elf-elf

Foto: Pompoen-lantaarn met een borstvoedinglogo

Vandaag is het elf-elf. De dag van Martinus die zijn mantel deelde met een bedelaar. De dag dat mijn neefje jarig is. De dag dat in het zuiden van het land het carnavalsseizoen wordt geopend. De eerste dag dit jaar dat de auto’s wit beslagen waren en de buren stonden te krabben. Een dag vol met thema’s dus. Op de achtergrond filmmuziek en uitzicht op een zonbeschenen achtertuin in herfstmodus. Later deze week ga ik met mijn dochter-de-pedagoog naar Alfie Kohn en al mijn klachten en kwaaltjes zijn op dit moment verdwenen. Laat de week maar beginnen.

Sint Maarten is een feestdag ter nagedachtenis van Martinus van Tours. Het wordt gezien als een bedelfeest aan het begin van de winter. De heilige Martinus deelde zijn warme mantel met een bedelaar, bij zijn bedelfeest gaat het om voedsel. Kinderen die zingend langs de deuren gaan krijgen fruit of snoepgoed. (In vroeger tijden was het een welkome aanvulling op het schaarse menu van arme mensen.  Waar ik woon zijn niet heel veel arme mensen, maar ik ga straks toch maar even een kistje mandarijnen inslaan, je weet maar nooit. En als ik nog tijd over heb, ga ik die mooie pompoen uithollen om met een lichtje erin bij de deur te zetten. Kinderen helpen met eten verzamelen is per slot mijn werk.

Dan dat jarige neefje*. Nou, dat –je mag er wel af. Ik moet op mijn tenen gaan staan als ik hem mijn verjaardagskus geef. Wat dat betreft lijkt hij op zijn neven, mijn zoons. Of dat nu komt door het krachtvoer dat ze allemaal hebben gehad van hun moeders of dat het gewoon in de genen zit, het zijn allemaal grote, lange mannen geworden. Ze zorgen er mede voor dat de Nederlandse mannen hoog in de statistieken van langste mensen in de wereld blijven staan. Mijn zus en ik zijn niet uitzonderlijk lang, noch zijn de vaders van onze kinderen dat. Ze hebben wel allemaal langer dan de culturele normen borstvoeding gehad. Terwijl het toch juist de consumptie van koemelk is die bevolkingen lang maakt. De langste mensen wereldwijd komen uit omgevingen met veel melkveehouderij. Statistieken zijn kennelijk ook niet alleen zaligmakend. Dat is iets dat ik vaak moet uit leggen wanneer mensen zich afvragen waarom hun volledig borstgevoede kind toch ziek kan worden of anders kan reageren op bepaalde zaken dan als gemiddeld voor borstkindjes wordt aangemerkt. Gemiddelde bestaan slechts bij gratie van de uitersten. Zoals mijn zoons en neefjes duidelijk aantonen.

Een vriendin van mij is tussen 11-11 en carnaval nauwelijks aanspreekbaar. Ze is al lange tijd lid van de plaatselijke carnavalsvereniging en heeft daar vele verantwoordelijkheden. U, nuchtere noorderling die dit leest, dacht misschien dat carnaval enkel gaat om vrolijkheid en flauwekul, maar neen, het is een Zeer Serieuze Aangelegenheid. Het is omgeven met draaiboeken en rituelen. Borstvoeding geven lijkt voor sommigen net zo een Zeer Serieuze Aangelegenheid te zijn, omgeven met draaiboeken, protocollen en rituelen. Vaak verloopt borstvoeding toch eens tuk beter wanneer er plaats is voor een kwinkslag en een doe nou maar gewoon je ding, dan komt alles goed. Een gevende borst en een gewillig kind dat niet in de weg gezeten wordt. Terwijl manlief en ik van het weekend TV keken kwam er een aankondiging voorbij van een nieuw programma over het geheim van een goed huwelijk. Wel, voor manlief was het zo al duidelijk wat ons geheime protocol voor een gelukkig huwelijk is: gewoon mekaar niet in de weg zitten. Ik kan niet anders dan het volmondig met hem eens zijn. Al 3x11 jaar lang.

*) Eigenlijk is hij niet vandaag jarig , maar overmorgen. Maar ik heb altijd die associatie met zijn verjaardag met Sintmaarten, ik weet niet waarom. Dus doe ik maar ent of hij inderdaad  vandaag jarig is. Noem het dichterlijke vrijheid.

Tafelmanieren

Foto: Kleinzoon aan de maaltijd.

Ik heb ze nog echt geleerd: tafelmanieren. Met mes en vork eten, niet je voedsel met de vingers aanraken (met uitzondering van oesters, mosselen en een kluifje met twee vingers), je mond afvegen voor je het glas eraan zet, niet schrapen en het juiste bestek voor de juiste gerechten. Eten met gesloten mond, niet slurpen, smakken en boeren, geen bijgeluiden maken en bescheiden blazen als het te warm is. Zorgen dat er geen kruimels in de boter komen en geen boter in de jam. En vooral de kaas niet vernachelen. Ik heb het mijn kinderen ook proberen bij te brengen en zij weten zich in beschaafd gezelschap heel goed staande te houden. Wij weten goed hoe het heurt en proberen onze disgenoten niet te ontrieven door onsmakelijk gedrag. Kinderen kunnen dat maar beter vroeg leren. Maar hoe vroeg dan? En waarom eigenlijk?

Tafelmanieren zijn een onderdeel van de etiquette, een sociale code voor een soepele samenleving. Hoewel er boeken over volgeschreven zijn, zijn het in feite ongeschreven regels die ook nog eens aan verandering onderhevig zijn. Het idee van tafeletiquette is dat je je zo gedraagt dat een ander met smaak zijn voedsel kan verorberen en dat de maaltijd een genoeglijk samenzijn is. Eten moet per slot plezierig zijn. Te vroeg beginnen met het aanleren van tafelmanieren kan echter zorgen voor een stuk  minder plezier met en van eten en het kan zelfs het hele plezier in eten bederven.

Wat moeten kinderen zoal? (volgens de ongeschreven regels van de baby etiquette.) Ze moeten eten wanneer, hoe lang en hoeveel de ouders of verzorgers of de zorgverleners of schoonouders van de ouders vinden dat ze moeten. En ze moeten aan tafel zitten zodra ze dat kunnen en wel gedurende de hele maaltijd. Ze mogen niet knoeien of met hun handen aan het eten zitten, niet het eten onderzoeken of in hun haren smeren of aan de kat voeren. Ook niet als de kat vindt dat ze daar recht op heeft.

Maar zijn dit wel realistische eisen om aan een kind te stellen? Wel tegen dat ze een jaar of vier-vijf zijn, wellicht al wat eerder. Maar zeker niet in het jaar dat ze bezig zijn met leren wat eten en voedsel eigenlijk zijn en terwijl ze nog hun motoriek aan het ontwikkelen zijn. In het eerste halfjaar, wanneer het kind nog enkel borstvoeding krijgt, heeft hij geen boodschap aan tafelmanieren en restricties in de hoeveelheid, de frequentie en de duur van zijn maaltijden, snacks en tussendoortjes. De borst is er altijd voor buikhonger, mamahonger en bij ongemak. Een wat ouderwets woord voor borstvoeding geven is zogen. Dat woord ligt dicht bij zorgen en dat is wat borstvoeding eigenlijk is: zorgen voor het kind, meer dan puur eten geven. Er gelden daarom ook nog helemaal geen maaltijd-etiquette-regels.

De eerste kennismaking met vast voedsel is voor kinderen een groot avontuur en heeft in hun eigen perceptie niets te maken met het onderhoud van het lichaam. Het gaat om ontdekken en ontwikkelen van je zintuigen: tastzin (lekker met je vingers erin peuren en het in je gezicht smeren), gehoor (hoor hoe grappig dat kletst tegen de vloer), reuk- en smaakzin (een wijn connaisseur in de dop, en alle geuren en smaken zijn nieuw). De tastzin werkt ook in de mond, want elk voedsel voelt anders aan in de mond: het is knapperig, hard, week, sappig, vast, vloeibaar. Maar knapperig en zoet is anders dan knapperig en zout, Zuur met kraak is anders dan vloeibaar zuur. Zelfs smaakt een stukje brood dat je met je hele hand in je mond stopt anders dan eenzelfde stukje brood van een vork gehapt. En vergeet niet dat je zeker ook moet uitproberen of het anders smaakt als mama die vork vasthoudt of dat je dat zelf doet.

Deze fase is voor veel moeders toch een redelijke bron van stress. Het zit er bij henzelf zo ingehamerd, dat idee van niet spelen met je eten, netjes je bord leeg eten en niet van tafel voor de maaltijd voor iedereen voorbij is. Om nog niet te spreken van de immense rommel die zo’n beginnende eter kan geven. Sommigen zeggen, half gekscherend: bij mij kan je van de vloer eten – er ligt genoeg! Daar komt dan toch het gemak van een huishoudhulp van de soort felis catus of canis lupus familiaris om de hoek kijken. Zoals bij zoveel problemen in de verzorging van kinderen, het voeden en opvoeden, gelden ook hier het credo ‘’tisunfase’’ en de slogan ‘’loslaten’’. Alles is een fase, alles gaat over en er gebeuren geen rampen als je de babyetiquette niet helemaal of helemaal niet volgt. Hoe meer een kind krijgt wat hij nodig heeft, wanneer hij het nodig heeft en zo veel hij het nodig heeft, hoe eerder hij het niet meer nodig heeft en als beschaafd mens verder kan.

Meer lezen over eten voor jonge kinderen: Kleintjes S: Eten voor de kleintjes - kleintjes 0 - 4 leren zelf eten

Alledag

Foto: Mayim Bialik, bekend van onder andere  The Big Bang Theory (2007– ) in een heel alledaags beeld: op weg naar haar werk in de New Yorkse metro.

Borstvoeding is iets heel alledaags. Het is zo alledaags dat het niemand opvalt. Het zo alledaags dat het pas opvalt als het uitblijft en een kind huilt. Waarom schrijf ik er dan toch dag na dag weer een stukje over. Over alledaagse dingen hoef je niet te schrijven, hoe interessant is dat helemaal. Het antwoord is natuurlijk dat in onze cultuur dat alledaagse beeld van borstvoeding een beetje mist in het straatbeeld. En omdat die alledaagsheid bij ons zo onalledaags is, zijn wij een beetje kwijt hoe alledaags het zou moeten zijn. Omdat het niet meer alledaags is, niet meer zichtbaar in het alledaagse straatbeeld, weten jonge moeders ook niet meer hoe het werkt en lijkt het iets heel bijzonders en moeilijks. In plaats iets van alledag wordt borstvoeding geven iets heel bijzonders, een vaardigheid waarvoor professionele hulp nodig is en waarvan het maar de vraag is of je het wel kan. En voor de moeders bij wie het uiteindelijk wel werkt blijkt het ineens vreemd gevonden te worden als ze dat zomaar in het wild gaan doen.

De onalledaagsheid van het alledaagse borstvoeding geven maakt het voor hen die het wel willen doen moeilijker. Niet alleen om er alledaags over te doen, maar ook om het te doen. Wat je niet ziet is onbekend en wat onbekend is lijkt moeilijk. Voeg daarbij de mythen en fabels die rondom geheimzinnige zaken worden gecreëerd en het probleem wordt episch. Borstvoeding is inmiddels in plaats van een alledaagse bezigheid verworden tot een avontuur met twijfelachtige afloop. Aanstaande moeders kondigen wat weifelend aan dat ze gaan proberen of het lukt. En zo vreemd is die twijfel niet, want een maand nadat een kleine 80% van de pasbevallen moeders is begonnen met borstvoeding geven is de helft er alweer mee gestopt. Hen lukte het dus niet. Kennelijk is het inderdaad een moeilijk iets. Een soort Russische roulette, maar dan met 1 kans op 2 dat je de losse flodder krijgt, in plaats van 1 op 6. Gelukkig is het risico over algemeen niet zo dodelijk.

Als om het even welke andere essentiële, maar fysiologische functie van het mensenleven zo vaak fout ging, zouden we ons toch eens terdege achter de oren krabben en ons afvragen wat daar fout gaat. En we zouden dan ineens kunnen ontdekken dat er een vreemde set van regels is ontstaan die ervoor zorgt dat het voedsel dat in de mond en door het spijsverteringsstelsel moet gaan, net even verder weg gelegd wordt als de arm lang is. Of dat de brokken zo groot zijn, dat de mond ze niet kan afhappen en dat maar weinig mensen op het idee komen er kleinere stukken van te maken. Ik noem maar iets, he. Het moge duidelijk zijn dat we in een dergelijk scenario als de wiedeweerga zouden zorgen voor aanpassing van de regels en zorgen dat het voedsel eenvoudig bereikbaar zou worden voor ideeën en ent voor de happy few met net wat langere armen of wat meer fantasie.

Maar niet zo bij borstvoeding. De meest hilarische (als ze niet zo treurig waren) regels blijven welig tieren. De meest a-functionele protocollen worden vooropgesteld en uitgevoerd. Laten we de baby en zijn eten zo ver uit elkaar houden dat ze elkaar niet kunnen vinden. Yes! Laten we de borsten frustreren in hun vermogen melk te maken Yes! Laten we de hersen van de moeders overstromen met fantasieverhalen over normaal kindergedrag, zodat ze het normale gedrag van hun eigen kind niet meer herkennen. Yes! We can do! Zeker kunnen we dat, en erger nog: we doen het ook, met zijn allen, als maatschappij.

Als moeders en hun pasgeboren en jonge kinderen bij elkaar worden gehouden, wanneer we het normale gedrag van baby’s herkennen en er adequaat op reageren, als we borsten gewoon laten doen waarvoor ze gemaakt zijn, als we gewoon eens ophouden met moeders zeven kleuren stront te laten schijten van angst doodsangst aan te jagen voor het doen van normaal menselijk gedrag, dan zou borstvoeding best wel weer eens heel alledaags kunnen worden. Dan zouden wel eens alleen de moeders en kinderen met echte problemen in de anatomie of fysiologie problemen kunnen ervaren met borstvoeding. Dan zou borstvoeding niet meer overall de schuld van krijgen.

Wet

Foto: Vandaag jarig: Gisele Bündchen, die ooit zei dat wat haar betreft borstvoeding wettelijk verplicht zou moeten zijn. Het werd haar niet in dank afgenomen.

De laatste tijd worden we keer op keer opgeschrikt door een meer en meer controlerende en voorschrijvende overheid. Telefoon en emailverkeer worden breed afgeluisterd en onderschept, zorg moet op een enkele door de overheid (aan de arm van de zorgverzekeraars en farmaceutische bedrijven) bepaalde manier worden afgenomen, desnoods afgedwongen door inzet van de politie, opvoeding en onderwijs worden eveneens steeds nauwer door de overheid omschreven en afgedwongen. De rechtstaat lijkt in snel tempo af te stevenen op de politiestaat, geregeerd door angst, geadviseerd door het grote geld. Het is een paradijs aan het worden voor lieden die hun eigen agenda weerspiegeld zien in deze regelgeving en die zonder op of om te kijken andere mensen het leven zuur maken door hen aan te geven voor het plegen van imaginaire misdrijven.

Ondertussen mogen bij niet voor veel geld bij de overheid geregistreerde hulpmiddelen voor zelfzorg niet meer als zodanig worden aangeboden en mag er op die middelen en in een wijde omgeving eromheen niet worden uitgelegd wat het is, wat het doet en hoe het gebruikt moet worden. Let wel, volgens de overheid is dit nodig om de consument te beschermen. Zelfs met goede beschrijvingen blijken veel consumenten de gebruiksaanwijzingen niet goed te begrijpen, niet goed genoeg voor een veilig gebruik. En geen borstvoeding geven is om te beginnen al een risico, als moeders dan ook nog goed begrijpen wat ze moeten doen bij het gebruik van hulpmiddelen of vervangingsmiddelen, dan kunnen de risico’s voor het kind onaanvaardbaar hoog stijgen. Wat jammer dat hiervoor geen vaccin beschikbaar is, want dan zou er wel wat aan dat risico worden gedaan.

Gebruiksaanwijzing medicijnen en hulpmiddelen voor veel ouders gevaarlijk onbegrijpelijk
Kumar et al van drie universiteiten in Tenessee, Florida en Calfornië onderzochten de mate waarin ouders van kinderen tot 1 jaar in staat zijn gezondheidsinformatie en instructies voor zuigelingen te begrijpen en uitvoeren. Hoewel 99% van de onderzochte ouders voldoende konden lezen en schrijven, bleek het reken vermogen van maar 17% boven dat van een 4e klas middelbaar scholier uit te komen. Het bleek de onderzoekers dat, hoewel vrijwel alle ouders de instructies goed konden lezen, er velen waren die ze niet correct konden uitvoeren. Zo lukte het minder dan de helft om poedermelk voor de baby goed aan te maken terwijl een derde er niet in slaagde om met een digitale thermometer te bepalen of een kind koorts heeft. Voor een flink deel van de ouders was het ook een groot probleem om uit de gebruiksaanwijzing op te maken hoeveel hoestdrank een kind van een bepaald gewicht mag hebben.
De manier waarop ouders in deze test presteerden was duidelijk gelinkt aan hun eigen opleidingsniveau. Het is duidelijk dat de instructies voor ouders van jonge kinderen beter aangepast moeten worden aan ouders met een lager opleidingsniveau om ongelukken te voorkomen.
(13-08-2010)

en

Borstvoeding beschermt tegen infecties
Ook in westerse landen tonen onderzoeken aan dat kinderen die geen borstvoeding krijgen  vaker blootstaan aan infecties. De keuze om wel of geen borstvoeding te geven hangt vaak van allerlei moederlijke factoren af en het is moeilijk al die factoren mee te nemen in onderzoeken. Fisk et al onderzochten daarom in een prospectieve geboortecohort onderzoek het verband tussen de duur van borstvoeding op het vóórkomen van infecties aan de luchtwegen, oorontstekingen en maagdarminfecties in het eerste levensjaar. De onderzoekers keken niet naar exclusiviteit van borstvoeding, alleen naar de totale duur van borstvoeding met of zonder andere melk of vast voedsel. Zoals verwacht liepen kinderen die helemaal geen borstvoeding kregen het grootste infectierisico. Het risico daalde sterk naarmate de duur van borstvoeding toenam. Borstvoeding duur in het tweede halve levensjaar gaf minder sterke verschillen te zien, maar ze waren nog wel overduidelijk.
De onderzoekers concluderen dat voortgezette borstvoeding een belangrijke factor is bij het voorkomen van ziekte in het eerste levensjaar.
(14-08-2010)

en

Vroege introductie vast voedsel zorgt voor minder slaap
Naast gezonde en voldoende voeding is ook voldoende slaap belangrijk voor de groei en ontwikkeling van baby's en peuters. Nevarez et al van Harvard onderzochten factoren die de duur van slaap bij kinderen tot 2 jaar beïnvloeden. Zij kwamen tot de opmerkelijke conclusie dat naast depressie van de moeder tijdens de zwangerschap en roken door de moeder, ook de vroege introductie van vast voedsel (< 4 maanden), TV kijken (door het kind) en kinderdagverblijfbezoek leiden tot minder slaap bij kinderen van 12 en van 24 maanden oud. Kinderen die al deze risicofactoren hebben kunnen ruim een uur (en meer als ze  meer dan 1 uur per week TV kijken) per 24 uur minder slapen.
(15-08-2010)

en

Geen borstvoeding: meer kans op obesitas
Uit meerdere onderzoeken was al bekend dat kinderen die géén borstvoeding krijgen een grote kans lopen op het ontwikkelen van overgewicht in de kinderjaren, maar het waarom daarvan is nog niet helemaal duidelijk. Eén van de hypotheses om dit verschijnsel te verklaren is dat kinderen die de borst krijgen zelf hun inname kunnen reguleren (en dat ook later blijven doen) en dat kinderen die de fles krijgen dat niet doen. Li et al onderzochten of dit een redelijke vooronderstelling is. De uitkomsten van hun onderzoek lieten zien dat kinderen die van het begin af aan de fles kregen - ongeacht het soort melk in die fles - later in de zuigelingentijd meer geneigd zijn hun fles of beker leeg te drinken dan kinderen die van jongs af aan de borst kregen. Het vermogen om te stoppen met eten of drinken als de honger of dorst gestild zijn is een belangrijke beschermende factor bij het behouden van een gezond gewicht.
(16-08-2010)

Li R, Fein SB, Grummer-Strawn LM: Do Infants Fed From Bottles Lack Self-regulation of Milk Intake Compared With Directly Breastfed Infants? PEDIATRICS Vol. 125 No. 6 June 2010, pp. e1386-e1393
Nevarez MD, Rifas-Shiman SL, Kleinman KP, Gillman MW, Taveras EM: Associations of Early Life Risk Factors With Infant Sleep Duration, Academic Pediatrics, 10:3, May-June 2010, Pages 187-193
Fisk CM, Crozier SR, Inskip HM, Godfrey KM, Cooper C, Roberts GC, Robinson SM: (2010) Breastfeeding and reported morbidity in infancy: findings from the Southampton Women's Survey study group. Maternal and Child Health Nutrition (In Press)
Kumar D, Sanders L,  Perrin EM, Lokker N, Patterson B, Gunn V, Finkle J, Franco V, Choi L, Rothman RL: Parental Understanding of Infant Health Information: Health Literacy, Numeracy, and the Parental Health Literacy Activities Test (PHLAT), Academic Pediatrics, In Press, Corrected Proof, Available online 2 August 2010, ISSN 1876-2859

Fratsen

Foto: Charles Chaplin als 'A Factory Worker' in  Modern Times (1936)
Een collega belt me. Ze moet even stoom afblazen. Haar verhaal is heel herkenbaar. De frustratie over onnodige problemen met onnodige oplossingen die borstvoeding onnodig moeilijk maken. Precies de thema’s van de afgelopen twee blogs. Wij zijn allebei van de vroegste lichting lactatiekundigen in Nederland en we komen allebei uit hetzelfde vrijwilligersnest. We waren het helemaal met elkaar eens: vroeger was er geen reflux en geen overproductie. Natuurlijk spuugden kindjes ook toen wel eens een mondje of een flinke plens melk uit. Dat is waarom in de babyuitzet een hele stapel spuugdoekjes was voorzien. En natuurlijk liep bij moeders vraag en aanbod ook niet altijd direct gelijk op. Er waren toen natuurlijk ook problemen: kapotte tepels, borstontstekingen en niet genoeg melk (of het vermoeden daarvan) zijn er altijd geweest. En ook toen al werden die vaak veroorzaakt door een verkeerde aanpak van borstvoeding en ridicule regeltjes. Het feit dát er problemen zijn was dan ook niet onze grootste frustratie in dat telefoongesprek. Problemen bij borstvoeding is ons vak, dus die verwachten we. Nee, het belangrijkste pijnpunt was dat soms de verkeerde regels en adviezen aan moeders met problemen, al die rare fratsen, niet van anderen komen, maar van vakgenoten.
De frustratie deze keer was beleid dat leidt tot overproductie en de ingewikkelde procedures die vervolgens die overproductie weer in toom moeten krijgen. De belangrijkste oorzaak van overproductie is niet een fout in de aanleg bij de moeder of een overactief hormonaal systeem, maar simpelweg verkeerd beleid. Het gros van de borsten die al te overdadig melk maken doen dit omdat ze gewoon doen wat er van ze wordt gevraagd. Men zou dit dan wellicht ook beter niet overproductie moeten noemen, maar overstimulatie. Bij een meerderheid van de moeders die ik de afgelopen tijd zag en sprak was er sprake van voortdurende overstimulatie van de borsten tijdens het voeden. Constant mee masseren of borstcompressie tijdens een volkomen normale voeding. Het kind als hij even pauzeert stimuleren verder te drinken. Het kind wakker houden als hij in slaap sukkelt om de voeding langer te maken en de intake te vergroten. Allemaal fratsen.
Bij navraag doen de meeste van deze moeders dit niet omdat dat henzelf zo’n goed idee lijkt, maar omdat ze dat zo geleerd hebben. Want een voeding moet voldoende lang duren en er moet al die tijd actief worden gedronken, is de les die zij leerden, ander krijgt de baby niet de Vette Achtermelk en zullen Erge Dingen gebeuren. Ik krijg daar dus helemaal de kriebels van. Het kan nooit de bedoeling zijn dat moeders in volledige concentratie en met volledig alles uitsluitende focus en volgens strak voorgeschreven technieken hun kind moeten voeden. Ik heb datzelfde gevoel bij alle soorten voedingsleer waarbij je ook elke maaltijd moet berekenen, bepaalde voedingsmiddelen wel of absoluut niet moet combineren en vooral nooit zomaar voor de lol en het lekker iets in je mond stoppen. Ooit een koe in de wei bezig gezien met het nauwkeurig inspecteren van de grasjes en kruidjes en de verschillende nutriënten bij elkaar combineren en berekenen of alles wel klopt? Ooit een moederbeer bezig gezien met het wakker schudden van haar pups en het knijpen in haar borsten? En geloof maar dat die berenpups echt behoefte hebben aan zeer vette melk. En die vette melk krijgen ze zonder rare fratsen uit te halen.
Belangrijke, levensbepalende lichamelijke functies gaan over het algemeen volkomen vanzelf en ongemerkt door. Of ze gaan makkelijk en vanzelfsprekend en brengen plezier en genot. Als aan een paar basisvoorwaarden is voldaan kun je het zijn eigen gang laten gaan en komt het vanzelf goed. Een belangrijke reden voor het doorslaande succes van zoogdieren is dat het zo makkelijk gaat, dat zoogdiermama’s er niet bij hoeven nadenken, geen ingewikkelde dingen hoeven te doen, geen rare fratsen hoeven uithalen die het grootste deel van hun aandacht opeisen. Aandacht die ze dan niet meer aan andere dingen kunnen besteden. Zoogdiermama’s kunnen zich dat namelijk niet permitteren om zoveel tijd en aandacht te geven aan het simpele voeden van de jongen. Dat is evolutionair oneconomisch, want het verlaagt hun eigen overlevingskansen. Het idee van dat zogen van zoogdieren is dat het allemaal vanzelf gaat, weinig energie kost en toch plezierig is om te doen. Zonder rare fratsen zoals schema’s, werkmodellen en toestellen.
Al dat gefruts, geprik, geknijp en gedoe tijdens het drinken geeft allemaal verkeerde signalen aan de moeder, aan het kind en aan de borsten. Zowel de samenstelling van de melk, als de bouw en werking van het spijsverteringssysteem en de lichamelijke ontwikkeling van het kind en zijn hersenontwikkeling geven aan dat een mensenkind veelvuldige kleine voedingen nodig heeft. Bij frequente stimulans van de borsten, bij frequente afname van kleine hoeveelheden melk wordt de hoeveelheid aan te maken melk het makkelijkst afgestemd op de vraag en is de samenstelling het best afgestemd op wat een kind nodig heeft. Frequente kleine voedingen zorgen voor een optimaal werkende spijsvertering en een ononderbroken toestroom van brandstof voor de hersenen. Het intensieve contact tussen moeder en kind zorgt voor ruime stimulatie van de hersenen voor een zo volledig mogelijke ontplooiing. Als de omstandigheden goed zijn en het kind in staat wordt gesteld zijn instincten en reflexen te volgen zal dit alles leiden tot een vanzelfsprekend gebeuren en een plezier voor moeder en kind. Moeder zal daarbij ook nog tijd en energie overhouden om haar eigen ding te doen. Met haar kind aan de borst, op de arm, op de rug. Zonder fratsen en gedoe.
Eurolac Flits! met label aanbevelingen, regels, richtlijn, blauwdruk. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Tunnel

Foto: (vlnr) Billy Connolly als Wilf Bond, Maggie Smith als Jean Horton, Tom Courtenay als Reginald Paget en Pauline Collins als Cissy Robson in Quarthttp://www.imdb.com/title/tt1441951/ (2012)
Soms wil je iets zo verschrikkelijk graag dat je te goed je best doet en je je doel juist niet bereikt.  Dan ben je zo gefocust op dat ene ding, dat het hele plaatje wegvalt. Eigenlijk nog sterker dan ‘door de bomen het bos niet meer zien’. In dit geval is er maar één boom, of zelfs maar een enkele tak van die boom, die de rest van het bos buiten het zicht stelt. Alsof je door een kokertje kijkt naar dat ene ding en alles eromheen niet meer kan zien. Sommige mensen die van hun passie hun vak hebben gemaakt kunnen de wereld bekijken door het tunneltje van hun ene interesse. Dat ene ding dat ze zien wordt dan hun hele wereld, hun hele universum. Moeders kunnen ook zo’n intense focus hebben op het ‘’goede moeder zijn’’ en alles helemaal perfect doen zoals het hoort. In hun ijver zien ze het grotere geheel en de samenhangen niet meer en lijkt het met dat moederschap juist niet meer goed te gaan.
Zo kom ik moeders tegen die volkomen verkrampt in een bepaalde houding voeden, bijna met een stopwatch erbij en met de handleiding, die in de eerste dagen postpartum werd gegeven, onder handbereik. Er worden nogal wat voorschriften en regels opgelegd aan moeders in die eerste dagen. En die moeten de moeders, op straffe van compleet falen als moeder, allemaal tot op de letter navolgen en uitvoeren. Als het allemaal niet loopt zoals verwacht, dan is de aanname dat moeder niet genoeg haar best doet, harder moet proberen en meer moet geven. Het kokertje waardoor ze kijkt wordt nog een beetje krapper, want ze moet en zal het goed doen. De hele dag, de hele wereld, het hele universum draait alleen nog daarom: de regels opvolgen om het goed te doen. Als het nog enige kans op succes bood, zou ik het wellicht nog aanmoedigen, maar deze manier van werken is bijna zeker gedoemd te mislukken. Te hard willen, te hard proberen, te gefocust ermee bezig zijn; recept voor mislukking. Daarnaast zijn veel van de regels die moeders zo nauwkeurig proberen op te volgen totaal onzinnig of op zijn minst dubieus. Een kwartet voorbeelden.

1. ''Een baby moet een bepaald aantal minuten minimaal drinken om voldoende melk te krijgen om goed te kunnen slapen.''
Dit is een misverstand dat is gebaseerd op gebrek aan kennis van het normale functioneren van een baby. Mensenbaby’s zijn erop gemaakt om vaak kleine beetjes te eten en veel kleine slaapjes te doen. De combinatie van een kleine maag en melk met veel water geeft aan dat, om voldoende voedingsstoffen te krijgen, een baby vaak moet eten en niet meer dan zijn maag comfortabel kan verwerken. Een baby die comfortabel ligt, goed bij de borst kan en een goede techniek heeft, zal voldoende kunnen drinken en zelf aangeven wanneer hij genoeg heeft.

2. ''Een baby moet goed doordrinken de borst helemaal leegdrinken om voldoende vette melk te krijgen. Mee masseren of compressie is nodig om dat doel te bereiken.''
Dat hele idee van ‘’aan de vette melk komen’’ is alleen van toepassing als de voedingen ver uit elkaar liggen en elke voeding met een heel volle borst begint. Bij vaker voeden worden de borsten niet zo overvol en zal de melk vetter zijn, direct al bij het begin van het drinken. Het vetgehalte van de melk is geen functie van de duur van de voeding, maar van de mate van gevuldheid. Hoe voller de borst, hoe magerder de melk en, omgekeerd, hoe leger de borst hoe vetter de melk. Wanneer er vaak genoeg wordt gedronken (of gekolfd) blijven de borsten leger en is de melk door de dag genomen vetter. Hoe vaker een kind drinkt, hoe korter de voedingen mogen zijn. Toch zal het kind dat heel vaak kleine beetjes drinkt aan het eind van de dag net  zo veel of meer melk hebben binnengekregen en meer vet en brandstof hebben gehad dan het kind dat minder vaak lang gedronken heeft.

3. ''Aanleggen moet in een bepaalde nauw gedefinieerde houding en met even nauw gedefinieerde handgrepen gebeuren.''
Het is uiteraard belangrijk dat een kind goed bij de borst kan en dat hij een goede techniek heeft bij het drinken, maar er zijn meerdere manieren om dit te bereiken. De enige, altijd geldende, regel is dat moeder en kind comfortabel moeten zijn tijdens de voeding. Ze zouden geen van beide veel spieren aangespannen moeten houden om in positie te blijven. In die comfortabele houding moet de baby zonder zich te draaien of buigen bij de borst moeten kunnen en deze zo aanhappen dat hij een grote mondvol borst kan nemen, waarbij iets meer van de borst door zijn onderkaak dan door zijn bovenkaak wordt omvat. Zijn hoofdje heeft ruimte om te bewegen en wordt niet tegen de borst aangeduwd.

4. ''Babyverzorging en het voeden van baby’s hebben regels nodig om goed te kunnen verlopen.''
Dit is wellicht wel de grootste vergissing die massaal wordt gemaakt. Er is eigenlijk maar één vaste regel (naast het comfort) en dat is: zorg dat moeder en kind zo veel mogelijk, zo vaak mogelijk, zo dicht mogelijk bij elkaar zijn en laat ze met rust. De beste zorg die een zorgverlener kan geven is dat voor moeders en kinderen te faciliteren. Zorg voor een veilige omgeving, lees de lichaamstaal en de gezichtsuitdrukking van moeder en kind of aan de omstandigheden en het comfort nog wat verbeterd kan worden. Pas als er werkelijk iets niet goed lijkt te gaan kunnen aanpassingen worden voorgesteld, die het comfort en de effectiviteit van het voeden kunnen verhogen. Uiteraard moeten ook anatomische variaties en eventuele medische condities in aanmerking worden genomen. Die kunnen verdergaande aanpassingen en meer ondersteuning vergen.

Eurolac Flits! met label voedingsfrequentie, frequent voeden, vet. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Ten eerste

Foto: Tony Christian (L), de dubbel van Rupert Grint (R) in de Harry Potter films: ook rood haar en een big smile, maar toch net niet de echte, vooral neit als je naar de samenstelling (DNA) kijkt.
Wie een officiële DVD afspeelt moet eerst door zo’n verplicht clipje heen over downloaden en diefstal en vervolgens door een paar reclames voor andere officiële DVD’s. Wie een onofficiële film afspeelt, zo’n illegaal gedownloade, heeft niet dat irritante waarschuwingsfilmpje en ook niet die aankondigingen voor ander films, maar wel vaak slechtere beeldkwaliteit of voor het beeld langslopende bioscoop bezoekers. Die reclames zijn irritant, want ze gaan over films die je al in de bioscoop zag en toch al wilde hebben of over films die je helemaal niet wilt zien. Maar zo’n DVD met waarschuwingen en reclames geeft je dan wel weer een braaf gevoel, want je hebt er netjes voor betaald, zodat de filmmakers en de acteurs nog meer kunnen toevoegen aan de miljoenen die ze toch al verdienden. Maar ondanks de slechte kwaliteit voel je je met zo’n half-illegaal filmpje van het internet toch ook best wel goed, want je ziet die film toch maar mooi zonder andermans toch al goed gevulde portefeuille te spekken met jouw zuurverdiende en niet erg rekbare centen. Daar neem je nu en dan het slechte beeld en onregelmatige geluid voor op de koop toe.
Terwijl ik dit schrijf kijk ik met een half oog naar een film. Een officiële nog maar liefst. Sommige films zie ik zo graag, dat ik er het geld voor over heb. Ik draai ze dan ook grijs (als dat kon met een DVD). Deze heb ik ook al ‘tig keer gezien, dus ik kan het me permitteren om hem in een hoekje van mijn beeld te laten draaien, ondertussen te schrijven en bij de mooiste scenes even goed te kijken. Oeps, voorbij. Even terugspoelen dan en nog eens. Jááá, daar, hè, mooi stukje. En ander stukjes kunnen even doorgespoeld worden, die stukjes waar je, van plaatsvervangende gene, met kromme tenen naar kijkt. Geen kwestie van roekeloos sensatie-zoeken, zoals zou lijken uit het onderzoek dat ik gisteren in mijn PS* aanhaalde, maar eigenlijk geen tijd en toch graag die film nog eens willen zien. Kwestie van prioriteiten stellen. Ik zou toch niet mijn trouwe lezers het genot van een nieuw verhaaltje willen misgunnen omdat ik zo nodig voor de tigste keer dezelfde film wil kijken. En ik leer er eindelijk ook nog blind typen door, dat is me in de voorgaande decennia nooit gelukt.
Ten eerste is mijn werk belangrijk, ten tweede mijn pleziertjes. Bij borstvoeding ondersteuning zijn er ook zo van die regeltjes van ten eerste, ten tweede en ten derde. Daar zullen we het nu en de komende dagen over hebben. Vandaag de eerste regel: Ten eerste: geef de baby eten. Baby’s moeten eten, dat is letterlijk van levensbelang. Nooit in zijn  hele leven zal hij nog zo hard groeien, zo’n ontwikkeling doormaken als in zijn eerste levensweken en –maanden. Dat kost een ongelooflijke hoeveelheid energie en voedingsstoffen. De baby wordt geboren met een reserve om enkele dagen te overleven, maar overleven is niet genoeg. Het kind moet niet alleen overleven, maar groeien, zich ontwikkelen en gedijen. Daarvoor is eten nodig, vrij veel eten en in een min of meer constante stroom.
Het liefst komt al dat eten rechtstreeks van zijn moeder, als dat niet kan is het afgekolfde melk van zijn moeder. Als die opties niet beschikbaar of onvoldoende zijn, is het ''ten eerste''-alternatief de melk van een andere moeder. Met name voor een kind van wie de gezondheid toch al gevaar loopt, is mensenmelk van essentieel belang. Het geeft de minste risico’s voor belasting van zijn toch al op scherp staande systeem. Het geeft hem goed opneembare voeding in de juiste verhoudingen en met de minste risico’s op bijkomende ziekte, nu direct, op korte termijn of op langere termijn. De uitkomsten van kinderen die menselijke melk krijgen zijn statistisch gezien beter dan die van kinderen die geen menselijke melk krijgen, maar op dierlijke of plantaardige melk gebaseerde substituten. Zo’n substituut is net als een dubbel of een stuntman in een film. Van een afstandje lijkt hij best op het origineel en hij voldoet ook zeker voor het aspect van de rol waarvoor hij wordt ingezet, maar hij draagt de film niet. Niet-menselijke melk voldoet op een bepaald moment aan de nutritionele eisen van het kind, niet helemaal, maar voldoende om hem aan de gang te houden, te groeien en zich te ontwikkelen. Maar het zal hem minder waarschijnlijk tot zijn volle potentieel kunnen brengen.
Het is over het algemeen niet nodig een kind dat ander eten nodig heeft van zijn moeder te scheiden. Het is, voor de volledigheid, vrijwel nooit nodig een pasgeboren kind van zijn moeder te scheiden. De meeste redenen waarom een kind in de couveuse wordt gelegd (de belangrijkste reden voor scheiding van een moeder en haar pasgeboren kind) zijn niet wetenschappelijk onderbouwd. Een ziek kind, een zwak kind, een te klein of te zwaar kind is over het algemeen beter af in direct huidcontact met zijn moeder (of met zijn vader als moeder niet beschikbaar is) dan in een couveuse. Allerlei onderzoeken geven aan dat een kind tijdens structurele kangoeroemoederzorg betere vitale functies heeft dan hetzelfde kind in de couveuse. Technisch is het heel goed mogelijk alle bewakings- en behandelingsapparatuur in te zetten terwijl de baby bij zijn moeder is. Het mooie van dat directe en doorgaande huidcontact is dat het ‘’geef de baby eten’’ veel effectiever is. Een baby die in nauw lichaamscontact is met een ander mens is, heeft namelijk nauwelijks energieverlies (geen temperatuur om goed te houden, geen stress, een interactieve metronoom om zijn hartslag op gang te houden en een voortdurende prikkel om te blijven ademen) en heeft dus minder eten nodig of hij komt met dezelfde hoeveelheid verder.

Foto: multitasking aan de computer
 *) Sanbonmatsu DM, Strayer DL, Medeiros-Ward N, Watson JM (2013) Who Multi-Tasks and Why? Multi-Tasking Ability, Perceived Multi-Tasking Ability, Impulsivity, and Sensation Seeking.

PS: Deze drie regels besprak ik eerder in deel drie van de miniserie Een, twee, drie

Puin

Foto: Tom Hanks als Viktor Navorski, (met Diego Luna als Enrique Cruz (in het rood), Barry Shabaka Henley als Thurman (helemaal links), Zoe Saldana als Dolores Torres  en Chi McBride als Mulroy), kan niet meer verder en niet meer terug door administratieve puinhopen in  The Terminal.
Regelmatig lopen ontmoetingen, in persoon, aan de telefoon of in een virtueel wegrestaurant langs de digitale snelweg, tussen collega-vrijgevestigde lactatiekundigen uit op de verzuchting dat alles wat wij op sommige dagen lijken te doen puinruimen is. Dat gezicht van die dokter in die reclame* van die man die alles achterste voren doet en zegt? Dat gezicht voelen wij onszelf ook wel eens trekken. Zelfs na 20 jaar beroepservaring kunnen moeders en baby’s zich nog steeds presenteren met problemen waarvan je nog nooit eerder hoorde of waarvan je geen idee hebt wat het zou kunnen zijn. Soms komen moeders met problemen naar ons toe, waarvan we door alle toestanden eromheen geen idee meer hebben wat er oorspronkelijk aan de hand was. Bij wie we door de door anderen aangebrachte puinhopen niet meer zien wat het probleem om te beginnen was.

Een deel van de problemen is gemaakt, een deel is opgeblazen en een deel is oorspronkelijk. Die laatste zijn de overduidelijke problemen in de anatomische of hormonale aanleg van moeder of kind. Dat zijn problemen die niet moeilijk te herkennen zijn voor het geoefende oog, maar niet altijd makkelijk op te lossen. Zoals die keer dat mijn hulp op afstand werd ingeroepen voor borstvoeding aan een kindje dat werd geboren met een zodanig vergroeide boven- en onderkaak dat er maar een opening van een centimeter breed en enkele millimeters hoog was. Het enige wat je als lactatiekundige in zo’n geval kan doen, is de moeder leren haar melk af te kolven en te zorgen voor voldoende melkproductie om het kindje per sonde te voeden, in afwachting van een operatie om de kaken te scheiden, als zoiets mogelijk is. Gelukkig komt dat soort dingen maar zelden voor en zijn de meeste problemen iets eenvoudiger op te lossen.
De ''opgeblazen problemen'' is mijn term voor problemen die beginnen met een niet soepel op gang komende borstvoeding door bijvoorbeeld een gecompliceerde baring, een of meer relatief kleine variaties in de aanleg of een combinatie van die soorten oorzaken, en die vervolgens door een verkeerde aanpak steeds grotere vormen aannemen. En wat begint als een beetje stof en een papierpropje, wordt, via een rommeltje, een volgroeide puinhoop. En waar het begin nog met een plumeau en een prullenbak had kunnen worden verholpen, is bij het eind mogelijk niet onverstandig om maar een bio-hazard-pak aan te trekken. Kleine problemen die in de eerste dagen goed aangepakt worden, hoeven niet tot drama’s uit te groeien. Met de nadruk op ‘’goed aangepakt’’. Dat wil zeggen met maatregelen die de natuurkundige wetten van de borstvoeding respecteren en die oorzaken aanpakken  in plaats van symptomen.
Tot slot de problemen die om te beginnen en in de eerste plaats geen problemen waren. De onzinnige, vaak ridicule en ten bate van alles en iedereen, behalve de borstvoeding en de moeder en haar kind, opgestelde regels en voorschriften rondom borstvoeding, zuigelingenvoeding en omgang met baby’s zijn de grootste, meest voorkomende oorzaken van problemen bij borstvoeding. Moeders en kinderen, die elk perfect in staat zijn om te voeden en gevoed te worden, de borst te geven en te nemen, met alle gereedschappen en geïntegreerde gebruiksaanwijzingen uitgerust en afgeleverd, falen door het oerwoud van meestal onzinnige regeltjes, routines en gewoonten. Het resultaat: een puinhoop die door de lactatiekundige mag worden opgeruimd.
En dat, mijn vrienden en andere geïnteresseerden, is een nu en dan uitermate frustrerende taak. Want sommige puinhopen zijn nauwelijks meer op te ruimen, soms valt er geen orde meer te herstellen. Soms wordt onherstelbare schade aangericht door onoordeelkundige informatie, educatie en begeleiding. Ik voer die taak met liefde uit, maar voor de moeders en hun kinderen zou ik willen dat ik het niet hoefde te doen. Dat ik mijn tijd, energie en expertise kon gebruiken voor het werken aan problemen die als probleem begonnen.
*) Interpolis TV spot ‘’Pleh’’

Trots

Foto: Kristen Stewart als trotse nieuwe vampier Bella Cullen in The Twilight Saga: Breaking Dawn - Part 2:  "After 18 years of being utterly ordinary, I finally found that I could shine."
Inspiratie: Twittergesprek: @MetaKierkels: Krijg complimentjes omdat ik met 4 kids, dynamische baan en evenzo drukke echtgenoot na 8 mnd nog steeds #borstvoeding geef. #trots | : Toch blijft t gek dat we trots zijn op iets waarvoor we geschapen zijn te doen. #borstvoeding #natuurlijk | @bvpuntcom: klopt, maar gezien de afwijkende cultuur waarin we verkeren, is trots zijn wel terecht
Lacteren is, ik zei dat al eens eerder, een aangeboren vermogen van vrijwel elke vrouw die in staat is een kind te ontvangen, dragen en baren. Dat kan een lijf gewoon, een vrouwenlijf, net als het gewoon eten kan innemen, verwerken en opnemen; zoals het kan werken, lopen, dansen. Die borsten en hormoon afscheidende organen doen dat gewoon, zoals al die organen en hormonen in een vrouwenlijf hun ding doen. Goed, ik geef toe, niet altijd vlekkeloos, maar toch. Niets om trots op te zijn, toch, zo’n lijf dat gewoon doet waar het voor gemaakt is. Toch? Of toch?
Aangeboren vermogen, maar een aangeleerde vaardigheid. Lacteren doet je lijf vanzelf, maar borstvoeding geven dat moet je leren. En dat kan nog eens heel andere koek zijn. Mensen leren het beste door afkijken en nadoen. Langdurige en intensieve blootstelling aan de kunst die je leren wil vergroot de kansen op succes. Het is net als leren praten. Kinderen die opgroeien in een omgeving waar ze geen of weinig gesproken taal horen, leren maar moeilijk of helemaal niet spreken. Als dat zo is omdat ze doof zijn, is dat een aangeboren of verkregen fout in het ontwerp. Dat kan worden opgevangen door hoorapparaten en door een andere manier van communiceren aan te bieden. Als het komt omdat er geen mensen in de omgeving zijn of de mensen in de omgeving spreken niet, dan kan het aangeboren vermogen zich niet ontwikkelen tot een aangeleerde vaardigheid. Als Tarzan werkelijk door apen zou zijn grootgebracht kon hij niet eens ‘’Me Tarzan, you Jane’’* zeggen, maar alleen op apen-manier communiceren.
Vrouwen die als kind en opgroeiend meisje leven in een omgeving waar baby’s vrijwel onzichtbaar zijn, laat staan dat er ergens een moeder en baby in een borstvoeding situatie te zien zijn, worden dus niet blootgesteld aan het gedrag dat zij moeten leren. Het enige voorbeeld dat zij hebben is dat van hier en daar een fles die in een baby wordt gestopt. Zij hebben hetzelfde probleem als de in gevangenschap geboren en opgegroeide gorillamoeder in de dierentuin. Die heeft ook geen idee wat ze met dat wurm aan moet en sleept het als een lappenpop achter zich aan. Dit probleem werd pas opgelost toen in enkele dierentuinen borstvoedende moeders werden uitgenodigd om voor de apenkooi hun kinderen te komen voeden.
Om de problemen nog groter te maken, is onze maatschappij zo ingericht dat het moeders vrijwel onmogelijk wordt gemaakt om ruimschoots tijd met hun kinderen door te brengen en zijn er allerlei onzinnige regels bedacht waaraan kinderen en moeders moeten voldoen op het punt van slapen, eten, huilen en zichzelf vermaken. En over voeden, vooral over voeden. Dat moet op zeer speciale manieren, plaatsen en tijden. Er zijn meer regels voor dan voor het behalen van een vermelding in het Guinness Book of Records. En als je daarin terecht komt ben je trots. Dus, ja, ik neem aan dat je er onder die omstandigheden ook terecht trots op kan zijn als het je als vrouw in onze maatschappij in slaagt om langer dan een paar weken borstvoeding te geven. Daar mag je met recht trots op zijn en het is een felicitatie waard.
Maar ook de moeders die wel probeerden, maar niet tegen de regels en omstandigheden op konden, mogen trots zijn. Zij hebben gedaan wat in hun macht lag. Zij waren dapper, want zij deden wat zij moesten, zelfs als dat moeilijk was. Zij werkten hard en probeerden alles wat ze konden bedenken en opbrengen, zolang zij het konden opbrengen. Zij werden dan wel verslagen door de negatieve krachten van de maatschappelijke regels, maar ze gaven zich niet zonder slag of stoot over. Daar mag je gerust trots op zijn.
*) Om eerlijk te zijn, zei hij dit ook niet, noch in de boeken, noch in de films, hij herhaalde enkel losse woorden ‘’me’’, ‘’you’’, ‘’Tarzan’’, ‘’Jane’’, maar het is de vraag of hij zelfs daartoe in staat was na tot volwassenheid te zijn opgegroeid zonder ooit menselijke klanken te hebben gevormd. Baby’s hebben het vermogen alle klanken te maken die mensen over de hele wereld maken, maar omdat hij alleen die klanken gebruikt die in zijn moedertaal worden gesproken, verliest hij het vermogen die andere te vormen. Daarom zijn sommige talen voor sommige mensen zo moeilijk of onmogelijk om correct uit te spreken.

Voor jezelf zorgen

Foto: Alan Rickman doet als Hans Gruber in Die Hard vreselijk zijn best om het de hoofdpersoon zo moeilijk mogelijk te maken.
In de populaire berichtgeving is borstvoeding geven een soort heldendaad. Het is afzien en doorgaan. Het is tanden op elkaar en alles doen voor je kind. Dat is een heel vreemde en onjuiste voorstelling van zaken. Ik zal niet ontkennen dat voor veel moeders de praktijk wel zo lijkt te zijn, maar dat ligt niet aan het feit dat borstvoeding op zichzelf zo vreselijk moeilijk is. In de biologie is het meestal zo dat dingen die heel erg noodzakelijk zijn om te doen en herhaald te doen, over het algemeen helemaal niet onaangenaam zijn om te doen. Maar wij mensen zijn zo’n raar volk dat we het niet lijken te kunnen geloven dat iets wat leuk en simpel en genoeglijk is ook goed kan zijn. We geloven daar gewoon niet in. Veel te makkelijk. Daar moet een addertje onder het gras zitten. Nou die zit er ook, die adder, alleen blijkt het een serpent van jewelste te zijn. Een vals kreng ook nog eens. En het ergste is, dat we hem er zelf hebben neergelegd.
In principe is borstvoeding geven niet moeilijk. Als het moeilijk zou zijn en maar bij weinig mensen zou lukken, zou de mensheid niet zo hebben gefloreerd als zij nu doet. Veel kindjes zouden de zuigelingentijd niet hebben overleefd en veel moeders zouden het na één kind voor gezien hebben gehouden. Wij hebben het met zijn allen wel moeilijk gemaakt. Door allerlei stompzinnige regeltjes te gaan bedenken en vooral door moeders en kinderen uit elkaar te halen. Scheiding van moeder en kind in de eerste dagen, weken, maanden na de geboorte is de grootste fout die we ooit hebben gemaakt in de zorg voor onze kinderen. Daardoor wordt niet alleen de borstvoeding tot een worsteling voor veel moeders, maar ook de lichamelijke en psychisch-emotionele gezondheid, groei en ontwikkeling van de kinderen wordt erdoor gehinderd en vaak ook verprutst.
En alsof dat nog niet genoeg is zijn daar al die absurde regels over hoe vaak, hoe veel, hoe lang een kind mag drinken, moet slapen, mag huilen. Terwijl het echt heel simpel is: een kind dat bij zijn moeder is weet zelf wanneer, hoe vaak, hoe lang en hoe veel hij moet eten en slapen en zal, als hij niet ziek of in gevaar is, over het algemeen nauwelijks huilen. Wanneer er niet in en aan het mondje is gepeuterd rondom de geboorte, er geen andere dingen in zijn mond zijn gegeven en er even goed is geoefend in de eerste dagen zal het goed aanleggen ook geen problemen hoeven geven (tenzij er iets in de anatomie van moeder of kind het moeilijk maakt).
Maar waarom zou je het makkelijk doen als je het ook moeilijk kan maken en dus houden we vast aan de scheiding van moeder en kind en de ridicule regeltjes. En moeders vechten, houden stand, zwoegen, zweten, bloeden en huilen. Ze gaan door, ze houden vol, zetten hun tanden op elkaar en de hakken in het zand. Echte Die-hards, alles voor hun kind. Want kinderen die geen, kort of weinig borstvoeding rijgen lopen allerlei gezondheidsrisico’s. Daar doe je het voor als moeder.
Alles voor je kind en alleen voor je kind? Nee, borstvoeding geven is ook goed voor moeders zelf. Vrouwen die nooit of kort borstvoeding geven verhogen daarmee hun kans op borstkanker en op kanker aan de inwendige geslachtsorganen. Recent onderzoek laat zien dat vrouwen die geen of weinig borstvoeding geven minder sterke botten hebben. Tijdens de zwangerschap wordt kalk van de moeder gebruikt voor de opbouw van het skelet van het kind en ook moedermelk neemt kalk op uit de skeletreserves van de moeder. Maar vrouwen die in totaal minimaal 33 maanden borstvoeding hebben gegeven bleken, in een groot onderzoek door Wiklund et al (2012), 16 tot 20 jaar na hun laatste bevalling dikkere botten te hebben en daarmee een sterker skelet dan vrouwen die minder of geen borstvoeding hadden gegeven.
Borstvoeding geven is niet alleen maar goed voor je kind zorgen, maar ook voor je zelf zorgen. En zorgen voor een verlaging van de ziektekosten door minder botbreuken op latere leeftijd. Daar mag best wel wat tegenover staan, dacht ik. Wat meer consideratie voor moeders, minder scheiding van moeder en kind op een veel te jonge leeftijd. En alsjeblieft: mogen we af van al die onzinnige regeltjes en daarvoor in de plaats begeleiding door mensen die echt weten waar ze het over hebben? Zodat borstvoeding geven behalve nuttig voor moeder en kind ook weer plezierig wordt voor moeder en kind.
Wiklund, et al. 2012. Lactation is associated with greater maternal bone size and bone strength later in life. Osteoporosis International 23:1939-1945.

Claims

Foto: De actrice Julia Roberts rechts in de Lancome reclame en links in de Photoshop stuntreclame.
Mensen die dingen verkopen doen dat, naast het verkrijgen van geld om brood op de plank te krijgen, omdat ze denken dat er mensen zijn die dat wat ze te verkopen hebben ergens voor kunnen gebruiken. Om potentiële kopers te laten weten wat er te koop is en waarvoor het dient schrijft de verkoper het op zijn product en in de beschrijving van zijn catalogus. Tenzij het overduidelijk is natuurlijk. Brood koop je om ervan te eten en gezond te blijven. Pas als het brood niet is wat het lijkt, staat het erop: ‘’voor showdoeleinden; niet geschikt voor consumptie’’. Als het brood meer is dan het lijkt te zijn, staat dat er ook bij: ''met extra zemelen voor een betere stoelgang’’, bijvoorbeeld. Schoenen behoeven over het algemeen geen aanprijzing, maar als er iets aan het ontwerp is veranderd of toegevoegd kan er een aanprijzing bij komen: ''met verhoogd voetbed tegen doorzakkende voeten’’ zou er dan op kunnen staan. Ook verzorgingsproducten hebben uiteraard etiketten met aanwijzingen voor doel en gebruik. Tegen zweten, tegen luchtjes, tegen een schrale huid. Of tegen rimpels, vlekken en algemene lelijkheid. De claims vliegen de potentiële klant om de oren.
Claims moeten eerlijk zijn. Of ze nu de schoonheid of de gezondheid betreffen, aanbieders van producten mogen geen dingen claimen die ze niet kunnen waarmaken. In de voedingsmiddelenindustrie wordt daar zwaar de hand mee gelicht. Fabrikanten leven zich volledig uit in het maken van de meest fantasievolle producten, waar over het algemeen niemand op zit te wachten. Vervolgens creëren ze een markt voor die fantasievolle en onnodige producten door ze te adverteren in een aura van gezondheidsclaims. Er wordt hen van overheidswege opvallend weinig in de weg gelegd, op een enkele min of meer symbolische reprimande na. Gelukkig zijn er instanties zoals Foodwatch* en Keuringsdienst van Waarde** die dit soort machinaties voor ons in de gaten houden. De claims op schoonheidsproducten zijn te hilarisch om serieus te nemen, dus die mogen wat mij betreft ongecensureerd erop blijven staan. Zolang we maar elke advertentie daarover lezen met de Adobe Photoshop stunt in gedachten (zie foto).
Bij geneesmiddelen gaat het om echte gezondheidsclaims en die zijn bij wet vrij strak geregeld. Die claims moeten namelijk bewezen zijn en dat bewijs wordt bewezen door een claim te kopen. Wanneer een fabrikant of verkoper dus op zijn product wil zetten dat het antibacterieel werkt, zal hij met een zak geld en een document met onderzoeksresultaten naar het betreffende overheidskantoor moeten gaan en die claim laten registreren. Die onderzoeken moeten zijn uitgevoerd volgens de huidige standaard van het dubbelblinde, gerandomiseerde, gecontroleerde onderzoek. Dit soort onderzoeken duren lang en kosten scheepsladingen met geld. Voor Big Farma is dat geen punt. die hebben dat geld en zij gaan dat met hun product ook weer ruimschoots terugverdienen en meer. Anders is het voor de kleine aanbieders en de fabrikanten en verkopers van niet-reguliere middelen.
Natuurgeneesmiddelen, homeopathische en antroposofische geneesmiddelen, bloesemtherapie, fytotherapie, … daar is allemaal weinig onderzoek naar gedaan op de manier die door de claim-uitdelers als enige juiste manier wordt gezien. Over het algemeen is er geen geldbron om wel op die manier te onderzoeken. Het gevolg is dat de consument helemaal niet meer beschermd wordt (terwijl dat toch om te beginnen de bedoeling heette te zijn), omdat er op de etiketten en de productomschrijvingen niet meer mag worden aangegeven waarvoor het middel is bedoeld. Zelfs het verwijzen naar artikelen waarin dit wordt uitgelegd is niet meer toegestaan. Een van de doelen van deze maatregel was het uitsluiten van oneerlijke concurrentie.  De uitkomst is nog oneerlijker concurrentie, omdat alleen de aanbieders met veel geld hun producten adequaat kunnen aanprijzen. Hun dure producten. Hun dure producten die lang niet altijd doen wat ze claimen. Hun dure, lang niet altijd wekende producten met vaak ernstige bijwerkingen.
Betaalbare, laagdrempelige, veilige medicatie en verzorgingsproducten worden op deze manier heel moeilijk bereikbaar gemaakt. Het is voor de potentiële kopers moeilijk uit te maken waarvoor het product dat zij willen gebruiken precies bedoeld is, welke werkzaamheid ervan mag worden verwacht. Ook aanbieders van verzorgende en therapeutische middelen bij borstvoeding worden de dupe van deze maatregelen en dus ook de moeders en kinderen die er baat bij zouden kunnen hebben ze te gebruiken. Eurolac Lactatiekunde is één van die aanbieders. Op de producten en in de productbeschrijvingen in de Eurolac Web Winkel staan geen duidende namen meer en geen indicaties voor gebruik. Daarom de komende dagen productbeschrijvingen van alles wat er in de Eurolac Web Winkel te koop is.
*) Foodwatch: eerlijk over gezondheidsclaims
**) Keuringsdienst van Waarde: kijkt verder dan het etiket