Zwemmen

Ik ben zelf niet zo’n waterrat, maar kan wel een baantje trekken of een dolfijnenrol maken. Eigenlijk heb ik een beetje waterangst en ga ik liefst niet kopje onder. Als puber ging ik altijd alleen maar alleen naar het zwembad om maar niet het risico te lopen om ‘’voor de grap’’ onder water gehouden te worden door ‘’vrienden’’. Ik heb grote bewondering voor mensen die kunsten kunnen doen in het water. Heel mooi en ingewikkeld springen en ondertussen draaien en keren. Of met twee of meer tegelijk allerlei figuren zwemmen als een echt waterballet. Prachtig mooi en volslagen onzinnig.
Onzinnig omdat dit synchroonzwemmen, zoals het officieel heet, eigenlijk meer een kunstvorm is dan een sport. Ik schaar het liever onder dans, ballet, dan onder sport. Maar ja, misschien moet je ballet eerder onder sport scharen dan onder kunst. Er genoeg fysieke inspanning en training voor nodig om het een sport te noemen. een kunstzinnige sport dus. Of een sportieve kunst. Het is maar net vanuit welk perspectief je kijkt.
Perspectief is ook cruciaal bij de eindeloze discussies over borstvoeding en de vader. Op het internet is in dit nooit eindigende verhaal een nieuw hoofdstuk geopend door een heel ongelukkige twitter reclame campagne voor een nieuwe drinkfles voor zuigelingen. ‘’Reclaim your wife’’ ofwel ‘’zorg dat je je vrouw terug krijgt voor jezelf’’ zet vaders neer als kinderachtige, egocentrische huftertjes die zielig zitten te zaniken om de borsten van hun vrouw nu ze worden bezet door hun eigen kind. Een belediging niet alleen voor de vaders, waarvan ik hoop te mogen aan te nemen dat de meeste toch een volwassener instellingen zullen hebben, maar ook voor de moeders. Een moeder zou in de eerste plaats een zelfstandig mens moeten zijn die op een gegeven moment bepaalde rollen vervult zoals beroepsbeoefenaar,  gewoon ik, echtgenote, moeder, minnares. Als zelfstandig, autonoom mens. Niet alleen iemands vrouw, iemands minnares of iemands moeder. En haar lichaam is van haarzelf en het is aan haarzelf te bepalen wie er op welk moment ook iets mee mag doen. Haar lichaam is van haarzelf, niet van haar minnaar, niet van haar kind. Er valt dus niets terug te claimen en niets terug te geven.
In veel reclames en discussie is het perspectief waarmee vaders worden bekeken eerder dat van de slapstick-kijker: vaders, mannen, worden graag neergezet als sulletjes of overdreven macho’s, als jengelende kinderen, als olifanten in porseleinkasten, als aardig-maar-wat-heb-je-er-eigenlijk-aan partners. Je zou het perspectief ook kunnen veranderen naar: een mens die net een verandering van de grootste orde heeft meegemaakt in zijn leven, die aan het proberen is zich in te leven en oefenen in een heel nieuwe rol, die een nieuwe liefde heeft naast de bestaande, maar dan een heel ander soort liefde, die net als de moeder in een hormonale rollercoaster zit (en omdat hij dat als man niet zo gewend is, daar maar met moeite mee om kan gaan). Die waarschijnlijk voorlopig geen flauw idee heeft hoe hij zich een houding moet geven en misschien uit arren moede er maar eentje neemt die hem door de reclames en media wordt voorgehouden.
Een man die vader is geworden is wel, als hij dat nog niet was, in één klap volwassen (of moet dat zijn). Hij moet bestaande relaties opnieuw invullen en nieuwe relaties vorm geven. Hij moet zijn weg daarin vinden en de ruimte krijgen die weg te zoeken. Een state-of-the-art zuigfles voor zijn kind en een bijgeleverde, kleinerende en infantiliserende reclamecampagne is daar niet echt een grote hulp bij. Vader-moeder-kind nabijheid, veel samen zijn, veel knuffelen en veel aandacht voor elk zijn dat wel. Ook de andere twee partners in deze nieuwe situatie (de moeder en het kind) moeten dit allemaal opnieuw organiseren, verkennen en leren. Samen, met elkaar en elk vanuit eigen autonomie gaat dat waarschijnlijk het beste.
*)Lisa Belkin: Reclaim Your Wife: How An Ad For A Baby Bottle Went Very Wrong. The Blog, Huffington Post, Posted: 07/23/2012 3:21 pm 
PS. Ik heb het over vaders en niet over papa's, omdat ik vader volwassener vind klinken, meer passend bij de bealngrijke rol. (op dezelfde manier heb ik het ook liever over moeders dan over mama's.)
PS2: Als ik het over vader heb, bedoel ik natuurlijk elke tweede significante andere in het leven van de pasgeboren baby, ongeacht sekse of huwelijkse staat

Olympiade

Afbeelding: iconisch: borstvoeding als olympische prestatie
Zwanger zijn en vervolgens een kind baren wordt wel vergeleken met een Olympische duursport. Die Olympische prestatie wordt als het aan het lichaam van de moeder en aan de baby ligt afgerond met een lange en intensieve cooling down: borstvoeding. Ter ere van de Olympische Spelen en van de Olympische prestatie die elke vrouw levert als zij moeder wordt zolang de Spelen duren elke dag een stukje met een olympische sport als thema en afbeelding. Deze serie begon met een Proloog op 26 juli.

Houding geven

Noomi Rapace als Lisbeth Salander, die zich een houding geeft om om te gaan met haar jeugd vol misbruik in The Girl with the Dragon Tattoo, verfilming van deel 1 van de Millennium trilogie.
Na alle getuigenissen over goede, slechte en gemiste informatie zal ik dan maar het voortouw nemen en proberen goede informatie te geven. Over realistische verwachtingen heb ik het al vaak gehad. Ik ben een groot voorstander van het mensen op tijd laten weten wat ze kunnen gaan verwachten. Ik zorg er graag voor dat vrouwen weten dat moeder zijn niet iets is dat je er even naast doet, maar dat het gewoon hard werken is. Moeder worden is vrij eenvoudig: je baart een kind. Maar moeder zijn is een ander verhaal. Een kind vraagt tijd, energie en aandacht. Veel tijd, veel energie en veel aandacht. Op tijden die jou misschien niet goed uitkomen, energie die je na al je andere taken misschien niet meer over hebt, aandacht die je al over zoveel andere zaken moest verdelen. Als je een partner hebt, kun je veel dingen verdelen, samen doen. Dat is goed voor jou, want het spaart je tijd, energie en aandacht. Goed voor je kind, want die komt niets te kort. goed voor je partner want die moet zijn of haar eigen band aangaan met jullie kind. Een band aangaan, je hechten doe je door veel samen te zijn en samen dingen te doen: knuffelen, badderen, verzorgen, meer knuffelen, verschonen, slapen, spelen, en nog eens knuffelen. De houding, je attitude, die je daarin als ouders samen aanneemt is vormend voor de manier waarop jullie in de rest van je carrière als ouders met elkaar en je kind(eren) zult omgaan en voor de manier waarop je kind nu en alter relaties zal aangaan en onderhouden. Da’s hard werken, maar het is een investering die zich dubbel en dwars terugbetaald. en dan hebben we het nog niet eens over voeden gehad. Want wat en hoe je voedt, is hierbij eigenlijk niet eens zo belangrijk. Het is het ouders zijn en het nemen en dragen van je verantwoordelijkheid daarin, dat hard werken is, de voeding komt erbij.
Borstvoeding geven is een vak apart. Natuurlijk, het is natuurlijk, maar niet alles wat natuurlijk en aangeboren is, komt vanzelf. Het één makkelijker dan het ander, en de één moet meer oefenen dan de ander, net als met praten, lopen en met mensen omgaan. Goede voorbereiding helpt. Een deel van die voorbereiding bestaat uit kennis opdoen. Kennis over houding bijvoorbeeld. In welke houding kun je het beste voeden? Vroeger zou ik daar een heel verhaal over gehouden hebben, maar tegenwoordig zeg ik: elke houding waarin moeder en kind comfortabel zijn, de baby melk krijgt en moeder geen pijn heeft. Als aan die voorwaarden wordt voldaan mag het verder op-zijn-kop en achterstevoren zijn. Vooral als een kind ouder wordt gaat hij letterlijk experimenteren met houdingen en wordt het inderdaad soms op-zijn-kop en achterstevoren en ook nog met losse handen. Bij een beginnende baby is wat meer houvast toch wel handig. Onderzoek en praktijk wijzen uit dat houdingen en posities, waarbij de baby en moeder zoveel mogelijk tegen elkaar aanliggen, het beste werken. Dicht tegen elkaar aan, niet alleen buik tegen buik, maar verder ook zo dicht tegen elkaar dat er tussen het lichaam van de moeder aan de ene kant en de buik, de borst, de hals en de kin van de baby aan de andere kant geen papiertje te wringen is. Het is ook handig (voor het bereiken van het gewenste comfort niveau van moeder en kind) als er zo min mogelijk spieren moeten worden gebruikt voor het handhaven van de houding. Het weerstaan van de zwaartekracht vergt ook redelijk wat spierkracht en coördinatie, dus vermijden we liever ook. Dat alles optellend is voor waarschijnlijk de meeste moeder-kindparen een houding waarbij de moeder achterover leunt (goed gesteund in de rug, de nek en de armen) en de baby op zijn buik bovenop haar ligt de meest comfortabel voor allebei, met een goede en goed verwerkbare melkstroom voor de baby en zonder pijn voor de moeder. Zo meten moeder en kind zich samen een houding aan.
www.biologicalnurturing.com
www.biologicalnurturing.nl

Valentijn

Afbeelding: de Grieks-Romeinse god Pan op een fresco in Pompeï.
Het zal weinigen ontgaan zijn: vandaag is het Valentijnsdag. In de katholieke heiligen kalender is het de naamdag van Sint Valentijn en verving het in de vroege tijden van het Christendom een ‘heidens’ vruchtbaarheidsfeest. Bij de oude Romeinen werd op 14 februari namelijk Lupercalia gevierd door het vereren van twee goden, Juno, de beschermgodin van de vrouw en het huwelijk, en Pan, de god van de natuur (meestal, in tegenstelling tot bijgaande afbeelding, afgebeeld met de poten van een geit in plaats van benen). Ongehuwde vrouwen en mannen werden die dag door het trekken van lootjes aan elkaar gekoppeld. In commercieel 2012 is het de naamdag van het geld. Vermomd als ode aan de romantische liefde in rood en roze vloeipapier, gepaard gaand met veel chocolade en hartensnoepjes gaan grote sommen geld heen en weer. Met echte liefde heeft het allemaal weinig te maken en met het aangaan en onderhouden van relaties al evenmin. Relaties zijn namelijk hard werk. Je moet een goede partner treffen, aantrekken en binden en vervolgens van dag tot dag gebonden houden. En dat van weerskanten. Hard werken aan een prachtige Valentijnskaart en doos chocolaatjes kan een partner aantrekken en een dag van euforische verliefdheid geven, maar als het niet wordt gevolgd door enig onderhoud zal de liefde wegkwijnen en de relatie stranden. En zo gaat het met alle relaties. De relatie tussen geliefden en echtelieden, tussen ouders en kinderen en die tussen zorgvragers en zorgaanbieders. Zorgaanbieders op het gebied van moeder en kind zorg lijken teveel rood en roze vloeipapier en dozen met chocolaatjes rond te strooien, maar laten het vervolgens afweten. De ontvangers van de presentjes, de moeders, ervaren dat na het opeten van de chocolade en het verbleken van het vloeipapier de stille aanbidder verdwenen is en zij zelf achterblijven met het lege doosje en een hart vol verlangen. Een gebroken hart zelfs, met scherven in de vorm van kapotte tepels, ontstoken borsten en weigerende baby’s. Een andere stille aanbidder ziet dan makkelijk zijn kans schoon met een nieuw aanbod van lekkers in een mooi papiertje. Die nieuwe aanbidder weet hoe hij een relatie moet aangaan en onderhouden. Hij blijft het object van zijn liefde met aandacht overstelpen, aait en knuffelt haar en overtuigt haar dat de eerste aanbidder haar niet waard was en dat die chocolaatjes en vloeipapier toch niet van zo’n geweldige kwaliteit waren als ze werden gepresenteerd. Al die aandacht leidt de aandacht af van de werkelijke kwaliteit (of het gebrek eraan) van zijn eigen snoeperijen.
In meerdere onderzoeken, zowel oorspronkelijke onderzoeken als meta-analyses, is inmiddels aangetoond dat alleen het aanprijzen van borstvoeding niet werkt en dat moeders voortgaande zorg en begeleiding nodig hebben bij het geven van borstvoeding. Cross-Barnet et al ondervroegen moeders over de zorg die zij in de verschillende stadia tussen prenataal en de eerste verjaardag van hun kind kregen rondom borstvoeding. Uit de antwoorden bleek dat moeders tijdens enkele, meerdere of alle stadia geen of ontoereikende hulp kregen. Veel van de geboden begeleiding bij borstvoeding was oppervlakkig en gehaast en vaak onjuist en inadequaat. Eerdere studies toonden al aan dat extra begeleiding bij borstvoeding leidde tot hogere cijfers voor de incidentie, duur en exclusiviteit van borstvoeding en een verminderd risico van maag-darminfecties. Schmied c.s. kwamen na een uitgebreide metasynthese van 31 onderzoeken tot de conclusie dat gepersonifieerde, rondom de cliënt gecentreerde, communicatie vaardigheden en vertrouwen-gebaseerde relatievorming belangrijk zijn voor een effectieve zorg rond borstvoeding. 

Cross-Barnet C, Augustyn M, Gross S, Resnik A, Paige D: Long-Term Breastfeeding Support: Failing Mothers in Need. Maternal and Child Health Journal. Issn: 1092-7875:1-7. 

Schmied, V., Beake, S., Sheehan, A., McCourt, C. and Dykes, F. (2011), Women’s Perceptions and Experiences of Breastfeeding Support: A Metasynthesis. Birth, 38:49–60.

Survival one-oh-one

Foto: Taylor Lautner als weerwolf Jacob Black in The Twilight Saga: Eclipse gebaseerd op de boeken uit de Twiligt serie, waarin hij tegenspeelster Bella Swan warm houdt door bij haar in de slaapzak te kruipen en opmerkt dat het sneller zou werken als zij zich uit zou kleden*.
Vandaag is in Nederland uitgeroepen tot warmetruiendag: de verwarming een graadje lager en een extra trui aan. Zo blijf je ook warm, want het lichaam heeft een goede thermostaat. Een trui houdt de warmte die het lichaam genereert vast, net als de isolatie van een huis de warmte van de verwarming binnenboord houdt. Energiebesparing dus. Die thermostaat in het mensenlichaam wordt bij levering als zelfbouwpakket bijgeleverd, maar is bij de geboorte nog niet helemaal functioneel. Dat is lastig, want warme truien helpen dan niet erg. Immers, als er geen warmte van binnenuit wordt aangevoerd kan geen enkele trui die binnenboord houden. Een pasgeboren kind is dus voor zijn warmte afhankelijk van externe bronnen. Niet voor niets leggen kraamverzorgenden al sinds jaar en dag kleertjes om een warme kruik heen klaar als het kindje geboren gaat worden. Te vroeg geborenen worden verzorgd in een couveuse  met gecontroleerde temperatuur en in het wiegje gaat een warme kruik. Maar het is erg lastig om op die manier de temperatuur van het kind zelf te controleren; het wordt makkelijk te warm of te koud. Onderzoek heeft aangetoond dat er een veel betere en nauwkeuriger manier is om baby’s op temperatuur te houden. Kinderen die dicht bij hun moeder zijn, tegen haar aan, liefst met veel huidcontact, blijven veel beter en stabieler op temperatuur dan kinderen die van hun moeder worden gescheiden. Na de baring verhoogt de temperatuur onder de oksel en van de borsten bij moeders (meer als dit niet het eerste kind was!). De temperatuur, gemeten in de oksel en aan de voetjes, van de baby’s die bij hun moeder bleven in direct huidcontact was direct gerelateerd aan die van de temperatuur van hun moeder. In survival-wetenschap is het al langer bekend: mensen die onderkoeld zijn warmen het snelst op als zij naakt bij een ander bloot mens onder dekens gaan. Maar moeders doen net iets meer, zij fungeren als interactieve thermostaat voor hun ongeboren kind. Voor die pasgeboren baby is dat geweldig. Hij blijft warm, is veilig bij mama en hij spaart energie (zowel omdat hij zich niet zelf hoeft te verwarmen als door het uitblijven van scheidingsstress). Dit zorgt er dan weer voor dat zijn suikerspiegels niet te ver zakken en mooi op tijd weer gaan stijgen. En dat voorkomt dan weer dat hij bijvoeding nodig lijkt te hebben. Al die uitgespaarde energie kan gaan worden gebruikt voor groei en ontwikkeling, dus afvallen is geen issue en hij zal binnen recordtijd weer op zijn geboortegewicht zijn en hard gaan groeien. Want als je toch daar bent, bij mama, met je hoofd tussen de beide fastfoodoutlets, dan neem je ook eens makkelijker een extra slokje melk.
Naast al die directe korte termijn effecten van het bij elkaar houden van moeder en kind na de geboorte en van vroeg met borstvoeding starten, zijn er ook langere termijn effecten. Dezelfde onderzoeksgroep vond namelijk dat kinderen die van hun moeder werden gescheiden in de eerste uren na de geboorte en/of niet direct of helemaal geen borstvoeding kregen na een jaar minder interactie met hun moeder lieten zien dan kindjes die wel bij mama bleven en/of direct borstvoeding kregen. Interactie met de moeder is een eerste stap op weg naar sociale interactie met andere mensen en heeft een belangrijke invloed op de manier waarop het kind later relaties aangaat en onderhoudt. Nabijheid van moeder en kind, huidcontact en borstvoeding zijn dus de eerste regels in zowel het Handboek voor Overlevers als in het Handboek Relatievorming.
Bystrova K, Ivanova V, Edhborg M, Matthiesen A-S, Ransjö-Arvidson A-B, Mukhamedrakhimov R, Uvnäs-Moberg K, Widström A-M: Early Contact versus Separation: Effects on Mother–Infant Interaction One Year Later. Birth, 2009, 36(2):97-109. http://dx.doi.org/10.1111/j.1523-536X.2009.00307.x
Bystrova K, Matthiesen AS, Vorontsov I, Widström AM, Ransjö-Arvidson AB, Uvnäs-Moberg K: Maternal axillar and breast temperature after giving birth: effects of delivery ward practices and relation to infant temperature. Birth. 2007 Dec;34(4):291-300.
*) Exacte quote ‘’Survival one-oh-one’’ in het boek: 

Kwiebus

(Foto: ‘’De filosoof’’ (fragment), Rembrandt van Rijn, 1633)
Een of andere kwiebus, de Griekse stoïcijnse filosoof Hermagoras van Temnos (2e eeuw voor Christus) om precies te zijn, bedacht de topische vragen, een systeem om een argumentatie op te bouwen. Wanneer je antwoord geeft op de vragen Quis, quid, quando, ubi, cur, quem ad modum, quibus adminiculis (wie, wat, wanneer, waar, waarom, op welke manier en met welk middel) kun je een goed wetenschappelijk of journalistiek stuk opstellen. Hoe we van Quibus (met wat) tot kwiebus zijn gekomen is me niet duidelijk: misschien leiden te veel vragen wel tot te veel antwoorden. Bij borstvoeding kan dat zeker wel eens het geval zijn. Onderzoeksuitkomsten komen tot veel aanbevelingen als antwoord op de ‘’5 W’s en een H’’ (de moderne variant van de Quibus-vragen) en moeders kunnen het idee hebben dat ze al die aanbevelingen als wetten moeten volgen. Bijvoeden vanaf 6 maanden: we zetten een kruis in de agenda en houden de stopwatch erbij om maar geen minuut te vroeg of te laat beginnen. 2 jaar borstvoeding geven? We zetten alle zeilen bij als kindlief andere interesses lijkt te hebben, om maar aan de norm te voldoen. ’t Is moeilijk om daar stoïcijns onder te blijven, de druk van buitenaf is groot. Moeders willen vooral goede moeders zijn en ‘’goede moeders doen alles precies zoals het hoort’’. Daar zit de denkfout. ‘’Goede moeders’’ bouwen een relatie op met hun kind en luisteren naar hun hart en hun relatiepartner. Borstvoeding is, naast een handige manier om perfect voedsel en bescherming aan een kind te geven. een relatie, waarbij beide partners evenveel inbreng hebben en die voortgezet kan worden zolang moeder en kind zich daar beide prettig bij voelen. Ik zou niet willen promoten om maar kost wat kost door te gaan als het kind duidelijk geen interesse meer heeft om maar de richtlijn te halen. Op de lange duur is die relatie, dat opbouwen van een liefdevolle vertrouwensband tussen moeder en kind, waarschijnlijk even belangrijk als het voedsel en de bescherming. Wat geeft het als de omgeving moeder een rare kwiebus vindt omdat ze dingen op je eigen manier doet? Voor het jonge kind is moeder de zon, de maan en de sterren en ze vinden hun moeders pas rare kwiebussen als ze tegen de puberteit gaan lopen en dan doe je er toch niks meer aan.

van Veldhuizen-Staas CGA: De duur van de borstvoeding periode in medisch/fysiologisch, cultureel- en historisch-antropologisch en biologisch perspectief. gepubliceerd online 2001, 2006. http://eurolac.net/index.php?p=29