Hartverscheurend

Foto: Shrek en Fiona zijn beide als kind slecht behandeld en toch nog goed terecht gekomen.

'Vaak is niets irritanter dan een huilende baby'' stelt Stoop in een redactioneel artikel op de site van EenVandaag in relatie tot het item met Harvey Karp. En dat klopt, het geluid van een huilende baby is irritant, dat is biologische en evolutionair zo bepaald. Wij moeten met zijn alleen heel onrustig worden als een baby huilt, want meestal is dat een teken dat er iets met die baby aan de hand is. Ons geïrriteerde gedrag in reactie op het huilen van baby's wordt veroorzaakt door onze eigen onrust. In plaats van de uitknop te willen vinden zouden we moeten willen vinden wat er mankeert aan die baby dat hij zo veel, vaak, hartverscheurend en ontroostbaar huilt. De knop omdraaien bij een huilende baby is geen opvoeden, maar temmen of africhten. Het zet namelijk niet alleen het huilen uit, maar inderdaad het hele systeem van de baby. De stress die dat oplevert, verandert vrijwel onomkeerbaar iets in de chemie van de hersenen, waardoor op zijn minst zijn toekomstige vermogen met stress om te gaan wordt beperkt, maar ook de primaire veilige hechting loopt gevaar, met alle psycho-emotionele gevolgen van dien. De belangrijkste verandering is wellicht nog wel dat de baby een oordeel over zichzelf krijgt ingeslepen: ''ik ben het niet waard gehoord te worden, mijn gevoelens zijn niet oké, liefde is een pijnlijk proces''. Kinderen dwingen te stoppen met huilen zonder na te gaan waarom hij huilt is net zo'n ernstige verwaarlozing als het onthouden van voedsel of veiligheid. En verwaarlozing is een vorm van mishandeling.

Dat lijkt een stevige stellingname. Dat is het ook, maar niet zo maar op een idee gebaseerd, maar op degelijk wetenschappelijk onderzoek binnen verschillende disciplines. Sinds onderzoek naar de werking van de psyche en van het brein niet meer afhankelijk is van gedragsexperimenteel onderzoek en intelligentie testen zijn de uitkomsten duidelijker en significanter. We kunnen namelijk inmiddels gewoon bij een levend mens in zijn hoofd kijken terwijl hij bij bewustzijn is en zijn hersenen gebruikt. We kunnen dan precies zien wat er in die hersenen gebeurt. We kunnen ook meten of de veranderingen tijdelijk of blijvend zijn. Daarnaast kunnen we meten hoeveel stress iemand heeft door naar stress-gerelateerde stoffen in het bloed en het speeksel te kijken. En we kunnen zo ontdekken dat er sprake van heftige, hersenwerking veranderende stress kan zijn, ook als een mens er op dat moment rustig uitziet.

Verwaarlozing, vooral emotionele verwaarlozing, en stress zijn de belangrijkste aspecten die de hersengroei- en ontwikkeling en de hersenfunctie blijvend en meer of minder ernstig kunnen beschadigen. Naast latere problemen met het aangaan en onderhouden van gezonde relaties en met gedragsproblemen, kan dit ook een oorzaak zijn voor het niet bereiken van het volle potentieel van de intelligentie. Kort door de bocht gezegd maken verwaarlozing en stress mensen dommer in intellectueel en emotioneel opzicht.

Maar wat moet je dan met zo’n hartverscheurend en ontroostbaar kind? Om te beginnen zouden ouders moeten proberen te voorkomen dat het zover komt. Dat gaat niet lukken als zij, voor het zorgen, het voeden en opvoeden, de huidige mainstream normen toepassen, zoals ze die van zorgprofessionals krijgen aangereikt, aanbevolen of voorgeschreven. Zolang die adviezen van zorgprofessionals ervoor zorgen dat kinderen van hun moeder (of vader) worden gescheiden en dat het beantwoorden van hun vraag om vervulling van hun basale behoeften wordt uitgesteld, zullen kinderen stress ervaren en huilen. Zodra kinderen vanaf het moment van hun geboorte worden verzorgd, gevoed en gekoesterd op de manier die de natuur (biologie, evolutie, schepping, kruis aan wat voor u van toepassing is) daarvoor heeft voorzien zullen minder kinderen structureel langdurig en ontroostbaar huilen.

De regels zijn simpel en gelden voor alle kinderen, ongeacht of zij borst- of andere voeding krijgen.

1. Moeder en kind horen bij elkaar (moeder kan ook vader zijn).
2. Een baby hoort nooit (herhaal: nooit) alleen te zijn (1e: in direct lichaamscontact, 2e: op armlengte afstand, 3e: binnen gehoorsafstand).
3. Een baby heeft vaak (herhaal: vaak) eten nodig, minimaal 10-12 keer per etmaal, ook in de nacht.
4. Een baby kan zichzelf niet troosten of bezig houden of settelen, daarbij heeft hij altijd, per definitie, een ander mens nodig.
5. Alle baby’s leren ooit, als hun tijd daarvoor rijp is, zelfstandig eten en slapen en ook zichzelf troosten. Maar nu nog niet.

Kinderen die op deze manier worden gevoed, gekoesterd en getroost zullen weinig reden hebben om te huilen. Als ze huilen zijn ze vaak makkelijk te troosten door meer koestering en menselijke nabijheid.

‘’Maar dan ben je de hele dag met die baby bezig.’’ Ja, dat klopt, dat is het hele idee van ouderschap. ‘’Maar dan kom je helemaal niet meer aan jezelf toe.’’ Ook dat kan kloppen. Dat is inherent aan het ouderschap, je zit een poosje vast aan zo’n kind. Als wij als maatschappij een realistischer beeld zouden hebben van wat baby’s zijn en wat ze nodig hebben, zou dat niet zo’n ontsteltenis teweeg brengen. En we moeten dat wel in perspectief zien. Onze huidige levensverwachting is rond de tachtig jaar. Per baby (en daarvan krijgt het gemiddelde gezin in Nederland er 1,7) zijn we daarvan een jaar of twee jaar kwijt met even niet exclusief met onszelf kunnen bezig zijn. Dat moet toch op te brengen zijn.

Eurolac Flits! met label huilen, troosten. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.
Stoop F: De uitzetknop voor huilende baby's. Eenvandaag.nl, 18-06-2013

Een ander commentaar op de Karp-methode: blikborstvoeding: Ssshhh!.

Feest

Foto: Feest in een warm bad.
Gisteren was ik als standhouder op de Ouders Natuurlijk Beurs in Doorwerth. Het was een feest. Het feest zat hem in de mensen: Stefan Kleintjes en zijn charmante assistentes van Kenniscentrum Borstvoeding met wie ik de stand deelde. Al die geweldige collega-standhouders. De organisatie, de mensen achter de beurs die het feest mogelijk maakten. Alle mensen die van Twitter, Facebook of de winkel al bekend waren en die nu even een gezicht erbij gaven. Oude bekenden die ik alleen maar op dit soort dagen nog zie.  Maar vooral de kinderen. Ik had tegen het einde van de dag het gevoel dat ik mijn mond niet meer in een neutrale stand kon krijgen, omdat ik de hele dag met een grote glimlach op mijn gezicht naar al die kinderen stond te kijken. Dat was het ware feest: als die kinderen. Kinderen in buggy's, bij vaders en moeders op de buik en op de rug, op de arm en zelf lopend, spelend en slokjes veiligheid bij mama halend.
Kinderen zijn een feest en de kinderen vonden het zelf ook een feest. Geen onvertogen woord, geen gehuil of geschreeuw, de hele dag in alle drukte bleven de kinderen vrolijk en gezellig. (Pas helemaal aan het eind van de dag, na de beurs, in de eetzaal werd het een paar kleintjes allemaal te veel en gaven daar, geheel begrijpelijk, luidkeels uiting aan.)
Zou het komen door de gezamenlijk uitgeademde sfeer van vrede en sympathie of zou het komen door de grote gemene deler van de meerderheid van de bezoekers van deze beurs? Want dit publiek is niet je doorsnee Nederlandse of Vlaamse ouder. Dit zijn ouders die om te beginnen eens een keertje extra hebben nagedacht over hoe ze met hun kinderen willen omgaan en wat hun opvoedingsdoel is. Ouders die niet de grote kudde van mainstream ouderschap volgen, maar een eigen menig hebben of vormen over wat zij gezond vinden voor hun kind in lichamelijk en psychisch-emotioneel opzicht.
Een feest dus, voor ouders, kinderen, standhouders en de organisatie. Een feest om met vreugde op terug te zien en met verlangen uit de zien naar de volgende editie. Nog maar een jaartje wachten.

Huilen

Foto: Taylor Lautner als Jacob Black (in The Twilight Saga: Breaking Dawn - Part 1) huilt als hij denkt dat zijn jeugdliefde dood is en niemand vraagt zich af of hij misschien buikpijn heeft of de aandacht wil trekken.
Nr. 10 in de top tien meest gelezen Eurolac Flits!: Huilende borstbaby’s. 12 jan. 2012.

Huilen blijft natuurlijk een altijd paraat onderwerp als het over baby’s gaat. Of het nu gaat over nachtelijk huilen, of over de vraag of kinderen die borstvoeding krijgenvaker of minder vaak huilen, korter of langer dan kinderen die het met een alternatief moeten stellen, of over de vraag of huilen normaal is, huilen is een trending topic in de wereld van ouders en hun zorgverleners. Ik had het er ook al eens eerder over.  Ook in dit blog is het een trending topic, genoteerd op een tiende plaats in de top tien van meest gelezen Flitsen, maar ook hier, hier en hier zijn nog wat stukjes met huilen in de titel met de zoekterm huilen komt nog een hele lijst met verhaaltjes naar boven. Waarom dan nog eens een stukje over huilen? Is er zoveel over te zeggen dan? Ja en nee. Het meeste is al gezegd, maar er wordt elders nog steeds zo’n berg onzin  over uitgekraamd, dat ik het er toch nog maar eens over wil hebben.
Huilen is een typisch menselijke aangelegenheid. Naar mijn weten zijn er geen andere dieren die huilen, inclusief de tranen, het geluid en de mimiek. Kennelijk is de mens de enige soort die een evolutionair voordeel heeft bij huilen. Sinds huilen wordt onderzocht zijn er bijna evenzoveel theorieën over het hoe en waarom als er onderzoekers waren. Moderner onderzoek toont bij volwassenen vooral een relatie tussen emotie en huilen, waarbij de emotie positief of negatief kan zijn, en minder een lichamelijk proces van stress- of afvalverwerking. Het idee dat huilen oplucht of stress afvoert wordt door steeds meer onderzoekers ontkend. Af te meten aan de vitale functies voor, tijdens en na het huilen is de werkelijke fysieke conditie niet beter na het huilen en men neigt nu naar de aanname dat het huilen eerder een symptoom is van het verbeteren van de gemoedstoestand, dan de oorzaak. Het idee dat huilen helpt bij het verwerken van de emotie zou volgens die inzichten meer een associatie zijn die mensen achteraf maken en die associatie zou beslist ook sociale connotaties hebben. Ander onderzoek lijkt dan eerder aan te geven dat huilen een stress reactie is, net als de neiging om te vechten of te vluchten; een uiting dus, niet een verwerking.
Linksom of rechtsom, bij volwassenen wordt huilen vrijwel altijd in verband gebracht met emotie en communicatie. Wanneer een volwassene in huilen uitbarst zullen er maar weinig mensen zijn die als eerste denken aan darmkrampen als oorzaak of aan eten dat verkeerd is gevallen. Vreemd genoeg is dat naar jonge baby’s toe door de bank genomen juist wel de eerste reactie. Zo kwamen de onderzoekers Pärtty et al (2012) op het idee te onderzoeken of de aan-of afwezigheid van bepaalde bacteriën (met name de bifidobacterien en de lactobacillen) verband kon houden met het meer of minder huilen. En jawel, bij meer van de een werd meer gehuild en meer van de ander werd minder gehuild. Voor het onderzoek werden zwangeren willekeurig ingedeeld bij groepen die wel of geen probiotica kregen (of een placebo) en na de geboorte van het kind kregen de moeders (als ze borstvoeding gaven) of de baby’s (als ze geen borstvoeding kregen) probiotica of een placebo. De manier van baren, zorgen en zogen werden verder in het onderzoek niet meegenomen, noch werden de uitkomsten op die variabelen gecorrigeerd. Ik wacht nu op een onderzoek naar de incidentie, duur en de gradaties van het huilen van volwassenen die wel of geen probiotica slikken.
Gelukkig is er, zoals genoemd in enkele van mijn andere verhaaltjes over huilen, ook wel goed onderzoek gedaan naar het huilen van baby’s en de effecten ervan op die baby’s. Hoe je het ook wendt of keert: huilen is vooral een communicatiemiddel en alleen het communicatiemiddel van eerste keus als er sprake is van een noodtoestand. Pijn, schrik en angst zijn acute noodsituaties die nopen tot plotseling en heftig huilen. Dat huilen stopt meestal vrij snel als er snel op wordt gereageerd en de oorzaak van de pijn, angst of schrik worden weggenomen. Dit huilen is indringend en geeft vrijwel elke volwassene in de buurt de impuls alles te laten vallen en direct te hulp te snellen. Dat is ook precies de bedoeling van dit soort huilen. Minder acute pijn, zoals van darmkrampen, kan ook tot huilen leiden en dat kan moeilijker op te lossen zijn. Beter is het die krampen te voorkomen en daarmee het huilen. Nee, probiotica en medicijnen zijn meestal niet de oplossing, maar wel de manier van zogen en zorgen. Baby’s die veel gedragen worden, die het grootste deel van het etmaal in directe nabijheid van een mens zijn en frequente kleine voedingen krijgen, hebben veel minder vaak last van hun darmen. ‘’Onrijpe darmen’’ als oorzaak voor krampjes en dus huilen is klinkklare nonsens. Waarom zou een kind geboren worden met darmen die het nog niet doen? Die darmen zijn volledig klaar voor het uitvoeren van hun taak: het verteren van kleine, frequent aangevoerde hoeveelheden moedermelk.
Tot slot nog een woordje over troosten. Troosten van een huilende baby zou niet mogen, volgens sommige deskundigen, want daarmee zou je een kind leren dat sommige emoties niet gewenst zijn of dat zijn inschatting van zijn eigen emoties niet juist is. Baby’s die huilen vanwege een negatieve emotie (baby’s huilen nog niet van ontroering of blijdschap) horen te worden getroost, net als iedereen die verdrietig of bang is. Troosten, niet sussen. Troosten is het bieden van lichamelijke nabijheid, liefde en begrip. Sussen probeert het huilen te laten stoppen of te bagatelliseren. Daar schiet een kind eigenlijk net zo weinig mee op als met alleen gelaten worden. Toch is er ook wat voor te zeggen om een jonge baby zo kort mogelijk te laten huilen. Want waar het bij volwassenen maar een theorie is dat huilen oplucht en stress ontlaadt, bij baby’s is bewezen dat dat absoluut niet waar is, dat huilen juist stress, en de mogelijke schade aan de kwetsbare en zich nog ontwikkelende hersenen die daarbij hoort, veroorzaakt. Dus troosten en proberen de oorzaak weg te nemen; zorgen dat de baby zich weer veilig voelt, geen pijn meer heeft en opgelucht kan ademhalen. Zodat hij net als Jacob van het plaatje kan ontdekken dat alles toch niet zo erg is als het leek.
Pärtty A, Kalliomäki M, Endo A, Salminen S, Isolauri E (2012) Compositional Development of Bifidobacterium and Lactobacillus Microbiota Is Linked with Crying and Fussing in Early Infancy. PLoS ONE 7(3): e32495.
Eurolac Flits! met label huilen, troosten, stress, evolutie, gedrag. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

SSSSS

Foto: Baby olifant knuffelt met moeder.
Dokter Harvey Karp belooft ouders dat hun baby de gelukkigste uit de straat* zal zijn als ze zijn methode om huilen te troosten gebruiken. Zijn magische methode heet ‘’The five S’s’. De vijf S’sen dus. Die S’sen staan voor de Engelse woorden Swaddling, Side/Stomach position, Shushing, Swinging, Sucking (inbakeren, zij of buikligging, witte ruis geluiden, schommelen of wiebelen en zuigen). Deze vijf elementen doen aldus Karp de baby denken aan zijn leven in de baarmoeder en werken daarom kalmerend. Het idee is om al deze vijf dingen tegelijkertijd en stevig of hard toe te passen. Dus strak inbakeren, harde sjsjsj geluiden dicht bij het hoofdje, stevig wiebelen en gedwongen zuigen op een fopspeen.  In een instructiefilmpje** doet dr. Karp zijn methode voor bij baby Maia in aanwezigheid van Maja’s moeder. Wat ik daar zag was een kind dat letterlijk met stomheid geslagen leek, volslagen overdonderd door de kakafonie aan geluiden en handelingen die over haar werden uitgestort. Niet getroost, maar dichtgeklapt.
Baby’s huilen in hun eerste levensmaanden. Alle baby’s. Over de hele wereld. Door de hele geschiedenis. Bijna zonder uitzondering. De mate waarin ze huilen kan heel verschillend zijn. Het schijnt zelfs zo te zijn dat alle zoogdierenjongen een vergelijkbare periode doormaken waarin ze meer dan in hun hele verdere leven huilen of klagen. Men vermoedt dat dit te maken heeft met het nog niet volledig ontwikkelde neurologische systeem, maar het kan ook een functie hebben in het socialisatieproces. Bij alle zoogdieren reageren volwassen dieren, met name zij met de zorgtaak, op dit baby gedrag. Geen enkele diersoort laat haar jongen ongecontroleerd en alleen schreeuwen en te keer gaan, want dat zou te zeer op het uithangbord van een restaurant voor roofdieren lijken.
Ik neig meer naar de kant die vermoed dat dit versterkte huilen meer te maken heeft met socialisatie en dat een kind dat huilt iets vertelt. Misschien weet hij zelf niet eens wat hij vertelt en hebben zijn ouders ook geen idee, maar hij vertelt iets. Wanneer in de volwassen wereld iemand aan een ander iets wil vertellen, wordt er naar hem geluisterd. Wanneer de spreker niet erg duidelijk spreekt of verward is doen we moeite om toch te begrijpen wat hij wil duidelijk maken. We herhalen, vragen door, doen ons best om te communiceren. Een baby is, wellicht dat dat voor sommigen een nieuw inzicht is, een gewoon mens, een echt mens, met menselijke behoeften, vermogens en beperkingen. Hij mist nog de vaardigheid van het spreken, maar heeft een heel arsenaal van communicatiemogelijkheden: gezichtsuitdrukkingen, lichaamshoudingen en bewegingen, geluiden en tot slot huilen.
Naast het zorgen voor voedsel, warmte en veiligheid is een van de eerste taken van ouders om die communicatie van hun kind te leren begrijpen en erop te reageren. Responsief ouderschap blijkt in steeds meer onderzoek te leiden tot een evenwichtig opgroeiend kind en een zelfverzekerde en zelfstandige volwassene. Responsief wil zeggen: luisteren naar de communicatie van het kind, (leren) begrijpen wat het kind communiceert en er adequaat en direct op reageren. Het kind in zijn eentje laten huilen of het overdonderen met handelingen en harde geluiden is niet responsief, maar negerend. Zelfs het in armen laten huilen en het huilen aanmoedigen (methode Solter) is niet responsief, want het (h)erkent het huilen niet als communicatie.
Responsief ouderschap begint met een vrij constante dichte nabijheid van het kind met een van de ouders. Mensen zijn draaglingen en niet in armen zijn (of anderszins binnen zintuigbereik van een ander mens zijn) is een potentieel gevaarlijke situatie die tot veel meer huilen leidt.
*) Karp H: Happiest baby on the Block, Random House Publishing Group, 2003
**) Maja wordt door dr Karp met de 2 S’sen getroost (YouTube)