Sluimerdenken

Foto: Elektronische dromerige tekening.

Vandaag eens een heel ander stukje. De inspiratie kwam van mijn sluimerdenken. Dat zal ik u eerst even uitleggen. Als ik ga slapen, en vaak ook als ik aan het wakker worden ben, doe ik aan sluimerdenken. Ik ben dan in een halfbewuste toestand bijna in slaap of bijna wakker en mijn denken wordt niet geremd door bewuste bedenkingen over haalbaarheid en realisme. Het is een soort denken dat lijkt op dagdromen, alleen is het geen dag en zijn het geen dromen. Net als bij dromen komt de input voor een flink deel van dingen die ik in bewuste en wakende toestand heb gedaan, gehoord, gezien of gelezen. Deze keer ging mijn sluimerdenken over nieuwe projecten die ik zou kunnen gaan opzetten. Een nieuw boek. Een ander boek waarmee ik bezig ben op en andere manier. Van een fictie boek, een roman waarmee ik bezig ben, het plot veranderen. Het assortiment van mijn winkel. Dingen eruit. Andere dingen erin. Producen veranderen. Die gedachten over boeken zijn logisch, ik ben de laatste tijd sterk met boeken bezig geweest. Mijn nieuwste boek is uitgekomen en de eerste stapel om te versturen ligt nu klaar. Boeken schrijven blijkt voor mij verslavend te zijn. Daar ga ik zeker mee verder, naast het dagelijks schrijven van kleine stukjes en het minder frequent schrijven van informatieve artikelen.

Die gedachten over de winkel zijn ook verklaarbaar. Ik ben dag aan dag veel bezig met de winkel. Elke dag komen er nieuwe bestellingen binnen die moeten worden verwerkt en verstuurd. En soms krijg ik uitnodigingen of aanbiedingen om mijn assortiment uit te breiden. Dat was eerder deze week ook het geval. Of ik voedingssupplementen van een bepaald merk wilde gaan verkopen, was de vraag. Degene de me belde gebruikte zelf die middelen ook en verdiende een leuke zakcent bij aan de verkoop ervan. Nou, nee dus. Om twee redenen: ik ben geen nutritionist, dus ik weet onvoldoende van voedingssupplementen om die maar te gaan verkopen. Ik weet veel over borstvoeding en over bepaalde kruiden en andere middelen die invloed hebben op de lactatie of behulpzaam kunnen zijn voor problemen die voedende moeder en hun kinderen kunnen hebben. Die middelen verkoop ik ook, want daarvan weet ik waar ik het over heb. Daar heb ik op gestudeerd, daarover heb ik mij kennis eigen gemaakt.

Daarnaast zat me ook het andere deel ervan niet lekker. Het systeem waarbij gebruikers worden overgehaald ook verkopers te worden en nieuwe verkopers aan te trekken. Het is een verkoop systeem dat in de Verenigde Staten erg populair is. Mij riekt dat een beetje te veel naar een piramidesysteem. Zowel het product als de verkoopideologie passen dus niet binnen het concept van mijn winkel. Wat past daar dan wel in? Ten eerste moet het over borstvoeding gaan. In nauwe of brede zin, maar er moet een link met borstvoeding zijn. En het moet elders niet of moeilijk verkrijgbaar zijn. Om met dat laatste criterium te beginnen: Ik startte met een webwinkel om Gentiaan Violet te verkopen. Gentiaan Violet 1% in water wordt door veel artsen en apothekers een ‘’obsoleet’’ product genoemd. Obsoleet betekent ouderwets of uit de tijd.  Wat het werkelijk in deze context betekent is dat er inmiddels door BigFarma gemaakte middelen zijn die zwaar gepromoot worden en die niet heel goed werken zodat je het vaak kunt verkopen. En er is (‘’heel betrouwbaar’’) onderzoek naar gedaan door de fabrikant en die heft er een gezondheidsclaim voor gekocht.

Gaandeweg kwamen er meer dingen in de winkelschappen te staan, sommige zijn ook alweer verdwenen wegens gebrek aan belangstelling. Andere dingen blijven ondanks gebrek aan belangstelling toch in het assortiment, omdat ze bij andere producten passen. De massageolie is hier van een voorbeeld. Die past bij de instructiekaart en het infoblad ‘’Massage’’. De Nosa Frida neuszuiger is ook zo'n voorbeeld. Het past maar net binnen de formule (hoewel een neusje vol snot de borstvoeding wel degelijk kan belemmeren) en er is maar weinig interesse voor, maar ik vind het zelf zo'n leuk product. En veel hygiënischer dan zo'n blaasbalgje waar het snot ingezogen wordt, maar er haast niet meer uit kan. 

Een flink aantal producten zijn uitbreidingen of varianten op bestaande producten, zoals het hele assortiment Gentiaan Violet producten (standaard in een gewoon flesje, met een verstuiver, met een veiligheids-druppeldop, met een kwastje bij wijze van nagellak of, nieuwste aanvulling, met een pipetje voor hygiënisch doseren. Ook maakte en vervolmaakte ik een zalf met Gentiaan Violet en bedacht ik dat ik dan ook wel de zuivere lanoline en een basiszalf voor schrale en geïrriteerde huid erbij kon doen. Allerlei papierwaren zagen de winkel en vertrokken weer (wiegenkaartjes, deurhangers, posters, felicitatiekaarten), maar mijn sluimerdenken ging ook een beetje in de richting van een hernieuwde opname in een andere vorm. Maar dat is een nog erg sluimerend idee.

Een ander, iets minder sluimerend idee, is dat van een heel aparte boekenwinkel-site. En dat brengt mijn twee sluimerdenken onderwerpen bij elkaar. Boeken maken, in eigen beheer uitgeven en een aparte site om ze te laten zien en bespreken. Wordt vervolgd!

Winkelier

Foto: Daar, in die kasten in mijn praktijkkamer, is de winkel van Eurolac gevestigd, gehuisvest in lades, kratten, bakken en emmers. De kassa zit in de computer

Werkend met moeders, baby’s en borstvoeding komt het herhaaldelijk voor dat je denkt, nu zou er dit of dat moeten bestaan. Om die moeder te hepen, om die baby te helpen, om de borstvoeding te ondersteunen. Niet dat er niets is voor moeders en baby’s en borstvoeding, nee er is volop. Maar het is vaak net niet wat ik dan bedoelde of voor ogen had. Of de uitvoering zinde me niet. Of het was onnodig kostbaar. Of moeilijk te krijgen. Of het zijn van die onzinnige dingen die niemand helpen  of het moest zijn van de wal in de sloot. Het enige dat er op zit is dan om zelf te zorgen voor precies dat wat nodig is, in de uitvoering die nodig is. Inkopen of zelf maken. Het begon met Gentiaan Violet en nu is het een winkel met een heel redelijk assortiment. Wat, per definitie haast, niet in de Eurolac winkel te vinden is, is dat wat je ook makkelijk elders kan vinden. Dus geen kolven, geen beha’s en geen hebbedingetjes om te weten welke borst aan de beurt is.

Het begon dus met Gentiaan Violet. Spruw begon vaker voor te komen, of het werd vaker herkend en de behandeling met reguliere geneesmiddelen was meer en meer niet tot tevredenheid werkend. En steeds vaker leken schimmelstammen resistentie op te bouwen tegen deze reguliere middelen. Dat is ten dele verklaarbaar door het soort middel en ten dele door de manier van toepassen. De reguliere middelen bij spruw, nystatine en miconazol, zijn schimmelwerende (fungistatische) middelen. Dat wil zeggen dat ze de schimmel wegjagen, zorgen voor een schimmelonvriendelijke omgeving en de schimmel inactief maken. Volgens de bijsluiter moet het middel ongeveer vier keer per etmaal worden aangebracht. De vermenigvuldiging snelheid van schimmels is echter korter dan de tijd die tussen twee toepassingen in zit. Een gevolg hiervan is dat de schimmel alleen een flinke schop onder zijn kont krijgt en daarmee leert dat hij  de volgende keer uit de buurt van de schopper moet blijven. Wat je nodig hebt is een middel met een schimmeldodende (fungicide) werking. Tegen een killer kun je niet resistent worden, net zo min als bacteriën tegen alcohol resistent kunnen worden. Als je dan ook nog een fungicide hebt dat een beetje in de huid trekt, zodat je het er niet om de haverklap opnieuw op aan hoeft te brengen, verhoogt dat het gebruikersgemak en de kans op succes.

Gentiaan Violet is zo’n middel dus ik begon dat aan moeders aan te raden. Maar de moeders kwamen bij me terug: de dokter wil het niet voorschrijven en de apotheker zegt dat hij het niet heeft en niet kan maken. Te zot voor woorden natuurlijk, dus ik ging me erin verdiepen en het middel bestuderen. Uit de weinige beschikbare onderzoeken bleek niet dat het gevaarlijk zou zijn, alleen rommelig en ouderwets. Het bleek ook uitermate simpel te zijn om het te maken in een sterkte en met een toebereidingswijze waarin het goed geschikt is om te gebruiken bij spruw bij moeders en kinderen. En zo moeilijk als het in Nederland te krijgen bleek, zo simpel was dat in Duitsland. En aangezien ik, wonden in Zuid Limburg, toch al gewend was in Duitsland boodschappen te doen, nam ik het daar bij een apotheek mee. Geen vraag naar een doktersrecept, geen opgetrokken wenkbrauwen. En zo begon het, flesje voor flesje. Met die eerste tien gram Gentiaan Violet poeder heb ik een eeuwigheid gedaan. Dat werd al snel meer en ik ging er ook andere producten mee maken. Andere verpakkingen en andere bereidingen. Nu is het te koop als de gewone standaard GV1% in water (10ml in een bruin glazen flesje met garantiedop), in een flesje met een traag druppelende druppeldop met veiligheidssluiting (voor wanneer er als peuters vermomde uitvinders in huis zijn), in een flesje met een penseeltje (als een nagellak, voor bijvoorbeeld kalknagels) en met een spraydop, en als zalf, gemengd met lanoline en kokosolie.

Na de GV kwamen de zalfjes als eerste. Zuivere lanoline, maar dat smeert zo slecht. Na enig experimenteren kwam er een goed smeerbare vette zalf van 75% lanoline en 25% kokosolie en een paar druppeltjes calendulatinctuur. Goed smeerbaar, lekker vet, maar ook vrij snel intrekkend. Moeders gebruiken het niet alleen voor kapotte tepels, maar ook kapotte billetjes en schrale plekjes, schaafwondjes. Eerst waren het tubes, maar zonder speciale apparatuur is dat lastig te vullen en sluiten, dus nu in potjes. De zalf is onder de naam Balsem ook als stift verkrijgbaar. Handig voor onderweg. Er komt op korte termijn ook een gezinsverpakking.

Borstvoeding thee is overal en in allerlei varianten verkrijgbaar, waarom zou ik me daar dan ook nog mee bezig houden? Omdat de meeste thees voor de melkproductie veel te veel venkel bevatten en te weinig of geen van de kruiden die wel bewezen effectief zijn, zoals fenegriek, gezegende distel en galega. Losse thee, met de mogelijkheid om er lege één-kopszakjes bij te kopen, zodat je niet al die theeprut meedrinkt. En voor wie de dosering wat sterker wil en geen kruidentheeliefhebber is, zijn de kruiden fenegriek, galega en gezegende distel nu ook als capsules te koop.

Morgen deel twee met hulpmiddelen, de nieuwste uitbreidingen en verwachtingen.

Paars

Foto: Het in paarse tinten weergegeven silhouet van Whoopi Goldberg als Celie Johnson, de hoofdpersoon in de film The Color Purple naar de gelijknamige roman van Alice Walker over het leven van arme Afro-Amerikaanse vrouwen in de zuidelijke staten ven de USA een eeuw geleden.
Paars, dat is mijn kleur. Geel is ook helemaal mijn kleur en die combinatie is niet vreemd, want de kleuren liggen precies tegenover elkaar, zijn elkaars complementaire kleuren*. Paars, daar kan ik wel wat mee. Het is rode passie, getemperd door koel analytisch blauw. Of koel analytisch blauw aangevuurd door rode passie. Of het is bloedrood dat de koele diepte van nachtblauw verwarmt. Het is het tere viooltje en de bedwelmende lavendel. Maar verkijk je niet op de ogenschijnlijke teerheid van dat paarse viooltje, het is weerbarstiger dan het er uitziet. En de bedwelmende, haast overweldigende geur van lavendel blaast zachtjes de muizenissen uit een oververhit brein zodat het kan gaan slapen. Paars: lila, purper en natuurlijk violet. Violet licht zit aan het andere uiteinde van het kleurenspectrum van zichtbaar licht dat begint met rood. Vóór rood komt infrarood, niet waarneembaar voor het menselijk oog, en na violet komt ultraviolet, evenmin door mensen te zien. Wanneer de kleuren van het spectrum tot een cirkel worden gevormd, sluiten violet en rood op elkaar aan.
Violet is de kleur van de het edelgesteente amethist, een kwartssoort. De paarse kleur wordt veroorzaakt door vervuiling met metaaldeeltjes in het kwarts, met name ijzer en titaan. Als amethist wordt gebrand, ontstaan er gele en gouden tinten. Dat goud is interessant, want dat is ook een van de kleuren die Gentiaan Violet kan aannemen. Pure Gentiaan Violet in poederachtige kristalvorm is groenig (bijna zwart-groen, haast de kleur van meconium) met een koper-gouden glans. Opgelost in alcohol komt het soms als een gouden vliesje bovenop de vloeistof drijven. Pas na verdere verdunning blijkt het paars te zijn. De naam Gentiaan Violet is overigens waarschijnlijk gekozen vanwege de gelijkenis met de violette kleur van de gentiaan bloemen, waarmee verder geen enkele verwantschap is. Gentiaan Violet is minder simpel dan het op het eerste gezicht lijkt, net als de kleuren die telkens veranderen, afhankelijk van het oplosmiddel en de sterkte van de oplossing.
Gentiaan Violet is een pure killer. Maar een heel selectieve killer. Het is dodelijk voor de cellen van sommige soorten organismen en relatief onschadelijk voor die van andere. Het werkt door binding aan het DNA van de doelorganismen en het veroorzaken van een verstoring, mutatie of remming van DNA replicatie**.  Door die selectieve aanval op bepaalde organismen is het een prima middel tegen bacteriën, schimmels en sommige (darm)parasieten. Tot de opkomst van economisch aantrekkelijker middelen werd Gentiaan Violet dan ook volop voor die doelen in de geneeskunde voor mens en dier gebruikt. Okano et al (2000) onderzochten het gebruik van Gentiaan violet in de bestrijding van door MRSA veroorzaakte huidinfecties. Het blijkt dat Gentiaan Violet korte metten maakt met deze voor de meeste bestrijdingsmiddelen resistente bacteriën.
Natuurlijk is Gentiaan Violet in de eerste plaats een inkt, een kleurstof, en dat maakt het gebruik als uitwendige behandeling van schimmels of huidinfecties minder aantrekkelijk. Maar mooi paars is niet lelijk en een kortdurende lichaamsverfraaiing als prijs voor het eindelijk afkomen van een akelige en ook esthetisch onappetijtelijke huidinfectie is niet een erg hoge prijs. Die fraaie kleurkracht werd oorspronkelijk, vlak na de uitvinding ervan, ingezet als eerste kleurstof voor het afnemen van vingerafdrukken en als kleurmiddelen voor de Gram methode van het classificeren van bacteriën. Door body-artists wordt het graag gebruikt om de plaats van een aan te brengen lichaamsversiering te markeren. De kleur verdwijnt binnen een dag en het is, met name op de slijmvliezen, een veiliger keuze dan een watervaste stift. Ik zo het om die reden ook aan plastisch chirurgen willen aanraden.
*  kijk 10 seconden naar het midden van deze afbeelding en dan naar het witte veld ernaast. Je ziet dan de tegengestelde kleuren.

 






**) Drug card for Gentian Violet (DB00406). (n.d.). Retrieved from Drugbank: In waterige oplossingen dissocieert Gentiaan Violet  in positieve (Gentiaan Violet+) en negatieve ionen (Cl-) die via de wand en het membraan van zowel grampositieve als gramnegatieve bacteriële cellen binnendringen. De Gentiaan Violet+ interageert met negatief geladen onderdelen van bacteriële cellen, met inbegrip van het lipopolysaccharide (op de celwand), peptidoglycaan en DNA. Een soortgelijke celpenetratie en DNA bindend proces wordt geacht plaats te vinden voor schimmelcellen. Omdat Gentiaan Violet een mutagene stof en een mitotische vergif is, wordt bijgevolg celgroei geremd. Een foto-dynamische actie van Gentiaan Violet, blijkbaar gemedieerd door een mechanisme van vrije radicalen, is onlangs beschreven in bacteriën en de eencellige T. cruzi. Bewijs suggereert tevens dat Gentiaan Violet het bacteriële (en mitochondriale) membraan potentieel verdrijft door het induceren van permeabiliteit. Dit wordt gevolgd door respiratoire remming. Deze anti-mitochondriale activiteit zou de werkzaamheid van Gentiaan Violet  kunnen verklaren tegen bacteriën en gist met relatief milde effecten op zoogdiercellen.
Okano, M., Noguchi, S., Tabata, K., & Matsumoto, Y. (2000). Topical gentian violet for cutaneous infection and nasal carriage with MRSA. International Journal of Dermatology, 39: 942–944.

Murphy’s wet

Foto: Eddie Murphy die als (de stem van) Donkey in de Shrek films Murphy's Law dagelijks beleeft.
Er zijn van die dagen dat alles meezit. Lekker weertje, geen files, geen vervelende telefoontjes en een schattig kindje dat alleen maar lacht en eet en slaapt. En dan zijn er de dagen dat dat niet zo is. Dat zijn de dagen dat Murphy regeert. Murphy heeft maar één wet: als er iets fout gaat, gaat alles fout wat er mogelijkerwijs fout kan gaan. Soms zijn er aardig wat zaken die fout kunnen gaan. Hoe goed je alles ook plant en voorbereidt, er kunnen altijd omstandigheden zijn die al je voorwerk triviaal maken en je dag in een puinhoop veranderen. Moederschap en borstvoeding lijken bij sommige vrouwen een abonnement op Murphy te hebben. Gelukkig zijn veel van die problemen eenvoudig te verhelpen.
Bij borstvoeding geldt om te beginnen een andere wet, een wet die bestaat uit vijf regels: 1. De baby moet eten. 2. Stel de melkproductie veilig. 3. Leg de baby vaak aan en dan nog eens (of kolf als er geen baby voorhanden is). 4. Perfectioneer de technieken die de borsten leeg maken. 5. Streef naar het hoogst mogelijk niveau van comfort voor moeder en baby, bij voorkeur zo veel mogelijk zo dicht mogelijk bij elkaar. Alle mogelijke ingrepen, hulpmiddelen en technieken staan ten dienste van en komen na en naast deze regels. Goed aanleggen, een goede drink- en/of kolftechniek en de borsten zo leeg mogelijk houden zijn de basis voor het voorkomen en aanpakken van het overgrote deel van alle problemen.  Vooral de soort problemen die met Murphy’s Wet te maken hebben. Als je regel één tot en met vijf volgt kun je soms het verhelpen van de problemen ondersteunen of versnellen met hulpmiddelen.
De meest door moeders genoemde problemen bij borstvoeding zijn productie problemen en pijn. Over te weinig melk is in ‘’Kruiden’’ uitgebreid gesproken.  Te veel melk kan net zo’n groot probleem zijn. De baby heeft volop eten en de melkproductie is ruimschoots, meer dan ruimschoots binnen de minimale normen. De baby ligt waarschijnlijk al vaak aan de borst en drinkt zo veel hij op kan en dan nog wat. De eerste drie wetten van de borstvoeding zijn dus aangehouden. Het goed legen van de borsten en vooral het comfort van moeder en kind zijn echter nergens te bekennen. In een case study gepubliceerd in het International Breastfeeding Journal wordt een methode beschreven om door middel van eenmalig kolven en verder blokvoeden de melkproductie te reguleren en het comfort van moeder en kind veilig te stellen (van Veldhuizen-Staas, 2007). Dit is een in de praktijk door vele moeders over de hele wereld beproefde methode. Om het proces te bespoedigen, vooral wanneer het gaat om ernstige, niet door mismanagement veroorzaakte overproductie, kan salie worden gebruikt. Salie (Salvia Officinalis) is sterk werkende lactatieremmer, zonder de risico’s voor leverbeschadiging die de reguliere middelen hebben. Het kan worden gebruikt als tinctuur of als thee. In grotere en sterke doseringen kan het de melkproductie volledig stil leggen, in kleinere doseringen beperkt het de productie. Het is een omkeerbaar proces, dat wil zeggen dat wanneer er per ongeluk te veel of te lang salie is gebruikt en er te weinig melk is, wordt het gebruik gestopt en de melkproductie door vaker aanleggen weer opgevoerd.
Pijn is een van de meest genoemde oorzaken voor stoppen met borstvoeding. Pijn in de tepels en in de borsten tijdens de borstvoeding periode kan vele oorzaken hebben. (Pijn in de borsten is specialistenwerk en wordt hier verder niet besproken.) Voor met een behandeling te beginnen, moet eerst duidelijk zijn wat die oorzaak is. Zonder een oorzaak te kennen is het kiezen van een goede behandeling haast niet mogelijk. De oorzaak voor pijn aan tepels kan van mechanische aard zijn of veroorzaakt worden door een huidprobleem. Mechanische oorzaken zijn voornamelijk ineffectieve methodes voor aanleggen en ineffectieve drinktechnieken. Deze kunnen aangeleerd zijn of worden veroorzaakt door anatomische variaties bij moeder of kind. Denk bij dit laatste aan tepels met een afwijkende vorm of formaat of bij het kind aan een anders gevormd gehemelte, tong of tong- en lipriempjes. De pijn door anatomische variaties kan pas echt worden behandeld als het anatomische probleem is opgelost. Verkeerde technieken zijn aangeleerd en kunnen weer worden afgeleerd en vervangen door andere. De behandeling van de oorzaken van het probleem kan worden ondersteund door middelen die de pijn verzachten of eventuele infecties bestrijden. Gebruik voor de verzachting van pijn en ondersteuning van wondgenezing aan tepels bij voorkeur een zo neutraal mogelijke vette zalf met weinig of geen toevoegingen. Een zalf is beter dan een crème, want crème bevat water, terwijl zalf enkel vet is en daarmee zorgt voor vochtige wondgenezing*. Lanoline is een prima product, maar erg taai en soms moeilijk aan te brengen. Lanoline in combinatie met een plantaardig vet maakt het beter smeerbaar. Een beetje calendula olie ondersteunt het zelf genezende vermogen van de huid van tepel en tepelhof. Als de plantaardige olie kokosolie is werkt dit ook als ondersteuning van de behandeling van schimmelinfecties.
De andere grote veroorzaker van kapotte en pijnlijke tepels zijn de huidproblemen en infecties. Bestaande condities als eczeem kunnen tijdens het geven van borstvoeding verergeren. Sommige moeders ontwikkelen een soort contacteczeem door voedselresten in het mondje van hun borst-drinkende dreumes of peuter. Remedie hier is om het kind alleen aan te leggen als hij zijn mond goed leeg heeft en eventueel een slokje water heeft gedronken. Andere vormen van eczeem vallen onder de jurisdictie van een arts om te worden behandeld. De meeste zalven en crèmes die daarvoor worden gebruikt zijn, indien spaarzaam gebruikt, onschadelijk voor het kind. Infecties kunnen worden veroorzaakt door bacteriën of schimmels. Voor een bacteriële infectie is altijd een ingang nodig, hoe minimaal ook. Schimmels kunnen hun kwade werk ook doen op de intacte huid. Voor zowel bacteriële als schimmel infecties zijn allerlei reguliere middelen beschikbaar. Indien volgens gebruiksaanwijzing en spaarzaam gebruikt zijn ook deze meestal onschadelijk voor het kind. Wanneer deze middelen onvoldoende werken of de moeder een voorkeur heeft voor andere middelen kunnen zowel bacteriën als schimmels worden bestreden met Gentiaan Violet**. Gentiaan Violet heeft een sterke anti-mitochondriale werking op bacteriën, protozoa en schimmels maar heeft vrij weinig effect op de cellen van zoogdieren. Op de tepels kan GV worden gebruikt als een 1% oplossing in water of in vette zalf.
Murphy’s wet kan worden verjaagd met de wetten van de borstvoeding en een beetje hulp uit het kruidenkastje.
van Veldhuizen-Staas CGA: Overabundant milk supply: an alternate way to intervene by full drainage and block feeding. International Breastfeeding Journal 2007, 2:11 (29 August 2007) Nederlandse bewerking.
*) Goudzwaard J: Vochtige wondgenezing LLL-0nline
**) Kleintjes S, van Veldhuizen-Staas CGA: Gentiaan Violet, 2012