Plicht

Foto: Tom Cruise als Nathan Algren in The Last Samurai (2003), een film over plicht en eer.

Het hakt er behoorlijk in, dat nieuws over kinderen die het qua intelligentie zoveel minder doen als ze geen of weinig borstvoeding kregen. Ik snap het wel, want dit is toch wel serieus. Kon je bij vorige onderzoeksresultaten nog roepen dat het aan wat anders lag, dit keer helpt er geen lieve-moederen aan. Het is gewoon zichtbaar in de hersengroei op een MRI scan. De aanmaak van witte stof (dat is het spul dat de denk-capaciteit van de hersenen bepaalt, zeg maar) gaat gewoon veel trager in de eerste levensfase bij kinderen die geen borstvoeding krijgen. Voor de zekerheid was er gekozen voor kinderen uit de zelfde sociaal-economische klasse en kwamen ook verdere variabelen redelijk goed overeen. Het enige majeure verschil was de voeding: moeder of poeder. Het effect was al significant wanneer kinderen maar drie maanden exclusief borstvoeding kregen.

Voor de vrouwenpagina’s redactie van de Telegraaf was dit aanleiding een stelling te poneren om lezeressen op te laten reageren: borstvoeding zorgt voor intelligentere kinderen, dus moeten we borstvoeding verplicht stellen. Deze stelling geeft mij het vermoeden dat de redactieleden zelf wellicht baat zouden kunnen hebben gehad bij wat meer borstvoeding als baby. Het is namelijk een vraag die volkomen is gericht op het verkrijgen van sensatie, niet op het verkrijgen van intelligente antwoorden met het oog op het verbeteren van de wereld. Het zal u wellicht verbazen van een borstvoeding voorvechter als mijzelf een stellige ontkenning op deze stelling te krijgen. Ik ben zelf nochtans best redelijk intelligent (heb inderdaad een maand of drie borstvoeding gehad én had intelligente ouders). Het is een heel erg slecht idee ouders bepaald gedrag dwingend op te leggen. Het enige wat je kunt proberen af te dwingen is dat ouders de beste keuzes maken binnen hun mogelijkheden en omstandigheden.

Ouderschapsgedrag is niet iets wat kan worden afgedwongen. Kinderen zijn geen eenheidsworst en ouders zijn dat ook niet. Er kan dus nooit één regel zijn die voor iedereen geldt. Wat wel erg nuttig is, om de toekomstige geestelijke en lichamelijke gezondheid van kinderen veilig te stellen, is het bieden van informatie, voorlichting, scholing en keuzevrijheid. Hierbij dient te worden aangetekend dat het vierde punt is gebaseerd op de eerste drie. Regels en richtlijnen en voorschriften werken namelijk niet als ze niet zijn gebaseerd op informatie en educatie.

Eerdere onderzoeken (in de afgelopen 3 of 4 decennia) lieten zien dat het verschil in IQ als gevolg van het al dan niet krijgen van borstvoeding, c.q. moedermelk ligt rond de 5 tot 10 punten op een IQ schaal. Vaak werd dit afgedaan als toe te schrijven aan het feit dat intelligentere moeders intelligentere kinderen krijgen en dat hoger opgeleide moeders eerder voor borstvoeding kiezen. Voor de oudste onderzoeken geldt dat niet, want in de jaren '60 - ’70 en misschien ook nog ’80 van de vorige eeuw kozen hoger opgeleide vrouwen, met name de Bèta’s, juist voor het als wetenschappelijker ingeschatte kunstvoeding. Dit recente onderzoek laat nu zien dat de intelligentie van de moeder niet het bepalende element is, maar gewoon de voeding die zij geeft. Het voordeel van de intelligentere moeder is waarschijnlijk dat zij meer geneigd is de intelligentere keuze te maken. Of dat zij meer toegang heeft tot informatie.

Een verschil van vijf tot tien IQ punten hoeft op individueel vlak niet zo heel veel te betekenen, maar het kan het verschil zijn tussen een gewone school en speciaal onderwijs, of tussen VMBO theoretische leerweg of HAVO. Gemeten over de hele bevolking kan meer borstvoeding betekenen dat er een hele generatie komt die gemiddeld net even hoger opgeleid is dan de voorgaande. Dat zou economisch grote gevolgen kunnen hebben. Andersom heeft het decennialang niet, of weinig, of kort geven van borstvoeding waarschijnlijk geleid tot een samenleving van net te laag opgeleide mensen. Wat een economische strop is dat. Plus het feit dat al mensen die geen, of kort, of weinig borstvoeding kregen gemiddeld een grotere kostenpost zijn en zijn geweest voor de volksgezondheid. Misschien zouden we wel veel minder last hebben gehad van de crisis en zouden we er veel eerder uitgekomen zijn als de voorgaande generaties kinderen meer borstvoeding hadden gehad.

Dus toch maar die verplichting van overheidswege om minimaal drie maanden exclusief borstvoeding te geven? Nee, dat gaat niet werken, maar de overheid zou wel wat meer inzet mogen vertonen bij het stimuleren van het geven van borstvoeding. Door te zorgen voor goed opgeleide zorgverleners, door borstvoeding geven te faciliteren en door ervoor te zorgen dat er volop makkelijk toegankelijke informatie is over borstvoeding en hoe dat werkt en eerlijke, wetenschappelijke informatie over de risico’s van geen borstvoeding.

Redactie Vrouw, Telegraaf.nl: Babybrein groeit met 30 %. 'Borstvoeding verplichten voor moeders' ma 10 juni 2013
Eurolac Flits! met label of zoekterm keuze, informatie, IQ, intelligentie, kiezen. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Wiebelig

Foto: Pinocchio die niet meer wiebelig als marionet wilde dansen aan zijn touwtjes maar een echt mens wilde zijn in Disney's Pinocchio (1940)
Ik zag een filmpje van een slangenmens. Het werd gedeeld via een Facebook pagina die zich wijdt aan grappige dingen; de avatar van de site doet denken dat het vooral om onderbroekenlol gaat. Het filmpje liet een voorstelling zien van een slangenmens, inclusief het publiek dat met een mengeling van afgrijzen en bewondering toekeek hoe de man zijn lichaam in de vreemdste bochten draaide en tot slot zichzelf door een tennisracket heen wurmde. Wat de man doet is niet zozeer knap, want het is niet het soort acrobatiek dat iedereen kan leren als hij maar hard genoeg zou trainen. Het is niet het normale protocol voor menselijke beweging. Dit soort zeer extreme bewegingen en houdingen kunnen alleen worden uitgevoerd door iemand met een ernstige vorm van hypermobiliteit. Met ander woorden, iemand die van nature wiebelig is aangelegd. In vroeger tijden stonden zulke mensen op de kermis samen met de dame met de baard en het meisje met vier benen.
Menselijke lichamen zijn niet het enige dat wiebelig in aanleg kan zijn. Bij sommige mensen is het zelfvertrouwen ook hypermobiel en zwaait met elke positieve en negatieve input mee. In de ene levensfase meer dan in de andere. Moeder-zijn is een fase of een toestand die bijna vraagt om een zwalkend zelfvertrouwen. Hoe verser het moederschap, hoe wiebeliger dat zelfvertrouwen. Dat is erg jammer, want juist die verse moeder heeft een stevig zelfvertrouwen zo erg nodig. Zwangere vrouwen en pasbevallen moeders zouden daarom alleen maar mogen worden omgeven door positieve omstanders, meedenkers en steungevers. De algemeen en breed uitgedragen boodschap zou moeten zijn dat elke moeder een prima moeder is tot het tegendeel wordt bewezen. Als negatieve verwachtingen een zelf vervullend vermogen hebben, dan moeten positieve verwachtingen dat ook hebben. Moeders die worden ondergedompeld in een bad van positieve verwachtingen zullen aan die verwachtingen gaan voldoen en daardoor positieve feedback krijgen en meer zelfvertrouwen.
Iets anders dat  erg wiebelig en hypermobiel kan zijn, en er ook nog een grote show van kan maken, is wetenschappelijk onderzoek. Wel, niet zozeer het onderzoek als wel de verslaglegging ervan en de erop gebaseerde bewijsvoering. De wetenschap-gelovigen bewijzen in hun ijver om geloofwaardig te zijn, soms allen nog maar het gewiebel. Want behalve dat bewijs alleen als hard wordt erkend wanneer het op één bepaalde en zeer nauwkeurig omschreven manier is verkregen, het moet ook elke vijf jaar opnieuw worden bewezen. Onderzoek van meer dan vijf jaar oud wordt gezien als verouderd en niet meer helemaal betrouwbaar. Een ander aspect van het wiebelige karakter van die bewijsvoerende en –uitvoerende gemeenschap is dat op wetenschappelijke bewijsvoering gebaseerde protocollen en richtlijnen om de haverklap veranderen. Wat gisteren niet bestrijdbaar voorschrift was, is morgen verouderd en mogelijk gevaarlijk.
E is een roep om eenduidige advisering door de diverse zorgverleners, met name in de zorg voor de zwangere, de barende en ouders met jonge kinderen. Dat is een goed streven, want veel ouders zien na enkele verschillende zorgverleners door de bomen het bos niet meer, met alle verschillende en soms elkaar tegensprekende adviezen. Er moeten dus protocollen komen, multidisciplinaire protocollen, waar  alle zorgverleners zich aan houden. Op die manier krijgen ouders overal hetzelfde advies en raken ze niet meer in verwarring. Minder wiebelige ouders, dus, zou je hopen. Maar wie of wat bepaalt dan wat er in die protocollen komt te staan? Die wiebelige, om de haverklap veranderende wetenschap? En wie bepaalt of er één handelswijze of advies is die voor iedere ouder werkt of toepasbaar is?
Ik zou persoonlijk liever zien dat zorgverleners meer zouden weten over de fysiologie van de mensen en situatie waarmee ze te maken krijgen, dat ze gewoon een heel degelijk breed en diep begrip hebben van hoe het lichaam en de mens in elkaar zit en werkt. En dat ze dat vervolgens aan hun cliënten kunnen uitleggen, elk op zijn eigen begripsniveau. En dat op basis van dat begrip van de fysiologie geadviseerd kan worden voor de normale gang van zaken en voor pathologie. Maatwerk in de zorg heet dat. En dat overstijgt het volgen van dode, maar zeer wiebelig gebaseerde regeltjes, protocollen en richtlijnen. Enkel werken volgens protocol, er niet van af kunnen wijken en niet verder kunnen of willen kijken, maakt van een zelfdenkende, intelligente zorgverlener een marionet.

Klik op de label-links hieronder om meer over deze onderwerpen te lezen.

Hersenvoedsel

De hersenen ontwikkelen zich extra sterk tijdens drie periodes: de foetale fase, de zuigelingenfase en in de puberteit. Deze sterke ontwikkeling vraagt om goed voedsel. De opvatting dat de beter ontwikkeld intelligentie van borstgevoede kinderen vooral te danken zou zijn aan het feit dat met name intelligente moeders kiezen om borstvoeding te geven houdt niet echt stand. Enkele generaties terug, in de jaren ’60-’70 van de vorig eeuw, gaven hoogopgeleide vrouwen juist pertinent geen borstvoeding. Vetten zijn een belangrijk onderdeel van hersenvoedsel en dan met name de vetzuren. Moedermelk bevat de juist vetten en vetzuren voor een optimale ontwikkeling. Isaacs et al (inclusief dr. Lucas van de vroege prematuren en donormelk onderzoeken) vonden dat minimaal 50% moedermelk in het dieet van prematuren positief was gelinkt aan hogere verbale intelligentie bij adolescenten en bij jongens aan alle vormen van intelligentie. Dit onderzoek ondersteunt de vooronderstelling dat moedermelk hersengroei, en met name van de witte massa, stimuleert. Moeders kunnen hun melk nog gezonder maken voor de hersenontwikkeling van hun kind door te letten op wat zij eten en mogelijk supplementen te gebruiken. Omega 3 vetzuren kunnen hiervoor zorgen en daarnaast voor de moeder zelf zorgen voor een stabielere geestelijke gezondheid. Helland et al vonden dat maternale concentraties van n-3 zeer-lange-keten meervoudig onverzadigde vetzuren tijdens de zwangerschap van belang kunnen zijn voor later cognitieve functie.
Isaacs EB, Fischl BR, Quinn BT, Chong WK, Gadian DG, Lucas A: Impact of Breast Milk on Intelligence Quotient, Brain Size, and White Matter Development. Pediatric Research 2010, 67(4):357-362.
Helland IB, Smith L, Blomen B, Saarem K, Saugstad OD, Drevon CA: Effect of Supplementing Pregnant and Lactating Mothers With n-3 Very-Long-Chain Fatty Acids on Children's IQ and Body Mass Index at 7 Years of Age. Pediatrics 2008 122: e472-e479