Tijd

Foto: Daniel Radcliffe als Harry Potter  en Emma Watson als Hermione Granger reizen in  Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (2004) door de tijd als het normale verloop ervan tot voor sommigen dodelijke problemen leidt.

Het einde nadert. Nu, ja het einde van het jaar dan toch. Dit jaar heeft geen in verscholen mystieke boekrollen beschreven apocalyptische eigenschappen, het loopt gewoon ten einde. Nog even de feestdagen en de jaarwisseling en dan is het zomaar ineens 2014. Afhankelijk van waar je bent met meer of minder herrie en lichteffecten. En of je er actief aan meedoet of liefst gewoon op tijd met een boek in bed kruipt, het komt en gaat zoals het al miljoenen jaren is gekomen en gegaan, zonder dat we er in de eerste paar miljoen jaar zelfs maar enige vorm van telling op nahielden. Het einde komt vanzelf en tellen hoeft niet zijn de twee thema’s waar ik iets over kwijt wilde in dit schrijfseltje.

‘’Het einde komt vanzelf’’, is een antwoord dat mij vaak op de lippen ligt als moeders vragen hoe je moet stoppen met borstvoeding. Als je vanaf het begin op vraag hebt gevoed, zal het stoppen ook op vraag kunnen volgen. Je kind vraagt steeds minder en op een goed moment realiseer je je dat hij al een paar dagen niet meer vroeg. Dan is het einde dus mooi, stilletjes en helemaal vanzelf gekomen, zonder hoempapa en fanfare, zonder vuurwerk en champagneknallen. Gekomen en gegaan haast zonder dat je het merkte. Zoals sommige andere dingen in de ontwikkeling van het kind ook gewoon gebeuren zonder dat je daar als ouders veel voor hoeft te doen. Een kind gaat lopen als hij daar zelf aan toe is en zijn spieren en motoriek ver genoeg ontwikkeld zijn. Hem op zijn benen zetten en aanmoedigen of in een loopkar zetten zal hem niet sneller of beter leren lopen. En een kind dat je niet aanmoedigt zal ook eens gaan lopen, mits de omgeving uitnodigend genoeg is en hij zich vrij kan bewegen.

Actief de borstvoeding afbouwen wordt gereserveerd voor situaties waarbij ouders zelf op een bepaald moment de borstvoeding willen stopzetten. Vanuit het kind zijn daarvoor geen indicaties, dat wil zeggen, er zijn voor het kind  geen voordelen verbonden aan het actief beëindigen van de borstvoeding voor hij zelf aangeeft daaraan toe te zijn. Er zijn voor het kind ook geen nadelen (lichamelijk, psychisch of emotioneel) verbonden aan het afwachten tot hij zelf stopt met borstdrinken. Er zijn voor een kind wel nadelen verbonden aan het vroegtijdig beëindigen van de borstvoedingsrelatie, dus die stap nemen zou zeer serieus overwogen en afgewogen moeten worden. Wie wint er wat bij en wie verliest er wat bij? en weegt de winst van de een op tegen het verlies van de ander? Het einde laten komen zoals het komt is over het algemeen het simpelst. Het einde nadert op kousenvoeten en voor je het weet is het gepasseerd.

Tellen; sinds we dat kunstje hebben bedacht is er niets meer veilig. Alles moet worden gevangen in cijfers en getallen. Liefst ook nog verwerkt in grafieken en tabellen. Gebruikten we daar de afgelopen eeuwen pen en papier en telramen voor, tegenwoordig hebben we er rekenmachines voor. De computer, die in het Duits nog steeds ‘’Rechner’’ (rekenaar) heet, kan in minuten berekeningen maken waar mensen weken of maanden voor nodig hebben. Dat is heel handig, want nu kunnen we nog meer vangen in cijfers, getallen, tabellen en grafieken. En sinds die computer in miniatuuruitgave (maar met reusachtige rekenkracht) ook in een telefoon of tablet is gestopt, zijn de grenzen naar de steren verschoven. (dat laatste letterlijk met de op 19 december gelanceerde ruimtetelescoop Gaia).

Waar sommige moeders in het verleden de kant die aan de beurt was bijhielden met een speldje of strikje, wordt dat nu genoteerd in een app, inclusief duur en verloop. Ook het slapen, poepen en plassen kunnen er worden bijgehouden. Nu was ik al geen onverdeeld supporter van de speldjes en strikjes, ik promoot liever de ‘’boob-wiggle’’ of de ‘’borstwaag’’: plaats op beide handen een borst, wiebel een beetje en voel welke het liefst als eerste wil worden geleegd). Een app, daar heb ik toch serieus mijn twijfels bij. Ik denk dat dat de aandacht van het kind afleidt en dat ouders meer de app dan het kind in de gaten zullen houden. Een beetje zoals er bij en ziekenhuis bevalling meer naar het CTG apparaat wordt gekeken en geluisterd dan naar de barende vrouw.

Al die gegevens en cijfertjes in zo’n app schilderen een beeld alsof borstvoeding geven en een relatie met je kind opbouwen en onderhouden iets is dat met meetbare grootheden en cijfers te maken heeft. Dat is natuurlijk helemaal niet zo. Borstvoeding heeft te maken met aandacht voor elkaar en liefde. Een relatie heeft te maken met aandacht vore elkaar en liefde. Zit je ook met een stopwatch en je app klaar om het verloop van een date te volgen aan het begin van een amoureuze relatie? De vorige kus was 36 minuten geleden, duurde 46,5 seconden en werd met elkaar over links passerende neuzen uitgevoerd. De volgende is over een minuut of 10 aan de beurt en dan gaan de neuzen over rechts.

Tip

Foto: Paul de Leeuw aan een vriendelijke moederborst
Mensen staan over het algemeen makkelijk klaar met advies aan anderen. Wat je ook doet, er is altijd wel iemand die je gevraagd of ongevraagd haarfijn uit kan leggen wat je moet doen of laten. Met name mensen die net een kind hebben gekregen of kinderen opvoeden staan bloot aan advies van Jan en Alleman. Iedereen weet hoe het moet, zelfs mensen die nooit een kind hadden en er evenmin in werden opgeleid. Gebrek aan feitelijke kennis over of inzicht in de te adviseren materie is over het algemeen geen enkele belemmering; soms lijkt het zelfs een extra aanmoediging. Het summum van advisering en tipgeverij is gericht op moeders die borstvoeding geven. Rijp en groen, opgeleid en leek, ervaringsdeskundig of zo groen als gras, iedereen staat te pas en te onpas klaar met gevraagde en vooral ongevraagde adviezen over hoe om te gaan met baby’s en borsten. Jan Publiek en zijn vriendjes lopen elkaar voor de voeten om hun afschuw over Paul de Leeuw uit te spreken,  die slechts zijn nieuwsgierigheid bevredigd kreeg aan de borst van een vriendelijke moeder. Niemand lijkt enige afschuw te voelen voor de lawine van tips en trucs die andere borstvoedende moeders over zich uit gestort krijgen.

Ik deed een kort oproepje op Twitter en Facebook waarin ik moeders vroeg met mij te delen wat zij als beste advies of tip hadden gekregen bij borstvoeding en wat als slechtste. De respons was overweldigend. Binnen een paar uur zat daar voor dagen stof voor blogjes mij aan te staren. Het aantal slechte adviezen overtrof het aantal waardevolle. Met stip bovenaan in de categorie goede tips en adviezen staat het verlaten van de klok en voeden op verzoek; de tegenhanger, alle variaties van voeden volgens schema’s voor tijd en duur, staat nummer 1 op de negatieve lijst, nek aan nek met de adviezen om vooral bij-/kunstvoeding te geven. De positieve lijst werd daarnaast voor een goed deel gevuld met adviezen om vooral dicht bij de baby te blijven en te vertrouwen op eigen kunnen en dat van de baby. De negatieve lijst werd verder volgemaakt met alles tussen misdiagnoses en onzinnige behandelingsmethodes tot en met klinkklare nonsens. In het rijtje diversen van de positieve lijst verzamelen zich de tips over goede informatie vinden en zoeken. Heel opmerkelijk is dat er weinig verschil is tussen de herkomst, leken of professionals, van de goede of de slechte adviezen.

Het is opvallend dat beide lijsten worden aangevoerd door de tips en advisering rondom hoe vaak, hoe veel en hoe lang een kind aan de borst moet, mag of kan. Het is even duidelijk dat adviezen om de voedingsfrequentie of de voedingsduur te beperken niet werken. Het beperken van het aantal keren dat een kind aan de borst mag, kan er toe leiden dat het kind te weinig melk krijgt en dat zijn moeder te weinig melk aanmaakt. Uiteindelijk kan dit leiden tot een ondervoed kind en een moeder die denkt dat zij geen borstvoeding kan geven.

Sommige moeders kunnen zóveel melk maken en bewaren in hun borsten dat zij de totale benodigde hoeveelheid melk in vier of vijf keer kunnen leveren. Sommige baby’s kunnen hun maag trainen om de dagelijks benodigde hoeveelheid melk in vier of vijf porties aan te laten leveren. De meeste baby’s kunnen dit niet of alleen met heel veel moeite.

Veel moeders zijn prima in staat om ruimschoots de liter die per dag nodig is te maken, maar hebben onvoldoende opslagcapaciteit om dit in vier of vijf keer af te leveren. In de eerste dagen hebben de meeste moeders sowieso een zeer frequente stimulatie van de borsten nodig om ook op termijn voldoende melk te kunnen blijven maken. In de eerste week is het maagje van vrijwel elke baby te klein en te weinig rekbaar om er ver uiteen liggende grote voedingen in kwijt te kunnen.

Restricties in de voedingsduur (of het bepalen dat een voeding juist een minimaal aantal minuten moet duren) negeert het feit dat alle kinderen een unieke en persoonlijke manier en techniek van drinken hebben. De een werkt zijn maal snel en efficiënt naar binnen en de ander houdt van een gezellige maaltijd met meerdere gangen.  De snelheid en kracht waarmee de melk stroomt is aan de kant van de moeder ook individueel bepaald. Bij de een stroomt de melk al als ze nog maar denkt aan haar kind, de andere moeder heeft even wat tijd en aanmoediging van de borst nodig voor de melkstroom op gang komt. 

Allemaal uniek en normaal en niet in schema’s en voorschriften te vangen.

Met dank (voor dit bericht en die van de komende dagen) aan @BorstgevoedNL, @bvBennebroek, @ElsJF, @KaboutertuinNL, @Marjolief, @melpronk, @NancyPloeger, @nelsy_salden, @POHMiranda voor hun bijdragen via Twitter en Angelina van Es, Anita Paardekooper, Anja Mones, Barbara de Lugt, Cynthia Groenveld Breebaart, Efrat Altman, Inge Höpe, Irina Reulink-Bosman, Myrte van Lonkhuijsen , Nadine Paasschens-Barroso, Nish Barnard, Simone Compier, Stephanie Van Schaik, Susanne Boekhorst via Facebook
Eurolac Flits! met label of zoekterm voeden op verzoek, schema, vertrouwen, advies. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Voeding

Afbeelding: Een porseleinen baby-drinkschuitje van Wedgewoord, ca. 1820
Borstvoeding, flesvoeding, kunstvoeding, melkvoeding, moedermelkvoeding, zuigelingenvoeding, vingervoeding, … Er zijn nogal wat termen waarmee het eten geven aan baby’s wordt aangeduid. en ze betekenen allemaal net iets anders en worden door verschillende mensen op verschillende manieren gebruikt. In ‘’Waar heb je het over’’ heb ik het hier al eens eerder over gehad. Vandaag wilde ik ingaan op flesvoeding.
Met flesvoeding wordt meestal kunstvoeding bedoeld, maar flesvoeding betekent natuurlijk eigenlijk dat een baby wordt gevoed met behulp van een fles in plaats van aan de borst. Flesvoeding klinkt minder verontrustend dan kunstvoeding, vinden veel ouders. Kunstvoeding klinkt zo alsof je iets van namaak of iets kunstmatigs geeft. Ja, zo klinkt dat. En zo is dat ook. En zo mag je het ook noemen. Als ouders op basis van goede informatie en passend binnen hun specifieke situatie kiezen voor kunstvoeding dan is dat een goede keuze voor hen en kunnen ze gewoon het beestje bij de naam noemen.
Flesvoeding geven is minder eenvoudig dan het op het eerste gezicht lijkt. Je moet eerst zorgen dat je melk hebt en vervolgens moet je dat op een veilige en zo natuurlijk mogelijke manier aan de baby geven. Over hoe je precies een fles klaarmaakt verschillen diverse deskundigen van mening. Over hoe je vervolgens die fles geeft nog meer. Moedermelk in de fles is het makkelijkst, wanneer het eenmaal geoogst is door kolven. Doe ongeveer een tiende deel van wat de baby per dag drinkt in een flesje en warm het op onder stromend heet water of in een kan heet water of au-bain-marie. De inhoud van de fles in beweging houden tijdens het verwarmen versnelt het proces en zorgt voor regelmatige verwarming. Het lost ook eventuele aankoeksels van vet aan de wand van de fles op en mengt de melk wanneer deze een beetje uiteengevallen is. (Dit uiteen vallen is geen schiften in de zin van zuur geworden of bedorven, het betekent alleen dat moedermelk een levende stof is.) De melk blijft liever iets koeler dan lichaamstemperatuur dan iets warmer, zo blijven de meeste beschermende stoffen bewaard. Tussen kamertemperatuur en lichaamstemperatuur vinden de meeste kinderen OK.
Kunstvoeding in de fles krijgen is een ander verhaal. De poedervormige melk is niet steriel en moet dus heel zorgvuldig worden verwerkt om besmetting met ziekmakers te voorkomen. Uit hygiënisch standpunt is het het beste om de WHO richtlijnen te volgen en water van minimaal 70 graden Celsius te gebruiken. Bij deze temperaturen klontert de melk wel makkelijker en er moet dus redelijk hard worden geschud om die klontjes er weer uit te krijgen. Dit vormt schuim en kan er dus de oorzaak van zijn dat een kind veel lucht mee drinkt. De melk even laten staan (ze moet toch ook even afkoelen) laat de lucht naar boven komen en de meeste luchtbelletjes verdwijnen dan vanzelf. Voor premature en zieke kinderen en kinderen tot 6 weken oud is het veiliger kant en klare kunstvoeding te gebruiken. Deze is wel steriel, maar ook een stuk duurder.
Wanneer er dan eindelijk een flesje melk gereed is voor gebruik begint het voeden. Dit zou zo veel mogelijk op borstvoeding moeten lijken, want dat is waar de baby voor is geprogrammeerd. Dit houdt in dat een baby die flesvoeding krijgt ook liever vaker kleinere voedingen krijgt, liever nooit meer dan 100-150ml per maaltijd. Deel de dagelijkse portie door acht tot tien en doe dat in een flesje. De speen moet de melk pas doorlaten als de baby er goed voor werkt. Als de fles op zijn kop wordt gehouden en de melk druppelt er vlot uit, is het gat te groot. Een groter kind hoeft geen groter gat in de speen (de tepeluitgangen blijven ook gelijk in doorsnede en aantal!) Om verslikken en luchtslikken zoveel mogelijk te voorkomen wordt de baby in een relatief verticale houding gevoed, met de fles zo veel mogelijk horizontaal, maar wel met de speen gevuld. Biedt dan de speen aan, zoal ook de borst wordt aangeboden en wacht op een wijd open mond om een grote hap te kunnen nemen. Zorg dat de speen zo ver in de mond is, dat de lipjes uitgekruld tegen de dop liggen. (Ja, dat klopt, net als bij de borst.) Laat het kind rustig drinken en respecteer zijn pauzes. Je legt immers zelf ook wel eens je vork neer als je aan het eten bent. Maak contact zoals ook een moeder dat doet die de borst geeft. Geef nooit de fles aan kind dat op zij  rug ligt of dat in een wip- of autostoeltje zit. Gebruik geen constructies die de fles vasthouden. Dat is levensgevaarlijk bij verslikken.
WHO: How to Prepare Formula for Bottle-Feeding at Home
Formula is not sterile: FAO/WHO. 2007. Safe preparation, storage and handling of powdered infant formula: guidelines.
Aanwijzingen flesvoeding Voedingscentrum (niet aanbevolen!)

Recept voor ramp

Foto: De Mythbusters Jamie Hyneman en Adam Savage weten voor elke ramp een recept te bedenken.
Het als best geclassificeerde advies om je eigen gevoel te volgen en je eigen weg te gaan bij borstvoeding is misschien wel de reden waarom vrouwen die slecht advies krijgen toch hun borstvoeding doelen halen. En slecht advies is er volop en in soorten en maten. Mijn kleine informele oproep via Twitter leverde binnen enkele uren al een flinke lijst op. De lijst wordt zonder werkelijke competitie aangevoerd door allerlei adviezen om borstvoeding te beperken in aantal of duur of helemaal, om borstvoeding te vervangen door of aanvullen met kunstvoeding en normaal babygedrag niet te accepteren. Het gros van deze adviezen komt van professionele zorgverleners, zoals kinderarts, verloskundige/vroedvrouw en consultatiebureau medewerkers. Voeden op de klok, volgens tijd en uur werd in verschillende bewoordingen het meest genoemd. Als het aan de zorgverleners van deze moeders ligt krijgen de baby’s slecht een beperkt aantal voedingen van een vastgesteld aantal minuten per etmaal, na de eerste dagen of weken bij voorkeur slechts tussen 06:00u en 22:00u. Het clusteren (heel veel korte voedingen binnen een periode van een paar uur, afgewisseld met korte slaapjes en wakker zijn) wordt heel expliciet een paar keer genoemd als zo snel mogelijk af te leren slechte gewoonte. Het opvolgen van deze adviezen betekent voor de meeste moeders een vroegtijdig einde van de borstvoeding carrière.  Dit soort adviezen is namelijk met een recht een regelrecht recept voor rampen. Ze gaan volledig in tegen de instincten van baby’s en moeders en tegen de fysiologie van de menselijke lactatie. De moeders in dit minionderzoekje volgden ze dan ook niet op. Je zou er eigenlijk de Mythbusters op los moeten laten, want ideeën dat kinderen het beter doen op strakke schema’s en beperking van voedingsmomenten en maaltijdduur zijn broodjeaapverhalen. Ze zijn gebaseerd op de verdraaide ideeën van controlefreaks uit voorbije tijden. Het streven van kunstvoedingsfabrikanten om hun product een wetenschappelijk gefundeerd label mee te geven heeft daar nog eens een fikse schep bovenop gedaan. Er is niks wetenschappelijks aan, sterker nog het is een ontkenning van wat er wel wetenschappelijk bekend is over hoe melk wordt gemaakt en hoe mensenkinderen functioneren. Kinderen op tijd en uur voeden en verzorgen past natuurlijk wel heel goed in een agenda- en werkrooster-gecontroleerde maatschappij. En als baby’s het niet goed lijken te doen op deze restricties staat het advies om maar te stoppen met borstvoeding of kunstvoeding of vroege vaste voeding bij te geven al binnen handbereik klaar. De moeders die reageerden zagen heel duidelijk dat kunstvoeding vrijwel nooit een antwoord is op een borstvoeding vraag. Uitermate geïrriteerd leken de reagerende moeders te zijn door onkundigen adviezen rondom specifieke problemen zoals spruw, restricties in hun eigen voeding bij krampjes, en indianenverhalen over doorslapen, samen slapen, eindeloos kolven en nog een en ander. De irritatie betrof vooral het feit dat dit niet alleen niet-werkende adviezen zijn, maar gewoon regelrechte onzin en medische missers. Zorgverleners: als je iets niet weet, dat kan gebeuren, niemand verwacht dat je alles weet. Maar doe niet net alsof en zeg maar wat. Zeg liever gewoon eerlijk dat je het niet weet en dat je het zal opzoeken of verwijs door naar een expert. Patiënten hebben meer respect voor een zorgverlener die eerlijk toegeeft iets niet te weten dan eentje die doet of z/hij alwetend is en vervolgens slecht advies geeft.
Morgen verder over wat moeders misten in de advisering en aanbevelingen voor zorgverleners om de advisering rondom borstvoeding te verbeteren, eerlijker en effectiever te maken.
Met dank aan de bijdragen van: @iAgeeth @annemiekverbeek @Aidulacpuntnl @Biancamv3 @BVfoto @Kunstomized @Catranda @CininB @esthertreurniet @EstherW74 @geogabbi @HesterMacrander @Lindar76 @loosjes @tweetenmetIen @IrisBeck @jasmijn02 @Smoopster83 @zjoje @Kaatjedootje @xstn82 @Laktistino @BekkersMarian @mama_Valerie @mariannenijpels @MarijkeFrings @melpronk @Tasjiri @MirandaDiesch @Mirandavdg @natalie_smit @NicoleJayson @sab_stop @SylvieZuidam @TamaraTijdink @Wantjes @Yvon4783

Schematisch

Foto: voeden op verzoek in de bergen
Een zeer regelmatig terugkerend discussiethema in de zuigelingenzorg is ‘’’schema versus verzoek’’. Moet je nu een kind voeden als de klok of het rooster zeggen dat het daarvoor tijd is of met je een kind voeden wanneer het daarom vraagt? In eeuwenlang uitgegeven babyverzorgings- en opvoedingsboeken wordt aangeraden met strenge hand schema’s aan te houden. Kinderen zouden opgroeien voor galg en rad wanneer je ze maar om de haverklap eten en aandacht zou geven. In de jaren ’70 van de vorige eeuw kwam er een kentering en zelfs toenmalig babygoeroe Dr. Spock ging overstag en verklaarde voeden op verzoek toch beter. Schematisch voeden en aandacht geven is er nooit helemaal uit geweest en lijkt zelfs weer een beetje in opmars. Vreemd genoeg is er eigenlijk nooit enig deugdelijk onderzoek gedaan naar de noodzaak, het nut en de veiligheid van deze interventie. Interventie, ja, want biologisch gezien is voeden op verzoek de default keuze. Zoogdieren die hun jong achter zich aan laten huppelen of bij zich dragen laten zonder uitzondering het initiatief voor zogen over aan het jong. Soorten die hun jong in een nest achterlaten nemen zelf het initiatief. De mens heeft er in grote delen van de wereld en gedurende langere perioden in de geschiedenis voor gekozen om het jong in een nest achter te laten en op eigen initiatief te zogen, alsof we meer op honden lijken dan op apen. Evolutionair en biologisch bekeken (onder andere onze verwantschap met primaten, de samenstelling van de melk, de reflexen) horen we toch echt tot de soorten die de jongen bij zich dragen en dus tot de soorten die het jong het initiatief tot zogen laten. Nu is er dan eindelijk eens een onderzoek gedaan naar verschillende uitkomsten van schema of verzoek voeden. Iacovou en Sevilla (2012) vergeleken verschillende gegevens van meer dan 10.000 kinderen en kwamen tot interessante conclusies. Omdat het een retrospectieve cohort studie is en geen prospectief gerandomiseerd onderzoek is het volgens de geldende wetenschappelijke standaard niet mogelijk te zeggen of de uitkomsten toevallig tegelijkertijd spelen of dat er een causaal verband is. De onderzoekers zelf noemen het dan ook zelf een eerste verkennend onderzoek. Van alle deelnemende kinderen werd genoteerd hoe werd gevoed op een leeftijd van vier weken. Bij de moeders werd gekeken naar het emotionele welzijn, slaapstatus en depressie tussen 8 weken en 33 maanden en bij de kinderen werden op 5, 7, 11 en 14 jarige leeftijd standaard cognitieve ontwikkelingstests afgenomen en een IQ test met 8 jaar. Moeders die op verzoek voedden leken emotioneel minder goed te functioneren, maar minder vaak depressief te zijn dan moeders die op schema voedden. Bij de kinderen bleek een duidelijke link tussen een lagere cognitieve uitkomst (17% van een standaard deviatie) na schemavoeden en gemiddeld 4 IQ punten minder. Opvallend was dat de verschillen in cognitieve ontwikkeling en IQ in vergelijkbare mate werden gezien bij kinderen die borstvoeding en kunstvoeding kregen. Het zou heel interessant zijn de resultaten te zien van een onderzoek waarin meer uitgesplitst werd wat kinderen kregen (volledig borstvoeding, gemengde voeding, volledige kunstvoeding) en of het uitmaakt of er in de hele eerste zes maanden op verzoek of op schema of gemengd werd gevoed. Maar het geeft wel aan dat voeden op verzoek niet iets is wat bij borstvoeding hoort, maar wat bij baby’s hoort.
De onderzoekers zelf hebben het onderzoek en de uitkomsten zeer zorgvuldig geformuleerd en de natuurlijke manier van voeden (op verzoek) als norm genomen. Hun conclusie luidt dan ook dat voeden op schema bij moeders leidt tot gevoelens van beter emotioneel welzijn, maar bij de kinderen tot minder goede cognitieve uitkomsten en schoolprestaties. Zo jammer dat de publiekspers het dan weer heeft over ‘’voeden op verzoek geeft hoger IQ’’.
M. Iacovou, A. Sevilla. Infant feeding: the effects of scheduled vs. on-demand feeding on mothers' wellbeing and children's cognitive development. The European Journal of Public Health, 2012; DOI: 10.1093/eurpub/cks012
Voeden op verzoek geeft hoger IQ<http://www.nieuwsoverkindervoeding.nl/nieuws/504>, Nieuws over kindervoeding, 22/03/2012

Bestaansbasis

Katherine Heigl als Holly Berenson en Josh Duhamel als Eric Messer die in Life as We Know It moeten uitvinden hoe je een voedt en verzorgt.
Na ademhalen is eten en drinken de basis voor het bestaan, het kale overleven. Het is dan ook logisch dat ouders, zorgverleners en beleidsmakers zich daar makkelijk zorgen over maken. Eten wordt daarom omgeven met geboden en verboden, van zo-moet-het’s tot zo-mag-het-niet’s. Volgens beleidsmakers en zorgverleners is eten iets dat je zeker niet aan de individuele mens kunt overlaten, met name niet als het om het eten van kleine kinderen gaat. En dus zijn er boeken volgeschreven over hoe en wat en wanneer en waar en waarmee ouders hun kinderen van voedsel moeten voorzien vanaf het moment dat zij zijn geboren. Heel veel van die schema’s en adviezen zijn gebaseerd op traditie en bakerpraatjes en maar heel erg weinig op echte kennis of onderzoek. Nu is het ook wel erg moeilijk, zowel praktisch als ethisch, om gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken te doen naar het soort en de manier van het eten van zuigelingen. Maar dat is niet de enige manier om kennis te vergaren. Wanneer we ervan uitgaan dat dieren weten en doen wat goed is voor ze (en dat doen ze want soorten die dat niet doen sterven uit), kunnen we om te beginnen eens gaan kijken hoe dieren het doen. Wat als eerste opvalt is het immens grote verschil in samenstelling van de melk van de diverse zoogdieren en de zeer wijde range in manieren waarop zoogdieren voeden en verzorgen. En dan valt op dat de samenstelling van de melk en de manier van zogen en zorgen samenhangen. Natuurlijk is de samenstelling van de melk als eerste afgestemd op de behoeften van het jong voor groei en ontwikkeling. Een dolfijnenjong heeft heel andere behoeften dan een spitsmuisje, een olifantenkalf heel andere dan een vleermuis, een hertje heel andere dan een babychimpansee. Maar de samenstelling van de melk en de voedingsbehoeften geven ook richting aan de manier van zorgen. Zo is er een algemene tendens te zien naar melk die meer water en minder eiwitten bevat naarmate het jong dichter bij zijn moeder blijft en vaker gevoed wordt. De zoogdieren die het meest op de mens lijken, de chimpansee en de gorilla bijvoorbeeld, dragen hun jong constant met zich mee en voeden zeer frequent, waarbij het jong een actieve partner is die zelf aangeeft voeding nodig te hebben en naar de borst kruipt. Deze manier van voeden en zorgen blijft vrijwel hetzelfde zolang het jong uitsluitend of vrijwel uitsluitend moedermelk krijgt. De manier van groeien en ontwikkelen van baby’s en de samenstelling van de melk van mensenmoeders lijken sterk op die van hun naaste verwanten in de primatenwereld. We mogen er op biologische gronden dus van uit gaan dat ook mensenkinderen worden geboren met de vaardigheden en instincten om hun eigen eten te vinden en te weten wanneer en hoe veel eten ze nodig hebben. Voorwaarde daarvoor is wel dat baby’s zo dicht bij de bron van hun eten zijn dat ze hun vaardigheden ook kunnen inzetten.
Verder kijkend naar andere zoogdieren zien we een andere tendens. Ongeveer rond de gemiddelde tijd dat de eerste melktanden gaan doorkomen beginnen veel zoogdierjongen mee te proeven van het dagelijks menu van de grotere jongen en volwassenen van hun soort. Ze imiteren daarbij het eetgedrag van de anderen in hun groep. Bij veel soorten is het zo dat deze gecombineerde voeding doorgaat tot het begin van de tandenwisseling, waarbij in de loop van die periode het zwaartepunt verschuift van voornamelijk melkvoeding, via van beide evenveel, naar voornamelijk vast voedsel. Er zijn opvallend weinig zoogdieren die het vaste voedsel van hun jongen eerst tot pap koken of pureren om de overgang van melkvoeding naar vast voedsel te maken*. Bij het overgrote deel van de soorten is het begin van het eten van vast voedsel een gewennings- en leerperiode. We mogen ervan uitgaan dat dezelfde mechanismen ook voor mensenkindjes kunnen gelden. Kindjes beginnen dus ergens rond de tijd dat de melktanden gaan komen met mee-eten van het volwassen menu en drinken daarnaast vooralsnog veel en vaak bij moeder. Naarmate het eten, kauwen en verwerken van vast voedsel beter lukt zal minder melk als voeding nodig zijn. Maar we zien chimpanseepeuters ook nog teruggaan naar moeder om even energie op te doen voor het spel of veiligheid te zoeken als de wereld even te overweldigend wordt. Dan is even drinken bij moeder niet zozeer voor de voeding als wel voor de troost en zekerheid. Mensenmoeders die vanaf het begin hun kind op verzoek hebben gevoed merken dit gedrag ook bij hun peuters en kleuters. Veel mensen zijn bang dat dat voor verwende kindjes zorgt en zelfs een basis kan leggen voor emo-eten en troost-eten. Dit is een onnodige angst. Het borstdrinken heeft op die momenten namelijk niets met eten te maken, maar heel erg met de relatie tussen moeder en kind, overdracht van liefde en het leggen van een stevige fundering voor de ontwikkeling van een zelfverzekerd en zelfstandig mens. En hoe kun je daarmee nu een kind verwennen? Daarvan kun je nooit te veel krijgen en nooit op verkeerde momenten.
*Bij sommige soorten wordt vast voedsel wel tijdelijk voorgekauwd of deels voorverteerd voor het aan de jongen wordt aangeboden.

Chercher la Femme

Foto: Alexandre Dumas (père), die voor het eerst deze term gebruikte als middel tot het oplossen van vrijwel elke misdaad. ‘’ Il y a une femme dans toutes les affaires ; aussitôt qu'on me fait un rapport, je dis : « Cherchez la femme !»’’
Ik had ook een bok als zondebok kunnen kiezen als illustratie of een zwart schaap, want deze keer schrijf ik over het zonder verder nadenken of onderzoeken wijzen naar een schuldige. Als het gaat om baby’s wijst het vingertje zonder mankeren in de richting van een vrouw: de moeder. Moeders doen het per definitie fout. Ze voeden te vaak of niet vaak genoeg; ze zijn te streng of niet streng genoeg; ze luisteren te veel of te weinig naar adviseurs; ze geven borstvoeding of juist niet; ze slapen met hun kind in bed of ze leggen hun kind alleen te slapen; ze sjouwen er de hele dag mee rond in een draagdoek juist in een stoeltje; maar bovenal hebben ze nergens verstand van en kun je het opvoeden van kinderen niet zomaar aan ze overlaten. Of zo lijkt het toch als je de commentaren hoort. Feit is, dat de meeste vrouwen zeer goed in staat zijn voor hun kinderen te zorgen. Het is natuurlijk ook onvoorstelbaar dat degene die door schepping of evolutie is belast met het dragen, baren en voeden van het nageslacht daar mentaal niet toe in staat zou zijn. Vrouwen zijn, naast de fysieke gereedschappen zoals baarmoeders en borsten, ook volop toegerust met mentale gereedschappen zoals instincten, reflexen en hormonale ondersteuning om hun kinderen te voeden en te koesteren. Ze worden daarbij geholpen door instincten, reflexen en hormonen die hun kinderen meenemen bij de geboorte. In veel gevallen geldt dat de beste handelswijze voor zorgverleners en andere deskundologen, inclusief lactatiekundigen, is om moeder en kind comfortabel te maken en ze verder met rust te laten. En de beste handelswijzen voor moeders: vertrouw op je zelf en je kind en bedenk zelf wat je wilt. Volg adviezen die voor jou goed voelen. Laat je niet gek maken met 20 verschillende adviezen. En vooral: laat je niet verheffen tot de gezochte vrouw, de zondebok of het zwarte schaap.

PS: Laat je ook niet verleiden tot op 't eerste gezicht diagnoses op basis van gelijkenis met iets bekenders. Alexandre Dumas is echt iemand anders dan Harry Potter's Uncle Vernon (Richard Griffiths), ook is er op 't eerste gezicht wel enige gelijkenis.

Praatjesmakers

Behalve over de output (zie Poep- en plaspraatjes) worden ook over de input heel wat praatjes gemaakt. 1 borst per keer of juist 2 borsten per voeding? Minimaal zoveel minuten per kant of per voeding of juist maximaal zus of zo lang? Minimaal of juist maximaal x uur tussen 2 voedingen? Minimaal of maximaal x voedingen per 24 uur? Afnemend aantal voedingen met toenemend lichaamsgewicht of met toenemende leeftijd? Nooit in de rest van het leven wordt er nog zo over de manier, de inhoud, de frequentie en het voeding gedelibereerd als in de zuigelingentijd. En altijd over het kind, en vaak ook zijn moeder, heen. Als je het het kind vroeg, wist-ie het wel: ‘’Doe mij maar La Dolce Vita: bij mama zijn, dicht bij haar borst en haar hart en drinken als ik trek heb en stoppen als het genoeg is. Nu eens een lekker volle borst helemaal leegdrinken om de maag goed te vullen, dan eens loungen aan een lege borst en mezelf trakteren op slagroom. Een serieuze werkmannen maaltijd afwisselen met een diner-dansant.’’ En wat blijkt: als je kinderen hun gang laat gaan en ze onbeperkte toegang geeft tot de borst, nemen ze precies dat wat ze nodig hebben. Gesteld dat ze een goede techniek hebben. Alle zo vaak door allerlei mensen van elkaar nageprate praatjes, zonder wetenschappelijke of zelfs maar logische achtergrond kunnen we verder overlaten aan echte papagaaien. Overblijvende regels: direct na de geboorte komt baby bij moeder op de borst en blijft daar het overgrote deel van de volgende 24 uur. Moeder en kind worden zeker het eerste uur met rust gelaten (samen met vader*). Meest succesvolle houding is die waarbij moeder en kind zich beiden plezierig voelen. Opmerkelijk genoeg is dit vaak een houding waarbij de moeder half achterover ligt en de baby op zijn buik bovenop haar (Biological Nurturing). Moeder en baby bepalen samen wanneer gevoed wordt, hoe lang, hoe vaak en aan welke borst. Dag 2 mag een herhaling van de eerste 24 uur zijn. Dag 3 ook. Aangekleed mag, bloot mag. Moeder mag uiteraard ook nu en dan even iets privés doen, in welk geval vader de honneurs waarneemt. Het overgrote deel van de verzorging en de controles kunnen worden uitgevoerd terwijl baby bij moeder (of vader) is. Wanneer moeder (en vader) en kind de eerste paar dagen op deze manier doorbrengen zie je dat kindjes zich goed op temperatuur houden, goede suikerwaardes hebben (na de eerste uren, waarin heel erg lage suikerwaardes volkomen normaal zijn!), weinig gewicht verliezen en snel weer gaan groeien en dat ouders en kind elkaar snel leren kennen en elkaars taal leren verstaan. En dan kan borstvoeding net zo eenvoudig worden als ademhalen. Zonder regeltjes. Zonder praatjes. Met persoonlijke aandacht.
* Bij het verwijzen naar ‘’vader’’ lees: ‘’levenspartner van moeder’’

www.biologicalnurturing.nl

www.biologicalnurturing.com