Munt

Foto: Geluksmunten in een wensvijver.

Mijn introductie van vandaag is een Twitterdiscussie. Ik geef hem hier weer in een ietwat gekuiste vorm in plaats van in Twittertaal. Collega Caroline Kruger reageerde op een blog (Breastfeeding Benefits or Formula Risks – Does it make a difference?) met deze vraag: ''Wat is relevanter om te weten: de voordelen van borstvoeding of de risico’s van flesvoeding?'' Daarop ontspon zich deze discussie: ''Je wilt toch van allebei de voor- en nadelen weten, lijkt mij? Allebei relevant.'' ''Borstvoeding heeft geen voordelen, het is de norm. een interventie kan voor- of nadelen hebben'' (dat was ik, uiteraard). ''Het is de norm voor mensen die vinden dat het de norm is. Niet voor iedereen dus.'' met direct mijn weerwoord: ''Nee, het is de biologische en medische norm.'' Waarop iemand er insprong met: ''Het zou ook sociale norm moeten zijn, in plaats van in een kast te moeten kolven of weggestuurd worden uit een restaurant in verband met borstvoeding.'' De discussiestarter kwam er tussen met: ''Maar bij borstvoeding en flesvoeding heb je wel te maken met twee kanten van dezelfde medaille. Ik ben ook voor vrije keuze, vandaar mijn vraag welke formulering je informatiever vindt.''

Borstvoeding en kunstvoeding zijn natuurlijk niet twee kanten van dezelfde medaille. Borstvoeding en kunstvoeding zijn te verschillend om te kunnen vergelijken. Kunstvoeding is een voedselgelijkende substantie en borstvoeding is voeding voor lichaam en geest, plus bescherming tegen ziekte nu en later. Borstvoeding is de norm voor zorgen en zogen die in ons bouwplan is vastgelegd. Als je die biologische, evolutionaire norm wilt gaan vervangen voor wat anders moet je dus niet alleen een voedingsproduct (moedermelk) vervangen, maar ook de toedieningswijze, de bescherming tegen ziekten, de preparatie van het eigen afweersysteem en de basis voor de psycho-emotionele ontwikkeling. Dat is echt meer dan een poeder aanmaken met water en in een fles stoppen.

Moedermelk is een zeer complexe substantie, die tot nu niemand heeft kunnen namaken. De vervangingsmiddelen voor moedermelk zijn tot nu toe een mengsel van dierenmelk of een plantaardig melkachtige substantie, waar dingen uitgehaald en andere dingen aan toegevoegd zijn, allemaal van niet-menselijke oorsprong. De belangrijkste nutriënten (eiwitten, vetten, koolhydraten en wat vitamines en mineralen) zitten erin, maar niet van de juiste oorsprong, niet in de juiste verhouding en niet alle nutriënten die ook in moedermelk zitten. Een belangrijk kenmerk van moedermelk is de niet-constante samenstelling tijdens de gehele lactatieperiode, voor de successievelijke kinderen van dezelfde moeder, gedurende een dag en gedurende een voeding. Dat er verschillende types kunstvoeding voor verschillende leeftijden zijn, is niet eens een poging tot imitatie daarvan, maar slechts een marketingstrategie. Het beste dat je van deze vervangende melk kunt zeggen is dat de meeste kinderen ervan zullen groeien en zich ogenschijnlijk normaal ontwikkelen. In hoogst zeldzame gevallen is een speciale kunstvoeding noodzakelijk voor kinderen die ziek worden of dood gaan door hun onvermogen om bepaalde bestanddelen van onbewerkte moedermelk te verwerken.

Dan de toedieningsvorm. Er is nog nooit iets gemaakt, bedacht of ontworpen dat ook maar enigszins gelijkt op een borst voor de toediening van melk aan een zuigeling. Een borst is, net als de melk die ze geeft, een zeer complex geheel. De borst bestaat uit een omhulsel van huid en zenuwen, gevuld met vet- en bindweefsel voor de vorm met daardoorheen klierweefsel structuren, bestaande uit trosjes melkvormende cellen met een kanalensysteem om de melk vanuit de melkvormende cellen (lactocyten) naar buiten te vervoeren. Die hele melkfabriek wordt ondersteund door systemen van aanvoer van grondstoffen en energie (bloedvaten) en de afvoer van restanten en afval (lymfevaten). De hele logistiek wordt gecontroleerd en aangestuurd door een uitgebreid systeem van zenuwen die het contact met het hoofdkantoor onderhouden. De borst is de melkfabriek en het reservoir en het vervoerssysteem voor de melk. Een fles is alleen een container met een adapter voor aansluiting op de afnemer.

De manier waarop de melk vanuit de borst in de baby komt is een samenspel van acties van de baby en van de borst. De baby houdt de borst in zijn mond, met de tepel tot aan de overgang van hard en zacht gehemelte en zorgt ervoor dat de mondholte luchtdicht rondom de borst is afgesloten. Met de tong masseert hij de borst tegen het gehemelte. Dit is een melkende beweging die de vooraan in de borst aanwezige melk eruit duwt en tegelijk de zenuwen inde huid van tepel en tepelhof stimuleert. Die massage gaat in een golvende beweging van de punt van de tong tot achteraan en als die achterkant is bereikt ontspant de tong en de onderkaak zakt wat omlaag, terwijl de lippen het vacuüm vasthouden. Hierdoor ontstaat een onderdruk ofwel zuiging. Die zuiging in combinatie met de reactie op de zenuwprikkeling veroorzaakt het gaan stromen van de melk toeschietreflex) waardoor deze met kracht de melkvormende cellen uitgeperst wordt, door de melkkanalen  en via de tepel de borst verlaat.

De fles en speen, wel die doen helemaal niks, behalve druppelen sla je ze op zijn kop houdt en de baby moet letterlijk zuigen, dus lucht inhaleren, om de melk eruit te halen. Er zijn in de loop der tijden allerhande meer en minder ingenieuze fles- en speensystemen ontworpen, maar er is er nog ooit eentje in geslaagd de complexiteit van een borst te benaderen.

Over de beschermende factoren in moedermelk hoeven we het niet te hebben. De zielige nog geen handvol stofjes die in kunstvoeding worden gestopt vallen volkomen in het niet bij de honderden in moedermelk. En dan hebben we het nog niet eens over de invloed op de anatomische ontwikkeling van de mond en het aangezicht door het drinken aan de borst versus het zuigen aan een fles.

De bonding kan gelukkig wel worden vervangen. Door een kind de fles te geven op de manier van de borst en er net zoveel emotionele aandacht en lichamelijk contact aan te verbinden hoeft een kind op vlak niets te kort te komen. Voeden op verzoek, eerder meer kleine dan minder grote voedingen, gegeven in een koesterende houding, waarbij het kind naar de voeder is toegekeerd en oogcontact mogelijk is, en liefst ook wat huidcontact is niet voorbehouden aan borstvoeding alleen. En laat nu net dat ene, dat met de fles net zo goed kan als aan de borst, zijn wat vaak bij het geven van flesvoeding wordt vergeten.

Woorden

Foto: Woordzoeker

Een op zich heel lief twitter berichtje trok mijn aandacht en gaf me inspiratie om maar weer eens te schrijven over woordgebruik en naamgeving. Iemand meldde dat in haar vriendinnenkring in de afgelopen twee weken drie baby’s waren geboren. Ze was erg blij dat alle drie de kindjes borstvoeding dronken. Ik moet me bij zo’n bericht echt bedwingen om niet gelijk met mijn schooljuffen vingertje omhoog te reageren. Want terecht is ze blij dat alle drie die kindjes borstvoeding krijgen en heel goed dat ze die blijheid met iedereen deelt. En grandioos dat die nieuwe moeders een steunende vriendin hebben. Dus ik wil haar blijdschap niet minimaliseren of bederven door daar weer eens betweterig op te reageren. Maar o, wat is echt moeilijk om zoiets voorbij te laten gaan. En het gaat zo vaak op die manier. Moeders die trots vertellen dat ze zo en zo veel borstvoeding hebben gekolfd. Het schuurt elke keer langs mijn tender spots in het taalgebied van mijn hersenen. En de tender spot van mijn lactatiekundige hersendelen. Daarom gooi ik er vandaag nog maar een keer een lesje terminologie tussendoor.

Binnen het brede onderwerp zuigelingenvoeding, borstvoeding en menselijke lactatie bestaan en heleboel begrippen en woorden, die soms door elkaar gebruikt worden. Het is een complex geheel van woorden, begrippen, invullingen, opvattingen en ideeën. Woorden hebben soms niet alleen een betekenis, maar ook een gevoelswaarde. Sommigen woorden geven aanstoot voor sommige mensen en sommige woorden kunnen en verdoezelende werking hebben. Dat maakt het soms extra moeilijk om tot een juist woordgebruik te komen. ‘’Flesje’’, ‘’speentje’’ en dergelijke verkleinwoordjes verdoezelen, vergoelijken. Verkleinwoorden verschattigen de inhoudelijke betekenis. Aan de andere kant nemen mensen soms aanstoot aan een woord of begrip als kunstvoeding of kunstmatige zuigelingenvoeding, omdat ze dan het gevoel hebben hun kind met iets nepperigs af te schepen. (Anderen zullen daarop reageren met een ‘’en dat is ook zo’’.) Het word kunstvoeding is een verkortte weergave van kunstmatige zuigelingenvoeding en dat betekent zoveel als een vervangingsproduct voor moedermelk dat niet direct uit een melkklier komt, maar kunstmatig is toebereid om gelijkenis met moedermelk te vertonen. In die zin is het woord kunstvoeding een heel accuraat woord, wat op zichzelf geen oordelende betekenis heeft.

Het gebruik van het woord flesvoeding in plaats van kunstvoeding werkt verzachtend of vergoelijkend voor de nare bijsmaak die mensen soms van kunstvoeding krijgen (‘pun’ een beetje ‘intended’). Het is tevens onjuist woordgebruik, want flesvoeding duidt een proces aan, een toedieningswijze, terwijl kunstvoeding een product weergeeft. Het is precies dezelfde omkering die mij zo kriebelde in het twitterbericht waarmee ik dit stukje begon. Ook daar worden product en proces verkeerd om gebruikt, door elkaar gehaald. Borstvoeding is iets dat je doet, je geeft, krijgt of neemt het, terwijl melk iets is dat je drinkt. Die drie voornoemde baby’s krijgen dus borstvoeding en drinken moedermelk. En als je kolft komt er moedermelk uit je borst en geen borstvoeding.

Dus kunstvoeding is een product, flesvoeding en borstvoeding zijn processen, toedieningswijzen. In die fles kan van alles zitten, waaronder moedermelk of kunstvoeding. Borstvoeding is niet alleen een kwestie van eten geven, dat is er maar een onderdeel van. Borstvoeding geven is een complex geheel van voeden, beschermen, koesteren en opvoeden. Als mensen borstvoeding willen vervangen ze meestal alleen de melk en de toedieningswijze, niet al die andere dingen die borstvoeding ook is.

Dan hebben we nog het woord lacteren. Lacteren is het produceren van melk in de borsten. Meestal geven lacterende vrouwen ook borstvoeding, maar dat hoeft niet. Ze kunnen ook enkel kolven en die melk aan om het eender welk kind via een andere toedieningswijze (laten) geven. Aan de andere kant zijn er ook vrouwen die niet lacteren, maar wel borstvoeding geven. Deze vrouwen gebruiken een hulpmiddel om voeding (melk van een andere moeder of kunstvoeding) om het kind melk te laten drinken, terwijl ze dat kind aan de borst voeden. Alle andere dingen, behalve de melk, die borstvoeding ook is (de bescherming tegen ziekte uitgesloten) geven ze hun kind wel: de optimale ontwikkeling van de mond, kaken en gezicht, de koestering, de opvoeding. Een vrouw die wel lacteert, maar niet aan de borst voedt, geeft strikt gesproken geen borstvoeding, maar moedermelkvoeding.

Taal en woorden blijven ongewoon boeiend.

Verstoord

Foto:  John Noble als de lichtelijk gestoorde onderzoeker Dr. Walter Bishop in  Fringe (2008–2013)

Dr Lawrence Noble, MD, IBCLC, FABM, (niet gerelateerd aan de acteur en allerminst gestoord) spreekt over de darmen en dat ene flesje in ‘’What’s really wrong with one bottle’’. Hij begint met uitleggen dat ondanks goede voornemens veel moeders minder lang borstvoeding geven dan ze wilden of dan de experts aanbevelen. Dat ene eerste flesje kan daarin een belangrijke factor zijn, omdat die kan leiden tot meer flesjes, minder vertrouwen in eigen kunnen, teruglopende melkproductie en uiteindelijk volledig overgaan op kunstvoeding. De rest van de lezing gaat volledig over wat er dan precies zo verkeerd is aan kunstvoeding in plaats van borstvoeding. Hij eindigt met de aanbeveling om alle moeders aan te moedigen hun kind volledig aan de borst te voeden, zorgen over te weinig melk of de groei van hun kind altijd serieus te nemen en alles goed te onderzoeken, maar moeders ook gerust te stellen als alles normaal is, en om altijd de WHO groeistandaarden te gebruiken voor het monitoren van groei.

Door een uitgebreide uitleg van hoe moedermelk de darmflora maakt tot een gezonde omgeving voor spijsvertering en afweer tegen ziekte komt hij tot de conclusie dat kinderen die voldoende lang uitsluitend borstvoeding krijgen een goede, integere darm met een mooie flora krijgen, waardoor zij weinig kans hebben om te gaan lijden aan en lekkende darm, infecties en ontstekingsreacties, dat zij hierdoor en door de zelfregulerende werking van aan de borst drinken, waardoor er geen supersize-gewoonte ontstaat en een chronische te hoge voedselinname, een goede kans hebben weinig last te hebben van infecties, NEC, eczeem, obesitas, diabetes 1 en 2, en hart- en vaatziekten.

Wat Noble in dit verhaal eigenlijk doet, is het verklaren van het waarom achter de uitkomsten van onderzoeken die allemaal de slechtere gezondheidsprognoses van geen-borstvoeding aantonen. Die onderzoeken laten allemaal alleen maar zien dat de voeding van de zuigeling invloed heeft op de gezondheid de rest van het leven, maar niet waarom dat zo is. 

In vogelvlucht een paar van de zeer interessante items die hij bespreekt. Koeien-insuline in de kunstmatige zuigelingenvoeding kan de aanmaak van anti-insuline afweerstoffen veroorzaken, waardoor zijn pancreas kan worden aangetast, waardoor hij geen insuline meer kan aanmaken. Het resultaat hiervan is diabetes type 1. (let op: kunstvoeding *kan* dit veroorzaken, gelukkig gebeurt dit niet altijd.)

Vervolgens komt de darmgezondheid aan de beurt. Moedermelk bevat een onvoorstelbare hoeveelheid stoffen die tegen allerlei soorten infecties werken. In kunstvoeding zitten er ook een paar, enkel soorten die eenvoudig te isoleren en na te maken zijn en die niet duurder zijn dan goud om te verkrijgen of na te maken. Vervolgens zorgt moedermelk voor een niet-lekkende darm, wat de passage van ongewenste stoffen naar de bloedbaan verhindert. De darmflora wordt in het eerste levensjaar gevestigd en die van een kind dat moedermelk kreeg is deze rijker en meer gevuld met vriendelijke organismen, die van een kind die voornamelijk of enkel kunstvoeding kreeg vooral et vijandige organismen.

De soorten koolhydraten en andere energieleveranciers in moedermelk zorgen voor een optimaal metabolisme, terwijl andere voeding het metabolisme zodanig verandert dat op de lange termijn obesitas  en de daarbij horende ziekten op de loer liggen. En passant demythologiseert hij de beroemde of beruchte studie uit Belarus waaruit zou blijken dat borstvoeding niet beschermt tegen obesitas en haalt hij andere, minder wijd gepromote studies naar voren, die wel goed zijn opgezet en uitgevoerd, waaruit wel degelijk de desastreuze invloed van kunstmatige zuigelingenvoeding p het levenslange metabolisme blijkt.

En passant haalt hij ook nog even het effect van zuigelingenvoeding op het gemiddelde latere bloeddrukplaatje aan. Het blijkt dat de diastolische bloeddruk van voormalig borstgevoede volwassenen 3 mm lager is dan van hen die als kind werden kunstgevoed. NU zal men al snel denken, 3mm lager, wat kan dat nu voor effect hebben Wel, andere berekeningen laten zien dat een gemiddelde daling in een populatie met die 3mm diastolische druk kan leiden tot een afname van de incidentie van hoge bloeddruk met 17%, van hart- en vaatziekten in het algemeen met 6% en beroertes met 15%. In de USA zou dat neerkomen op 100.000 minder gevallen van hart- en vaatincidenten. Deze effecten zijn groter dan die van alle andere niet-medicinale interventies samen (gewichtsverlies, zout beperking en lichaamsbeweging).

Het voeden van een kind met niet voor hem bedoelde voeding verstoord zijn systemen en dat leidt uiteindelijk tot een mindere gezondheid. Je zou er gestoord van raken als dat toch maar stelselmatig wordt ontkend.

Papa

Foto: De auteur bij haar vader op de arm: een prima vader zonder flesjes.
Bij het uitoefenen van het recht op persoonlijke keuze in de manier waarop hun kinderen zullen worden gevoed, komt vaak het argument naar voren dat bij ‘’een flesje’’ de papa ook eens wat kan doen. Mag ik hier even een lichte kokhalsneiging krijgen? Sinds wanneer is een flesje geven het enige wat 'papa' ook eens kan met zijn kind? En sinds wanneer is 'papa’s' kunnen een factor bij het bepalen wat voor het kind de gunstigste keuze is? O, sorry, het gaat natuurlijk helemaal niet om het kind, silly me. Wat ben ik toch een onnozelaartje om te denken dat het bij de keuze van zuigelingenvoeding om het kind gaat. In welke tijd leef ik eigenlijk, weet ik dan niet dat het in deze tijd allemaal om zelfvervulling gaat? Elke keuze die gemaakt wordt, wordt zuiver en enkele en alleen gemaakt met ieders eigen zelfvervullling voor ogen. Mensen die vadertje en moedertje willen spelen hebben eigenlijk helemaal geen boodschap aan het kind. Zij jagen de verwezenlijking van persoonlijke dromen na.

Het wordt trouwens tijd dat we een manier vinden om 'papa’s' ook de zwangerschap te laten meebeleven. Zorgen dat hij ook een soort van baarmoeder heeft, ''want dan kan papa ook eens''. Dat lijkt me een strak plan. Ze kunnen dan gelijk ook de bevalling doen en daarna de luiers en de rompslomp om oppas geregeld te krijgen. De 'mama’s' kunnen dan hun glazen plafond belagen en de geneugten van de ratrace beleven. O, brave new world.
Draaf ik door? Wellicht. Maar wellicht ook niet. Toegegeven, ik zeg het wat scherp. Dat is voornamelijk om even alle aandacht op het onderwerp te vestigen. Ondertussen heb ik toch de paar dingen waar het werkelijk om gaat wel degelijk gezegd. Heeft u ze eruit gepikt?

1. De keuze voor zuigelingenvoeding is geen persoonlijke keuze voor de zelfvervulling van de volwassenen, maar een keuze voor de gezondheid en het welzijn van het kind.
2. Vaders (alsjeblieft, houd op met een vader papa en een moeder mama te noemen in volwassen conversaties, dat infantiliseert gelijk het hele gesprek) hoeven geen eten te geven om toch met hun kind bezig te zijn en hun deel van de verzorging en opvoeding op zich te nemen.
3. Sommige dingen zijn nu eenmaal biologisch bepaald en aan bepaalde genders toebedeeld. Deal with it. De man plant het zaad; de vrouw draagt, baart en zoogt. Alleen wanneer beide ouders vrouw zijn kunnen de taken gelijkelijk worden verdeeld (al zullen ze met geleend zaaigoed moeten werken).

Zo liggen de zaken, of je dat wilt of niet. Niet eerlijk? Nee, misschien niet. Maar het leven is niet eerlijk, had niemand je dat ooit verteld? Ik heb het al eerder (en hier ook) gezegd: de enige echte vrije keuze die je hebt is of je wel of niet een kind wilt. Alle andere keuzes liggen eigenlijk al vast.  En kunstvoeding geven omdat dan ‘’papa’’ zijn eigen behoefte aan zorg kan bevredigen is nu net niet zo’n goede optie. Voor het kind is de gunstigste optie om borstvoeding te krijgen van zijn moeder. Vader’s zorgtaken kunnen vervolgens variëren van knuffelen en spelen via samen baden of douchen tot verschonen. Eigenlijk alles behalve eten geven.
Dat gezegd zijnde, wil ik toch benadrukken dat dit een algemeen betoog is, gericht tot ‘’de ouders’’, niet tot individuele ouders die op individuele gronden en binnen individuele omstandigheden een individuele keuze maken die voor hen het beste werkt. En ik oordeel al helemaal niet over ouders die een keuze maakten, met het welzijn en de gezondheid van hun kind als richtpunt, maar bij wie om welke reden dan ook het uitvoeren van die keuze niet werkte. Ik accepteer ieders keuze, maar ik vraag alleen om er eerlijk in te zijn en geen flauwe smoesjes op te laten draven om je keuze goed te praten. Heb je er gewoon geen zin in? Prima reden, dat recht heb je. Maar ontneem mij niet het recht het daar niet mee eens te zijn en dat te laten weten. Als jij achter je keuze staat doet mijn mening er niet toe. Als mijn mening er toch toe blijkt te doen, moet je wellicht je besluit herzien.

Fles

Foto:  Bill Nighy als vampier Viktor  heeft er in Underworld geen enkel probleem mee zijn geliefde drank op een andere manier te consumeren.
Op een forum waar ik huisgast ben loopt een draadje met als titel ‘’De baby zonder fles’’. Het bespreekt de perikelen van moeders die na verloop van tijd weer gaan werken en hun afgekolfde melk met behulp van een fles aan hun baby willen laten geven. En over baby’s die daar heel andere ideeën over hebben. Veel baby’s hebben namelijk vrij nauw omschreven regels voor waar melk vandaar hoort te komen en plastic, rubber en siliconen maken meestal geen deel uit van die beschrijving. Baby’s ideeën over eten worden geïllustreerd met moeders armen, moeders borst en moeders melk. Het wereldbeeld van een baby is groots in zijn eenvoud. Moeder-baby-borst-melk-veilig-goed. Dat maakt de opsomming ongeveer compleet voor zover de baby kan inschatten. Meestal. Als het buikje vol is, mag moeder ook vader zijn. Of oma. Veel baby’s hebben weinig geduld voor andere afwijkingen van hun eigen norm. Het probleem is natuurlijk dat baby helemaal die noodzaak voor verandering en vervanging niet ziet.
Dus worstelen moeders met die opgave om hun baby over te halen de fles te accepteren om te voorkomen dat ze uithongeren terwijl mama werkt. Boeken, brochures en het internet staan vol met tips en trucs om dat mogelijk te maken. Uiteraard is er over zoiets basaals en noodzakelijks nooit degelijk onderzoek gedaan. De onderzoeken die gedaan zijn, voornamelijk door fabrikanten van flessen en spenen, gaan vooral over het ontwerp van de fles en de speen. Voorkomen van luchthappen en dus krampjes, imiteren van de borst of van de borstdrinktechniek, zijn daarbij de speerpunten. Ik ben nog nooit onderzoek tegen gekomen naar welke kinderen wanneer en waarom de fles weigeren en hoe dat eventueel te voorkomen is.
De adviezen die de ronde doen zijn allemaal gebaseerd op ervaring, wat werkte bij de zus van de neef van de zwager van de tante van de buurvrouw en op enig logisch nadenken. Een paar feiten lijken overeind te blijven: sommige baby’s vinden alles best en geven geen enkel probleem; sommige baby’s doen het niet, onder geen enkele voorwaarde, ook al dans je op zijn kop de horlepiep op de salontafel; sommige baby’s willen bij dat ene trucje wel een paar slokjes proberen, maar morgen niet meer.  De meeste baby’s drinken uiteindelijk op de een of andere manier hun melk als moeder er niet is, sommigen drinken niets en wachten tot mama er weer is en halen dan de schade in.
De verschillen tussen borstvoeding en drinken uit een fles omvatten een heel scala van elementen. Daar is natuurlijk om te beginnen het materiaal. Het ene is een warm, ademend, oxytocine leverend lichaam, het andere is een compilatie van glas of plastic met rubber of siliconen. Er zijn materialen die enigszins het huidgevoel* kunnen imiteren of het gevoel van menselijke weefsels, maar die worden niet gebruikt om flessen en spenen van te maken.
Dan is er de elasticiteit en vervormbaarheid van het materiaal. De borst met de tepelhof en de tepel zijn zacht en veerkrachtig en de tepel kan stevig worden bij aanraking. In de mond genomen vormen tepel en tepelhof zich helemaal naar de mondholte van de baby en bewegen mee met de bewegingen van de tong tegen het gehemelte. Een flessenspeen is over het algemeen vrij stug en moeilijk vervormbaar. Met een borst is de mondholte vrijwel helemaal gevuld, rondom de speen blijven altijd open ruimtes en de mond is maar ongeveer half zo gevuld als bij de borst. Het is tot nu geen enkele fabrikant gelukt een speen te maken die zelfs maar bij benadering voelt en zich gedraagt als een tepel en tepelhof.
Naast gevoel en gedrag van de fles, de speen en de borst is er ook nog de melkstroom. Bij de borst moet eerst een toeschietreflex worden opgewekt. Zonder toeschietreflex zal er hooguit 10-20ml melk uit de borst druppelen. De tijd die nodig is om de toeschietreflex op te wekken, de kracht van de toeschietreflex en de duur van de erbij horende melkstroom zijn zeer individueel bepaald. De melkstroom uit een fles is direct, vaak al zonder dat de baby maar een begin van zuigen heeft gemaakt. Bij sommige spenen moet een soort melkende beweging worden gemaakt om de melk eruit te krijgen, waarvan wordt gesteld dat dat dezelfde beweging is die de baby bij het drinken aan de borst maakt. Gezien de verschillen in structuur en vorm van de borst en ook die spenen, kan dit nooit werkelijk zo zijn. Bij alle andere spenen stroomt de melk snel of zeer snel, afhankelijk van de grootte van het gat en van hoe strak de dop op de fles zit.
Ongeacht wat de fabrikant ook claimt, er is geen enkel fles-speen systeem dat bij benadering lijkt op het gevoel en de techniek van het drinken aan de borst. Dat in gedachten houdend, kun je je afvragen waarom we al die moeite blijven doen met flessen en niet gewoon om te beginnen aan de gang gaan met kopjes of andere manieren van voeden als het niet aan de borst is. Maar omdat oude gewoonten moeilijk af te leren zijn, zullen we naar ik vrees toch nog wel enige tijd opgescheept blijven zitten met die flessen en de weigeraars. Manieren om de fles te geven beschreef ik in Voeding. Bedenk dat als er geen enkel trucje lijkt te werken, de baby ook kan drinken uit een kopje of een beker of de melk als soep kan lepelen.

 *) speenhoes

Eurolac Flits! met label flesvoeding, fles, speen. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Beschermen

Foto: Kristin Stewart als Bella Cullen-Swan maakt een mentaal schild om haar vrienden en familie te beschermen tegen schadelijke invloeden in The Twilight Saga: Breaking Dawn - Part 2
Nr. 3  in de top tien meest gelezen Eurolac Flits!: Serieus? 20 dec. 2012

Nummer drie in de toptien, ‘’Serieus?’’werd net niet het meest gelezen, maar baarde wel het meest opzien. En werd zeker het meest gelezen door lezers buiten het normale publiek van dit blog. In dit stuk waagde ik het kritiek te hebben op een actie die een nationaal en collectief goed buikgevoel gaf. Een actie waarmee mensen goed kunnen doen, een actie die weemoed oproept naar de eerste grote actie op TV, die van Mies Bouwman voor Het Dorp. Ik was overigens niet de enige met vraagtekens. Ook de Volkskrant* en Borstvoeding.com** kwamen met commentaren. Verspreid op andere plaatsen waren meer mensen die zich afvroegen of met dit soort initiatieven nu werkelijk het goede doel de hoofdzaak is of de marketing van het initiatiefnemende radiostation en de grote sponsoren. Van verschillende marketing- en communicatiespecialisten hoorde ik ook al dat dit soort acties, met name de Serious Request reeks, een van de meest succesvolle marketingstrategieën is. In een reactie op een van de commentaren die ik las filosofeerde de schrijver over de vraag of dit soort liefdadigheid niet meer een moderne vorm van aflaat is, dus meer met de redding van de gever dan van de ontvanger als doel.
Ondanks het overweldigende aantal lezers van deze bijdrage (ruim drie keer zoveel bezoekers op één dag dan gemiddeld), werd er bij het blog geen commentaar geleverd. Wel op andere plaatsen. Ik rapporteerde daarover ook al in ‘’Doel en middel’’. Wel geraakter was ik door de reacties van mijn beroepsvereniging en de borstvoedingorganisaties. De drie organisaties hebben enthousiast en actief meegedaan aan SR12, met acties en berichtgeving. De paar borstvoeding georiënteerde critici (waaronder ikzelf), allemaal op een of andere manier gelieerd aan een of meer van deze organisaties, hebben met nadruk en op verschillende manieren uiting gegeven aan hun zorg en teleurstelling over deze steun. Vooral het feit dat de borstvoedingorganisaties meedoen aan een actie die voor een groot deel en op zeer opvallende wijze wordt gesponsord door een grote ondermijner van borstvoeding en daarmee van de overlevingskansen van kinderen wereldwijd, raakte ons diep.
Maar om vervolgens bij monde van de vertegenwoordigers van deze organisaties in diverse bewoordingen te worden uitgemaakt voor roomser dan de paus, dat steekt, mijn beste lezer, dat steekt heel erg. Want als de borstvoedingorganisaties en de vakvereniging van lactatiekundigen al niet lijkt te geven om ethiek rondom zuigelingenvoeding, wie dan nog wel? Zouden die organisaties gewoon ook die eigen agenda hebben van mee willen liften op de golf van goede gevoelens en imago’s? Mee willen spelen met de grote kinderen op het schoolplein? Bij het clubje van populairste meisjes van de school willen horen? Zouden ze echt vinden dat het doel de middelen heiligt? Echt? Serieus?
Ik moet bekennen dat ik serieus heb overwogen me van alle drie deze organisaties te distantiëren. Van de ene ben ik als beroepsbeoefenaar lid (anders krijgen mijn cliënten niks terug van de verzekering), van de ander ben ik bijna 25 jaar leidster geweest en nog steeds donateur, en van de derde ben ik lid. Heel serieus heb ik daarover nagedacht, want kan ik me wel verbinden en verbonden laten blijven met clubs die er kennelijk een zo andere ethiek op nahouden dan ik? Clubs die al eerder een vergelijkbaar afwijkende keuze maakten rond een ethisch dilemma. Ik heb besloten ze nog één kans te geven. Een derde keer overleeft onze relatie waarschijnlijk niet.
Mijn mening staat nog steeds overeind: als je kinderlevens wil redden, moet je borstvoeding beschermen. Dat overheden dat niet beseffen, laat zien dat zij zich omringen met de verkeerde adviseurs. Dat organisatoren van liefdadigheidsevenementen dat niet beseffen, is begrijpelijk. Hun doel is niet het beschermen van kinderen, maar het ophalen van geld. Borstvoeding levert geen geld op. Borstvoeding levert alleen gezondheid op en geeft overlevingskansen en legt een basis voor een overleven met een redelijke kwaliteit van leven. Dus als je kinderlevens wilt redden, moet je borstvoeding beschermen. Om borstvoeding te beschermen moet je geldverdieners erbuiten houden en de leefomstandigheden verbeteren. Hoe verbeter je die omstandigheden: door onderwijs. Want, aldus het [naar ik meen Chinese] spreekwoord: geef een hongerend mens een vis en hij heeft vandaag te eten, leer hem te vissen en hij heeft altijd te eten. Voor onderwijs is een veilige en stimulerende omgeving nodig. En dat was mijn eerste plan in het stukje dat de aanleiding voor deze: ban de oorlog uit.

Overigens heeft een uur zoeken op het internet mij geen informatie verschaft over waar het geld is gebleven, welke kinderen er precies allemaal me geholpen zijn, of er überhaupt kindjes mee zijn gered. Wie dergelijke informatie heeft, en uit betrouwbare bron ontvangt mijn eeuwige dankbaarheid voor het delen hieronder in de commentaren.
*) Rik Smits: 'Waarom ik niets geef aan Serious Request' Volkskrant.nl - OPINIE - 21/12/12, 06:00
**) Magdeleen Matter: Een serieus verzoek Borstvoeding.com - nieuws
Eurolac Flits! met label reclame, fles, actie, fopspeen, kunstvoeding, risico van geen borstvoeding. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Serieus?

Foto: De fopspeen mascotte van Serious Request 2012 en het actiehuis voor sr12 van TexelFM

Hoewel ik geen fan ben van grote inzamel acties en andere vormen van sociale blackmail, kan ik me voorstellen dat mensen behoefte hebben aan meer show om hun goedgeefsheid te omringen. Voor de organisaties is het ook leuke reclame, de kijk- en luistercijfers halen recordhoogten waar Mies Bouwman met de allereerste TV actie voor Het Dorp alleen maar van kon dromen. Hoe zieliger het doel, hoe beter de respons. Ging het vorig jaar om de moeders, dit jaar zijn het de kinderen. Red kinderlevens. Ik vind het een geweldig streven, kinderlevens redden. Ik heb daar ook zo wat ideeën over. Ik wil niet arrogant lijken en doen alsof alleen mijn ideetjes goed zijn, dus ik vind het prima dat dit initiatief wordt genomen en ik wil er de wat bitter-zure bijsmaak zelfs wel voor doorslikken. Maar wat een gigantische missers begaat de organisatie met de opzet van het geheel. De eerste en grootste misser is de keuze van de mascotte. Een speen. Een rode fopspeen. Een volgekliederde rode fopspeen. Het gaat over baby’s en dus is de eerste en enige associatie die opkomt een fopspeen. Man, man, mán. Wérkelijk? Serieus? Zoals iemand op Facebook opmerkte: ‘’Soms sta ik gewoon te springen van de domheid van mensen!!!!’’

Dom, dom, dom, die organisatoren van dit goed bedoeld evenement. Want behalve die fopspeen mascotte is er de breed uitgemeten sponsoring door een grote melkproductenfabrikant en de gigantische fles bovenop het actiehuis van de omroep TexelFM*. Flessen, fopspenen en vooral koemelkgebaseerde kunstvoeding zijn de grootste veroorzakers van kindersterfte wereldwijd. Door het uitbannen van de fles (en de meestal uit koemelk gebaseerde kunstvoeding bestaande inhoud) zou je zonder exhibitionistische DJ acties zomaar een anderhalf miljoen kinderlevens per jaar kunnen sparen. Hoppa, zonder fancy hongerstaking met gezonde sapjes, zonder duurbetaalde verzoekplaatjes en zonder petflessen inzamelacties door kinderen, zomaar 1.500.000 kinderleventjes bespaard. Met name in de Derde Wereld, waar deze actie ook grotendeels op is gericht, maar toch ook enkele tientallen tot honderdtallen per jaar in de meer welvarende en schone werelddelen.

Kunstvoeding redt over het algemeen geen kinderlevens. Het is helaas in sommige omstandigheden een noodzakelijk kwaad met grote risico’s voor de gezondheid van het kind en in meer penibele levensomstandigheden voor het overleven van het hele gezin. Want als na de actie de hulpverleners en reclamemakende fabrikanten weer weg zijn, is de kunstvoeding bijna op, nieuwe niet te betalen en nauwelijks hygiënisch en veilig toe te bereiden en de eigen melk van de moeders opgedroogd.

In de discussie die ontstond op Facebook bij de hierboven geplaatste foto uit Texel kwamen natuurlijk de opmerkingen over kinderen die vast en zeker dood gegaan zouden zijn als er geen kunstvoeding was geweest. Ik waagde dat te ontzenuwen. Waarop ik uiteraard direct werd uitgemaakt voor dom (jawel, middels de aan het eind van de eerste alinea aangehaalde uitroep) en oogklepdragend. Ach, ja, wie zelf al oogklepdragend zijn kop in het zand steekt en daar een partij gaat tunnelkijken, verdenkt daar een ander ook makkelijk van. De al decennia lang uitgevoerde brainwash tactieken van de kunstvoedingindustrie hebben hun tentakels al zo diep in het collectieve bewustzijn ingegraven, dat de slachtoffers denken dat het hun eigen slimme denken is dat daar in die kop onder het zand bezig is.

Dan toch maar die ideetjes van mij over het terugdringen van de kindersterfte wereldwijd. Drie simpele dingen: stop de wapen- en oorlogsindustrie, zorg voor goed, ongecensureerd en breed toegankelijk onderwijs voor alle jongens en meisjes op de hele wereld en zorg ervoor dat alle kinderen die hun leven beginnen dicht bij hun moeder zijn en borstvoeding krijgen. De laatste is het eenvoudigst, de middelste is het meest duurzaam en de eerste levert het meeste geld en veiligheid op om de andere twee uit te kunnen voeren. Tot de eerste werkelijkheid kan worden zullen we nu en dan acties van gekke DJ’s nodig hebben. Maar mag het dan alsjeblieft een volgende keer zonder flessen, spenen en kunstvoedingfabrikanten? Zodat we het serieus kunnen nemen.

*) PS: Na uitleg door bezorgde Texelaren is de fles inmiddels van het dak verwijderd! Goed zo TexelFM!

PDF van de foto en bijbehorende discussie op Facebook

WHO Director-General Dr Margaret Chan: Breastfeeding: a vital emergency response. Are you ready?, 2009

Breastfeeding key to saving children’s lives in: Notes for the media, WHO, Geneve, 2010
Eurolac Flits! met label fopspeen, flesvoeding, kunstvoeding, reclame. Deze links leiden naar lijsten met bijdragen met deze labels. Klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.