Pagina's

Eurolac!

Een blog met (bijna) dagelijkse columns over borstvoeding, hoe het gaat, hoe het ook zou kunnen. Discussie, ironie, satire en parodie worden als stijlbloemen niet verguisd, naast gewone recht-toe recht-aan informatie.
Posts tonen met het label gezonde voeding. Alle posts tonen
Posts tonen met het label gezonde voeding. Alle posts tonen

donderdag 11 april 2013

Smullen

Foto:  Problemen met de voedselveiligheid in  Fawlty Towers: S2 E6 Basil the Rat (25 Oct. 1979) met John Cleese als Basil Fawlty.
Man-man is me dat even smullen. Ik kreeg een artikel toegestuurd door een trouwe lezer over onderzoek. Naar moedermelk. Naar de speciaalheid van moedermelk. Meer bepaald de speciaalheid van de suikers erin. Wel 200 of meer verschillende soorten suiker zitten er in. Maar het echte smullen komt pas bij de zinsnede: ‘’[…] ziet uitgelezen mogelijkheden voor innovatief onderzoek. Zodat flesvoeding op basis van koemelk in de toekomst meer op moedermelk kan gaan lijken.’’ De verborgen agenda opengeslagen neergelegd. De onderzoeker wie in het artikel wordt geciteerd is Lubbert Dijkhuizen van de RUG. Rijks Universiteit Groningen. Dat doet een belletje rinkelen waar ik een reactie op krijg als de hondjes van Pavlov op hun etensbel. Ik begin haast te kwijlen van de voorpret voor de smulpartij die daaruit komt, want Groningen, dat is toch waar ook die andere dokter, die zure, vandaan komt die moedermelk onderzoekt? Ja, ja, smullen dus. En wat is meneer Dijkhuizen nog meer? Directeur van het Carbohydrate Competence Center (CCC)*, een onderzoekscentrum voor koolhydraten. Zwaar gesubsidieerd door stad en provincie Groningen, de provincies Drenthe en Friesland en het ministerie van E, L & I en Europa; de Universiteiten van Groningen, Utrecht en Wageningen werken ook mee, evenals TNO. En de industrie. Volkomen niet interfererend met de onderzoeksopzetten en uitkomsten, hoor, haast Dijkhuizen zich de lezer te verzekeren. Ja, die kennen we. Dat is een bekend hapje, maar het blijft smullen.
Welke industrieën eraan meedoen? Ik zie wat agrarische koepels en aardappel- en graanverwerkers. Dat is overduidelijk, want daar komen de meeste zetmelen vandaan natuurlijk en die zijn belangrijk voor de economie van de noordelijke provincies. En bio-engineering specialisten, ook logisch als je op vierkante micrometer wil gaan onderzoeken. Ach, en kijk, daar hebben we DSM ook, Dutch State Mines, die al lang niks meer met steenkoolmijnen te maken heeft, maar vooral met aardolie en daarvan afgeleide producten. En voedingscomponenten. Die combinatie heb ik altijd curieus gevonden. Dezelfde fabriek die de plastickorreltjes maakt voor petflessen, maakt ook voedingssupplementen. Nou, ja stof voor een ander verhaaltje. Maar, kijk, ja daar, zie je wel. Ik wist het. Vriend N is ook. Diezelfde vriend N van gisteren: Nutricia, maar nu noemt hij zich meneer Danone, dat mag, mensen gebruiken wel eens andere naam, als ze even niet willen lijken te zijn wie ze zijn. En hij heeft zijn vriend Friesland-Campina meegenomen. Da’s een sjieke, hoor, die heeft een dubbele naam. U ziet me toch wel zitten smullen, hier, he. Likkebaardend lekker is dit en dan ben ik nog niet eens echt aan het artikel begonnen.
Die rest gaat over wat er allemaal aan die koolhydraten te onderzoeken is: hoe ze eruit zien, hoe ze opgebouwd zijn, wat er allemaal aan kan hangen en aan kan gehangen worden, wat het in kinderen doet via de voeding en hoe je het kan namaken om aan andere melk toe te voegen. En hoe geweldig al dat onderzoek economisch gezien is voor de meewerkende industrieën en bedrijven, en voor de noodlijdende noordelijke provincies, niet te vergeten. En hoe grandioos het is dat al die industrieën nog betere namaaksels voor moedermelk en andere fantasiedrankjes kunnen gaan maken. Want, ja, wat moet je anders met  die melkplas van al die Friese koeien en al die aardappels van de Groningse boeren (Drentse heide en schapen worden niet genoemd,  maar daar valt waarschijnlijk niet tegenop te innoveren, Drenthe blijft rustiek , daar is heus ook wel een markt voor**).
En, ach, kijk nou toch, hoe schattig: ze zijn alweer met die GOS-FOS dingetjes aan de gang gegaan, diezelfde die eerder al min of meer niet werkten in de kunstvoeding van de heren N en F-C. Maar het houdt ze van de straat, hè, zijn ze toch lekker bezig, dus laten we ze maar niet wijzer maken. Kijk, er kan weer een hele generatie studenten op afstuderen en het geeft een boel werkgelegenheid. Dat is ook best wat waard. Dat namaken van moedermelk, tja dat gaat ze niet lukken natuurlijk, want behalve al die honderden soorten suikers zitten er nog evenveel soorten vetzuren en eiwitten en eiwitverbindingen in. En dan hebben we het nog niet gehad over de levende cellen en de proactieve verdediging tegen pathogenen. Van die pathogenenvreters die gewoon smullen van de ene smerige bacterie na het andere stiekeme virus. Man-man is me dat smullen in die babydarmen.
Maar even alle gekheid op een stokje: als dat geld, al die inzet, al die energie, afstuderende studenten, en besturende overheden zouden toch eigenlijk beter kunnen worden gestoken in echt onderzoek naar borstvoeding en moedermelk, in educatie van zorgverleners zodat zij moeders en baby’s werkelijk adequaat kunnen helpen bij die gezonde start. Zonder die walgelijke nepdrankjes, superfoods en lachwekkend inadequate namaaksels. Daar zitten ook werkgelegenheid en afstudeermogeijkheden in. En denk eens aan al die innovativiteit van al die slimme, exclusief borstgevoede baby’s in de volgende generatie. Dat wordt puur smullen. Die hebben geen opgepepte kunstvoeding nodig als baby en geen opgepepte yoghurtjes voor de darmen later, geen gedoe met gemalen kippenlevers en ook geen opgepepte yoghurtjes voor de hersenen als ze ouder zijn.
*) Partners CCC
**) Daniël Lohues een ode aan rustiek Drenthe met het  lied Beste Koningin in Pauw&Witteman 10-04-2013

vrijdag 16 november 2012

Rauw

Foto: Arnold Schwarzenegger lust de boeven rauw als Mark Kaminsky/Joseph P. Brenner in Raw Deal
Ik kreeg op doktersvoorschrift een voedingssupplement. Vitamine D3 met calcium wil hij  dat ik slik, want mijn vitamine D voorraden bleken bij controle redelijk laag. Kalk hoort erbij, want als vrouw van middelbare leeftijd heb ik daarvan waarschijnlijk per definitie te weinig. Degene die bedacht heeft dat het een goed idee is om kalk in de vorm van kauwtabletten te geven moesten ze ~*~*~censuur~*~*~*~. Een mengsel van suiker en kalk: fijngemalen schoolbordkrijtjes en suikerklontjes, en daar moet je even lekker op gaan zitten knauwen. Als dit proefpotje leeg is, ga is zo snel ik kan over op gewone vitamine D pilletjes of druppeltjes. De kalk haal ik wel uit mijn eten en die suiker kan ik missen als kiespijn. Op de begeleidende brief van de apotheek staat ook een hoofdstukje over wat ik zelf kan doen om mijn gezondheid op dit punt te verbeteren. De eerste zin begint met ‘’eet gezond’’. Ja. Dus. Du-uh. Gôh. Jóh!
Gezond eten, hoe bedenken ze het. Maar wat is gezond eten eigenlijk? Dat is nog niet één-twee-drie te achterhalen. Daar is het laatste woord nog niet over gezegd. Wat voor de een het summum van gezond is, is volgens de ander niet veel beter dan vergif. En omgekeerd. En de derde vindt allebei de alternatieven maar niks en stelt nog iets anders voor. Wilde dieren hebben het makkelijk, die eten gewoon wat hun ouders aten van wie ze het leerden. Of van de rest van de kudde of de roedel. Dieren weten instinctief wat ze nodig hebben en van sommige kuddedieren is bekend dat de leidende wijfjes doelgericht de kudde leiden naar plaatsen waar planten groeien die de kudde op dat moment nodig heeft. Van elke diersoort zijn voeding en spijsvertering op elkaar afgestemd. Hoe grover en moeilijker te verteren het voedsel is, hoe uitgebreider en specifieker het spijsverteringssysteem.
Grof plantaardig materiaal is lastig te verteren en heeft voorvertering nodig om de voedingsstoffen opneembaar te maken. Dieren die van dat grove plantaardige materiaal eten hebben daarom soms meerdere magen, agressievere spijsverteringsenzymen en een uitgebreider darmsysteem. Dieren die veel pitten en zaden eten hebben een gebit dat meer op maalstenen lijkt of ze hebben maalstenen (ingeslikte steentjes) in hun maag. Vleeseters hebben ook plantaardige voeding nodig, maar dat kunnen ze zelf niet verteren. Ze eten daarom vaak als eerste de ingewanden van hun prooidier. Daarin is het plantaardige materiaal voorverteerd. Zij eten hun groenten gekookt, als het ware.
Mensen zijn, als je afgaat op het gebit en het spijsverteringsstelsel, alleseters. We lijken daarin op honden, varkens en chimpansees. Hondachtigen zijn alleseters met een neiging naar meer nadruk op de vleeskant, chimpansees meer naar de plantaardige kant. Chimpansees staan ons het dichts nabij, maar zij hebben veel krachtiger kaken. De verre voorouders die wij met de chimpansee gemeen hebben, hadden ook die zware, sterke kaken, dus ooit heeft ons voorgeslacht wellicht hetzelfde eetpatroon gehad als de chimpansee.  Er is natuurlijk een reden waarom wij mensen ons ontwikkeld hebben tot een soort die lichamelijk minder krachtig is, maar mentaal ver boven elke dierlijke vergelijking uitstijgt.
Onderzoekers gaan er inmiddels vanuit dat er twee grote veranderingen zijn die hebben bijgedragen aan de evolutie tot de moderne mens. De eerste was het rechtop gaan, waardoor onze handen vrij kwamen voor andere dingen, bijvoorbeeld jagen. Mogelijk heeft dat geleid tot een verschuiving van de nadruk van voornamelijk plantaardig naar halfom plantaardig en dierlijk. De grotere toevoer van eiwitten en makkelijk opneembare dierlijke nutriënten kan een belangrijke factor zijn geweest in de groei van de hersenen. De andere was de ontdekking van het vuur. Door het voorverteren van plantaardige en dierlijke voedselbronnen door middel van verhitten worden deze makkelijker opneembaar en is er dus meer voeding werkelijk beschikbaar voor opname. Op die manier hoeft niet meer alle beschikbare tijd te worden besteed aan het verzamelen van voedsel, maar blijft er –alweer- tijd over voor andere dingen. Beter opneembare voeding zorgt ook voor een snellere hersenontwikkeling, doordat er meer voedsel voor die hersenontwikkeling beschikbaar is, maar ook vanwege die extra vrije tijd om die hersenen te gebruiken.
Rauw voedsel is voor een mens niet de natuurlijkste voeding en ook niet echt gezonde voeding wanneer het als enig voedsel wordt gebruikt. Het is vrijwel onmogelijk om met enkel rauw voedsel, vooral als het ook nog van uitsluitend plantaardige oorsprong is, voldoende voedingstoffen voor groei en ontwikkeling binnen te krijgen. Het is mogelijk een goede manier om af te vallen voor mensen met overgewicht. Voor kinderen is het bij uitstek onvoldoende en ongezond*. Kinderen moeten in een paar jaar tijd ongelooflijk hard groeien en maken een grote hersenontwikkeling door. Daarvoor is veel voeding nodig van goede kwaliteit en goede opneembaarheid.
Bij de baby begint het met borstvoeding, natuurlijk. Na de eerste maanden met enkel borstvoeding komt er een aanvulling met ander eten. Zeker in het begin als het kind alleen nog maar ervaring heeft met melk moet dit makkelijk verteerbaar zijn, anders heeft het kind er geen baat van. Hij verbruikt dan meer energie aan pogingen tot verteren dan dat het voeding oplevert. Gaandeweg wordt het vaste voedsel steeds belangrijker als primaire voedselbron. Hij wordt steeds beter in het verteren van en opnemen van nutriënten uit vast voedsel. Maar om echt tot een gunstige netto opbrengst te leiden zal het goed verteerbaar moeten zijn. want hoe veel een mens ook oefent, zijn spijsverteringsstelsel is niet gemaakt op het verteren van enkel rauw plantaardig materiaal.
*) 1Vandaag: Raw food-dieet: kan en moet de overheid ingrijpen?

vrijdag 11 februari 2011

Borstvoeding vs kunstvoeding: BMI, gezondheid, voedsel variatie

Twee volledig los van elkaar staande onderzoeken (1 in Noord Carolina, USA en 1 in IJsland/Denemarken) probeerden het inzicht in het verband tussen zuigelingenvoeding, gewicht en gezondheid te vergroten. Gunnarsdottir cs bekeken in IJsland en Denemarken kinderen die meer of minder dan 2 maanden exclusief borstvoeding hadden gekregen en vonden in Denemarken sterker dan in IJsland een link tussen korter exclusief borstvoeding en een hogere BMI op 6 en 12 maanden. Ze concluderen dat levensstijl en het soort vast voedsel waarschijnlijk een bijna even grote rol spelen in het gewichtsverloop dan alleen de soort melkvoeding. Het onderzoek van Strong&Strong e.a. was curieuzer: zorgt het gevarieerde smaakaanbod via moedermelk voor een grotere variatie in groente en fruit consumptie bij 2-3 jarigen? was hun onderzoeksvraag. De uitkomsten waren dat hoger opgeleide moeders gemiddeld een lager BMI hadden en meer borstvoeding gaven en dat hun kinderen meer gevarieerd groenten en fruit aten. Hieruit concludeerden zij dat borstvoeding geen invloed heeft op de smaakontwikkeling. Curieus hoe je cijfers kunt laten zeggen wat je wilt. Een andere hypothese om het verschil in obesitasrisico te verklaren is dat kinderen die de borst krijgen zelf hun inname kunnen reguleren (en dat ook later blijven doen) en dat kinderen die de fles krijgen dat niet doen. Li et al onderzochten of dit een redelijke vooronderstelling is. De uitkomsten van hun onderzoek lieten zien dat kinderen die van het begin af aan de fles kregen - ongeacht het soort melk in die fles - later in de zuigelingentijd meer geneigd zijn hun fles of beker leeg te drinken dan kinderen die van jongs af aan de borst kregen. Het vermogen om te stoppen met eten of drinken als de honger of dorst gestild zijn is een belangrijke beschermende factor bij het behouden van een gezond gewicht.
Li R, Fein SB, Grummer-Strawn LM: Do Infants Fed From Bottles Lack Self-regulation of Milk Intake Compared With Directly Breastfed Infants? PEDIATRICS Vol. 125 No. 6 June 2010, pp. e1386-e1393
Gunnarsdottir I, Schack-Nielsen L, Fleischer Michaelsen K, Sørensen T, Thorsdottir I: Infant weight gain, duration of exclusive breast-feeding and childhood BMI ? two similar follow-up cohorts. Public Health Nutrition(2010), 13:201-207
Strong LCA, Strong E, West D, Brouwer R, Ostbye T, Lovelady C: Relationship of early infant feeding (breast vs. formula) and fruit and vegetable variety in dietary intake of 2–3 year olds. FASEB J. 24: 556.16   

Welkom bij Eurolac!

Eurolac! is een onderdeel van Eurolac Lactatiekunde

Dit is het oude blog.

Voor de nieuwste berichten en voor diepgaande informatie, achtergrondartikelen, hulp en ondersteuning ga je naar www.eurolac.net. Hier vind je ook de Eurolac Lactatiekunde Webwinkel

Labels

aan-de-borstvoeding aanbevelingen aandacht aangeboren aangeleerd aanhappen aanklikbedje aanleg aanleggen aanleghulp aanname aanpassen aasgieren ABC abces ABM achtergrond achterkamertjes acrobatiek actie acupunctuur ademhaling ADHD adolescent adoptie advies advisering advocaat AFASS afbouwen affectie affectief afhankelijkheid afkoeling afkolven afleiding afsluiten afstamming afstrepen aftellen afvallen afvalstoffen afweer afwijking afwijzen agressie alcohol Alexandre Dumas alledaags alleen allergeen allergie allo-ouderschap allopathie alternatieve zorg aminozuren Amsterdam anamnese anatomie Angelina Jolie angst Anna Staas-Vink anorexia antibiotica anticonceptie antropologie apart apoptose apparaat appels archetype argument asimov ASS assortiment astma asymmetrie atopisch Attachment Parenting attachment theorie attitude autostoeltje baby baby-led-weaning babyverzorging babywise bacteriën bad badzout bakerpraat bakerpraatjes balts baren baring baringsrituelen bed-sharing bedrog beeldvorming begeleiden begeleiding begroting beha behandeling behoefte behoeften belasting beleid beloften beloning beoordeling beperken beroep beschadigen beschermen bescherming besmetting beurs bevalling bevorderen bewaren beweging bewerken bewijs bewijslast bewustzijn BFHI bijgeloof bijhouden bijscholing bijten bijvoeden aan de borst bijvoeding bijzonder bilirubine Biological Nurturing biologie biologisch biologische zuivel bitter blauwdruk bloed bloedarmoede bloedcellen bloeddruk bloedstolling bloedsuikers blootstelling BMI boek bonafide borst borstabces borsten borstkanker borstmassage borstonderzoek borstontsteking borstproblemen borstverkleining borstvoeding borstvoeding.com borstvoedingcafe borstvoedingcijfers borstvoedinginformatie borstvoedingmanagement borstvoedingorganisatie borstvoedingsbeleid borstvoedingsduur borstvoedingsorganisatie borstvoedingsthee borstvoedingvriendelijk borstweigeren botdichtheid botvorming boulemie bouwstoffen Bowlby BPA Brian Palmer brood broodjeaapverhaal buidelen buitengewoon cadeautjes caius calcium calendula campagne candida albicans capaciteit cariës caseine changeling chapeau chefkok chimpansee China chocolade clausule clusteren clusterkolven CMV co-ouderschap co-sleeping Cochrane Code coeliakie cohortstudie colostrum comfortabel commercie commissie communicatie compassie complementair complex complicated congruent consequent consequenties consultatiebureau contra-indicatie controle corrupt cortisol counseling couveuse CT cultuur cyclus D-MER D-TSR DALY's dankbaar darm darmflora darmfunctie David Sackett debat deficientie dehydratie delen demoniseren deskundig determinanten diabetes diagnose Diane Wiessinger diarree diëtiek dik discreet discriminatie discussie dissociatie DNA doel dokters dompelbad domperidon donormelk doorverwijzen doorzetten doula dr. Jay gordon draagkracht draaglast draagling draak dragen drempels drinken drinkproblemen drinktechniek druk dubbele boodschap duimzuigen duurzaamheid dwang E-Sakazakii EBM EBP echografie ecologisch borstvoeden ecologische voetafdruk economisch economische waarde eczeem educatie eenvoudig eerlijkheid eetproblemen eetstoornis eierstokkanker Einstein eiwitten emancipatie emotie emotioneel welzijn emotionele beschikbaarheid empathie energie epigenetica Erikson erotofobie eten ethiek etiket etniciteit eurolac evalueren evidencebeest evolutie examen exclusief excreet excuus experimenteren extreem fabels fabeltjes fabrikanten Facebook factoren familie fanatiek feel-good feest feestdagen feiten feminisme fenegriek filmpje filosofie flash-heating fles flesvoeding flesweigeren flow focus fopspeen forensisch onderzoek forum foto's fouten freakshow frenulum frequent voeden freud functie functional food functionaliteit fysiologie gadgets galactogoog galega gastcolumn gebakken lucht gebit gebonden geboorte geboortegewicht geboortetrauma gedijen gedrag geelzucht geen kwaad doen geheim gehemelte gehemelteplaatje geinduceerde baring geinduceerde lactatie geïnduceerde lactatie . geit geld geloven geluk gelukkig gemiddeld gender genen GenerationR genetische manupulatie Gentiaan Violet George Clooney geschiedenis geur gevaar gevaarlijk gevaren geweld gewicht gewichtsverlies gewoon gezin gezond gezonde voeding gezondheid gezondheid moeder gezondheidsclaims gezondheidsinformatie gezondheidsprogramma gist glucose go with the flow goed goed genoeg goud griep groei groeistandaarden groen groene_leem grondstoffen grootmoeder gulden snede gynaecoloog halfjaar HAMLET handelplan hard drugs harry piekema hart hart- en vaatziekten hartfunctie hechting heks helen helper herinneren hersenen hersenontwikkeling heupdysplasie Hippocrates hirsutisme historie HIV HM4HB HMF holistisch honger hongersignalen honing hormonen horror houdbaarheid houding Hugh Laurie huidcontact huidflora huilen hulp hulp zoeken hulpmiddel hulpmiddelen hulpset hygiene hygiëne hype hyperlactatie hypoglycemie hypolactatie hysterie IBFAN ideaal IFE ijs ijzer IL-10 illusionist immuniteit immunologie immuuncellen Ina May Gaskin inbakeren individu indoctrinatie industrie infectie infecties inflammatie informatie informeren infuus ingetrokken tepels ingewikkeld ingrediënten ingrijpen initiatierite inleiden inschatten instinct instincten instinctief voeden instructie insuline intake intelligentie intentie inter-species zogen interactief interventie intiem intolerantie introductie inventariseren investering invloed invoelen inwikkelen inzet IQ irritatie Ja zuster nee zuster Jack Newman James McKenna JGZ JHL jodium Johan Cruijff Johnny Depp jonge moeder journalist jubileum Kangoeroe Moeder Zorg kanker kansen kapotte tepels karakter KDV keizersnede kennis kennisoverdracht keuze keuzes keuzes maken kiezen kijken kin kind kinderarts kinderdagverblijf kinderopvang kindersterfte KISS klacht kleur klierweefsel klinische lactatiekunde KMC KMZ knippen koemelk koesteren koestering koffie koken kokosolie kolf kolonisatie kolven korte tepels kosten kosten gezondheidszorg Kotlow koude kraam kraamafdeling kraambed kracht krampjes kritiek kruiden kruipen kunstvoeding kwakzalverij kwaliteit laat-prematuur lactaptin lactatie lactatiekunde lactatiekundige lacteren lactoengineering lactoferrine lactogenese LAM lange termijn langvoeden lanoline leefomgeving leiden lekken lengte lente leren leren aanleggen levende cellen levensles lezen lichaamscontact liefde lipriempje literatuuronderzoek LLL lobby logica logopedist loslaten luchtweginfecties luiers luisteren maag maagdarminfecties maaginhoud maagzuurremmers maan maat maatschappij macgyveren machinaal maffia magie magisch malafide mama maneschijn manieren manipuleren mannelijke lactatie marketeer marketing massage mastitis matrix Max Tailleur mazelen meanderen Meatloaf Medela media medicalisatie medicijnen medicijngebruik medische misser medium meerling melk melkbank melklijsten melkproductie melkstase melkstroom melktransfer melkzusters menarche menselijk mensenrechten menstruatie Meryl Streep met rust laten meten methode Michel Odent micronutriënten middenoorontsteking mijmeren milieuvervuiling min Miranda Kerr mode moe moeder moeder en kind nabijheid moeder-en-kind-nabijheid moedergodin moedergroep moedermelk moedermelknetwerk moedermelkvoeding moederschap mondflora mondonderzoek Montessori morbiditeit mores mortaliteit motieven motivatie motorische ontwikkeling MRI MRSA multidisciplinair multimoeder multiple sclerose mythe nabijheid nachtouderschap nachtvoedingen nadelen nadenken nalaten namaak nature-nurture natuur natuurlijk nauwkeurigheid NEC neerslachtigheid Nestle boycot nicotine nieuw nieuwsgierig Nils Bergman niplette non-nutritief noodsituatie norm normaal normen en waarden normwaarde Nurse Jackie nutriënten Obelix obesitas obsceen observeren obstreticus oedeem oefenen oestrogenen ogen oligosacchariden olympisch oma omega 3 omgeving omweg onaangepast onafhankelijkheid onconditioneel onconditioneel opvoeden onderkaak onderscheid ondersteuning ondervoeding onderwijs onderwijzen onderzoek onderzoek retrospectief onderzoeken onderzoeker onderzoekmethodes ongemakkelijk ongewenst zwanger ongewoon ongezond onrustig drinken ontdooien ontmoeten ontspannen ontsteking ontwerp ontwikkeling onvoldoende onvoorwaardelijk onvoorwaardelijk ouderschap onwennig oorlog oorontstekingen oorzaken opbrengst openbaar openbaar voeden opgelucht opleiding opleidingsniveau ouders oplossing opoffering oproep opties opvoeden opvoeding opvolgmelk opzoeken orale anatomie organische chemicaliën osteoporose Oud en Nieuw ouder-kind-interactie ouders ouderschap overdenking overeenkomsten overgewicht overheden overheid overleg overleven overproductie oververhitting oxytocine paced bottle feeding pacifisme pap papa parasiet partner pasgboren pasgeboren passie pasteuriseren patroon Paula Meier PCOS pech pedagoog peer support peercounseling pepermunt perceptie perfectie perinatale sterfte perspectief PET Peter Facinelli peuter pijn pijnbestrijding Pink pink ribbon plaats placebo plagiocefalie plan plan B plannen plezier politiek portie portiegrootte postnatale depressie postpartum bloedverlies powerpoint PPD prematuur prenataal afkolven prenatale depressie prenatale ontwikkeling prestatie preventie prijsvraag primaten prins prinses priorteit probiotica PROBIT probleemgedrag problemen problemen maken problemen oplossen productie professioneel profijt programma prolactine promoten promotie protocol psychologie PTSS puber radicaal ramp Rapley Raynaud RCT reactie realiteit rechten van het kind rechten-van-het-kind reclame redden redenen redeneren referentie referenties reflexen reflux regelen regelmaat regels reinheid relactatie relatie religie respect responsief ouderschap reuk revolutie richtlijn Riley ringsling risico risico van geen borstvoeding risicogedrag rituelen Robert De Niro robot roes roken rollen Romeo en Julia röntgenfoto routines rouw rozengeur RPS ruimte rumenzuur rust rustig RVP safe motherhood sagen salie salma hayek Salmonella samen samen slapen samenspel samenstelling samenwerking SBO congres scan Scandinavië schaamte schaap schade scheiding-van-moeder-en-kind scheidingsangst scheikunde schema schildklier schimmel schimmelinfecties schisis schizofrenie scholing schoonheid schrijven schudden schuim schuld schuldgevoel secreet seksisme seksleven seksualiteit seksuele mishandeling sensitief ouderschap sensitieve zorg SES Shakira show SIDS silicium simultaan voeden sintjanskruid slaap slaapcondities slaapcyclus slaapgebrek slaapomgeving slaappatroon slaapproblemen slaapritme slaaptraining slapen slendang smaak smaakontwikkeling smoes sneeuw sociaal gedrag sociaal netwerk socialiseren softdrugs sondevoeding soortspecifiek SPECT speen speenhoes spelen spelregels spenen spijsvertering sponsoring sport spraakontwikkeling spreken sprongetjes sprookjes spruw spugen stamcellen stand standaard stappenplan start statistieken Stefan Kleintjes stemherkenning sterk steun stoppen storen stress strijdmodel structuur studie stukjes stuwing substituut suiker suikermetabolisme suikerwater suppletie surrogaat symbiose taal taboe tandemvoeden tanden tattoo TBS te veel melk te weinig melk team technieken technologie tegendruk tegenwerken tellen temperatuur tentoonstelling tepelhoedje tepelkloven tepelproblemen tepels terminologie testosteron TGF-beta1 The Bad Mother's Handbook thema therapeutisch flesvoeden therapie thymus tienermoeder tijd tijger TNO toeschietreflex tolerant tong tongriem tortocillis toveren toxinen TRAIL triple P troosten trots trouw trucjes tweeling twijfel twilight type uitkomsten uitvinden Uncle Vernon UNICEF uniek universiteit urban legend utopia vaardigheden vacceenzuur vaccinatie vacuum vader vaderrol vaderschap vak vakantie valentijn vallen vampier variabelen variatie vaste voeding VBBB VBN vechten vegetariër veilig veiligheid verandering verantwoordelijkheid verantwoording verdediging verdriet vergelijking verhalen verkoudheid verliefd verloskundige vermoeidheid verondersteld te weinig melksyndroom verschillen verslikken verstopping vertrouwen verwaarlozing verwachten verwachting verwachtingen verwarmen verwarring verwennen verzadigingsignalen verzorgen verzorging vet vetzuren vies vingervoeding virus visite vitamine A vitamine B vitamine C vitamine D vitamine K vlakke tepels voeden voeden op verzoek voeding voeding moeder voedingesindustrie voedingsbeha voedingscentrum voedingsfrequentie voedingskussen voedingsmethode voedingspatroon voedingsstoffen voedingswaarde voedsel Voldemort voldoende volksgezondheid volledige zuigelingenvoeding volturi voorbeeld voorbereiden voorbereiding voordeel voordelen voorkeurshouding voorkomen voorlichting voornemen vooronderstelling voorschrift voortgezette borstvoeding voorwaarden vorm vraag vraag en aanbod vragen vreemd vreugde vriezer vrijwilligers vroede vrouw vroeggeboorte vrouw vruchtbaarheid vuistregels vulture vuurwerk vzwBorstvoeding waarde waarheid WABA wapens WAPF warmte water waterhuishouding waterpokken waterwereld WBW weeën wereldvrede werkende moeder werkende vader werkgever Weston A Price wetenschap wetgever WHO Whoopi wiegelied wiegendood wijkverpleegkundige wijsheid will smith winkel winkel concept winst wisselkind woede wolf wondermiddel woonomgeving woorden workshop WYSIWYG Yvo Smulders zalf zelfbeschikking zelfregulatie zelfstandig zelfvertrouwen ziektelast ziekteverekkers ziel zien zilver zink zintuigen zitten zoeken zoet zoethoudertjes zonlicht zonnesteek zoogdieren zoogkompressen zorg Zorg voor Borstvoeding zorgen zorggedrag zorgverleners zorgzaam zout zuigbehoefte zuigelingen zuigelingenvoeding zuigen zuigfles zuivelindustrie zwanger zwangerschap zwembad

Drukwerk educatieve materialen

Prijsprinter - copyshop - banner