Vinken

Foto: Een vink met blauw en groen.

Eén vogel in de hand is beter dan tien in de lucht. Weten wat je hebt en maar afwachten wat je krijgt. Op het vinkentouw zitten en wachten om je slag te slaan. Zomaar wat spreekwoorden die bij me opkomen rondom het thema waar ik het vandaag kort over wil hebben. Kort ja, want die deadlines waar ik het gisteren over had, liggen er nog net zo. Ik moet dus echt een beetje uitvogelen hoe ik het voor elkaar ga krijgen. Mijn directe inspiratie kwam vandaag van het blog van Liesbeth Oerlemans over het vinkjeskeurmerk. De groene en blauwe vinkjes op voedingsmiddel. Eigenlijk niet op voedingsmiddelen, maar op voedselgelijkende substanties die ons door de industrie als voedsel worden opgedrongen. Meer en meer echte voedseldeskundigen zijn het erover eens dat als het uit een fabriek komt, het naar alle waarschijnlijkheid geen echt voedsel meer is, maar eerder een voedselgelijkende substantie, opgebouwd uit meer, maar waarschijnlijk minder voedselbestanddelen en een groot aandeel min of waarschijnlijk meer vage, slecht gedefinieerde rommel.

Goed voedsel is iets waarvan je nog, eventueel met wat moeite, kunt opmaken wat het is of waarvan het gemaakt is. Het is dus een plantaardig of dierlijk product in een zo min mogelijk bewerkte staat. Fruit, groente, graan, noten, eieren, melk, (onderdelen van) dieren. U krijgt het idee. Zodra het in een pakje, zakje, blikje of potje zit, moet je eigenlijk al je argwaan knop omdraaien en goed gaan kijken. Etiketten lezen. Vooral etiketten waar vinkjes op staan. Vinkjes staan namelijk alleen op producten uit fabrieken. Fabrieken van rijke fabrikanten die zich ingekocht hebben in het vinkjes systeem. En aangezien er nog nooit iemand rijk is geworden van het verkopen van onbewerkt voedsel, gaan al je alarmsystemen op fase rood, wanneer je een vinkje ziet.

Etiketten lezen dus. Hoe meer ingrediënten er op staan, hoe wantrouwiger je wordt. Hoe langer de namen van de ingrediënten worden ook. De ingrediënten staan in volgorde van aandeel in de massa. Wanneer dus ‘’aardbei’’ pas op plaats 8 van de 10 komt in een product  met aardbei in de naam, komt argwaan naast wantrouwen te staan. Scepsis komt hen versterken wanneer in de buurt van het woord aardbei ook nog het woord aroma staat.

Een product zonder vinkjes, maar met veel gezondheidsclaims is de vervangende voeding voor zuigelingen die geen borstvoeding krijgen. Zo’n typisch product waarvoor een markt is gecreëerd met als doel de verrijking van de fabrikant. Een ingrediëntenlijst van hier tot ginder, met meerdere ingrediënten van meer dan zes lettergrepen. Moedermelk heeft één ingrediënt: menselijke melk. Kunstvoeding heeft naast het ingrediënt gedroogde ontvette koeienmelk nog een hele waslijst aan toevoegingen van dierlijke en plantaardige oorsprong. En chemische oorsprong. Alle triggers die in de voorgaande alinea’s de zusters wantrouwen, argwaan en scepsis opriepen verdringen zich op de etiketten van dit poeder dat tot een melkachtige substantie moet worden aangelengd met water.

In het rijke westen houdt het kinderen in leven en het laat zelfs kinderen groeien. Weliswaar met een groot risico om tot veel te grote proporties uit te groeien, en met verhoogde risico's voor allerlei ziekten en aandoeningen, maar een kniesoor die daar op let. Als consument kun je maar beter een gezond wantrouwen hebben in lui die hun waren met zoveel bombast naar voren schuiven als goed en gezond en verantwoord. Andere dierenvergelijkingen die opkomen zijn die van wolven in schaapskleren en van passieprekende vossen. Ga van het vinkentouw af en laat die vinkjes maar vliegen. Denk zelf na over wat je eet en wat je je kind te eten geeft.

Oerlemans L: Gezond eten: negeer het (blauwe) vinkje

Werven

Foto: Masi Oka (R) is Hiro Nakamura in Heroes (2006–2010) en Dr. Max Bergman in  Hawaii Five-0 (2010– ) en  James Kyson (L) is Ando Masahashi  in Heroes  en Sean Leung in  Hawaii Five-0: S1, E20 Ma Ke Kahakai

Gisteren heb ik weer eens een avondje TV gekeken. Dat doe ik niet zo vaak, want ik erger me groen en geel aan al die wervende boodschappen tussen door. Zit je net lekker spannend naar Hawaii Five-O te kijken, duikt daar ineens zo’n infantiel figuur op die zogenaamd lollig bezig is om de kijker dit of dat onnodigs aan te smeren. Daarom kijk ik meestal liever naar films en series op mijn computer. Maar nu en dan een avondje met lief bankhangen en series kijken is ook leuk, dus nemen we de reclame op de koop toe. Het grappige was dat in een van de drie afleveringen van H5O 2 acteurs speelden,  in de serie Heroes, die ik eerder op de dag, tijdens mijn pauze, zonder irritante reclames, op mijn PC bekeek (zie afbeelding). Dat maakt dan weer een boel goed.

Werving is nodig kennelijk. De fabrikanten zijn bang dat hun producten niet verkocht zullen worden, dat ze die aan de straatstenen niet kwijt zullen raken. Kennelijk moeten mensen ervan overtuigd worden dat ze die dingen nodig hebben. Dat geeft je op zich natuurlijk al te denken over de werkelijke noodzaak ervan. Over het algemeen weten mensen heel goed wat ze nodig hebben, maar vaak zijn dat niet de dingen die fabrikanten willen verkopen. Of wel het soort product, maar niet perse die van de verkoper die reclame maakt. Dus is werving nodig.

Wat erg opvalt als je naar reclame kijkt, is dat maar bij een deel van alle reclames echt wordt ingegaan op het product zelf en voor zeker de helft op een gevoel dat de verkoper graag wil dat de potentiële kopers krijgen bij dat product. De eerste reclames die daarvoor bekend waren kwamen van Marlboro, in de tijd dat er nog tabaksreclame mogelijk was. De Marlboroman was een avonturier, type ruwe bolster blanke pit. Autoreclames gaan maar voor een deel over vermogen en verbruik, vaker over het gevoel wat het rijden in een dergelijke auto je belooft te geven. Reclames voor alcoholische genietingen gaan nooit over alcoholpercentages en smaak, maar enkel over sociale genietingen: vrienden, fun en vrijheid.

U voelt hem al aankomen natuurlijk, inderdaad ben ik op weg naar de reclame voor zuigelingenvoeding. Die reclame is om te beginnen uiteraard niet gericht op de kleine consumentjes zelf, maar op degenen die voor hun voeding verantwoordelijk zijn, de ouders. De vorm van de reclame is interessant. Het lijkt te gaan over inhoud, maar het blijkt te gaan over gevoelens. Net als bij auto’s en alcoholische versnaperingen. Reclames voor zuigelingenvoeding gaan helemaal over het gevoel van ouders. Hun gevoel van een goede ouder zijn, het goede doen. Dat gevoel wordt niet bereikt door het informeren over feiten, maar door een uitstraling, letterlijk, van goedheid, liefde en smeuïge roze-achtigheid. De filmpjes zijn allemaal overgoten met een soort glanzende waas van goedheid. Als er al eens een kind aan de borst in voorkomt is dit beeld zelfs voorzien van een onbereikbaar-ideale heilige Madonna schittering. Voor de gewoon-goede moeders is er de roze parelmoerglans over het gehele beeld en een aureoolachtig schild om het kind.

Die borstvoeding beelden zitten er zeer doelbewust in. Ten eerste laten ze borstvoeding iets lijken dat weliswaar ideaal is, maar onbereikbaar voor gewone vrouwen van vlees en bloed die midden in het moderne leven staan. Aan de andere kant geeft het naar de fabrikant toe een feel-good imago. De fabrikant van de kunstmatige vervanging voor moedermelk zegt immers zelf ook dat zijn product net even minder goed is dan het origineel. De impliciete boodschap is dat de fabrikant het beste met de klant en haar kwetsbare kleintje voor heeft en volkomen betrouwbaar is. Door deze voeding voor haar kind te kiezen is de moeder volgens de wervende boodschap die zij krijgt, goed en veilig bezig als moeder.

Zoals de tabaksfabrikanten in hun reclames vroeger angstvallig zwegen over de ernstige negatieve gezondheidsconsequenties van het gebruik van hun product en alcoholfabrikanten dat nog altijd doen, zoals de autofabrikanten verzuimen te vermelden welke verborgen gebreken hun auto’s hebben (dat is een typisch <merk auto> gebrek, dat die <auto-onderdeel> altijd kapot gaan, zeggen autokenners dan), zoals wasmiddelen fabrikanten verzuimen uit te leggen dat, om werkelijk schoon te kunnen wassen met koud water, er redelijk agressieve en milieuonvriendelijke bestanddelen zijn toegevoegd aan hun product, zo verzuimen de kunstmatige zuigelingenvoeding fabrikanten te vermelden dat er veel, meer en minder ernstige, korte en lange termijn, gezondheidsrisico’s zijn verbonden aan het voeden met hun product, zowel voor de moeder als haar kind.

Werving heeft altijd ten doel iets te verkopen aan mensen die eerder nog niet op het idee waren gekomen dat product, die dienst of dat idee nodig te hebben of zelfs dachten dat helemaal niet nodig te hebben. Bedenk dat werving daarom alleen naar voren brengt wat gunstig is voor het bereiken van het doel (een goed gevoel, de goede eigenschappen van het product of de dienst) en het doelbewust achterhouden va de feiten die afnemers afhouden van het afnemen van het product of de dienst. Dit geldt voor commerciële doelen en voor ideële doelen. Overheidscampagnes inclusief. Wanneer je voelt dat je neiging krijgt te geloven wat de werving je vertelt, in feiten of gevoelens, probeer dan op tijd je blik af te wenden en op zoek te gaan naar onafhankelijke informatie of informatie van de andere kant, andere aanbieders of andere opties.

Opvolging

Foto: Masi Oka moet als Hiro Nakamura zijn vader Kaito Nakamura (gespeeld door George Takei) opvolgen in het familiebedrijf en als held in  Heroes (2006–2010)

Wat of ik dacht van opvolgmelk, werd me in een Facebook privé berichtje gevraagd. En of ik daar ook een artikel over wist. Mijn antwoord was kort: opvolgmelk is onzin en ik weet even zo gauw geen artikel erover. Voornamelijk wist ik geen artikel* omdat het non-issue is, ofwel men praat de reclamepraatjes van de fabrikanten na ofwel men vindt het te zot om woorden aan vuil te maken. Napraten van verkooppraatjes kom je breeduit tegen. Ook in de zorg. Ook door mensen die beter zouden moeten weten. Zorgverleners die doodleuk, zonder een spier te verrekken of in luid en draconische lachen uit te barsten, met droge ogen verklaren dat het kindje na een half jaar uitsluitend borstvoeding nu opvolgmelk nodig heeft bij de boterham. Borstvoeding hoeft helemaal niet opgevolgd en vervangen te worden, dat blijft gewoon goed. Dat blijft zelfs nog jaren goed.

De marketing was wel weer heel erg slim. Eerst wordt het idee de wereld in geholpen dat de samenstelling van moedermelk na een half jaar drastisch verandert. Vervolgens dat dus de kunstvoeding ook moet veranderen. Nu is het niet helemaal een leugen van die veranderende samenstelling van moedermelk, maar de hele waarheid is het ook niet. Moedermelk is voortdurend wisselend van samenstelling, maar in voedingswaarde blijft het gedurende de hele borstvoedingsperiode (na de colostrumfase) min of meer gelijk. Het wordt na een jaar of zo wel wat vetter. Maar het wordt nooit minder. Opvolgmelk heeft een veel mindere voedingswaarde dan de gewone kunstvoeding, die al een karig alternatief is voor moedermelk.

Wat er in moedermelk door de maanden en jaren vooral verandert is de soort weerstand die het biedt. Er zitten namelijk precies die antistoffen in die het kind nodig heeft. Bij elke keer dat hij zijn actieradius vergroot (ook als hij ineens de aarde van de potplanten ontdekt of de inhoud van de kattenbak), besmet hij zijn moeder met die ziekteverwekkers als hij drinkt of natte slobberkusjes met haar deelt. In de borst worden dan razendsnel bijpassende antistoffen gemaakt en bij de volgende borstmaaltijd krijgt hij die al weer binnen. Daar kan geen opvolgmelk tegenop natuurlijk. Met of zonder belerende crèche leidster met haar mooie ‘’tot-drie-jaar’’ diagram. En bij het afbouwen van de melkproductie als het kindje naar stoppen toe gaat, wordt de melk geconcentreerder, met nog meer antistoffen. Nog even een laatste boost met de laatste borst, een boostborst als het ware.

Opvolgmelk, en daarna peutermelk of groeimelk, zijn volkomen onnodige, verzonnen producten. In feite zijn het enkel middelen die het mogelijk maken voor fabrikanten om reclame voor hun zuigelingenvoeding te kunnen maken. Het zijn directe gevolgen van het verbod op reclame voor zuigelingenvoeding tot 6 maanden. Volgens de WHO** en de First Steps Nutrition Trust*** zijn ze onnodig, onwenselijk en niet goed voor de gezondheid van kinderen. Het is erg jammer dat veel zorgverleners dit niet inzien en vrolijk de adviezen over opvolgmelk opvolgen die ze door de fabrikanten ervan ingefluisterd krijgen.

Zolang melk nog het hoofdbestanddeel is van het menu van een kind (tot de eerste verjaardag ongeveer) heeft het kind borstvoeding nodig en bij gebrek daaraan gewone kunstvoeding nummer 1. Als melk niet meer het hoofdvoedsel is maar bijvoeding wordt, dan is het nog steeds borstvoeding en bij gebrek daaraan volle koe- of geitenmelk. Kinderen die borstvoeding krijgen hebben geen andere melk nodig. Kinderen die geen borstvoeding krijgen hebben een volledige zuigelingenvoeding nodig of volle koe- of geitenmelk. Geen enkel kind heeft opvolgmelk, peutermelk of groeimelk nodig.

*) Ik bleef er toch mee bezig, met dit onderwerp en vond een paar artikelen, zoals de twee hieronder

**) WHO: Information concerning the use and marketing of follow-up formula. 17-07-2013
‘’The Organization further maintains that as well as being unnecessary, follow -up formula is unsuitable when used as a breast-m ilk replacement from six months of age onwards. Current formulations lead to higher protein intake and lower intake of essential fatty acids, iron, zinc and B vitamins than those recommended by WHO for adequate growth and development of infants and young children.’’
‘’In summary, WHO recommends exclusive breastfeeding for the first six months of an infant's life. Thereafter, local, nutritious foods should introduced, while breastfeeding continues for up to two years or beyond. Follow-up formula is therefore unnecessary. In addition, follow-up formula is not a suitable substitute for breast milk, due to its content.’’   
***) The First Steps Nutrition Trust: Fortified milks for children: A worldwide review of fortified milks marketed for children over 1 year. (2013)
"Fortified milks are frequently high in sugar and are likely to contribute to higher energy intakes, which may contribute to chronic disease, and the voluntary fortification of foods and drinks needs to be questioned as there is increasing evidence that giving additional nutrients to those who do not need them may have adverse consequences.
"Fortified milks for older children are being irresponsibly marketed to vulnerable population groups worldwide, and stricter and clearer guidance is needed for International, national and local health departments to ensure that recommendations and regulations can be tightened."

Nostalgie

Foto: Vandaag jarig: Lucille Ball (1911–1989), een echte trip down Memory Lane voor mij.

Zij en haar shows waren mijn eerste beeld van Amerika en Amerikanen. Is het vreemd dat ik altijd nog een beeld van overdrevenheid heb als ik aan de USA en haar inwoners denk? Maar het is wel zoete nostalgie naar tijden waarin de wereld duidelijk ingedeeld leek. Goed was goed, slecht was slecht en normaal en abnormaal waren duidelijk onderscheiden: wij waren normaal en de rest niet. Oorzaak en gevolg lagen onwrikbaar vast. Maar zo bleek het in het echte leven toch niet te zijn. Ook rond borstvoeding werden dingen lang voor onmiskenbare waarheden aangezien, die dat laten niet bleken. Van borstvoeding krijgen vrouwen geen hangborsten, osteoporose of oververmoeidheidssyndromen, borstontsteking is geen reden om te stoppen met borstvoeding en reclame blijft de poten onder gezonde voedingskeuzes uitzagen.

Kunstreclame
Zwangeren en moeders van zuigelingen zijn dé doelgroepen voor reclame voor kunstmatig vervangingen voor borstvoeding, ofwel kunstvoeding. Hoewel in Nederland, in navolging van de Internationale Code van de WHO, reclame voor kunstvoeding voor de 1e 6 maanden verboden is, is er volop reclame voor de nummers 2 en 3, die min of meer gelijk zijn aan de nummer 1, zowel in verpakking als claims. Kunstvoeding fabrikanten claimen in hun reclame en op de verpakkingen allerlei gezondheidsvoordelen voor kinderen die hun product gevoerd krijgen. Gezondheidsclaims voor voedsel zijn verboden en ze kunnen ertoe leiden dat ouders op basis van onjuiste informatie hun keuze voor zuigelingenvoeding bepalen. Dat kunstvoeding voor zuigelingen eerder risicovol dan voordelig is voor de gezondheid zou betere informatie voor ouders zijn, die zij via zorgverleners zouden moeten verkrijgen. Veel zorgverleners zijn daarvan zelf echter nog niet ten volle overtuigd. Ten dele kan dit komen doordat in zuigelingenvoeding onderzoek er vaak van wordt uitgegaan dat kunstvoeding de norm is, in plaats van dat in de titels van de rapporten en in de onderzoeksvragen wordt gesproken over de risico’s van ‘’geen borstvoeding’’. 30 november 2010

 en

Borstontsteking
Borstontsteking is een al dan niet geïnfecteerde ontsteking in de lacterende borst. Het gaat gepaard met pijn, rode verkleuring plaatselijke temperatuurverhoging en verhoogde lichaamstemperatuur. Buiten een ziekenhuisomgeving is de oorzaak meestal niet bacterieel van aard, maar volgt de ontsteking op een ophoping van melk. De oorzaken voor deze ophoping kunnen zijn een afknelling (kleding, schoudertas, autogordel, …) of een niet legen van de borst (voeding overslaan, voeding uitstellen, restricties voedingsduur, slechte drinktechniek, …) Het ABM Protocol Mastitis volgt de klassieke aanwijzingen voor behandeling: in de eerst plaats grondig lediging van de borsten, rust, goede voeding en voldoende vocht, en warmte om de melk te laten stromen. Na het legen van de borst kan kou worden gebruikt als pijnstilling. Medicinale ondersteuning kan worden geboden in de vorm van pijnstillers en ontstekingsremmers. Antibiotica zijn pas aangewezen als er duidelijke klinische aanwijzingen voor infectie zijn of als traditionele behandeling niet binnen 24 uur tot verbetering leidt. Voor verstopping die zich niet met deze maatregelen laten lossen kunnen dompelbaden in Zeezout, medicinaal badzout of magnesiumzout helpen. Kompressen van kwark of groene leem worden in de natuurgeneeskunde met succes gebruikt in de behandeling van ontstekingen. 29 november 2010

en

Borstvoeding en diabetes
Zowel het beginnen als het doorgaan met borstvoeding lijken minder bij moeders met diabetes. Toch is voor zowel moeder als kind borstvoeding belangrijk bij de preventie en behandeling van diabetes. Diabetes type 1 is een chronische ziekte met een subklinisch voorstadium waarin zich β-cel auto-immuniteit ontwikkelt. Dit gebeurt volgens onderzoek al in het eerste levensjaar en de voeding van de zuigeling heeft daarop invloed. Voeding met complexe eiwitten zijn een risico verhogende factor, moedermelk een beschermende. Moeders met typ 2 diabetes zouden elk kind minimaal 1 maand exclusief borstvoeding moeten geven. Dit heeft volgens Schwarz et al een beschermend effect tegen de vaak voorkomende verslechtering van het suikermetabolisme in vrouwen in de weken na een bevalling. Uit onderzoek van Sorkio c.s. blijkt dat niet de diabetes zorgt voor minder beginnen en doorgaan met borstvoeding, maar de vaak optredende complicaties bij vrouwen met diabetes, zoals een hogere incidentie van vroeggeboorte en keizersnede en een statistisch lagere leeftijd en scholing van deze moeders. Optimalisatie van de zorg voor borstvoeding is voor moeders met diabetes van groot belang. 28 november 2010

en

Borstvoeding en MS
Borstvoeding is goed voor baby’s, maar ook voor moeders. Moeders doen ook zichzelf een plezier door borstvoeding te geven en dat geldt ook voor vrouwen met een chronische ziekte zoals MS. Multiple Sclerose is een ondermijnende ziekt die reageert op allerlei veranderingen in het lichaam. Menstruatie en vitamine D spiegels worden geacht verslechtering te brengen. Langer-Gould et al (2009;2010) onderzochten (in verschillende studies) de samenhangen tussen MS en borstvoeding en vitamine D en ook tussen MS en borstvoeding exclusiviteit. Zij vonden een hoge waarschijnlijkheid dat exclusief borst voeden en het daarbij horende langer uitblijven van de menstruatie het risico van terugval verlaagt. In een andere studie zagen zij dat, hoewel in zwangere en zogende vrouwen met MS de vitamine D spiegels laag zijn, dit niet leidde tot meer terugval. Eerder al hadden Haas & Hommes (2007) ontdekt dat borstvoeding geven een gunstige invloed heeft op de behandeling van postpartum MS patiënten met een intraveneuze immunoglobuline behandeling gedurende de 1e 6 maanden na de bevalling. 26 november 2010

Stang J, Hoss K, Story M: Health Statements Made in Infant Formula Advertisements in Pregnancy and Early Parenting Magazines: A Content Analysis. ICAN 2010, 2:16-25.
Smith J, Dunstone M, Elliott-Rudder M: Health Professional Knowledge of Breastfeeding: Are the Health Risks of Infant Formula Feeding Accurately Conveyed by the Titles and Abstracts of Journal Articles? J Hum Lact August 2009 25: 350-358
The Academy of Breastfeeding Medicine Protocol Committee: ABM Clinical Protocol #4: Mastitis. BREASTFEEDING MEDICINE 2008, 3(3).
van Veldhuizen-Staas: Hulpmiddelen en technieken bij verstopte melkkanalen en borstontsteking. http://eurolac.net/index.php?p=132
Sorkio S, Cuthbertson D, Bärlund S, Reunanen A, Nucci AM, Berseth CL, Koski K, Ormisson A, Savilahti E, Uusitalo U, Ludvigsson J, Becker DJ, Dupré J, Krischer JP, Knip M, Åkerblom HK, Virtanen SM (2010): Breastfeeding patterns of mothers with type 1 diabetes: results from an infant feeding trial. Diabetes/Metabolism Research and Reviews, 26:206–211.
Knip M, Virtanen SM, Åkerblom HK: Infant feeding and the risk of type 1 diabetes Am J Clin Nutr 2010 91:1506S-1513S.
Schwarz EB, Brown JS, Creasman JM, Stuebe A, McClure CK, Van Den Eeden SK, Thom D: Lactation and Maternal Risk of Type 2 Diabetes: A Population-based Study. The American journal of medicine 2010, 123(9):863.e1-863.e6.
Haas J, Hommes OR: A dose comparison study of IVIG in postpartum relapsing-remitting multiple sclerosis.  Multiple Sclerosis 2007; 13: 900-908.
Langer-Gould A, Huang SM, Gupta R; Leimpeter AD, Greenwood E; Albers KB, Van Den Eeden SP, Nelson LM: Exclusive Breastfeeding and the Risk of Postpartum Relapses in Women With Multiple Sclerosis. Arch Neurol. 2009;66(8):958-963.
Langer-Gould A, Huang S, Van Den Eeden SK, Gupta R, Leimpeter AD, Albers KB, Horst R, Hollis B, Steinman L, Nelson LM: Vitamin D, Pregnancy, Breastfeeding, and Postpartum Multiple Sclerosis Relapses.  Arch Neurol. Published online November 8, 2010.

Van alles wat

Foto: Vandaag jarig: Helen Mirren, gaf gezicht aan koninginnen en rechercheurs, speelde TV detective series en Shakespeare vertolkingen, science fiction en suspense, noem het maar en ze speelde het. Van alles wat en dan nog wat.

De herhaalde stukjes van vandaag zijn ook zo van alles wat: kinderopvang, slapen en eten, moeders onder elkaar.

Reclame voor kunstvoeding misleidend
Zwanger vrouwen en jonge moeders zijn het doelpubliek voor de fabrikanten van kunstmatige zuigelingenvoeding (''kunstvoeding'') en de reclame die deze fabrikanten maken is dus te vinden op plaatsen waar zwangeren en jonge moeders komen en wat ze zien en lezen. (In Nederland is directe reclame voor kunstvoeding voor kinderen tot 6 maanden verboden, maar met de reclame voor nr 2 voeding gericht op zwangeren en pasbevallen moeders wordt hetzelfde effect bereikt.) Stang et al onderzochten wat die advertenties zoal gebruiken om hun product aan de man (cq vrouw) te brengen. Vaak bleken dit gezondheidsclaims te zijn: dit of dat merk kunstvoeding zorgt voor een betere ontwikkeling van ogen of hersenen, geeft minder darmproblemen of minder allergie. Een overvloed van andere onderzoeken heeft echter inmiddels allang aangetoond dat deze claims onterecht zijn: kunstvoeding scoort op all punten van groei, gezondheid en omwikkeling lager dan borstvoeding. De verschillende merken kunstvoeding verschillen maar minimaal.
En ander verontrustende ontwikkeling is het toenemende aanbod van borstvoeding informatie lijnen door kunstvoeding fabrikanten. Dit is een zeer gevaarlijke vorm van marketing omdat het het publiek en feel-good gevoel geeft: de fabrikant zelf lijkt immers te zeggen dat er iets is dat beter is dan zijn eigen product.
6 september 2010

en

Moeder-tot-moeder hulp werkt
Peer-counseling, het begeleiden van mensen door mensen uit hun eigen sociale groep, blijkt een zeer effectieve manier van borstvoedingbegeleiding te zijn. Chapman et al analyseerden de onderzoeken uit 26 verschillende wetenschappelijke vaktijdschriften over dit onderwerp. Dat leverde een overweldigende hoeveelheid bewijs dat peercounseling (moeder-tot-moeder begeleiding, zoals dat in Nederland wordt geboden door Borstvoedingorganisatie LLL en door Vereniging Borstvoeding Natuurlijk) leidt tot meer en meer exclusief en langer borstvoeding. Ook werd gevonden dat er een daling was het vóórkomen van diarree bij zuigingen en van langer uitblijvende vruchtbaarheid. De onderzoekers bevelen daarom aan om deze organisaties op te nemen in nationale borstvoeding promotie campagnes en gezondheidsprogramma's voor moeders en kinderen.
7 september 2010

en

Nachtelijk eten en slapen
Onderbroken slaap en het niet afmaken van volledige slaapcycli kan leiden tot verminderd functioneren overdag. Ouders van jonge kinderen kunnen dit soort verstoorde slaap ervaren omdat de slaappatronen en nachtelijke behoeftes van hun kinderen niet binnen het volwassen slaappatroon passen. Voor moeders komt deze slaapverstoring bovenop de veranderd slaap die zij al in de zwangerschap ervaarden. (Kohn et al, 2008). Onderzoek van Montgomery-Downs et al wees uit dat het niet zozeer de kortere slaaptijd is (in feite slapen jonge ouders net zo veel of meer dan andere volwassenen) maar de fragmentarische aard van de slaap. Doan et al hadden echter al eerder aangetoond dat moeders die borstvoeding geven gemiddeld 45 minuten langer slapen dan ouders die kunstvoeding geven. Moeders die hun kind in de nacht dicht bij zich houden (direct naast of in hun eigen bed) en borstvoeding geven, slapen het best van alle moeders
8 september 2010

en 

Borstvoedingkansen en kinderopvang

De Millennium Cohort Study Child Health is een langlopend onderzoek In Engeland met veel deelnemers met veel deelonderzoeken. Een van die deelonderzoeken onder leiding van Pearce keek of er een verband is tussen incidentie en duur van borstvoeding en de manier van kinderopvang. Vergeleken werden de manieren van kinderopvang die startten voor het kind 4 maanden was en minimaal 10 uur per week besloeg en kinderen die niet of minder dan 10 uur per week naar een vorm van opvang gingen (door ouders alleen verzorgd-groep). Opvang kon informeel zijn (grootouders, vrienden, andere bekenden, familie) of formeel (kinderdagverblijf, crèche, etc.). Daarnaast werd onderscheid gemaakt naar sociaal economische situatie (SES). In alle sociale groepen was verminderd borstvoeding gerelateerd aan informele kinderopvang, zowel parttime als fulltime. Bij formele kinderopvang werd verminderd borstvoeding vooral gezien in minder bevoorrechte milieus (lage SES). In alle groepen en alle vormen van kinderopvang waren de borstvoedingcijfers lager dan wanneer kinderen alleen door de ouders werden verzorgd of als opvang minder dan 10 uur per week was.
9 september 2010

Pearce, A, LI L, Abbas J, Ferguson B, Ferguson, Graham H, C Law (the Millennium Cohort Study Child Health Group): Childcare use and inequalities in breastfeeding: findings from the UK Millennium Cohort Study. Arch Dis Child doi:10.1136/adc.2009.177337
Kohn, M., & Murray, B. (2008). Sleep and Quality of Life in Pregnancy. In J. Verster, S. Pandi-Perumal, & D. Streiner, Sleep and Quality of Life in Clinical Medicine (pp. 497-504). Humana Press.
Montgomery-Downs, H., Insana, S., Clegg-Kraynok, M., & Mancini, L. (2010). Normative longitudinal maternal sleep: the first 4 postpartum months. American Journal of Obstetrics and Gynecology , in press.
Doan, T., Gardiner, A., Gay, C., & Lee, K. (2007). Breast-feeding Increases Sleep Duration of New Parents. Journal of Perinatal & Neonatal Nursing , 21(3):200-206.
Chapman DJ,  Morel K, Anderson AK, Damio G,  Pérez-Escamilla R: Review: Breastfeeding Peer Counseling: From Efficacy Through Scale-Up. J Hum Lact  August 2010   vol. 26  no. 3  314-326
Stang J, Hoss K, Story M: Health Statements Made in Infant Formula Advertisements in Pregnancy and Early Parenting Magazines. ICAN: Infant, Child, & Adolescent Nutrition  February 2010   vol. 2  no. 1  16-25
http://tumblingboobs.tumblr.com/post/1065910428/its-not-just-parenting-websites-promoting-similacs
http://dou-la-la.blogspot.com/2010/09/breast-is-best-sponsored-by-simfamil.html

Vertellen

Foto: In Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles (1994) vertellen Brad Pitt als Louis de Pointe du Lac en Tom Cruise als Lestat de Lioncourt elk hun kant van het verhaal.

‘’Waarom kunnen we niet de waarheid vertellen over klimaatverandering?’’. Dit is de titel boven een artikel over waarom bepaalde onaangename waarheden niet of moeilijk verteld kunnen worden, niet aankomen of niet worden geloofd. De auteur (Sauven, 2013) vergelijkt in zijn artikel de machinaties van de veroorzakers van een flink deel van die opwarming van de aarde met die van de tabaksproducenten in de decennia dat roken nog niet algemeen als schadelijk werd gezien. Eén van de eerste bekende klokkenluiders, Jeffrey Wigand, was een hoge baas uit de tabaksindustrie die bekend maakte hoe die industrie er met leugens en bedrog voor zorgde dat er een rookgordijn werd opgetrokken en mensen werden verleid te denken dat roken prettig en onschadelijk is. Een van Wigands bewijsstukken was een intern memo van een fabrikant: ‘’Twijfel is ons product, want dat is de beste manier om het op te nemen tegen het ‘blok van feiten’ dat in de hersenen van het grote publiek bestaat. Het is ook een manier om een controverse te vestigen.’’ U begrijpt dat dit een instant trigger was voor mij om over verder te denken in mijn eigen vakgebied.

Want ook mijn vakgebied heeft te maken met dit soort machinaties van de Grootindustrie. Bigpharma, Bigfood en Bigbucks in het algemeen hebben er alle belang bij dat mensen twijfelen over de juistheid van keuzes die hen niet aanzetten tot het uitgeven en blijvend uitgeven van geld aan dingen die ze niet nodig hebben, die slecht voor hen zijn en die uiteindelijk slecht zijn voor iedereen en de hele wereld. Dat geldt voor tabak, dat geldt voor producten die er uiteindelijk voor zorgen dat de aarde opwarmt en dat geldt voor voeding voor zuigelingen. U vindt wellicht dat ik wat hoog grijp om babyvoeding direct naast tabak en milieuvervuiling te zetten. Toch doe ik dat en zonder enige aarzeling. Ik durf stellen dat het op grote schaal onthouden van borstvoeding aan kinderen uiteindelijk net zulke desastreuze gevolgen zal hebben als breed gebruik van tabak en dat het bijdraagt aan de opwarming van de aarde.

En de industrie die de vervangingsmiddelen voor borstvoeding maakt gebruikt exact dezelfde strategieën als de industrieën in het artikel van Sauven. Twijfel en controverse. Twijfel aan het nut van borstvoeding, aan zichzelf (kan ik wel borstvoeding geven, ben ik wel een goede moeder, is mijn melk wel goed genoeg, genoeg?). Controverse onder de professionals die ouders juist zouden moeten steunen in het maken en uitvoeren van gezonde keuzes. Twijfel en controverse die aanzetten tot het idee dat de evidentie van de biologische blauwdruk moet worden bewezen. Controverse tussen publiek, politiek en stokpaardrijders over wat nu precies goede keuzes zijn voor individuen en voor de maatschappij. De lobby van de industrie staat langs de lijn en moedigt de kemphanen aan, zoals omstanders rondom een handgemeen dat kunnen doen: ‘’véchten, véchten, véchten!’’

Zoals de tabaksindustrie decennialang de dodelijkheid van roken en van meeroken bestreed, tabaksartikelen ‘’verrijkte’’ met toevoegingen die de verslavingseffecten doen toenemen, terwijl ze luidkeels voor parlementaire onderzoekscommissies bleven volhouden dat roken niet verslavend is; zoals de vervuilende industrieën de overheden influisteren dat ze wel heel erg goed zijn in de bestrijding van de werkloosheid en het bevorderen van de economie en het keren van het cisis-tij; zo fluistert de zuigelingenvoedingindustrie overheden in dat flesvoedende moeders beter zijn voor de economie, dat het maken en verkopen van kunstvoeding het beste middel is om van de melkplassen af te komen en de economie te bevorderen en ontkennen ze dat borstvoeding werkelijk zoveel beter is dan hun uiterst wetenschappelijk bedachte en gefabriceerde product. Tegelijkertijd, net als eerder de tabaksindustrie deed, worden artsen op alle mogelijke fronten geattaqueerd om over te komen naar het kamp van de kunstvoeders, er op zijn minst niet onvriendelijk tegenover te staan en vervolgens hun patiënten gerust te stellen dat zij heus een prima moeder zijn als zij geen borstvoeding geven. De hen door de kunstvoedingsindustrie ingefluisterde theorieën over borstvoedingbeleid zorgen er ondertussen voor dat moeders het idee krijgen dat borstvoeding voor hen niet gaat werken.

Uiteindelijk hebben we met zijn allen het tij kunnen keren wat betreft roken. Er wordt nog wel gerookt, maar iedereen, inclusief de rokers, weten nu in elk geval wel, dat dat toch de minder gezonde optie is. De milieuvervuiling en opwarming van de aarde blijven vooralsnog heikele onderwerpen, maar er is een groeiende tendens naar meer nadenken mensen dan mensen die zich in slaap laten sussen door de verhaaltjes. Datzelfde zie je aarzelend gebeuren bij de voeding en verzorging van de jongste leden van onze samenleving. We zitten nu nog in dezelfde hoek als de milieubeschermers, maar dat kan veranderen als we lang genoeg doorgaan met het vertellen van ons verhaal als tegenwicht voor het industrie verhaal.

John Sauven: Why can’t we tell the truth about climate change? Index on Censorship June 2013 42: 55-58, doi:10.1177/0306422013494282

Met dank aan @IvanWolffers voor zijn Tweet en mij ermee inspireerde tot het vertellen van dit verhaal: Klimaatveranderingontkenners gebruiken de smerige truckjes die geleerd zijn gedurende de roken-longkankerontkenning. ioc.sagepub.com/content/42/2/55

Versies

Foto: Doctor Who in al zijn versies. vlnr: William Hartnell, Patrick Troughton, Jon Pertwee, Tom Baker, Peter Davison, Colin Baker, Sylvester McCoy,  Paul McGann, Chris Eccleston, David Tennant,  Matt Smith. Nog niet op deze compilatie te zien: John Hurt, de volgende versie van de Doctor.

De kruitdampen van de IQ studies zin nog niet verdwenen of het nieuwe doel dient zich aan. De EU heeft eindelijk een paar punten van de WHO Code resoluties en aanvullingen opgenomen in de EU wetgeving en is van plan zich te gaan buigen over de zin en onzin van speciale opvolgmelken. Het gejammer en gejeremieer zijn niet van de lucht. Overwinning van de borstvoedingsmaffia! Sufferds! Betutteling! Laat ze belangrijker dingen gaan doen! En natuurlijk ook die eeuwige ‘Ja, maar niet alle moeders kunnen of willen borstvoeding geven.’! Het is gewoon een andere versie van hetzelfde verhaal. Er wordt op een rode knop geduwd en zonder maar te kijken waar het eigenlijk precies over gaat, springt men te paard en valt aan. Terwijl ook de nieuwe EU wetgeving niets meer is dan een nieuwe versie van een oud verhaal. Het beschermen van kwetsbare consumenten (baby’s, peuters, ouderen en zieken) tegen de grijp- en graaizucht van de grootindustrie. Niets meer en niets minder. Wat de WHO betreft: daar is het gewoon nog steeds de eerste versie.

De WHO code heeft, net als dr Who, elke paar jaar een update en een iets bijgewerkte versie. Maar de basis, het uitgangspunt, het idee, blijft bij beide steeds hetzelfde. Het oorspronkelijke doel van de WHO code was gewoon het beschermen van de gezondheid van kinderen wereldwijd door het bevorderen van gezonde voeding, te beginnen met borstvoeding. Bevorderen, ondersteuning, beschermen en promoten van borstvoeding. Niet het verplicht stellen ervan en niet het verbieden van alternatieven. Alleen het verbieden van reclame voor de alternatieven. Het is niet een ‘borstvoedingsfatwa’ bedoeld om ‘tepelknagen’ te promoten zoals Pawned het zo walgelijk formuleert. (Wat is dat Powned toch een misselijkmakend gefrustreerd puberaal jongetjes clubje, eigenlijk.) Het is niet bedoeld om oorlog te voeren of te betuttelen of ouders het recht op eigen keuze te ontnemen. Het gaat simpelweg om het beschermen van de kwetsbaren. Dat is een van de kenmerken van beschaving: de bescherming van de meest kwetsbaren in die samenleving.

Wat ik veel interessanter vind in de berichtgeving vanuit de EU (want die etikettering van zuigelingenvoeding is maar een klein deel van de dingen die gisteren werden geregeld) is de belofte dat er eens  kritisch gekeken gaat worden naar al die andere versies van moedermelksubstituten. De voedingen voor speciale omstandigheden (voor hongerige baby’s, welterusten voedingen, spugertjes-eten, …) en vooral de opvolgmelken, de nummers twee en drie kunstvoedingen. Die voedingen zijn een slap aftreksel van de nummers één, onder het voorwendsel dat moedermelk na een jaar ook verandert. Moedermelk verandert inderdaad, tijdens een voeding, tijdens een dag en in de loop van de maanden en jaren dat er melk wordt geproduceerd. Dit is afhankelijk van de leeftijd van het kind, de manier van drinken van het kind en de specifieke leefomstandigheden van het kind. Van het kind. Dus. Voortdurend, vanaf het moment dat hij wordt geboren. En er gaat zelden iets uit, maar sommige dingen worden meer. Vet bijvoorbeeld, en afweerstoffen.

Die melken nummer twee en drie zijn pure marketing strategieën, die hoegenaamd niets te maken hebben met de noodzaak voor verandering van samenstelling van het oorspronkelijke product, en al helemaal niet met de bevordering van de gezondheid van kinderen. Vrijwel direct na de introductie van de WHO code voor de marketing van voeding voor kinderen tot een half jaar, kwam de eerste opvolgmelk op de markt. Hiervoor mocht wel reclame worden gemaakt en de regels voor samenstelling waren wat soepeler. Er hoefden minder van de dure extra ingrediënten in. Door middel van unieke en uitermate succesvolle reclamecampagnes kregen de fabrikanten de zorgverleners rondom moeder en kind zover dat zij werkelijk geloofden dat het een wetenschappelijke waarheid is dat kinderen vanaf zes maanden een fantasieproduct genaamd opvolgmelk nodig hebben. Semi wetenschappelijke informatie en veel, heel veel cadeautjes in allerlei vormen doen dat.

Feit is, dat kinderen die kunstvoeding krijgen ook na de zes maanden eerst nog die gewone kunstvoeding nodig hebben, omdat de dan geïntroduceerde vaste voeding nog te weinig opneembaar is. Tegen dat een kind uit dat vaste voedsel voldoende voeding op kan nemen kan kunstvoeding achterwege gelaten worden en vervangen door volle koemelk, in het begin aangelengd met wat water. Economisch gezien is dat natuurlijk helemaal niet interessant. Zo oninteressant zelfs, dat na de uitbreiding van de Code met opvolgmelk, prompt de nummers drie verschenen. Nog verder uitgekleed, nog onzinniger, met nog maniakaler claims. Het erge van de zaak is niet dat die onzin bestaat en dat mensen het gebruiken, maar dat zelfs het gros van de zorgverleners ervan overtuigd is dat ze noodzakelijk zijn, zelfs voor kinderen die eigenlijk borstvoeding krijgen.

Op die manier ondermijnt de reclame voor al deze producten borstvoeding. Daarom is het aan banden leggen van al die reclame geen betutteling en geen fatwa en zeker geen beperking van de heilige keuzevrijheid van de volwassenen, maar bescherming van kwetsbare kinderen.

Ritzen Y: EU moedigt tepelknagen aan. Powned.tv, 11-06-2010

RTLNieuws: Brussel verbiedt foto 'gezonde baby' op babyvoeding, RTLNieuws.nl, 11-06-2013
Officieel persbericht: New rules for baby food, special diet food and low-calorie food, Plenary Session Food safety − 11-06-2013

Vos

Foto: Jacqueline Emerson als Foxface in  The Hunger Games (2012)

De laatste dagen was ik wat tam en braaf in mijn schrijfsels en ik begon me net af te vragen of ik niet nodig weer eens wat steviger van leer moest trekken tegen iets of iemand, toen er een spannend Tweetje voorbij kwam. JGZ Captise tweette een advertentie op hun eigen website door. Een advertorial meer, over een scholing. Heel interessante en belangrijke scholing voor zorgverleners. Over de preventie van overgewicht bij kinderen. Dat die al begint in de babytijd. Ik dacht nog: kijk, in tegenstelling tot de beleidsmakersconferentie in Den Haag over dit thema ziet JGZ wel dat ‘’vroege preventie’’ al vóór de vierde verjaardag begint. Aangekomen op de site waar de link in het bericht naar verwees, sloeg iemand ineens de poten onder mijn stoel vandaan. (Virtuele poten onder virtuele stoel, uiteraard, mijn fysieke stoel staat nog stevig overeind.). De advertentie komt van vriend Friso (ja u weet wel, die van die poedermelk voor baby’tjes onder andere, die, ja) die de scholing organiseert en op meerdere plaatsen in het land aanbiedt. Op mijn geschokte uitroep ‘’Meen je dat serieus? Bijscholing over overgewicht preventie bij zuigelingen aangeboden door Friso? Onvoorstelbaar. Kunstvoeding en flesvoeding zijn grote risicofactoren voor het ontstaan van latere obesitas en diabetes. Friso zoiets laten doen is als de vos inhuren om de kippenren te beveiligen.’ aan het adres van JGZ Captise kreeg ik nog geen reactie.

Als docent voor de scholingen heeft de fabrikant een vooraanstaand wetenschapper aangetrokken. Mevrouw l’Hoir. Ja, die. Die pedagoog die slaaptraining en laten huilen een strak plan vindt voor baby’s. Haar professionele link met voeding en obesitas is niet helemaal duidelijk, ook al doet ze voor TNO daar onderzoek naar. Maar het is wel een naam die toehoorders trekt. Het is ook een naam die er niet voor terugdeinst zich te verbinden aan de industrie. Ethiek is duidelijk niet het expertise gebied van de spreker. Dat, of ze weet zo weinig over het onderwerp zuigelingenvoeding en obesitas dat ze niet ziet wat kunstvoeding voor kwaad doet. Welke van de twee ook –onethisch of onnozel- niet iemand die echt vertrouwen inboezemt als het gaat om de prognoses van het kennisniveau van de zorgverleners die erop af komen.

Zoals ik al zei in mij tweetje ‘’ Friso zoiets laten doen is al de vos inhuren om de kippenren te beveiligen.’’ Nu zijn vossen prachtige dieren en ik wil niets ten nadele van ze horen, maar het zijn roofdieren, en kippen, met name de eieren en de kuikens, zijn hun prooi. Ze zijn ook erg goed in hun vak en weten de kleinste zwakte in de beveiliging feilloos te vinden en er doorheen te breken. Nu kun je ervan uitgaan dat een inbreker de beste beveiliger is, maar het lijkt me toch geen goed plan om de vos het kippenhok te laten bewaken, vooral niet door hem er middenin te zetten. Friso weet heel precies wat zijn doelgroep is en hij weet ook heel erg precies hoe hij die te pakken moet krijgen en wat de risico’s voor de doelgroep zijn als hij ze te pakken krijgt. En net zo min als de vos compassie heeft met zijn prooi, heeft Friso dat met de zijne. ‘’Als de vos de passie preekt, boer let op je kippen’’ is nog steeds een heel waar woord. Als een notoire kindergezondheid-verpatser de obesitas preventie preekt, zorgverlener pas op je cliënten, moeder pas op je kinderen.

Kunstvoeding en voeden per fles zijn majeure risicofactoren voor obesitas, zoals we zagen in ‘’Melkvoeding’’ Het is niet zo dat borstvoeding het obesitas risico verlaagt, borstvoeding-ersatz verhoogt het risico (en dat van allerlei ziektes en aandoeningen). Het doel van een kunstvoedingsfabrikant, die zich verbindt aan gezondheidsprogramma’s, heeft niets te maken met interesse voor de gezondheid en het welzijn van kinderen, maar alles met het vullen en nog meer vullen van de eigen portemonnee. Een wetenschapper die zich laat betalen door een dergelijke belanghebbende bij het afwijken van de gezonde norm is ofwel te onnozel ofwel te onethisch om op het publiek los te laten. Zorgverleners die denken een waardevolle bijscholing te krijgen van een dergelijke organisator en een dergelijke spreker zouden zich nog eens over die vooronderstelling moeten buigen. De organisaties waar accreditatie is aangevraagd gooien die aanvragen liefst zo snel mogelijk in het kampvuur. Tenzij het accreditatie voor marketeers betreft, want marketing-technisch is dit natuurlijk top.

Thuis

Foto: Dr. Jay Gordon, één van die kinderartsen die je zou willen klonen.

‘’Als de baby bij zijn moeder op de borst wordt gelegd, dan is die baby thuis.’’ Deze uitspraak komt van Jennifer Davidson, lactatiekundige in de praktijk van kinderarts Jay Gordon in de video ‘The Milky Way Movie’. Deze korte film laat zien waarom relatief weinig kinderen in de Verenigde Staten borstvoeding krijgen en toont de link tussen afnemende borstvoeding cijfers en toenemende obesitas en diabetes cijfers. De situatie in Nederland en Vlaanderen is natuurlijk niet helemaal gelijk aan die in de VS, maar voor een flink deel is wat deze film laat zien ook bij ons van toepassing. We zijn ons gaan bemoeien met de natuurlijke gang van zaken bij zwangerschap, baring, en de zorg voor en het voeden van baby’s. En dat is het eerste punt waar het fout ging. We vertrouwen niet meer in de lichamen en instincten van vrouwen en baby’s, we denken het met zijn allen altijd beter te kunnen bedenken. Natuurlijk, het is goed dat we in kunnen grijpen als er echt iets fout lijkt te gaan, maar om dan maar op voorhand bij iedere zwangerschap en baring in te gaan grijpen is lichtelijk voorbarig, doet geen goed en is potentieel gevaarlijk.

Een heel belangrijke factor die daar achteraan kwam is de verregaande invloed van de industrie, van de spullenmakers, van de fabrikanten van voedsel-gelijkende substanties. Gordon haalt een uitspraak van Gerber (een grote Amerikaanse kunstvoeding fabrikant) aan: ‘’Baby’s are our business’’. Niet ‘onze zorg’, maar ‘onze business’. Dat waar wij geld aan verdienen. Diezelfde uitspraak kon uit de mond van elke collega van Gerber komen. Het gaat die producenten helemaal niet om de gezondheid en het welzijn van hun kleine klantjes, maar om hun maagaandeel. Er is, zeg maar, x cm² babymaag in het land en elke poedermelkfabrikant wil een zo groot mogelijk deel daarvan vullen met zijn product. Ten koste van die van zijn concurrenten. En de grootste concurrenten zijn niet zijn concullega producenten, maar de moeders met hun zelfgemaakte melk. Want de concullegae zijn ook gewoon eerlijk ingewikkeld bezig met iets te maken en dat voor veel geld te verkopen, maar die moedertjes, die zitten thuis maar wat zelf te knutselen, die ondermijnen de hele business. Eigenlijk net als die luitjes die van hun oogst wat zaaigoed achterhouden voor het volgende zaaiseizoen of die ruilen met van die andere keuterboertjes, in plaats van duur en genetisch gemanipuleerd en gepatenteerd zaad te kopen van de grootindustrieel.

Laten we maar gewoon dicht bij huis blijven en de baby thuis laten zijn op de plaats waar hij hoort: in de buik van zijn moeder voor zijn geboorte en op en aan de borst van moeder na zijn geboorte. Laat die baby maar lekker thuiskomen bij zijn moeder. Moeder en kind zijn volledig voorbereid op de taken die hen wachten. Zo min mogelijk interventie en verstoring geeft de grootste kans op een goed verloop van de hechting en de aanvang van de borstvoeding. Het overgrote deel van de moeders kan in principe, in gunstige omstandigheden en met enkel wat aanmoediging haar kind zelf op de wereld zetten en het overgrote deel van de moeders kan ook, in gunstige omstandigheden en met wat aanmoediging, haar kind zelf voeden. Als we ons er maar eens niet met zijn tegenaan zouden bemoeien.

Soms gaat het moeizamer en dan is het goed dat er ter zake kundige en vaardige mensen in de buurt zijn om te helpen en zo nodig in te grijpen. Soms gaat het echt fout of lukt het niet alleen. Dan is het goed dat we hulpmiddelen en technieken hebben om daar wat aan te doen. En voor de weinigen bij wie het echt niet kan, hebben we vervangingsmiddelen. Gelukkig maar.

Chantal Molnar: The Milky Way Movie: Nursing A Galactic Revolution
Eurolac Flits! met label of zoekterm kunstvoeding, zwangerschap, baring, reclame, substituut. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Melkvoeding

Foto: Schoolmelk in de jaren ’50-’60 van de vorige eeuw. Met een dikke laag room bovenop en een rietje door de aluminium dop gestoken. Toen we nog volop geloofden dat koeienmelk onontbeerlijk is voor mensenkinderen.

Een artikel over de wonderen van borstvoeding en moedermelk, geschreven door een onderzoeker uit de gerenommeerd groep van Hartman in Australië, op een site over melk. Gesponsord door diverse ondernemingen en productschappen uit de wereld van koeienzuivel, waaronder zuivelproductschappen uit Nederland, Australië, Nieuw Zeeland en Californië (USA) en Canada en één van ’s werelds leidende kunstvoedingsfabrikanten. De sponsors worden gepresenteerd met de aanmoedigende woorden: ‘’Onze sponsoren zijn gepassioneerd over melk en grote supporters van de melkwetenschappelijke gemeenschap.’’ Wat moet je daar nu mee. Dat zijn allemaal organisaties en ondernemingen die vooral zeer sterk geïnteresseerd zijn in koeienmelk en de economische aspecten daarvan. Ik krijg de sterke indruk dat de wetenschappers van de internetsite dat verwarren met wetenschappelijke interesse. Ik bedoel maar, waarom zouden koeienmelkmensen mensenmelk interessant vinden anders dan als model om hun geliefde koeienmelk commercieel interessanter te maken?

Toch is het een goed artikel. Echt een goed artikel, geschreven door iemand van wie de artikelen mij niet altijd tot een grote fan maken. Geddes heeft nog al eens de neiging de onderzoeksresultaten toe te schrijven naar een voordelig uitzicht voor de hoofdsponsor van de Australische onderzoeken, de kolvenfabrikant Medela. In dit artikel aait ze de sponsoren niet, integendeel, ze plaats in elk opzicht borstvoeding en moedermelk boven andere melkvoeding voor zuigelingen. Ze erkent zelfs dat drinken aan de borst meer aspecten tot recht laten komen dan enkel gekolfde moedermelk drinken. Ze compileert diverse onderzoeken van anderen tot een overzicht van aspecten die leiden tot een verhoogd risico van obesitas later door het rommelen met het eetlustgevoel van zuigelingen, namelijk kunstvoeding (of andere neit0humane melk) en niet aan de borst drinken. Vooral die laatste conclusie is, voor iemand die voor een flink deel van het inkomen afhankelijk is van een kolvenfabrikant, opmerkelijk te noemen.

Bij de rest van het artikel blijf ik me afvragen waar in het gras van de melkkoeien die adder zich verborgen houdt. Waarom zouden koeienzuivel belanghebbenden een artikel sponsoren dat hun product aan de kant zet als risicovol? Want de conclusies liegen er niet om: 

1. Borstvoeding op verzoek leidt tot succesvolle lactatie en betere eetlust controle.
2. Enkel in moedermelk aanwezige eetlust controlerende factoren zoals leptine, lijken de melkinname te reguleren bij borstgevoede kinderen.
3. De moedermelk eetlust controle factoren hebben waarschijnlijk invloed op fysiologische processen zoals de ontwikkeling van de hypothalamus en het ledigen van de maag.
4. De manier van voeden (rechtstreeks aan de borst of uit een fles) heeft invloed op de eetlust regulerende factoren, in de zin dat flesvoeding (= voeden met een fles, ongeacht de inhoud ervan) aanzet tot grotere melkconsumptie dan voeden aan de borst.

Dat is niet niks. Het is hiermee overduidelijk dat moedermelk uniek is, maar ook dat borstvoeding veel meer is dan een superieure melkvoeding. Het is het proces van het voeden en gevoed worden aan de borst dat de som van het geheel der delen exponentieel doet toenemen. Borstvoeding, dus moedermelk drinken direct aan de bron, in combinatie met het knuffelen en het gehele erbij behorende hormonale en neurologische pakket, is de norm voor het zorgen voor en voeden van het mensenkind. Dat biedt de beste basis voor het optimaal beschikbaar maken van het potentieel van het kind op het gebied van gezondheid, welzijn en ontwikkeling. Elk aspect dat uit dat pakket wordt weggenomen vermindert de kansen op het bereiken van het potentieel. Elk verwijderen van aspecten verhoogt het risico van een minder goede groei, ontwikkeling en gezondheid. Dus wel de melk, maar niet de borst geeft meer risico; niet de borst én niet de melk maakt de risico’s nog groter.

De enige redenen die ik kan bedenken waarom de sponsoren van deze site dit soort onderzoek publiceren op hun site is dat het om te beginnen zorgt voor goodwill en een feel-good boodschap (‘’Kijk ons toch eens goed bezig zijn en geheel belangeloos onze grootste concurrent steunen.’’). De andere is bedrijfsspionage. Want heel goed weten hoe de concurrent tot die fabuleuze resultaten komt is de de manier om je eigen inferieure product een makeover te geven, op te leuken en te upgraden. ’t Gaat hem evengoed niet worden, maar het houdt ze wel bezig.

Hassiotou F, Donna Geddes D:  How Breastfed Babies Control Their Own Appetite, International Milk Genomics Consortium. Opgeroepen 6/1/2013 7:49 PM

Klik op de labels hieronder voor lijsten met meer bijdragen over deze thema's.

Supercalifragilisticexpialidocious

Foto: Julie Andrews als Mary Poppins en Dick Van Dyke als Bert / Mr. Dawes Senior zingen Supercalifragilisticexpialidocious in  Mary Poppins (1964)

Mary Poppins figureerde al eerder in een van mijn verhaaltjes. Het is een inspirerende persoonlijkheid, vooral omdat ze niets echt serieus neemt, behalve kinderen. Een van de meest magnifieke scenes uit de musical is de uitvinding van het woord supercalifragilisticexpialidocious. Wikipedia zegt over dat woord: 

De oorsprong van het Engelse woord wordt als volgt gesteld: super- "boven", cali- "schoonheid", fragilistic- "delicaat", expiali- "fouten inzien", en docious- "leerbaar", waarbij de som van deze woorden gezien kan worden als "De fout inzien van leerbaarheid door delicate schoonheid" ("Atoning for educability through delicate beauty"). Volgens de film van Walt Disney uit 1964 wordt het gedefinieerd als "Wat je zegt wanneer je niet weet wat te zeggen". 

Een heerlijk onzinwoord met als enige doel de conversatie gaande te houden. Het is ook een woord dat prachtig illustreert dat je met grote woorden ook helemaal niets kunt zeggen. Grote en dure woorden worden door de grootindustrie vaak gebruikt om helemaal niets te zeggen en vervolgens hun handel met woekerwinsten verkocht te krijgen. Van der Linde (2013) legt haarfijn uit hoe dat werkt in de geneesmiddelen industrie. Geneesmiddelen die we niet nodig hebben, die ternauwernood doen wat ze beloven, die ondergeschoffelde en mogelijk ernstige bijwerkingen hebben, die met enthousiaste medewerking van medische autoriteitsfiguren aan de man/vrouw worden gebracht. In dit artikel kun je op de meeste plaatsen ‘’geneesmiddelenindustrie’’ vervangen door ‘’kunstvoedingindustrie’’, want die hebben dezelfde streken.

Het supercalifragilisticexpialidocious van de kunstvoedingsindustrie is de mantra dat veel kindjes van een verhongeringsdood worden gered door hun fabelachtige product. Waarbij zijzelf natuurlijk fabelachtig bedoelen in de zin van ongelooflijk goed en ik in de zin van ongelooflijk. Op elk artikel over de risico’s van geen-borstvoeding en over de gevaren van kunstvoeding marketing, komt er op zijn minst één reactie in de trant van ‘’maar als er geen kunstvoeding was geweest, was mijn kindje nu dood geweest.’’ Over het algemeen zal dat een volledig foute inschatting van de situatie zijn, hoewel de moeder het zelf waarschijnlijk oprecht gelooft. Zij gelooft namelijk het quasi-wetenschappelijke geneuzel van de kunstvoeding marketeers. Nog erger: zij is, samen met het grootste deel van het publiek en de zorg, zonder dat ze het zelf in de gaten heeft, en dus zeer succesvol, gebrainwasht door diezelfde marketeers in de afgelopen halve eeuw. Zo zeer gebrainwasht dat collectief wordt aangenomen dat borstvoeding geven moeilijk is, dat de slaagkans een soort van Russische Roulette is; gebrainwasht met ingewikkelde en tegennatuurlijke schema’s en routines voor babyverzorging en het voeden van zuigelingen.

Natuurlijk zijn er vrouwen die echt, absoluut, geen of onvoldoende melk kunnen maken, wat ze ook proberen en hoe hard ze ook hun best doen. Dat is rot, vreselijk rot voor ze. Daar zou je, als het je overkomt, gloeiend-giftig kwaad om worden. Maar kunstvoeding is dan niet de enige optie. Er is ook de mogelijkheid om melk van een andere moeder te vragen voor jouw kindje. De meeste moeders zullen met liefde (letterlijk) voor jou en je kindje kolven en hun melk belangeloos schenken. Voor veel andere moeders geldt (hoe vervelend dat ook is om te horen) dat zij geen goede begeleiding krijgen, verkeerde adviezen krijgen, ineffectieve methodes volgen, waardoor het kan lijken dat zij onvoldoende melk maken of, uiteindelijk, inderdaad te weinig melk maken. Niet omdat ze het niet kunnen, maar omdat het om de een of andere reden belemmerd wordt. Ook voor hen is kunstvoeding niet de enige optie. Zij hebben er zelfs meerdere. De eerste is om door verandering van methodes, technieken en routines de melkproductie op te voeren tot de hoeveelheid die hun kind nodig heeft. Hoewel niet altijd eenvoudig, is dat vaak wel zeer goed haalbaar. Maar ook zij hebben de mogelijkheid om hun kind te voeden met de melk van een andere moeder.

Donormoeders maken duidelijk dat de delicate schoonheid van een moeder met een kind aan de borst wel degelijke educatieve potentie heeft. Het leert dat borstvoeden mogelijk is. Het leert dat moeders altruïstisch zijn en dat zij dat altruïsme verder dan alleen ten bate van hun eigen kind willen uitspreiden. En als een moeder gebruik maakt van donormelk en ze die melk aan haar kind geeft terwijl hij aan haar eigen borst drinkt, dan zal die delicate schoonheid van een moeder met een kind aan de borst ook bij haar worden geopenbaard. Je kan ook borstvoeding geven wanneer de borst weinig of geen melk maakt.

Supercalifragilisticexpialidocious op YouTube
Hans van der Linde: Het pillenbedrog. Trouw.nl, 18/05/13.
Eurolac Flits! met label of zoekterm risico van geen borstvoeding, reclame, industrie, donormelk. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Sponsor

Foto: Edie Falco als afkickende medicijnverslaafde verpleegkundige Jackie Peyton met Jake Cannavale als haar sponsor/buddy Charlie Cruz in  Nurse Jackie (2009– )

Met dank aan collega Marianne Vanderveen voor de inspiratie

De meest gebruikte betekenis van een sponsor is een financieel ondersteuner die daarvoor in ruil publiciteit krijgt. De gesponsorde kan zijn activiteit uitoefenen zonder dat het hem geld kost of te veel kost, mogelijk zelfs geld oplevert, en de sponsor streelt zijn ego en vergroot zijn naamsbekendheid en tegelijk zijn status. De sponsor helpt niet omdat hij zoveel hart heeft voor het goede doel, maar omdat het zijn eigen goede naam ondersteunt en vergroot. Sponsoring is een makkelijke en zeer effectieve vorm van reclame. Sponsoring zegt een beetje: ‘’Kijk eens waar ik achter sta’’, maar zegt vooral: ‘’Kijk eens hoe goed ik ben’’. Er zijn ook andere sponsoren die met hun steun zowel zichzelf als de ander in min of meer gelijke mate steunen. Dit zijn de sponsors die in sommige methoden voor afkicken gebruikt worden. Die sponsor is iemand die in hetzelfde proces zit, maar dan al een stukje verder dan degene die gesponsord wordt. Meer een soort ‘’buddy-systeem’’ dus. Er komt geen geld aan te pas, alleen een er voor elkaar zijn.

Baby’s kunnen uitstekend zonder de eerste soort, maar hebben de tweede soort hard nodig. Niet omdat ze afkickende junkies zijn, maar omdat ze een maatje nodig hebben in het proces wat ze doorlopen, het proces van opgroeien. Ieder mens is ooit een kind geweest en dus is ieder mens in principe geschikt voor de functie van maatje voor een beginnend mensje. Maar een moeder of een vader zijn deel van de reis van het kind en daarom bij uitstek geschikt als maatje. Wat een kind zoekt in zijn sponsor is iemand die hem onvoorwaardelijk accepteert, hem niet beoordeelt op zijn gedrag, maar hem onvoorwaardelijk liefheeft om wie hij is. Een sponsor die hem van haver tot gort en met hart en ziel kent. Een sponsor ook die zich kan inleven in zijn belevingswereld, die hem op waarde schat in baby’s eigen context. Kortom, een sponsor die niet zijn eigen belang vooraan zet, maar dat van de baby.

Die andere sponsoren leggen baby wensen en ideeën in de mond die niet vanuit de baby komen en nog minder zijn belang als uitgangspunt hebben. Die sponsoren hebben vooral hun eigen belang op het oog en zij gebruiken het door hen voorgestelde belang van de baby als instrument om er zelf beter van te worden. Ze hebben slinkse wegen en een fluwelen tong waarmee ze als een Sirene mensen om de tuin kunnen leiden en achter zich aan krijgen. Maar ik heb een fool-proof methode ontwikkeld om er zeker van te zijn of je een goede sponsor voor je hebt, een echt maatje, of iemand die vooral zichzelf wil sponsoren. De Sponsor-meter® :

Zet de paars-met-groene Sponsor-meter® als een bril op en bekijk de sponsor van alle kanten. Als er in al zijn praatjes en plaatjes iets voorkomt dat de baby verwijdert van zijn natuurlijke habitat (dat wil zeggen bij, tegen, op of aan zijn moeder of vader) dan zullen de glazen van de Sponsor-meter® signaalrood oplichten en een waarschuwingssignaal uit de ingebouwde luidsprekers laten horen. De Sponsor-meter® heeft een betrouwbaarheidsgraad van  minimaal 95% voor het identificeren van eigen-gewin-eerst sponsoren en zal echte sponsoren met een even grote zekerheid aanduiden met een zacht zoemend goudgeel aura. Twijfelgevallen krijgen een piepend modderbruin.

Eurolac Flits! met label of zoekterm fabrikanten, reclame, marketing. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Charme

Foto: Prince Charming
Het werd weer eens een van die bekende discussies-zonder-eind. Iemand had op haar eigen Facebook pagina een foto geplaatst van een advertentie voor een drinkontbijtje voor baby’s van vriend Nestlé. Een ontbijtdrankje, waarvan de naam moet suggereren dat het een soort aardbeien-drinkyoghurt is, gemaakt van iets meer dan de helft opvolgmelk, water, minder dan 3% yoghurtpoeder, zetmelen en suikers, een hele procent aardbeipuree, smaakmakers en toegevoegde vitamines en hulpstoffen. Jammie! Het bevat dubbel zoveel eiwitten (en dat is niet positief) als moedermelk en half zoveel vet (en dat is ook niet positief). De energetische waarde is hoger en dat is al helemaal niet positief. Borstvoeding aan de borst is het voorbeeld drinkontbijt en een, op een andere manier en uit andere  bron afkomstige, variant kan maar beter zo veel mogelijk op de standaard lijken. Nog afgezien dat het is gemaakt op basis van niet-menselijke melk, kloppen de verhoudingen voor geen meter en dat is een basis voor een verstoorde ontwikkeling van de groei en het metabolisme. Een volkomen overbodig product. As je je kind geen moedermelk meer geeft na 6 maanden, geef hem dan in elk geval iets wat er zoveel mogelijk op lijkt en niet zo’n fantasieproduct.
Maar daar ging de discussie niet over. Iedereen die reageerde was het erover eens dat dit inderdaad wel te ver ging, dit soort fantasievol, voedsel gelijkend spul. Nee, de aanleiding was mijn uitspraak ''Nestlé maakt kindertjes dood. En de rest van de mensen ook.’’ Men vond dat een harde uitspraak. Dat klopt, dat is het. Het is wel de waarheid, hoe onverkwikkelijk en verontrustend ook. Dat baby’s dood kunnen gaan door keuzes die je als ouders maakt is iets dat niemand graag hoort. Toch wordt dat wel vaker gezegd en vreemd genoeg geaccepteerd ook. De richtlijnen voor veilig slapen noemen ook zeer onomwonden het risico op overlijden wanneer kinderen niet op die strak omschreven manieren te slapen worden gelegd. Toegegeven, het woord dood wordt niet zo direct gebruikt, men gebruikt de termen overlijden en wiegendood. Maar dood is dood, ook als je het een andere naam geeft. De taal die wordt gebezigd bij het aanmanen van het publiek om vooral het volledige door de overheid aangeboden vaccinatie programma te volgen is ook aan de stevige en enigszins bedreigende kant. Weinigen die zich daar druk om maken. Niemand die roept bij de wiegendood- en vaccinatiepromoties dat zij een schuldgevoel opgedrongen krijgen en slechte ouders worden genoemd als zij de aanbevelingen niet volgen. Maar, o wee, ach en wee, wanneer er wordt gezegd dat kunstvoeding geven een ongezonde keuze is.
Velen vinden dat borstvoedingpromotoren liever een charme-offensief moeten voeren. Wij moeten een Prins Charming op een hoog verheven wit paard zijn. Wij moeten mensen charmeren, op de rug kloppen en over de bol aaien. Wij moeten enkel zoete woordjes kwelen, hoeven de waarheid zeker niet zo nadrukkelijk naar voren te schuiven. Die akelige waarheid is meer de niet uitgenodigde fee, die met allerlei nare voorspellingen komt over dood en verderf. Wij moeten die arme, verwarde moedertjes met kusjes en knuffeltjes vertellen hoe geweldig ze zijn en ze met lonkende blikken en veel wimpergeknipper verzekeren dat ze zich heus, werkelijk, absoluut helemaal nergens schuldig over hoeven te voelen.
Nou, weet u, ik ben echt niet van plan om me als een excuustruus te laten misbruiken. Mensen maken in hun hele leven allerlei keuzes en sommige van die keuzes hadden ze beter niet kunnen maken. Dat is niet leuk, ik kan daar persoonlijk over meepraten. Dat geeft je een rotgevoel, een schuldgevoel. Weten dat je iets hebt gedaan dat je beter niet had kunnen doen, of anders, is slecht voor je gevoel van eigenwaarde. Het is ook uitermate onproductief om je te wentelen in dat schuldgevoel. Het verandert niets aan je eigen situatie of die van degenen die mogelijk ook door jouw keuzes zijn beïnvloed, evenmin als een ander de schuld geven dat doet. Of degene, die je erop wijst dat je je hebt vergist, zwartmaken dat doet. Het heeft meer zin je af te vragen waarom je bepaalde keuzes maakte, moest maken of dacht te moeten maken. Je kunt ook proberen na te gaan of er andere opties waren, waarvan je op dat moment afwist en of je daarvoor had kunnen kiezen. En je kunt je afvragen of er schade is berokkend aan iemand door de keuze die je maakte en zo, ja, of je dat kan repareren.
Ik ben geen Prinses Charming. Ik smeer geen stroop (daar komt maar ongedierte op af) en strijk geen pluimen (ik strijk helemaal niets). Wat ik wel doe is zorgen dat goede, eerlijke informatie zo breed mogelijk beschikbaar is, zodat mensen die keuzes moeten maken dat goed geïnformeerd kunnen doen. En als mensen erom vragen wil ik ze ook graag helpen bij het uitvoeren van hun keuzes. Wat ik niet doe is mijn mond houden omdat mijn boodschap mensen mogelijk onaangenaam kan zijn. Want mijn boodschap is helemaal niet bedoeld voor het plezier of het ongemak van volwassen mensen. Mijn boodschap is bedoeld als steun voor kinderen die nog geen stem hebben, wiens keuze niet wordt gevraagd, maar wiens gezondheid en welzijn ons allemaal aangaat. We kunnen als maatschappij misschien de kinderen de mond snoeren, maar mij krijg je zo gauw niet stil. Niet erg charmant misschien, maar daar kan ik wel mee leven.

Onvergetelijk

Foto: Poppy Montgomery als Carrie Wells (midden),  Marilu Henner als Aunt Evie (rechts) en Deanna Dunagan als Alice (moeder van Carrie) in Unforgettable: S1, E9: Golden Bird (11 Mar. 2013)*
De hersenen zijn een ingewikkeld netwerk van gegevensdragers en verwerkers. Geen computer die het daarbij halen kan. Ontelbare verbindingen worden op elk moment razendsnel gelegd met een down- en upload snelheid waar de gemiddelde computer specialist jaloers op kan zijn. Al voor het kind geboren wordt, worden deze systemen aangelegd en ten dele ingevuld in de eerste levensjaren is de opbouw het snelste van het hele leven. Stilstand in de ontwikkeling betekent achteruitgang en dus gaat de ontwikkeling van de hersenen het hele leven verder. Alles wat we in ons hele leven meemaken, doen, denken en leren ligt daar ergens opgeslagen. Dingen die net gebeurden liggen vooraan, dingen van vorige week, vorige maand, vorig jaar schuiven steeds wat verder op en alles wat lang geleden is gebeurd komt in het archief. Wat lang geleden is geleerd, maar nog dagelijks wordt gebruikt blijft voor het grijpen liggen uiteraard. Dat archief is niet voor iedereen toegankelijk. Sommige mensen kunnen op elk gewenst moment elk gewenst stukje informatie uit het archief ophalen*, de meeste mensen moeten daar meer moeite voor doen en sommige dingen zijn niet meer terug te vinden.
Soms zijn ervaringen zo ingrijpend dat ze in een afgesloten doos in de achterste kast van het achterste archief worden opgeborgen, soms wordt dat archiefdeel met alles wat erin zit dichtgemetseld. De manier waarop mensen zich dingen herinneren, of herinneringen ophalen in hun archief is voor iedereen anders. Sommige mensen hebben een goed geordend systeem met een logische index; anderen gooien de hele handel gewoon in een kamer waar nog plaats is en moeten graven en zoeken tot ze terugvinden wat ze zoeken. En soms is het onvindbaar. Soms beginnen mensen met een goed systeem, maar laten ze het versloffen en verstoffen. De index vervaagt en de bewegwijzering verdwijnt uit het zicht, soms komen er zoveel stofnesten dat de herinneringen worden weggedrukt en vergaan. 
De ziekte van Alzheimer is een oorzaak voor dat laatste. Bij Alzheimer is er sprake van zenuwdood en de vorming van neurofibrillaire tangles en beta-amyloïde plaques. Dat betekent zoveel als dat de oorspronkelijke gegevens en de verbindingen ertussen worden afgebroken en vervangen door stofnesten en opgestapelde rommel. Er is iets mis met de eiwitten in de hersenen, die abnormaal worden afgebroken en het afval daarvan vormt de hierboven genoemde stofnesten en opgehoopte rommel. Er zijn ook aanwijzingen dat een diabetes-achtige stoornis een mede-oorzaak kan zijn. Insulineresistentie zou een reden zijn waarom hersencellen geen glucose meer kunnen opnemen. Glucose is de primaire brandstof voor de hersenen.
Maar waarom doen die eiwitten die rare dingen in de hersenen? Voor een deel is Alzheimer erfelijk, maar voor een deel zijn andere factoren verantwoordelijk. De incidentie van Alzheimer is de laatste 20 jaar sterk gestegen. De symptomen zijn bij lager opgeleiden ernstiger dan bij hoger opgeleiden. Dit kan beide wijzen op een toenemende invloed van externe in plaats van erfelijke factoren. Er is nog een boel werk te doen aan het onderzoeken van die factoren. Er zijn al aanwijzingen voor een mogelijk verband met metalen in de voeding, met name aluminium en kwik,  ontstekingsreacties in de hersenen, een tekort aan vitamines, oxidatieve stress en metabole verstoringen. Dit zijn allemaal factoren die wijzen naar voeding als een overkoepelende factor.
Er is vooralsnog geen echt werkend medicijn gevonden dat Alzheimer stopt en omkeert en de patiënt weer gezond maakt, wel medicijnen die de progressie iets remmen en die de symptomen verlichten. Maar daar is nu onze grote vriend en weldoener Nutricia ingesprongen. Zij hebben een yoghurtje ontwikkeld met toegevoegde stoffen die Alzheimer zouden remmen. Het is geen medicijn, maar een ‘’medische dieetvoeding’’. Dat is vooral een heel handige wettelijke zet, want daarmee omzeilen ze de strenge eisen die gelden voor het op de markt brengen van medicijnen en de eisen voor voedingsmiddelen met gezondheidsclaims. Want het is een dieetvoeding die door een arts moet worden voorgeschreven. En je mag daar wel gewoon reclame voor maken. En daar is vriend N erg goed in, daar weten wij van de afdeling zuigelingenvoeding alles van.
Onvergetelijk, die acties van Nutricia en zijn vriendjes in het creëren van een markt voor een te verzinnen product en dan de medisch-wetenschappelijke wereld achter je te krijgen om die reclame uit te voeren. In dat fantasievolle yoghurtje zitten een paar van de ook aan hun zuigelingenvoeding toegevoegde stofjes en een paar andere. In de kunstvoeding voor zuigelingen werkten ze ook al niet. Ook daar is gesjoemeld met onderzoek: alle testbaby’s die er ongewenst op reageerden werden uit het onderzoek gehaald. Het onderzoek naar dit opgepepte yoghurtje (4 euro voor een paar slokken!) werd ook rooskleuriger in de publicaties voorgesteld, omdat vooral de voor de interventie gunstige resultaten werden benadrukt en de negatieve onder geschoffeld. Overigens zijn de verschillende componenten van de nutriëntenmix die dit drankje zo geweldig heten te maken, ook gewoon los in pilvorm te koop bij elke kruidenwinkel, reformwinkel of drogist. Zoals er voor het overgrote deel van de Nutriciadrankjes normale, gezonde en goedkopere alternatieven zijn te vinden. Borstvoeding om mee te beginnen, en vervolgens gewone, gevarieerde voeding die zo dicht mogelijke bij zijn oorspronkelijke staat is. Als we een beetje graven in de achterste gewelven van ons collectieve geheugen, vinden we vast nog wel terug wat dat is.
NRC.nl: Nutricia in de fout met drankje tegen Alzheimer, 8 april 2013. Hierin leggen twee wetenschappers zonder Nutricia salarisstrook uit wat er mis is met de marketing en het onderzoek van dit product.
TROS Radar: Drankje tegen Alzheimer?
Reactie van VUmc Alzheimercentrum op kritiek dieetdrank Souvenaid (TROS Radar en NRC), 8 april 2013
*) Hyperthymesie is een conditie (slechts 20 personen bekend die het hebben) waarbij de persoon een extreem sterk autobiografisch geheugen heeft. De actrice die in bovenstaande afbeelding de tante speelt is een van die 20; de hoofdpersoon in die serie is een fictief karakter met die aandoening. De moeder van de hoofdpersoon heeft Alzheimer.

Dom

Foto: Jim Carrey als Lloyd Christmas en Jeff Daniels als Harry Dunnin in  Dumb & Dumber (1994)
Ik had hem zelf al in mijn inbox gekregen en weggegooid, maar een collega wees me er ook nog eens op. Een tutorial voor professionals over de samenstelling van borstvoeding, door een arts, aangeboden door Nutricia. Toch maar even de teaser kijken dan. Die doet het niet goed, ik heb alleen geluid. Nou, dat volstaat, want de goede dokter gebruikt zijn stem als voor een National Geographic Channel documentaire (hij zegt nog net niet ‘’Isn’t it amááázing’’) en babbelt wat over de samenstelling van ‘’borstvoeding’’. Dat is, aldus de dokter, eigenlijk moedermelk voor mensen. Jóh! Echt! Je meent het. Natuurlijk heeft borstvoeding geen samenstelling, want het is geen product, maar het hele proces van het maken, af- en uitscheiden van moedermelk door de moeder en het drinken aan de borst door het kind. Wat de samenstelling heeft is de moedermelk. Maar ach, dat is nog maar een klein foutje van de dokter en zijn geldschieter. De intro* naar de tutorial bevat meer fouten dan zinnen, hoewel het op het eerste gezicht heel positieve informatie lijkt.
Borstvoeding is niet ’’het beste’’ of ‘’van ideale samenstelling’’, maar gewoon de normvoeding, samengesteld zoals voeding voor menselijke zuigelingen hoort te zijn samengesteld. Aan zwangeren uitleggen dat borstvoeding de normvoeding is heeft niets te maken met schuldgevoel aanpraten. Deze uitspraak bevestigt voor mij wel het gevoel dat dat hele idee van schuldgevoel door de kunstvoedingmakers is gelanceerd. Flesvoeding heeft nauwelijks ontwikkelingen ondergaan in de laatste decennia, kunstvoeding wel wat. Maar lang niet genoeg om te stellen dat de ‘’voedingen van tegenwoordig zo zijn samengesteld dat ze eigenlijk al voor een deel de belangrijke voordelen van borstvoeding imiteren’’. Alleen bij een eerste oogopslag ziet het er als een op moedermelk gelijkende vloeistof uit, daarmee houdt elke vergelijking ongeveer op. En een goede tweede voor moeder’s eigen melk direct uit de borst is het al helemaal niet. Kunstvoeding komt na afgekolfde eigen melk, aan de borst bij een andere moeder of donormelk pas op de vierde plaats in de rij van voorkeursvoedingen. Het staat niet eens op het winnaarspodium, want daar staat alleen menselijke melk.
Maar eigenlijk maakt het helemaal niet uit wat ze daar bij Nutricia allemaal vertellen of laten vertellen over borstvoeding en moedermelk, want hun bedoeling is, uiteindelijk, het verkopen van meer kunstvoeding en dus ervoor zorgen dat minder kinderen borstvoeding krijgen. Want waar moedermelk zit, zit geen kunstvoeding nr. 1, 2 of 3, of  pyjama papje, instant pap of potjesprut. Maagaandeel heet dat in vakjargon.  Zorgverleners moeten dat helemaal niet willen lezen of horen of zien, want zij willen het grootste maagaandeel voor borstvoeding en moedermelk. Kunstvoedingmakers en -verkopers laten vertellen over de wonderbaarlijkheden van borstvoeding is net zoiets als de heren Mercedes & Audi de glorie van het fietsen of wandelen te laten prediken. Zorgverleners die denken dat zij goede, eerlijke en degelijk-wetenschappelijke informatie zullen krijgen van een kunstvoedingfabrikant zijn, exusez le mot, te onnozel voor woorden.
Wie werkelijk goede informatie wil over wat borstvoeding is en hoe het is geëvolueerd tot de huidige samenstelling (en dus waarom namaak na een luttele honderd jaar never-nooit-niet tot een zelfs maar enigszins gelijkend resultaat zou kunnen komen) leest bijvoorbeeld wat R. Martin schreef in Psychology Today (2013). Hij vertelt over de evolutie van het verschijnsel zoogdier en over de gelijke delen bescherming en voeding die zoogdieren hun jongen met hun soorteigen melk geven. En dat het vervangen van borstvoeding door kunstvoeding zich maar richt op de helft van wat borstvoeding biedt (en zelfs dat nog maar met matig resultaat). En waarom het normaal is dat zoogdierjongen na het bereiken van de natuurlijke speenleeftijd over het algemeen geen melk meer kunnen verdragen door het ontbreken van melksuiker verterende enzymen. Nou, ja, eigenlijk al die dingen die ik u hier ook telkens weer probeer uit te leggen.
Reclame werkt. En als directe reclame naar de consument niet mag, dan richten de fabrikanten hun reclame tot de zorgverleners. Dat is nog eens lucratiever ook, want heb je er daar één van, dan heb je een flink deel van haar of zijn cliënten ook. Voor zorgverleners geldt hetzelfde als voor gewone mensen: als je iets voor niks erbij krijgt, koop je meer dan je eigenlijk van plan was, zelfs als je niet van plan was iets te kopen. Maar vergis je niet, je krijgt niks echt voor niets; iemand, ergens, betaalt de prijs. In het geval van kunstvoeding wordt die prijs betaald door de kinderen die als gevolg van de reclame geen of minder borstvoeding krijgen dan eigenlijk voor hen bedoeld was. Voor een redelijk deel omdat zorgverleners denken dat ze goede informatie gratis krijgen van iemand die voordeel heeft bij het tegendeel.
*) ‘’Borstvoeding is het beste wat een moeder haar kind kan geven: het heeft de ideale samenstelling, helpt bij de ontwikkeling van het maag- darmkanaal, beschermt het kind en zorgt voor een bijzondere relatie tussen moeder en kind. Het is belangrijk om dit tijdens de zwangerschap aan moeders uit te leggen, zonder hen een schuldgevoel aan te praten. “Flesvoeding heeft daarnaast de laatste jaren een grote ontwikkeling ondergaan. De voedingen van tegenwoordig zijn zo samengesteld dat ze eigenlijk al voor een deel de belangrijke voordelen van borstvoeding imiteren en zijn daarom ‘second best’” aldus Emeritus hoogleraar en kinderarts dr. Hugo Heymans.’’ Nutricia mailing voor professionals
Martin R: From Origins of Breastfeeding to Lactose Intolerance How We Do It; The evolution and future of human reproduction. Psychology Today, 2013, inclusief referenties

Klik op de labels hieronder voor meer verhaaltjes over deze onderwerpen. Achter de plaatjes links staan er nog meer.