfs dat drinken aan de borst meer aspecten tot recht laten komen dan enkel gekolfde moedermelk drinken. Ze compileert diverse onderzoeken van anderen tot een overzicht van aspecten die leiden tot een verhoogd risico van obesitas later door het rommelen met het eetlustgevoel van zuigelingen, namelijk kunstvoeding (of andere neit0humane melk) en niet aan de borst drinken. Vooral die laatste conclusie is, voor iemand die voor een flink deel van het inkomen afhankelijk is van een kolvenfabrikant, opmerkelijk te noemen.

Bij de rest van het artikel blijf ik me afvragen waar in het gras van de melkkoeien die adder zich verborgen houdt. Waarom zouden koeienzuivel belanghebbenden een artikel sponsoren dat hun product aan de kant zet als risicovol? Want de conclusies liegen er niet om: 

1. Borstvoeding op verzoek leidt tot succesvolle lactatie en betere eetlust controle.
2. Enkel in moedermelk aanwezige eetlust controlerende factoren zoals leptine, lijken de melkinname te reguleren bij borstgevoede kinderen.
3. De moedermelk eetlust controle factoren hebben waarschijnlijk invloed op fysiologische processen zoals de ontwikkeling van de hypothalamus en het ledigen van de maag.
4. De manier van voeden (rechtstreeks aan de borst of uit een fles) heeft invloed op de eetlust regulerende factoren, in de zin dat flesvoeding (= voeden met een fles, ongeacht de inhoud ervan) aanzet tot grotere melkconsumptie dan voeden aan de borst.

Dat is niet niks. Het is hiermee overduidelijk dat moedermelk uniek is, maar ook dat borstvoeding veel meer is dan een superieure melkvoeding. Het is het proces van het voeden en gevoed worden aan de borst dat de som van het geheel der delen exponentieel doet toenemen. Borstvoeding, dus moedermelk drinken direct aan de bron, in combinatie met het knuffelen en het gehele erbij behorende hormonale en neurologische pakket, is de norm voor het zorgen voor en voeden van het mensenkind. Dat biedt de beste basis voor het optimaal beschikbaar maken van het potentieel van het kind op het gebied van gezondheid, welzijn en ontwikkeling. Elk aspect dat uit dat pakket wordt weggenomen vermindert de kansen op het bereiken van het potentieel. Elk verwijderen van aspecten verhoogt het risico van een minder goede groei, ontwikkeling en gezondheid. Dus wel de melk, maar niet de borst geeft meer risico; niet de borst én niet de melk maakt de risico’s nog groter.

De enige redenen die ik kan bedenken waarom de sponsoren van deze site dit soort onderzoek publiceren op hun site is dat het om te beginnen zorgt voor goodwill en een feel-good boodschap (‘’Kijk ons toch eens goed bezig zijn en geheel belangeloos onze grootste concurrent steunen.’’). De andere is bedrijfsspionage. Want heel goed weten hoe de concurrent tot die fabuleuze resultaten komt is de de manier om je eigen inferieure product een makeover te geven, op te leuken en te upgraden. ’t Gaat hem evengoed niet worden, maar het houdt ze wel bezig.

Hassiotou F, Donna Geddes D:  How Breastfed Babies Control Their Own Appetite, International Milk Genomics Consortium. Opgeroepen 6/1/2013 7:49 PM

Klik op de labels hieronder voor lijsten met meer bijdragen over deze thema's.

School

Foto: Shakira vindt borstvoeding geven zo leuk dat ze gekscherend zegt ermee door te gaan ‘’till he goes to college’’.

Als ik eens verlegen zit om en onderwerp om deze pagina’s te vullen kijk ik wel eens wat er op Twitter onder de hashtag #borstvoeding langskomt. De vangst was dit keer, in tegenstelling tot die van de haringvloot, ruim en interessant. Naast wat aankondigingen stonden er een paar heel aardige onderwerpen: een logopediste die borstvoedende moeders op het hart drukt vooral tijdig te beginnen met oefenen met flesvoeding, het gemis van borstvoeding in de nationale preventieplan, de moeder die de vijfling die ze verwacht borstvoeding wil gaan geven en Shakira (zie tekst bij afbeelding). Allemaal dingen die te maken hebben met hoe we tegen borstvoeding en zuigelingenvoeding aankijken. De quote van Shakira vind ik persoonlijk het leukst. Je moet die natuurlijk niet, zoals sommige deden, letterlijk nemen. Natuurlijk gaat ze niet achter hem aanrennen als hij tussen de middag met zijn mede-brugklassers op het plein pauze zit te houden. Het is gewoon de enthousiaste uiting van een moeder die het moederschap omarmt en voor wie borstvoeding geven daarin een vanzelfsprekende en vreugdevolle plaats heeft. Toevallig is deze moeder een bekendheid en dus worden haar woorden breed uitgemeten.

De moeder van een vijfling kreeg virtuele aanmoediging en verguizing. Een vijfling is een zeer uitzonderlijk gegeven als het een spontane vijfling is. Veel mensen bekritiseerden dan ook gelijk het risico dat was genomen door te veel embryo’s na het in vitro fertiliserend terug te plaatsen. Haar openbaar geuite voornemen om al haar kinderen borstvoeding te gaan geven stuitte op bewondering en ongeloof. Biologisch gezien hoeft het geen enkel probleem te zijn om voldoende melk voor vijf baby’s tegelijk te maken. Hoe meer melk wordt gevraagd, hoe meer er zal worden gemaakt. De moeder zal uiteraard met weinig anders dan voeden bezig kunnen zijn en ze zal voor alle andere dingen hulp nodig hebben. Maar dat zal ze zeker ook nodig hebben als ze al die kinderen kunstvoeding wil geven (stel je voor: dagelijks 8 keer 5 flessen klaarmaken, voeden en de rommel weer opruimen; op een kinderdagverblijf zijn er maar vier baby's per leidster). De mate van toewijding die dit van een moeder vraagt past niet in ons huidige idee van zelfverwezenlijking en ‘’het moet wel leuk blijven’’ cultuur.

Het advies van de logopediste om al met zes weken te beginnen een borstekindje aan de fles te wennen is curieuzer. Om te beginnen vind ik het altijd wat dubieus hoe logopedisten (logos betekent woord en het zijn dus in essentie spraakspecialisten, in het Engels heten ze dan ook Speachtherapist) in een subspecialiteit ook het gebied van de zuigelingenvoeding tot hun domein hebben gemaakt. Niet de voeding, de melk op zich, maar het voeden en gevoed worden. Over borstvoeding lijkt de gemiddelde (pre)logopedist niet veel af te weten. Volgens een officieel standpunt van de vereniging bestaat zoiets als zuigverwarring niet, want zuigen is zuigen en als ze het een kunnen, kunnen ze het ander ook. Waarom zou je dan moeten oefenen met een flesje? En waarom überhaupt een flesje? Kindjes die weg zijn van moeder kunnen hun gekolfde melk op allerlei manieren drinken, daar is niet perse een fles voor nodig.

Waar ik meer over val is het idee dat zuigen, zuigen is en dat het voor een kind niets uitmaakt of dat de fles of de borst is en dat afwisselend de een of de ander geen problemen kan geven. Dat gaat voorbij aan twee essentiële feiten. Het eerste is het gegeven dat in de praktijk blijkt dat kinderen die iets anders als zuigobject hebben gehad dan de borst vaker problemen hebben met het drinken aan de borst (zich uitend in onrust, verminderde melkintake en/of kapotte tepels en borstontstekingen bij de moeder). De onderzoeken waarop men zich baseert bij het bepalen van het al dan niet bestaan van zuigverwarring (ook tepel-speenverwarring genoemd) nemen meestal als enige uitkomst hoe lang er (exclusief) borstvoeding wordt gegeven, niet hoe problematisch, pijnlijk of moeizaam die borstvoeding gaat. Het tweede is dat zuigen aan een speen iets fundamenteel anders is dan drinken aan de borst. De mondmotoriek is volkomen anders, het slikken en ademen wordt anders gecoördineerd en er worden bij drinken aan de borst veel meer en andere spieren gebruikt dan bij zuigen aan een fles. De opmerkzame lezer heeft natuurlijk allang door dat ik het ene zuigen en het andere drinken noem. Een baby namelijk die zuigt aan de borst doet iets fout en zal hoogstwaarschijnlijk zijn moeder pijn doen en zelf weinig melk binnen krijgen.

Als uitsmijter de mega-misser van de overheid: het nationale preventieplan waarin borstvoeding als duurzame, goedkope en bewezen werkzame preventiemethode volslagen wordt genegeerd. Meer kinderen langer (exclusief tot 6 maanden en daarna naast geschikte andere voeding tot minimaal de tweede verjaardag) legt de beste basis voor een gezonde bevolking. Berekeningen door onder andere ons eigen TNO en RIVM tonen aan dat er grote gezondheidswinsten te behalen zijn door borstvoeding preventief in te zetten. Kosten voor de overheid: vergoeden van lactatiekundige zorg in het basispakket en nu eindelijk eens deugdelijke aandacht voor de theorie van de menselijke lactatie en de praktijk van de begeleiding bij borstvoeding  voor zorgverleners die te maken krijgen of kunnen krijgen met zwangeren, baby’s en peuters. Dat laatste hoeft (op termijn, als alle reeds opgeleide zorgverleners zijn bijgeschoold) nauwelijks extra geld te kosten, want dat past in het bestaande curriculum voor zorgopleidingen. Het vergt wel wat inzet van de wetgevers en ambtenaren, want de cadeautjes en aaien over de bol van de kunstvoedingsindustrie moeten tegelijk worden geweerd. Inclusief het geld dat zij meebrengen. De besparing op de kosten voor de volksgezondheid zullen dit ruimschoots compenseren.

Elf

Foto: Orlando Bloom als Legolas met andere Elven in  The Lord of the Rings: The Return of the King (2003)

Mijn vaste lezers zal het niet ontgaan zijn dat ik een liefhebber ben van het fantasy genre in boeken en films. Sprookjes, mythen en sagen, toekomstvisies: ik lust er wel pap van. Voor mij geen zwaarwichtige literatuur van gefrustreerde navelstarende domineeszoons, geen vakkundig gekunstel met woorden, geen analyseerbare literaire hoogstandjes. Tenzij er ook nog een mooi en leesbaar verhaal in zit natuurlijk, liefst een verhaal vol spanning, suspense en een sprookjesfiguur of superwezen ertussen door. Geen gedachtesprong van de schrijver gaat mij te ver, geen buitenaards idee is te bizar. Het is voor mij de ultieme pauze in de dagelijkse realiteit van mijn werk, waar vooral wetenschap en logisch, helder nadenken van belang zijn. Wat ik voor mijn vak lees (en schrijf) moet de ware werkelijkheid zijn, daar mag geen fantasievol hersenspinsel tussen zitten, geen mythische franje en geen dagdromerijen.

Wat schets dan ook mijn verbazing als ik bij het lezen van een artikel van Flaherman et al (2013) in het, als zeer wetenschappelijk bekend staande, peer-reviewed tijdschrift  Pediatrics (van de Amerikaanse kinderartsen vakvereniging) de indruk krijg in een elven vertelsel terecht gekomen te zijn. Ik keek voor de zekerheid nog even, maar nee, echt waar, het stond er: Pediatrics, official journal of the American Academy of Pediatrics. En toch ging het over een elf. ELF om precies te zijn: Early Limited Formula, ofwel vroege beperkte kunstvoeding. En dat zou leiden tot betere exclusief borstvoeding cijfers na een week en na 1, 2 en 3 maanden. Echt, u begrijpt, ik stond echt even op mijn verkeerde been en was even het perspectief kwijt. Een sprookje in Pediatrics? Inderdaad, een Science Fiction sprookje verpakt als wetenschappelijk onderzoek.

De auteurs claimen dé oplossing voor het vroegtijdig overgaan op kunstvoeding te hebben gevonden in het geven van kleine beetjes kunstvoeding in de eerste week. Volkomen ongehinderd door de afgelopen 20 jaar aan onderzoek (dat aantoont dat vroege bijvoeding met iets anders dan moeders eigen melk op niet-medische indicatie leidt tot een zeer significant verhoogd risico van niet exclusief borstvoeden en een kortere totale duur van borstvoeding), gingen de onderzoekers aan de gang met een groep van welgeteld 40 moeders, 20 in de onderzoeksgroep en 20 in de controlegroep. Jazeker, de volle 20 plus 20, een indrukwekkend aantal. Iedereen met ook maar een rudimentaire kennis over onderzoeken, weet dat dit een veel te kleine groep is om enige statistisch relevante uitkomst van te krijgen.

Wanneer er een gewichtsverlies van 5% van het geboortegewicht optrad (waar dat cijfer vandaan kwam mag Joost weten, want pas bij 7% ga je opletten en bij 10% bijvoeden, maar goed) werden de kinderen in de onderzoeksgroep bijgevoed met 10ml kunstvoeding na elke borstvoeding tot het moment dat de rijpe melk kwam. De moeders in de andere groep gingen gewoon door met borstvoeding geven. Na een week, en na 1, 2 en 3 maanden bleken meer moeders in de controle groep te zijn overgestapt op geheel of gedeeltelijk kunstvoeding. De onderzoekers hadden de conclusie al klaar: kleine beetjes kunstvoeding geven in de eerste dagen redt de borstvoeding. Hoera! Eureka! Pardon? U zegt? Dat is toch eigenlijk ook wel een talent, zulke verhaaltjes verzinnen en ze brengen met een air of het de waarheid, de volle waarheid en niets dan de waarheid is.

De moeders in de controlegroep werden aan hun lot overgelaten met hun gevoelens van ontoereikendheid en kregen geen counseling om een eventueel dreigend te laat op gang komende melkproductie bij te stellen. Niets over borstvoeding management, voedingstechnieken of het gebruik van eigen afgekolfde melk of eventueel donormelk. Het feit dat een beetje afvallen volslagen normaal is tussen 24 en 48 uur oud, zeker bij de over-gemedicaliseerde Amerikaanse ziekenhuisbevallingen, laten we even buiten beschouwing. Hoewel, ingrijpen in een fysiologische situatie en doen alsof het een medische noodzaak is, legt natuurlijk wel een voedingsbodem voor twijfel aan eigen kunnen van de moeders die geen behandeladvies kregen.

Bijvoeding, in het bijzonder met kunstvoeding,  zonder medische noodzaak is al decennialang en op basis van wetenschappelijke onderzoeken, bekend als belangrijke, zo niet de belangrijkste factor bij het minder exclusief en minder lang borstvoeding geven. Bij echt of verondersteld te laat op gang komende of te kort schietende melkproductie kan volgens protocol worden gewerkt aan het verbeteren van management en technieken, vervolgens kan worden gekolfd en bijgegeven aan de borst. Als dat allemaal nog niet tot het gewenste resultaat leidt (met andere woorden, de melkproductie blijft inderdaad en bewezen achter bij wat gewenst is) is niet kunstvoeding de eerste optie, maar menselijke melk ofwel donormelk. Kunstvoeding redt over het algemeen geen borstvoeding en al helemaal geen baby’s.

O, en had ik al verteld dat één van de onderzoekers banden heeft met een grote kunstvoedingsfabrikant?

Flaherman VJ, Aby J, Burgos AE, Lee KA, Cabana MD, Newman TB: Effect of Early Limited Formula on Duration and Exclusivity of Breastfeeding in At-Risk Infants: An RCT. Pediatrics peds.2012-2809; published ahead of print May 13, 2013

Vreemd en ongewoon

Foto: Winona Ryder als Lydia Deetz in  Beetle Juice (1988) is niet bang voor de spoken in het huis waarin zij woont, want ze is, zoals ze zegt, zelf ook vreemd en ongewoon.
Mensen doen vreemde en ongewone dingen. Het vreemdst en ongewoonst is nog wel dat hen dat zelf niet opvalt. Sterker nog, de meeste mensen denken dat ze absoluut normaal en gewoon zijn. Zo denken mensen vaak dat een pasgeboren baby vies is en dat hij eerst op zijn minst moet worden afgeveegd voor hij bij moeder op de buik kan. Vooral alle bloed en onduidelijke andere substanties op het hoofdje moeten er zo snel mogelijk worden afgewassen en vervangen door een mutsje. Op zijn minst door baby haarlotion. 

In feite is het kind natuurlijk niet vies in hygiënische zin. Het bloed is gewoon schoon bloed van zijn moeder en de onduidelijke substantie is huidsmeer ofwel vernix. Vernix is wat tijdens zijn verblijf in het vruchtwater zijn huid beschermde en ook na de geboorte is het een ongelooflijk rijke en voedzame crème die hem beschermd en voedt. Inderdaad, er kan ook wat meconium bij zitten als hij net voor of tijdens zijn geboorte door de toenemende druk zijn darmen in het vruchtwater heeft geleegd. In feite is dit ook niet vies in de zin van onhygiënisch. In combinatie met de darmflora van zijn moeder, die hij opdeed tijdens zijn passage door het baringskanaal dat uitmondt vlak naast de achteruitgang van zijn moeder is dit de manier waarop zijn eigen huid- en darmflora wordt neergezet. Het drinken van colostrum vervolmaakt deze gezonde voedingsbodem in zijn darmen.

Nog vreemder en ongewoner vind ik het dat mensen eigen moedermelk voor een kind volstrekt normaal en gewoon vinden, maar de melk van een anderen moeder vreemd en ongewoon, om niet te zeggen smerig. Vreemd en ongewoon kun je nog verklaren door onbekend en daarom onbemind, maar smerig of andere afkeurende uitlatingen zijn heel eenvoudig niet correct. Niet alleen politiek niet correct, maar ook medisch en wetenschappelijk. Wat namelijk vies is, is die koeienmelk. Op zich is koeienmelk natuurlijk niet vies. Een normale koeienmoeder, met normale uiers, zoals de evolutie die voor bedacht heeft, heeft prima en gezonde melk, die er schoon uitkomt voor haar kalfje. Schoon en inclusief de antistoffen voor eventuele ziekmakers die er in meeglippen of die het kalf op een andere manier opdoet. Heel normaal en heel gewoon voor een zoogdier.

De melk wordt pas vies als wij ons met de koe en haar melk gaan bemoeien en eraan gaan sleutelen. Eerst fokken we koeien met zulke onvoorstelbaar grote uiers, dat de spenen over de vloer vegen. We verzinnen dat we die immense sloot melk er maar twee of drie keer per dag uit hoeven halen en veroorzaken door die twee zaken (spenen die door de smurrie vegen en melk die te lang in te grote hoeveelheid in de uier zit) krijgt de koe chronische infectueuze mastitis. Om dat tegen te gaan krijgen de koeien vrijwel standaard antibiotica door het voer gemixt. Vreemd en ongewoon, maar het wordt vreemder en ongewoner.

Om al die viezigheid in de melk verder onschadelijk te maken wordt de melk gesteriliseerd. Samen met de bacteriën en ander ziekelijk gesuis worden de aanwezige beschermende, pathogeen-dodende stoffen definitief en grondig uitgeschakeld. Vervolgens worden er voedingsstoffen uit de melk gehaald (met name vet, want men heeft elkaar wijsgemaakt dat melkvet ongezond is. En dan worden er dingen toegevoegd, zoals andere vetten (van plantaardige oorsprong, maar daarom nog niet perse gezond), andere eiwitten (wei-eiwitten, beter dan caseïne, maar nog steeds van niet menselijk opmaak), allerlei vitaminen, mineralen en sporenelementen. en een paar stofjes die een kind helpen zijn weerstand op te bouwen. Een paar maar van de honderden die er in moedermelk zitten, maar de meeste daarvan, als ze al geïsoleerd en gedefinieerd zijn, zijn te duur om in de kunstmelk te doen. Voor de industrie die voedsel-gelijkende producten maakt helemaal niet zo vreemd en ongewoon, want er moet wel winst op gemaakt kunnen worden natuurlijk.

Tot slot komen er dan tijdens het productie- en verpakkingsproces de echte vieze dingen in. De vreemde objecten (stukjes materiaal zoals glas, plastic, metaal van de machines of zo), delen van of gehele beestjes (torren, larven, insecten, dat soort bedoel ik), en, last but not least, de bacteriën. Dat kunnen gewone darmbacteriën zijn of de wat gemenere soorten zoals de Cronobacter (voorheen benoemd als Enterobacter sakazakii) familie.

Nou, dat is vreemd en ongewoon en regelrecht smerig om aan een kind te voeren. Die bacteriën namelijk veroorzaken akelige ziektes, die met name voor kwetsbare kindjes, zoals pasgeborenen, prematuur geboren of zieke baby’s, dodelijk kunnen zijn. Nee, wie smerig (en vreemd en ongewoon) voor haar kind wil vermijden geeft het geen kunstvoeding met onbepaalde viezigheden en andere ongerechtigheden erin. zij geeft haar kind menselijke melk. Liefst die van haar zelf, maar bij gebrek daaraan die van een gezonde andere moeder die haar eigen gezonde baby ermee voedt. Die gezonde baby van die moeder is het bewijs: veilige, schone en heel gewone melk. Voor wie moedermelk van een andere moeder toch wel iets te intiem vindt, heb ik deze vraag: heb je liever dat je kind intiem is met die doorgefokte koe met haar tepels in haar eigen derrie, insecten, torren en hun larven, en niet te vergeten de Cronobacter? Dacht het eigenlijk niet; beetje te vreemd en ongewoon.

Vergeten

Foto: screenshot uit de music video The Forgotten van Green Day, gebruikt in de aftiteling van  The Twilight Saga: Breaking Dawn - Part 2 (2012) maar ook in CSI: NY: S9E4 Unspoken (19 Oct. 2012) tijdens de autopsie op een per ongeluk doodgeschoten kind. (liedtekst)
Door de moeilijke verkrijgbaarheid staat kunstmatige zuigelingenvoeding op het moment vooraan in de publieke belangstelling, met items in de belangrijke nieuwsuitzendingen en artikelen in de papieren en virtuele dagelijkse pers. De woorden die worden gebruikt om dit fabrieksmatig geproduceerde vervangingsmiddel voor moedermelk te beschrijven variëren nogal: flesvoeding, babypoedermelk, babymelk, babyvoeding, zuigelingenmelk, zuigelingenvoeding en vast nog een paar die ik gemist heb. Vrijwel nooit wordt het genoemd bij de naam die erbij hoort: ‘’kunstmatige vervangingsmiddel voor moedermelk’’. Niet eens voor borstvoeding, want dat is het hele proces van melk maken, melk geven en aan de borst drinken, de hele relatie tussen de moeder en haar kind. Alleen een vervangingsmiddel voor de melk. En nog een krakkemikkig vervangingsmiddel ook, maar daar ga ik nu even niet op in. Een vervangingsmiddel voor het origineel. De wereld, nou ja, heel Nederland dan toch, staat op zijn kop (zelfs een minister gaat zich ermee bemoeien) voor een vervangingsmiddel, een Ersatz, een substituut, een surrogaat.
Sommige dingen worden zo makkelijk vergeten. Kunstvoeding is een vervangingsmiddel voor als moedermelk in enige vorm niet beschikbaar is. In die zin is het goed dat het er is, want een kind moet wel eten. Ook voor sommige kinderen die geen onbewerkte melk, zelfs geen onbewerkte menselijke melk, kunnen verteren is het goed dat er een substituut is waarmee zijn metabolisme wel raad weet. Overigens zouden die vervangingsmelken ook van menselijke melk gemaakt kunnen worden, maar ja daar verdient natuurlijk niemand wat aan. De producenten van de koemelk gebaseerde substituten hebben liever dat men vergeet dat een mens menselijke melk moet drinken. Dat blijft liefst onbesproken, onuitgesproken en uiteindelijk onbespreekbaar.
Vanwege die selectieve vergeetachtigheid en die kunstmatige onbespreekbaarheid spreek ik wel. Uit naam van de vergetenen: de kinderen om wie het uiteindelijk allemaal gaat. Als minder moeders om te beginnen al hadden gekozen voor het niet zelf voeden van hun kind en als minder moeders het gevoel kregen dat overgaan op een surrogaat voor hen de enige overblijvende opties was, dan was het probleem veel minder nijpend geweest. Dat is ook een van die onbespreekbare onderwerpen, want is de manier waarop zuigelingen worden gevoed niet een keuze van de ouders? Ik durf daar ‘’Nee!’’ op te antwoorden. Om te beginnen en uiteindelijk is dat geen vrije keuze van de ouders, want het gaat om de gezondheid, het welzijn en uiteindelijk soms zelfs het overleven van hun kind. Ook dat is iets dat liever wordt vergeten en zeker onbespreekbaar is. Niettemin spreek ik het toch uit.
Moeders jammeren en jeremiëren over de schaarste in de winkels en dat ze nu hun kind mogelijk geen eten kunnen geven. Ze vergeten dat kunstvoeding om te beginnen niet de eerste en zeker niet de enige keus was. De eerste keuze was om te beginnen borstvoeding of voeding met menselijke melk. Ook als borstvoeding om een of andere reden niet lukt, kan er menselijke melk worden gegeven. Van een zus, een vriendin, een buurvrouw of een gulle vreemde melkdonor. Weinig vrouwen die een kind voeden zullen weigeren om een deel van hun melk af te staan voor een ander kind, een kind in nood. Je hoeft maar te vragen. Je hoeft dat wat vergeten was maar bespreekbaar te maken. 

Eurolac Flits! met label of zoekterm kunstvoeding, substituut, donormelk, moedermelk, moedermelkvoeding, moedermelknetwerk. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Schaarste

Foto: Jennifer Lawrence als Katniss Everdeen in  The Hunger Games (2012), waar in een post-apocalyptische samenleving het volk onder de duim wordt gehouden door kunstmatige schaarste, militaire onderdrukking en angst voor de toekomst van de kinderen.

De Nederlandse winkelschappen vertonen lege plaatsen op de plaats van de kunstvoeding voor baby’s, want radeloze Chinese ouders kopen massaal Nederlandse kunstvoeding op. In China was er schandaal op schandaal en dus vertrouwen de ouders hun lokale producten niet meer. De situatie voor Nederlandse ouders wordt kennelijk zo nijpend dat de Nederlandse kunstvoedingsfabrikanten extra fabrieken en productielijnen gaan bouwen speciaal voor de Chinese markt. Schaarste alom, behalve in de portefeuilles van de fabrikanten. Zij kunnen het werk haast niet aan. Chinese fabrikanten gaan in Nederland fabrieken bouwen om Nederlandse poedermelk te maken voor Chinese baby’s. Mijn hoofd tolt ervan. Wat moet je daar nu van vinden? Als moeder en oma. Als lactatiekundige. Als columnist. De meningen zijn veelvoudig en verdeeld. Zoals gewoonlijk weet iedereen het beter.

Volgens sommige commentaren is dit hét moment om massaal over te stappen op borstvoeding, want die is nooit uitverkocht. Voor sommige moeders is het wel eens een schaars aanbod, maar daar is meestal wel wat aan te doen. Nu vind ik persoonlijk en professioneel het altijd wel een goed moment om massaal over te gaan op borstvoeding. We hoeven daar wat mij betreft niet mee te wachten tot er een ramp gebeurt of de schappen leeg raken. Maar velen vinden dit toch te ver gaan, want waar blijft dan de vrije keuze van de ouders. Hoe kan je nu vrij kiezen als je onder druk van niet verkrijgbaarheid gedwongen over moet op borstvoeding?

Volgens anderen is dit dé gelegenheid om donormelk eens naar de voorgrond te halen. Want dat is om te beginnen een beter alternatief dan kunstvoeding als moeder niet aan de borstvoeding wil of ze het niet voor elkaar krijgt. Maar bij anderen stuit die suggestie op de afweer van het hoge ajakkiebah-gehalte van melk van een mensenmoeder. Stel je voor, melk uit de borst van een vreemde vrouw in plaats van die fijne, gemanipuleerde en zwaar bewerkte melk uit de uier van een koe.

Dan zijn er de geluiden dat we in China maar eens aan borstvoeding-ontwikkelingswerk moeten gaan doen en daar borstvoeding op de kaart gaan zetten. We zouden die Chinese moeders eens het licht moeten laten zien en ze ervan overtuigen dat borstvoeding nog veel beter is dan Nederlandse poedermelk. Anderen brengen daar tegenin dat Chinese moeders heus wel borstvoeding willen geven, maar dat het arbeidsklimaat daar nog minder borstvoeding vriendelijk is dan hier en dat het voor veel vrouwen daarom gewoon niet mogelijk is bij hun kind te zijn, laat staan het borstvoeding te geven.

Ik onthoud me verder maar van commentaar, want wat je ook zegt of schrijft, het zal de situatie niet veranderen. Wat ik wel kan doen, is aanstaande moeders, die denken dat kunstvoeding de beste keuze voor hun omstandigheden zal zijn, op te roepen dit eens te heroverwegen. Niet omdat ik hen wil overhalen iets te doen wat ze niet willen doen, maar om eens te zien of ze wel alle aspecten in hun overwegingen hebben meegenomen. Kinderen die geen borstvoeding krijgen hebben speciale andere voeding nodig. Bij voorkeur is dat gedoneerde moedermelk van een andere moeder. Voor veel moeders die kiezen om niet zelf borstvoeding te geven, is dat meestal geen optie. Dus moet het speciaal voor de baby gefabriceerde voeding zijn, want zelf geknutselde melk van koe, geit of plant is over het algemeen zeer onvolledig. De toevoer van deugdelijke vervangende zuigelingenvoeding is niet altijd even betrouwbaar, zoals we de afgelopen tijd hebben gemerkt. En dan hebben we het nog niet eens gehad over al dan niet natuurlijke rampen die het verkeer plat leggen, waardoor de bevoorrading van supermarkten stagneert. Of rampen waardoor de aanvoer van drinkwater in gevaar wordt gebracht of de stroom uitvalt. In die gevallen kan de schaarste wel eens veel ernstiger worden dan nu. En ook het veilig klaarmaken van en voeden met kunstvoeding kan in gevaar komen.

Bij de keuze voor geen borstvoeding kan, door oorzaken die buiten de invloedssfeer van de ouders liggen,  veilige en voedingskundig toereikende zuigelingenvoeding een probleem zijn. In tijden van schaarste zullen kinderen die borstvoeding krijgen goed gevoed blijven, terwijl de voedingstoestand en de verdere gezondheid van kinderen die geen borstvoeding krijgen ernstig gevaar kan lopen.

Hinnen  B: Tekort melkpoeder in Europese supermarkten, Supermarktblog.nl, 15 apr 2013

de Voogt S: Fabriek in Assen door enorme vraag naar babymelk China, Volkskrant.nl, 26/04/13

Eurolac Flits! met label of zoekterm kunstvoeding, risico van geen borstvoeding. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Charme

Foto: Prince Charming
Het werd weer eens een van die bekende discussies-zonder-eind. Iemand had op haar eigen Facebook pagina een foto geplaatst van een advertentie voor een drinkontbijtje voor baby’s van vriend Nestlé. Een ontbijtdrankje, waarvan de naam moet suggereren dat het een soort aardbeien-drinkyoghurt is, gemaakt van iets meer dan de helft opvolgmelk, water, minder dan 3% yoghurtpoeder, zetmelen en suikers, een hele procent aardbeipuree, smaakmakers en toegevoegde vitamines en hulpstoffen. Jammie! Het bevat dubbel zoveel eiwitten (en dat is niet positief) als moedermelk en half zoveel vet (en dat is ook niet positief). De energetische waarde is hoger en dat is al helemaal niet positief. Borstvoeding aan de borst is het voorbeeld drinkontbijt en een, op een andere manier en uit andere  bron afkomstige, variant kan maar beter zo veel mogelijk op de standaard lijken. Nog afgezien dat het is gemaakt op basis van niet-menselijke melk, kloppen de verhoudingen voor geen meter en dat is een basis voor een verstoorde ontwikkeling van de groei en het metabolisme. Een volkomen overbodig product. As je je kind geen moedermelk meer geeft na 6 maanden, geef hem dan in elk geval iets wat er zoveel mogelijk op lijkt en niet zo’n fantasieproduct.
Maar daar ging de discussie niet over. Iedereen die reageerde was het erover eens dat dit inderdaad wel te ver ging, dit soort fantasievol, voedsel gelijkend spul. Nee, de aanleiding was mijn uitspraak ''Nestlé maakt kindertjes dood. En de rest van de mensen ook.’’ Men vond dat een harde uitspraak. Dat klopt, dat is het. Het is wel de waarheid, hoe onverkwikkelijk en verontrustend ook. Dat baby’s dood kunnen gaan door keuzes die je als ouders maakt is iets dat niemand graag hoort. Toch wordt dat wel vaker gezegd en vreemd genoeg geaccepteerd ook. De richtlijnen voor veilig slapen noemen ook zeer onomwonden het risico op overlijden wanneer kinderen niet op die strak omschreven manieren te slapen worden gelegd. Toegegeven, het woord dood wordt niet zo direct gebruikt, men gebruikt de termen overlijden en wiegendood. Maar dood is dood, ook als je het een andere naam geeft. De taal die wordt gebezigd bij het aanmanen van het publiek om vooral het volledige door de overheid aangeboden vaccinatie programma te volgen is ook aan de stevige en enigszins bedreigende kant. Weinigen die zich daar druk om maken. Niemand die roept bij de wiegendood- en vaccinatiepromoties dat zij een schuldgevoel opgedrongen krijgen en slechte ouders worden genoemd als zij de aanbevelingen niet volgen. Maar, o wee, ach en wee, wanneer er wordt gezegd dat kunstvoeding geven een ongezonde keuze is.
Velen vinden dat borstvoedingpromotoren liever een charme-offensief moeten voeren. Wij moeten een Prins Charming op een hoog verheven wit paard zijn. Wij moeten mensen charmeren, op de rug kloppen en over de bol aaien. Wij moeten enkel zoete woordjes kwelen, hoeven de waarheid zeker niet zo nadrukkelijk naar voren te schuiven. Die akelige waarheid is meer de niet uitgenodigde fee, die met allerlei nare voorspellingen komt over dood en verderf. Wij moeten die arme, verwarde moedertjes met kusjes en knuffeltjes vertellen hoe geweldig ze zijn en ze met lonkende blikken en veel wimpergeknipper verzekeren dat ze zich heus, werkelijk, absoluut helemaal nergens schuldig over hoeven te voelen.
Nou, weet u, ik ben echt niet van plan om me als een excuustruus te laten misbruiken. Mensen maken in hun hele leven allerlei keuzes en sommige van die keuzes hadden ze beter niet kunnen maken. Dat is niet leuk, ik kan daar persoonlijk over meepraten. Dat geeft je een rotgevoel, een schuldgevoel. Weten dat je iets hebt gedaan dat je beter niet had kunnen doen, of anders, is slecht voor je gevoel van eigenwaarde. Het is ook uitermate onproductief om je te wentelen in dat schuldgevoel. Het verandert niets aan je eigen situatie of die van degenen die mogelijk ook door jouw keuzes zijn beïnvloed, evenmin als een ander de schuld geven dat doet. Of degene, die je erop wijst dat je je hebt vergist, zwartmaken dat doet. Het heeft meer zin je af te vragen waarom je bepaalde keuzes maakte, moest maken of dacht te moeten maken. Je kunt ook proberen na te gaan of er andere opties waren, waarvan je op dat moment afwist en of je daarvoor had kunnen kiezen. En je kunt je afvragen of er schade is berokkend aan iemand door de keuze die je maakte en zo, ja, of je dat kan repareren.
Ik ben geen Prinses Charming. Ik smeer geen stroop (daar komt maar ongedierte op af) en strijk geen pluimen (ik strijk helemaal niets). Wat ik wel doe is zorgen dat goede, eerlijke informatie zo breed mogelijk beschikbaar is, zodat mensen die keuzes moeten maken dat goed geïnformeerd kunnen doen. En als mensen erom vragen wil ik ze ook graag helpen bij het uitvoeren van hun keuzes. Wat ik niet doe is mijn mond houden omdat mijn boodschap mensen mogelijk onaangenaam kan zijn. Want mijn boodschap is helemaal niet bedoeld voor het plezier of het ongemak van volwassen mensen. Mijn boodschap is bedoeld als steun voor kinderen die nog geen stem hebben, wiens keuze niet wordt gevraagd, maar wiens gezondheid en welzijn ons allemaal aangaat. We kunnen als maatschappij misschien de kinderen de mond snoeren, maar mij krijg je zo gauw niet stil. Niet erg charmant misschien, maar daar kan ik wel mee leven.

Duivels

Foto: Roseanne Barr als Ruth Patchett in  She-Devil (1989)
Een van de geliefde uitspraken van mijn oude Grootmoe was ‘’Geloven doe je maar in de kerk, hier moet je het zeker weten’’. Een kerk uiteraard, want zij was grootgebracht in een protestants christelijke omgeving. Losjes daarin. Want geloven, ja dat hoorde nu eenmaal bij je opvoeding en je geloofde gewoon hetzelfde als je ouders. Erg eenkennig was ze er ook niet in, want al waren ‘’die Roomsen’’ soms wel wat bijgelovig met al die heiligen, dat weerhield haar er niet van om de altaarkleden van de plaatselijke katholieke kerk te wassen en samen met haar co-werkers in de wasserij bij toerbeurt de borduurpatronen na te tekenen. Of bij de Joodse buurvrouw aan het begin van de sabbat het licht aan te doen. Want dat waren nu eenmaal de geloven waarin die mensen waren opgegroeid en dat waren de dingen die ze deden. Geloven werd dus verwezen naar een kerk, maar ze had ook de tempel, synagoge en de moskee erbij kunnen noemen. Voor haar was het allemaal om het even, zolang je het maar in je eigen tijd deed, zonder er een ander al te erg mee lastig te vallen. Ze was daar erg pragmatisch in, net als in haar opvatting dat het een boel toestanden zou schelen als iemand gewoon 22 ballen tussen die volwassen kerels in korte broeken op dat grasveld zou gooien.
De afgelopen weken werd de plaats van het geloof in het dagelijks leven op pijnlijke manieren in de voorste gelederen van de nieuwsberichten opgenomen. Eerst was daar de stennis over een Turks jongetje dat al ruim acht jaar bij pleegouders woont, sinds hij op de leeftijd van vier maanden uit huis werd geplaatst. Het gaat heel goed met het jongetje, al zo lang hij bij zijn pleegmoeders woont, waarschijnlijk beter dan de eerste vier maanden van zijn leven. Zijn pleegmoeders zijn liefdevol en zorgzaam, is de algemene conclusie van mensen die daar zicht op hebben. Zijn geboorte ouders hebben daar andere ideeën over. Die pleegmoeders zijn christenen. En nog lesbisch bovendien. De toestanden liepen zo hoog op, dat de leider van hun land van herkomst, waar ze dus niet meer wonen, al jarenlang niet meer, zich ermee meent te moeten bemoeien. Hij is des duivels, want de mosliminwoners van zijn  land geloven dat christenen niet pluis zijn en lesbiennes ware duivels. Ach, had mijn Grootmoe waarschijnlijk schouderophalend verkondigd, dat geloven doe je maar in je moskee, hier moet je het zeker weten.
De tweede berichten hausse gaat over donormelk. In Turkije is de kindersterfte hoog. Gemiddeld is in de westerse wereld de kindersterfte 10 per duizend, In Turkije 53 per duizend. Dat is ruim vijf keer zoveel. Tweederde daarvan al in het eerste halfjaar na de geboorte, weet Sengul Hablemitoglu van het Gezondheidsbureau van de Universiteit van Ankara te melden. Een flink deel van die kinderen had met betere medische zorg, en met borstvoeding of moedermelk niet hoeven overlijden. Dat is hard, zoveel kindjes dood terwijl dat helemaal niet nodig is. Je zou toch denken dat een Turkse premier zich de benen uit het lijf zou lopen om die kinderen te redden, nadat hij de Turkse kinderen in Nederland van de lesbiennes heeft gered. Punt is dat bij die redding van die baby’s moedermelk meespeelt, moedermelk van wellicht een andere vrouw dan de geboortemoeder van het kind.
Het drinken van moedermelk maakt volgens de moslim interpretatie van de geschriften van de profeet een kind broer of zus van alle andere kinderen die van dezelfde vrouw haar melk hebben gedronken. Met een broer of zus kan je niet trouwen. Stel je nu eens voor dat je niet weet wie nog meer van diezelfde donor melk hebben gedronken. Dan zou je later gewoon zomaar met een onbekende broer of zus kunnen trouwen. Een volle neef of nicht, geen probleem, maar een melkbroer of –zus, onvoorstelbaar, des duivels.
Daar zouden echter nog oplossingen voor kunnen worden gevonden. Maar hoe staat het met het halal gehalte van de donormelk? En weet je wel zeker dat je moslim kindje geen jodenmelk krijgt, of christenmelk, of {o, horror} atheïstenmelk. Want melk is namelijk een zo magisch goedje, dat het het joodse, christelijke of atheïstische DNA over brengt. Dan koester je later zomaar een jood of een christen of {o, horror} een atheïst in je gezin. Je kon net zo goed een duivel als huisdier nemen.
Het alternatief is kunstvoeding. Daar gaat het kind misschien wel van dood, maar dan wel als onbezoedelde moslim. Toch? Ja? Weet je dat zeker of geloof je dat? Want geloven, dat doe je maar in de moskee, hier op de neonatologie moet je het zeker weten. Om te beginnen brengt moedermelk niets anders over dan voedsel en bescherming tegen infecties. Dodelijke infecties. Geen geloof, geen religie, geen seksuele geaardheid (want had je nog niet bedacht dat die donormoeder behalve een jood, christen of atheïst, ook nog {{o, horror in kwadraat}} lesbisch zijn kan!), niets van dat al zit er in moedermelk.
Moedermelk is niet hemels of duivels of magisch, het is gewoon eten en bescherming voor een kind, zoals de melk van alle zoogdieren dat voor al hun jongen is. Zolang een jong de melk van de eigen soort krijgt, gaat alles zoals het werd ontworpen. Zodra een jong de melk van een andere soort gaat krijgen, kan er van alles fout gaan. Niet dat een kat die muizenmelk drinkt een muis zal worden of een koe die mensenmelk drinkt plotseling een mens zou worden, nee zo werkt het niet. We hoeven dus niet bang te zijn dat een kind dat koemelk gebaseerde kunstvoeding krijgt een koe zal worden (net zomin als melk van een lesbische atheïst tot lesbisch-atheïstische mensen zal leiden). Waar we wel bang voor moeten zijn is dat de voeding en de bescherming die de onbewerkte melk aan het kalf zou geven, niet de juiste voeding en bescherming aan een mensenkind zal geven. Dan zal het kind makkelijker ziek worden, misschien erg ziek worden of zelfs doodgaan. Niet omdat die koe,  wiens melk werd bewerkt tot kunstvoeding, een duivel was, maar omdat het de verkeerde diersoort is.
Geloven doe je maar in de tempel, de kerk, de synagoge of de moskee, in het echte leven en voor de gezondheid en het leven van je kind moet je het zeker weten. En zeker weten: moedermelk van om het even welke mensenmoeder is heilzaam voor een mensenkind, kunstvoeding is dat niet. Religieuze (van welke religie dan ook) rechten van volwassenen stoppen waar ze de universele mensenrechten en rechten van het kind in gevaar brengen.
Erdal Balci : Turkse donormelk moet 'halal'. Trouw.nl,  30/03/13
Eurolac Flits! met label of zoekterm rechten-van-het-kind, kunstvoeding, geloven, religie. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label of deze zoekterm, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.