Gevangen

Foto: Rachelle Lefevre als Julia Shumway  in Under the Dome (2013– )

Mijn nichtje spaart sneeuwbollen. Nee, niet die van bevroren water, maar die met glitters in een doorzichtige halve bol met de Eiffeltoren erin of het Vrijheidsbeeld. Als je ze even op zijn kop houdt gaat het erin sneeuwen. Als kind vond ik die al fascinerend. Een hele wereld op zichzelf, afgesloten van de echte wereld. Voor schrijvers is het ook een vaker gebruikte inspiratiebron: wat als er een hele leefgemeenschap gevangen zou zitten onder een koepel? Stephen King schreef erover en maakte er samen met Stephen Spielberg een spannende TV serie van (zie afbeelding). Een Amerikaans stadje met de omringende boerderijen, bossen en een meer worden op een kwade dag volkomen van de buitenwereld afgesloten door een grote koepel van onbekend materiaal, onzichtbaar, ondoordringbaar en onbreekbaar. Sommigen denken dat het een aanval van buitenaardsen is, anderen verdenken de regering van een uitgebreid experiment waarbij de reacties van de bevolking worden geobserveerd en geanalyseerd.

Ik vind zo’n koepel een mooie metafoor voor mensen die gevangen zitten onder een koepel van vooronderstellingen. Gevangen in hun eigen waarheden en ideeën, zonder input van buitenaf. In Medisch Contact stond een artikeltje (van der Have, 2013) over het Engelse onderzoek Clarke, 2013) dat aangaf dat strak inbakeren het risico van heupafwijkingen bij kinderen vergroot. Van der Have stelt dat ‘’inbakeren met beleid het risico van heupdysplasie voorkomt’’. Zij stelt dat inbakeren op een manier waarbij de beentjes kunnen buigen en strekken juist heel erg goed is voor kinderen omdat het effectief is tegen overmatig huilen. Veilig gevangen onder haar koepeltje, zich niet bewust van enig ander denken, herhaalt Van der Have het credo van het inbakeren als overmatig huilen preventie. Zelfs de vernieuwde, maar nog altijd bedroevende, Richtlijn Excessief Huilen geeft aan dat inbakeren eigenlijk maar een zeer matig effect heeft bij huilen. Dat weerhoudt de opstellers er niet van er toch een boel nadruk op te leggen en dit na te laten bij andere, evenmin echt werkende therapieën.

Dat hele verhaal over excessief huilen en wat eraan te doen, zodat de ouders in vrede kunnen leven werd zeer breed en diep door collega Vanderveen doorgespit en besproken*, dus dat ga ik hier niet nog eens doen. Ik ga even in op het gevangen zitten in vooropgezette ideeën. Het medisch-wetenschappelijk denken gaat vooralsnog uit van een volkomen scheiding van lichaam en geest. Het algemeen aanvaarde standpunt is dat als het geen fysiek kwaad doet, het dus goed is. Er wordt niet naar een totaalplaatje van de mens als geheel van lichaam en geest gekeken. Het feit dat een mens een lichaam is, maar ook een brein en een psyche, dat die drie te onderscheiden, maar niet te scheiden zijn, valt volledig buiten de koepel. Inbakeren op een bepaalde manier kan dan voorkomen dat de heupjes kapot gemaakt worden, maar dat laat nog een boel andere delen van het lichaam en van de psyche en het brein over die wel beschadigd kunnen worden.

Het denken van de medische wetenschappers is niet het enige wat gevangen zit bij de inbakerdiscussie. Het is het kind dat gevangen gehouden wordt in de inbakerdoeken. Weerloos, reddeloos en radeloos. En de ouders zitten gevangen in een web van aanbevelingen en richtlijnen van ‘’mensen die ervoor geleerd hebben’’. Ouders die onder een stolp worden gehouden en aan wie andere informatie van buiten de stolp wordt onthouden. Informatie over het werkelijke wezen va een kind, biologisch normaal babygedrag, de drie-eenheid van lichaam, psyche en brein van henzelf en hun kind. Ouders die volkomen onwetend gehouden worden van het waarom van die stolp en van de problemen die ze ondervinden.

Mijn doel is om iedereen onder zijn stolp vandaan te helpen, zowel wetenschappers, zorgverleners als ouders. En om de kinderen uit de gevangenschap van onkunde te bevrijden. Beetje hoog gegrepen? Wellicht. Maar ik sta niet alleen en alle kleine beetjes helpen.

van der Have N: Inbakeren met beleid voorkomt risico heupdysplasie. Medisch Contact nr. 45, 2013
Clarke NMP: Swaddling and hip dysplasia: an orthopaedic perspective. Arch Dis Child doi:10.1136/archdischild-2013-304143
*) Vanderveen-Kolkena M: Richtlijn Excessief huilen (8 delen), 2013, Borstvoedingscentrum Panta Rhei blogspot<http://borstvoedingscentrumpantarhei.blogspot.nl/search/label/excessief%20huilen> (omgekeerde chronologie)

Geldstroom

Foto: Geldstroom

Normen en waarden, mijn beste lezer, dat zijn dingen die een goede regering haar brave burgers voorhoudt. Zelf hoeven ze daar toch minder aan te doen, lijkt het vaak. Beleid is vaak meer economisch-hygiënisch dan moreel-hygiënisch gericht, zeg maar. Ik kom tot deze overwegingen onder andere door een Twitter gesprek* dat ik voerde. Het ging over een nieuw onderdeel van de Universiteit van Wageningen (UvW). Een zeer grote zuivel gigant heeft daar een dure en prestigieuze onderwijs en onderzoek faciliteit neergezet. De UvW, voor wie het nog niet weet, is de ‘’Food Valley’’ van Nederland, dat is waar voedingsdeskundigen en dergelijke worden opgeleid en gevormd. De overheid juicht dit toe, want daardoor kan er luxe onderwijs en wetenschap worden geboden waarvoor zijzelf geen geld hoeft uit te geven. Ja, u leest het goed: luxe onderwijs en wetenschap, niet noodzakelijkerwijs beter of zelfs maar degelijk wetenschappelijk. Deze derde geldstroom is voor de overheid een gouden greep en zeer gunstig voor de begroting. Voor het niveau van onderwijs en wetenschap is het helemaal niet zo’n grandioos idee. Het brengt de onafhankelijkheid en het eerlijke onderzoek in gevaar.

Wetenschap is geweldig en wetenschap over voeding heeft helemaal mijn enthousiaste aanmoediging. Maar niet als die wetenschap wordt gefaciliteerd door entiteiten die financieel baat hebben bij bepaalde uitkomsten en bepaalde denkrichtingen in die wetenschap. De zuivelindustrie heeft een paar hoofddoelstellingen, waarvan het zo veel mogelijk financieel profijt halen uit het verkopen van zuivel en zuivelproducten vooraan staat, met driedubbele stip bovenaan de hitlijst. Het doel van het door hen ondersteunen van onderwijs en wetenschap is uiteindelijk, hoe je het ook wendt of keert, het bereiken van het primaire doel: meer omzet, meer geld in de portefeuille van de fabrikant en zijn aandeelhouders. De grootste verliezers zijn aan het ene uiteinde de koe die de melk moet leveren met inlevering van haar eigen gezondheid en die van haar jongen en de sappelende boer, en aan het andere uiteinde de consument, die wordt opgescheept met voedselgelijkende substanties die hij niet nodig heeft en die vaak niet erg gezond zijn, en met het idee-dat-hij-weet dat hij die voedselgelijkende substanties nodig heeft om gezond te worden, zijn en blijven.

Het grote punt is natuurlijk dat wij geen zuivel nodig hebben. Het is lekker, geen twijfel mogelijk, maar echt nodig hebben wij het niet. Het is soms handig, en voor kinderen die door stofwisselingsstoornissen geen moedermelk kunnen verdragen kan het essentieel zijn (hoewel aangepaste zuigelingenvoeding uiteraard ook gemaakt kan worden op basis van humane melk!), maar nodig voor het gezond overleven van onze soort is het pertinent niet. Er zit niets in zuivel dat wij niet ook, en vaak beter, uit ander voedselbronnen kunnen kalen. Begrijp me niet verkeerd: ik verdoem zuivel niet, ik gebruik het zelf ook en met graagte. Maar bij voorkeur niet in al die overbeknutselde vormen die de zuivelindustrie ons wil verkopen.

Nu ben ik natuurlijk een beetje vooringenomen, want de zuivelindustrie is ook een heel belangrijke speler op de zuigelingenvoeding markt en daar spelen ze hun meest verfoeilijke spel. De zuivelgigant die de UvW sponsort is ook een zuigelingenvoeding fabrikant en speelt als zodanig zeer onzuiver spel. Dat zij hun voet tussen de wetenschappelijke deur willen krijgen is zeer begrijpelijk, maar dat de overheid dat toejuicht en aanmoedigt is zeer kwalijk. En het is geen eenmalige uitschieter van een slapende ambtenaar, maar een structureel gegeven. Overheden werken ook samen met de voedingsmiddelen industrie in campagnes tegen overgewicht**. Ieder weldenkend mens zal begrijpen dat je net zo goed de vos de sleutels van het kippenhok kan geven en vragen om eens een oogje in het zeil te houden. Al dat geknutsel aan voedsel maakt het niet gezonder, mogelijk wel ongezonder of zelfs ronduit gevaarlijk. Als er nu eens geïnvesteerd zou worden in wetenschappelijk onderzoek naar duurzame agrarische werkvormen en duurzame voedselverwerkingsprocessen, die de vitaliteit en kwaliteit van het te verwerken voedsel behouden. Als er een industrie zou zijn die daar hun omzet me zouden vergroten, dan zouden die wat mij betreft een universiteit mogen financieren. Maar ja, wie verdient er nu iets aan duurzaamheid en ethiek.

*) @ik ben ik, uiteraard, @zij is mijn gesprekspartner:
@Zij: Nieuw instituut over #zuivel midden op universiteitsterrein Wageningen zie http://www.frieslandcampina.com/nederlands/innovation/innovation-centre-wageningen.aspx 400 medewerkers
@Ik: een zuivelindustriecampus bij UvWageningen. Daar moeten we blij mee zijn omdat? Iets met wetenschappelijke onafhankelijkheid
@Zij: Gebouw staat niet bij maar OP campus. Aan de ene kant staan universiteitsgebouwen, en aan de andere kant agrarische HBO.
@Ik: Maar het is onderdeel van de universiteit en dat is het kwalijke ervan.
@Zij: Dat heet in vaktermen derde geldstroom. Onze overheid moedigt samenwerking met industrie aan. Niet met baby's of lactivisten

@Ik: Ach, je kan de overheid van veel beschuldigen, maar niet van groot ethisch inzicht
**) zie bijvoorbeeld ‘’Ziel voor de duivel'’

Hoed

Foto:  Patrick Macnee en Diana Rigg (links), en Ralph Fiennes en Uma Thurman (rechts) als  John Steed en Emma Peel in (De Wrekers)  The Avengers (1961–1969) en  The Avengers (1998) : zelfde hoed, andere vormgeving en gebruik.

Hoed je voor het tepelhoedje is lang een heilig credo geweest in borstvoedingland. Nog steeds voelen veel lactatiekundigen zich niet op hun gemak met het gebruik ervan en inderdaad zorgt onoordeelkundig gebruik nog steeds voor stevige problemen. Maar sommige zaken zijn net zo moeilijk weg te krijgen als de bolhoed en paraplu van de Engelse gentleman. Het is dus zaak te kijken of er mogelijk wel emplooi voor is en hoe je dat dan het beste aanpakt. Dat is het onderwerp van de lezing van Barbara Wilson-Clay, BSEd, IBCLC, FILCA, een grote naam in de lactatiekunde.

De spreekbeurt is opgebouwd rondom drie doelen: het bespreken van de wetenschappelijke basis voor het gebruik van ultra-dunne siliconen tepelhoedjes, het beschrijven van tenminste drie redenen voor het gebruik van tepelhoedjes en het beschrijven van ten minste twee gevaren van dat gebruik. Als eerste een definitie: een tepelhoedje is een tepelverlenger en beschermer met gaatjes om de melk door te laten. Vervolgens geeft ze een overzichtje van vroegere modellen tepelhoedjes en de redenen waarom die niet werken en meer problemen geven dan oplossen. Deze tepelhoedjes waren veelal van dik materiaal, vaak zelfs onbuigzaam zoals hout, been of metaal, hielden de mond van de baby centimeters bij de borst vandaan of waren van giftig materiaal zoals lood gemaakt. Modellen tepelhoedjes die de mond ver bij de borst vandaan houden worden nog steeds in een modernere uitvoering van hardplastic en rubber verkocht.

Over het punt van wetenschappelijke basis voor tepelhoedjes is vrij weinig te zeggen, omdat er domweg weinig onderzoek is gedaan. Een paar onderzoeken gaven aan dat het ofwel niet uitmaakte ofwel er minder melkproductie kwam, maar die onderzoeken waar heel anders opgezet en de definities waren onduidelijk. Over hoe je tepelhoedjes gebruikt, welke modellen beter of minder zijn en over indicaties ontbreekt vrijwel elke vorm van onderzoek. De enige uitzondering is het gebruik van tepelhoedjes voor prematuren. Dat is goed onderzocht en beschreven en dat blijkt duidelijke voordelen voor het premature kind te hebben.

Na een korte uiteenzetting over het nut of niet van verschillende vormen van de randen van tepelhoedjes (rond, met uitsparingen, vlinder, etc.) volgt een uiteenzetting over de verschillende vormen en maten van het speen-deel van diverse tepelhoedjes. Ook daar variatie in vorm, maar vooral in doorsnee en lengte. Verschillende maten is op zich een goed idee, maar de vraag rijst dan: pas je een tepelhoed aan op de moeder of op de baby? De voorkeur gaat uit naar een maat die de baby, letterlijk, kan behappen. Een te goot speendeel kan ervoor zorgen dat de baby gaat kokhalzen en weigeren of dat hij alleen het voorste deel in de mond neemt en alsnog op de tepel gaat knagen. Aan de hand van tekeningen en filmpjes worden een paar methodes getoond die kunnen worden gebruikt bij het plaatsen van een tepelhoedje, zodat de tepel er voldoende in wordt gezogen en het hoedje op zijn plaats blijft zitten.

Voorafgaand aan het besluit om een tepelhoedje te gebruiken moet de zorgverlener eerst voor zichzelf duidelijk maken waarom deze keuze wordt gemaakt. Wat wil je ermee bereiken? Een tepelhoedje inzetten is een interventie en voor elke interventie is een reden nodig. Enkele van deze redenen zijn: een betere melktransfer en rustigere voedingen voor premature kindjes, het ondersteunen van het aanhappen bij vlakke of ingetrokken tepels (door het maken van een beter tastbare stimulus voor het reflexpunt op het gehemelte), het vergemakkelijken van de transitie van de fles naar de borst en beschermen van kapotte tepels door het bieden van een barrière tegen frictie. Voor deze laatste moet eerst duidelijk zijn waardoor de kapotte tepel is veroorzaakt. Als dat door een slechte hap is, zal een tepelhoedje wellicht de pijn verminderen, maar de oorzaak niet oplossen. Maar als het bijvoorbeeld is doordat het kindje met een tandje is geboren, valt er vaak aan de techniek weinig te verbeteren en is wachten tot het kindje groter is vaak de enige mogelijkheid. In dat geval kan een tepelhoedje de pijn beperken.

Tot slot over de risico’s. Belangrijkste risico blijft dat van de verminderde inname en dus een teruglopende melkproductie. Met een tepelhoedje kan het lijken of een kindje efficiënt drinkt, terwijl toch de inname minder is. Daarom is het belangrijk om de melkinname te monitoren, evenals het gewichtsverloop. Preventief nakolven om de productie beschermen is aan te bevelen tot is vastgesteld dat het kindje inderdaad met tepelhoedje voldoende melk binnenkrijgt. Kapotte tepels kunnen gelijk blijven of verergeren als het onderliggende probleem niet wordt aangepakt en sommige kinderen vinden het moeilijk om van het tepelhoedje af te komen. Het grootste risico ligt eigenlijk in het onoordeelkundig en niet begeleid of opgevolgd gebruik van een tepelhoedje.

van Veldhuizen-Staas G: Tepelhoedjes, online 2012. Met afbeeldingen van antieke, verouderde en moderne tepelhoedjes.

Erbij

Foto: David Tennant kan  als  The Doctor (met Billie Piper als Rose Tyler) in  Doctor Who (2005– ) doen waar hij zin in heeft, zonder zich om conventionele wetenschap druk te maken.

Bij de minst gewaardeerde adviezen (zie Eurolac Flits! Tip) waren er nogal wat over het geven van andere voeding dan moeder’s eigen melk. Een bloemlezing: 

Kindje is klein, heeft meer voeding nodig, begin maar met pap ( 2,5 mnd). Geef hem maar wat water bij, kan hij wennen aan de smaak (zoon 2mnd oud, cb). Zullen we haar maar een cupje kv geven (ziekenhuis, een uur of 4 oud, toen we na veel gerommel met aanleggen op het belletje hadden gedrukt). Verplichte bijvoeding op de ic. Om de drie uur voeden zodat de maag de voeding kan verwerken. Vaak drinken, dat betekent dat jouw melk helaas niet voedzaam genoeg is voor je baby, dat kan elke moeder overkomen, is geen probleem want je kunt gewoon met kunstvoeding extra geven. Drie uur tussen de voedingen te laten; dan een fles kv geven voor de nacht want 's nachts moet je slapen. 

Lieve lezer, daar zakt me toch telkens weer de broek vanaf. Natuurlijk zijn er redenen om een borstgevoede zuigeling andere melk te geven. WHO en Unicef hebben deze onderzocht en een overzicht in een pamflet bij elkaar gezet*. Bijvoorbeeld kindjes die geen onbewerkte melk verdragen of moeders die zeer zware, maar noodzakelijke medicatie krijgen, zoals chemo of medicatie voor psychose. Of als een kindje onvoldoende reageert op het optimaliseren van het borstvoedingbeleid en het opvoeren van de moedermelk inname.

Deze adviezen komen allemaal van zorgverleners, in tegenstelling tot veel van de andere goede en minder goede tips en trucs. En dat baart mij grote zorgen. Want als ik binnen een paar uur na een simpel Twitter oproepje al zoveel van dit soort medische missers te lezen krijg, hoeveel moeders zullen dan van dag tot dag in de diverse zorginstellingen en van diverse zorgverleners ook dit soort volslagen onwetenschappelijke geneuzel te horen krijgen. Ik zie gelijk al die moeders voor me (ruim 60.000!**) die al binnen een maand nadat zij beginnen met borstvoeding geven afhaken. Teleurgesteld, boos, verdrietig en zichzelf de schuld gevend stoppen voor ze dat hadden gepland. Niet allemaal vanwege de opgedrongen bijvoeding natuurlijk, ook door andere dysfunctionele adviezen

 (nog een bloemlezing: Doe maar citroensap op je tepelkloven, dan trekken ze dicht. Je tepels afharden met een schuurspons tijdens de zwangerschap. Speen of vinger geven om op te sabbelen om hongersignaal te onderdrukken.) 

en eigen interpretaties van normaal babygedrag. Maar toch.

Ik wil er best van uit gaan dat al die adviezen goed bedoeld zijn. Ik bedoel maar, geen enkele zorgverlener zal toch willens en wetens expres slechte adviezen geven die de borstvoeding om zeep brengen en het zelfbeeld en zelfvertrouwen van de moeder erbij. Maar wat is er dan gebeurd met de claim dat alle zorgverleners tegenwoordig helemaal evidence based werken? Waar is de wetenschappelijke achtergrond voor de adviezen die hier worden aangehaald? Het lijkt er sterk op dat die eis om EBP toe te passen niet van toepassing is als het gaat om zuigelingen en borstvoeding. De gezondheid en het welzijn lijken in de begeleiding van moeders, kinderen en borstvoeding niet voorop te staan. Welke belangen dan wel, dat blijft natuurlijk de vraag.

Het blijft mij bezighouden, dat op grote schaal volslagen negeren van de wetenschappelijke waarheid in het medisch en verpleegkundig handelen. Is het  onwil, onbenulligheid, onnozelheid, onkunde? Waarom geven zorgverleners blijkbaar en masse zulke abominabel slechte adviezen? Zulke slechte adviezen dat de helft van de moeders afhaakt in de eerste maand. Zouden de betreffende zorgverleners een dergelijke treurige uitkomst op enig ander vlak van hun zorg van zichzelf accepteren? Of zouden ze werkelijk zelf geloven dat ze goed bezig zijn, maar dat de kans dat een vrouw gewoon borstvoeding kan geven maar 50% is? Dat is gewoon te zot om te geloven. Zouden ze dat ook geloven van andere normale vrouwelijke lichaamsfuncties, zoals het uitdragen van een zwangerschap en het kind langs de normale weg geboren laten worden? Moet ik dat geloven? Werkelijk? Op wetenschappelijke gronden? Ik zou in staat zijn een prijs uit te loven voor degene die mij wetenschappelijk bewijs geeft voor de vooronderstelling dat borstvoeding geven zo vreselijk moeilijk is, dat het voor maar de helft van de vrouwen mogelijk is.

Ik acht het waarschijnlijker dat zorgverleners in hun opleiding niets leren over normaal zuigelingengedrag rond slapen en eten, dat zij niets leren over de fysiologie van de menselijke lactatie en borstvoeding. En ik neig naar het geloven dat, met uitzondering van de paar goede zorgverleners die zichzelf bijscholen, het ze allemaal maar bar weinig interesseert, vooral omdat die aardige lui van de moedermelksubstituten hun, gelijk met het uitdelen van virtuele aaien over de bol en schouderklopjes, en echte cadeautjes ze ervan verzekerd hebben dat het belang van borstvoeding schromelijk wordt overdreven en dat kunstvoeding eigenlijk vrijwel even goed is en veel gemakkelijker.

*) Acceptable medical reasons for use of breastmilk substitutes (als video weergegeven pamflet van de WHO en Unicef, behorend bij het BFHI.
**) In Nederland worden jaarlijks rond de 180.000 kinderen geboren. 80% van de moeders, dus rond de 120.000 begint aan borstvoeding en ongeveer de helft daarvan (60.000) stopt al binnen de eerste maand. Vooruit, laten we er wat af doen, want sommige van die 180.000 delen een moeder en sommigen zijn te ziek om te voerleven. zit je evengoed nog tegen tienduizenden moeders aan te kijken!

Met dank aan @BorstgevoedNL, @bvBennebroek, @ElsJF, @KaboutertuinNL, @Marjolief, @melpronk, @NancyPloeger, @nelsy_salden, @POHMiranda voor hun bijdragen via Twitter en Angelina van Es, Anita Paardekooper, Anja Mones, Barbara de Lugt, Cynthia Groenveld Breebaart, Efrat Altman, Inge Höpe, Irina Reulink-Bosman, Myrte van Lonkhuijsen , Nadine Paasschens-Barroso, Nish Barnard, Simone Compier, Stephanie Van Schaik, Susanne Boekhorst via Facebook

Onvergetelijk

Foto: Poppy Montgomery als Carrie Wells (midden),  Marilu Henner als Aunt Evie (rechts) en Deanna Dunagan als Alice (moeder van Carrie) in Unforgettable: S1, E9: Golden Bird (11 Mar. 2013)*
De hersenen zijn een ingewikkeld netwerk van gegevensdragers en verwerkers. Geen computer die het daarbij halen kan. Ontelbare verbindingen worden op elk moment razendsnel gelegd met een down- en upload snelheid waar de gemiddelde computer specialist jaloers op kan zijn. Al voor het kind geboren wordt, worden deze systemen aangelegd en ten dele ingevuld in de eerste levensjaren is de opbouw het snelste van het hele leven. Stilstand in de ontwikkeling betekent achteruitgang en dus gaat de ontwikkeling van de hersenen het hele leven verder. Alles wat we in ons hele leven meemaken, doen, denken en leren ligt daar ergens opgeslagen. Dingen die net gebeurden liggen vooraan, dingen van vorige week, vorige maand, vorig jaar schuiven steeds wat verder op en alles wat lang geleden is gebeurd komt in het archief. Wat lang geleden is geleerd, maar nog dagelijks wordt gebruikt blijft voor het grijpen liggen uiteraard. Dat archief is niet voor iedereen toegankelijk. Sommige mensen kunnen op elk gewenst moment elk gewenst stukje informatie uit het archief ophalen*, de meeste mensen moeten daar meer moeite voor doen en sommige dingen zijn niet meer terug te vinden.
Soms zijn ervaringen zo ingrijpend dat ze in een afgesloten doos in de achterste kast van het achterste archief worden opgeborgen, soms wordt dat archiefdeel met alles wat erin zit dichtgemetseld. De manier waarop mensen zich dingen herinneren, of herinneringen ophalen in hun archief is voor iedereen anders. Sommige mensen hebben een goed geordend systeem met een logische index; anderen gooien de hele handel gewoon in een kamer waar nog plaats is en moeten graven en zoeken tot ze terugvinden wat ze zoeken. En soms is het onvindbaar. Soms beginnen mensen met een goed systeem, maar laten ze het versloffen en verstoffen. De index vervaagt en de bewegwijzering verdwijnt uit het zicht, soms komen er zoveel stofnesten dat de herinneringen worden weggedrukt en vergaan. 
De ziekte van Alzheimer is een oorzaak voor dat laatste. Bij Alzheimer is er sprake van zenuwdood en de vorming van neurofibrillaire tangles en beta-amyloïde plaques. Dat betekent zoveel als dat de oorspronkelijke gegevens en de verbindingen ertussen worden afgebroken en vervangen door stofnesten en opgestapelde rommel. Er is iets mis met de eiwitten in de hersenen, die abnormaal worden afgebroken en het afval daarvan vormt de hierboven genoemde stofnesten en opgehoopte rommel. Er zijn ook aanwijzingen dat een diabetes-achtige stoornis een mede-oorzaak kan zijn. Insulineresistentie zou een reden zijn waarom hersencellen geen glucose meer kunnen opnemen. Glucose is de primaire brandstof voor de hersenen.
Maar waarom doen die eiwitten die rare dingen in de hersenen? Voor een deel is Alzheimer erfelijk, maar voor een deel zijn andere factoren verantwoordelijk. De incidentie van Alzheimer is de laatste 20 jaar sterk gestegen. De symptomen zijn bij lager opgeleiden ernstiger dan bij hoger opgeleiden. Dit kan beide wijzen op een toenemende invloed van externe in plaats van erfelijke factoren. Er is nog een boel werk te doen aan het onderzoeken van die factoren. Er zijn al aanwijzingen voor een mogelijk verband met metalen in de voeding, met name aluminium en kwik,  ontstekingsreacties in de hersenen, een tekort aan vitamines, oxidatieve stress en metabole verstoringen. Dit zijn allemaal factoren die wijzen naar voeding als een overkoepelende factor.
Er is vooralsnog geen echt werkend medicijn gevonden dat Alzheimer stopt en omkeert en de patiënt weer gezond maakt, wel medicijnen die de progressie iets remmen en die de symptomen verlichten. Maar daar is nu onze grote vriend en weldoener Nutricia ingesprongen. Zij hebben een yoghurtje ontwikkeld met toegevoegde stoffen die Alzheimer zouden remmen. Het is geen medicijn, maar een ‘’medische dieetvoeding’’. Dat is vooral een heel handige wettelijke zet, want daarmee omzeilen ze de strenge eisen die gelden voor het op de markt brengen van medicijnen en de eisen voor voedingsmiddelen met gezondheidsclaims. Want het is een dieetvoeding die door een arts moet worden voorgeschreven. En je mag daar wel gewoon reclame voor maken. En daar is vriend N erg goed in, daar weten wij van de afdeling zuigelingenvoeding alles van.
Onvergetelijk, die acties van Nutricia en zijn vriendjes in het creëren van een markt voor een te verzinnen product en dan de medisch-wetenschappelijke wereld achter je te krijgen om die reclame uit te voeren. In dat fantasievolle yoghurtje zitten een paar van de ook aan hun zuigelingenvoeding toegevoegde stofjes en een paar andere. In de kunstvoeding voor zuigelingen werkten ze ook al niet. Ook daar is gesjoemeld met onderzoek: alle testbaby’s die er ongewenst op reageerden werden uit het onderzoek gehaald. Het onderzoek naar dit opgepepte yoghurtje (4 euro voor een paar slokken!) werd ook rooskleuriger in de publicaties voorgesteld, omdat vooral de voor de interventie gunstige resultaten werden benadrukt en de negatieve onder geschoffeld. Overigens zijn de verschillende componenten van de nutriëntenmix die dit drankje zo geweldig heten te maken, ook gewoon los in pilvorm te koop bij elke kruidenwinkel, reformwinkel of drogist. Zoals er voor het overgrote deel van de Nutriciadrankjes normale, gezonde en goedkopere alternatieven zijn te vinden. Borstvoeding om mee te beginnen, en vervolgens gewone, gevarieerde voeding die zo dicht mogelijke bij zijn oorspronkelijke staat is. Als we een beetje graven in de achterste gewelven van ons collectieve geheugen, vinden we vast nog wel terug wat dat is.
NRC.nl: Nutricia in de fout met drankje tegen Alzheimer, 8 april 2013. Hierin leggen twee wetenschappers zonder Nutricia salarisstrook uit wat er mis is met de marketing en het onderzoek van dit product.
TROS Radar: Drankje tegen Alzheimer?
Reactie van VUmc Alzheimercentrum op kritiek dieetdrank Souvenaid (TROS Radar en NRC), 8 april 2013
*) Hyperthymesie is een conditie (slechts 20 personen bekend die het hebben) waarbij de persoon een extreem sterk autobiografisch geheugen heeft. De actrice die in bovenstaande afbeelding de tante speelt is een van die 20; de hoofdpersoon in die serie is een fictief karakter met die aandoening. De moeder van de hoofdpersoon heeft Alzheimer.

Wiebelig

Foto: Pinocchio die niet meer wiebelig als marionet wilde dansen aan zijn touwtjes maar een echt mens wilde zijn in Disney's Pinocchio (1940)
Ik zag een filmpje van een slangenmens. Het werd gedeeld via een Facebook pagina die zich wijdt aan grappige dingen; de avatar van de site doet denken dat het vooral om onderbroekenlol gaat. Het filmpje liet een voorstelling zien van een slangenmens, inclusief het publiek dat met een mengeling van afgrijzen en bewondering toekeek hoe de man zijn lichaam in de vreemdste bochten draaide en tot slot zichzelf door een tennisracket heen wurmde. Wat de man doet is niet zozeer knap, want het is niet het soort acrobatiek dat iedereen kan leren als hij maar hard genoeg zou trainen. Het is niet het normale protocol voor menselijke beweging. Dit soort zeer extreme bewegingen en houdingen kunnen alleen worden uitgevoerd door iemand met een ernstige vorm van hypermobiliteit. Met ander woorden, iemand die van nature wiebelig is aangelegd. In vroeger tijden stonden zulke mensen op de kermis samen met de dame met de baard en het meisje met vier benen.
Menselijke lichamen zijn niet het enige dat wiebelig in aanleg kan zijn. Bij sommige mensen is het zelfvertrouwen ook hypermobiel en zwaait met elke positieve en negatieve input mee. In de ene levensfase meer dan in de andere. Moeder-zijn is een fase of een toestand die bijna vraagt om een zwalkend zelfvertrouwen. Hoe verser het moederschap, hoe wiebeliger dat zelfvertrouwen. Dat is erg jammer, want juist die verse moeder heeft een stevig zelfvertrouwen zo erg nodig. Zwangere vrouwen en pasbevallen moeders zouden daarom alleen maar mogen worden omgeven door positieve omstanders, meedenkers en steungevers. De algemeen en breed uitgedragen boodschap zou moeten zijn dat elke moeder een prima moeder is tot het tegendeel wordt bewezen. Als negatieve verwachtingen een zelf vervullend vermogen hebben, dan moeten positieve verwachtingen dat ook hebben. Moeders die worden ondergedompeld in een bad van positieve verwachtingen zullen aan die verwachtingen gaan voldoen en daardoor positieve feedback krijgen en meer zelfvertrouwen.
Iets anders dat  erg wiebelig en hypermobiel kan zijn, en er ook nog een grote show van kan maken, is wetenschappelijk onderzoek. Wel, niet zozeer het onderzoek als wel de verslaglegging ervan en de erop gebaseerde bewijsvoering. De wetenschap-gelovigen bewijzen in hun ijver om geloofwaardig te zijn, soms allen nog maar het gewiebel. Want behalve dat bewijs alleen als hard wordt erkend wanneer het op één bepaalde en zeer nauwkeurig omschreven manier is verkregen, het moet ook elke vijf jaar opnieuw worden bewezen. Onderzoek van meer dan vijf jaar oud wordt gezien als verouderd en niet meer helemaal betrouwbaar. Een ander aspect van het wiebelige karakter van die bewijsvoerende en –uitvoerende gemeenschap is dat op wetenschappelijke bewijsvoering gebaseerde protocollen en richtlijnen om de haverklap veranderen. Wat gisteren niet bestrijdbaar voorschrift was, is morgen verouderd en mogelijk gevaarlijk.
E is een roep om eenduidige advisering door de diverse zorgverleners, met name in de zorg voor de zwangere, de barende en ouders met jonge kinderen. Dat is een goed streven, want veel ouders zien na enkele verschillende zorgverleners door de bomen het bos niet meer, met alle verschillende en soms elkaar tegensprekende adviezen. Er moeten dus protocollen komen, multidisciplinaire protocollen, waar  alle zorgverleners zich aan houden. Op die manier krijgen ouders overal hetzelfde advies en raken ze niet meer in verwarring. Minder wiebelige ouders, dus, zou je hopen. Maar wie of wat bepaalt dan wat er in die protocollen komt te staan? Die wiebelige, om de haverklap veranderende wetenschap? En wie bepaalt of er één handelswijze of advies is die voor iedere ouder werkt of toepasbaar is?
Ik zou persoonlijk liever zien dat zorgverleners meer zouden weten over de fysiologie van de mensen en situatie waarmee ze te maken krijgen, dat ze gewoon een heel degelijk breed en diep begrip hebben van hoe het lichaam en de mens in elkaar zit en werkt. En dat ze dat vervolgens aan hun cliënten kunnen uitleggen, elk op zijn eigen begripsniveau. En dat op basis van dat begrip van de fysiologie geadviseerd kan worden voor de normale gang van zaken en voor pathologie. Maatwerk in de zorg heet dat. En dat overstijgt het volgen van dode, maar zeer wiebelig gebaseerde regeltjes, protocollen en richtlijnen. Enkel werken volgens protocol, er niet van af kunnen wijken en niet verder kunnen of willen kijken, maakt van een zelfdenkende, intelligente zorgverlener een marionet.

Klik op de label-links hieronder om meer over deze onderwerpen te lezen.

Geloof

Foto: Embeth Davidtz als Miss Honey en  Mara Wilson als Matilda  in Matilda (1996) gebaseerd op het gelijknamige boek van Roald Dahl
In mijn sociale media omgeving komt geloof nog al eens ter sprake de laatste tijd. Gelovigen in mijn vriendenlijst met religieus of spiritueel getinte teksten en plaatjes. Gelovigen van de ene richting die gelovigen van de andere richting virtueel afmaken. Atheïsten met teksten en plaatjes die geloof afdoen als nonsens (letterlijk on-zin). De nieuwe paus natuurlijk, en zijn lijfarts, een cardioloog die in wonderen gelooft. Geloven in wetenschap of juist niet. Geloven in ziektebeelden of juist niet. En geloof in magie. Een mooie illustratie van een mini-draakje op een hand, met een quote: “Those who don't believe in magic will never find it.” van Roald Dahl. Op zich al een sterke, maar nog mooier in zijn context: “And above all, watch with glittering eyes the whole world around you because the greatest secrets are always hidden in the most unlikely places. Those who don't believe in magic will never find it.” Kinderen worden geboren met die glinstering in hun ogen en hun vermogen magie te zien op onverwachte plaatsen.
Succesvolle kinderboekenschrijvers weten die glinstering te wekken, weten die verborgen plaatsen vol magie te openen. Magisch goede kinderboekenschrijvers kunnen daarmee ook volwassen lezers boeien en hun kinderlijke ogenglinstering naar boven halen. Gebrek aan voldoende goede kinderboekenschrijvers (en leraren en andere opvoeders met die eigenschappen) laat vroeger of later bij de meeste kinderen die bron van magie opdrogen. Geloof in magie wordt kinderachtig (tenzij het wordt ondergebracht in een religie). Sommige kinderen houden die bron, weten blijvend die vonk in hun glinsterde blik te vangen. Zij worden kunstenaars. Of kinderboekenschrijvers. Of fantasy schrijvers. Of ontdekkingsreizigers of uitvinders. Of wetenschappers. Of van alles een beetje. Want binnen de magie kan dat. Dan kan je worden wat je zijn wilt. Het enige dat je nodig hebt is die glinstering in je blik en de bereidheid te geloven dat daar, net om de hoek de magie zal zijn.
Een baby wordt geboren, niet met het geloof, maar met de wetenschap dat aan de andere kant de magie zal zijn. De magie van de hereniging met zijn moeder, niet meer in elkaar, maar aan elkaar, met elkaar. De eerste blik die tussen moeder en kind wordt gewisseld glinstert aan alle kanten en ook moeder weet weer even dat magie bestaat. Soms wordt die glinstering bij de moeder gedoofd door haar geloof in de wetenschap of de pseudowetenschap die haar vertelt dat het niet goed is om altijd maar met haar kind bezig te zijn en hem in haar armen en aan haar borst te houden. Dat bijgelovige vertrouwen in veronderstelde wetenschap, die haar vertelt dat kindjes alleen hun verdriet moeten verwerken en alleen in slaap moeten vallen; dat kindjes het beste gedijen als zij geen eten krijgen als ze honger hebben, dat zij troost krijgen als ze bang zijn, maar pas als het tijd is.
Maar moeders die geloven in die magie, die glinstering van verwondering die heen en weer schittert tussen henzelf en hun kind, die zullen hem behouden. De magie van de moeder-kind-dans laat ze weten zonder leren, laat ze doorgaan bij struikelen, laat ze triomferen na mislukte pogingen. En als je bij de magie de goede petemoei met het toverstokje nodig hebt wil ik die rol wel op me nemen. Het enige wat jijzelf hoeft te doen is geloven. Geloven in jezelf, in je kind en in de magie. Noem die magie hoe je wilt – geloof, wetenschap, evolutie, biologie. Ik weet dat het magie is. Ik geloof. En daarom vind ik de wonderen van de moeder-en-kind-magie telkens als ik een moeder en kind mag bijstaan.

Zaligheid

Foto: Opperste gelukzaligheid: een nest slapende puppies.
Zou ik het doen? Gewoon nog een keer over normen en waarden. Over wat normaal is en waarde heeft. Over normstelling en waardering. Ik heb het daar best vaak over, merk ik. Kennelijk loopt mijn mond, of liever gezegd: lopen mijn typende vingers over waarvan mijn hart vol is. Ik kan me daar met hart en ziel aan overgeven, haast mijn ziel en zaligheid aan geven, want het is me uit het hart gegrepen. Zo zeer gaat me dat ter harte dat ik er wel drie stukjes over kan schrijven: hart, ziel en zaligheid.
Wat mij in het hart raakt, daar ga ik voor met hart en ziel, daarvoor zet ik mijn hele ziel en zaligheid in. U heeft dat wellicht al eens gemerkt. Mijn inzet wordt nogal eens getriggerd door beroering van mijn rode knoppen. Sommige van die rode knoppen hebben een uiterst gevoelige contactje, terwijl andere toch wel een stevige stomp nodig hebben. Sommige van die meer gevoelige contactjes hebben niet eens iets met mijn gebied van expertise te maken. Ik zag een kreet langskomen die zelf had willen bedenken, zo zeer is hij van toepassing: ‘’Ik ben allergische voor stupiditeit, ik krijg dan een acute aanval van sarcasme’’. Gisteren was het weer helemaal raak. Een zalig geval van stupiditeit, want gepleegd door een zeer geleerd persoon. Een arts, academisch gevormd, met een decenniumlange studie achter de rug, die met droge ogen en een stalen gezicht de meest klinkklare nonsens zit te verkopen Zálig! Zaaa-lig, gewoon. Zulke lui moet je gewoon koesteren, ware het niet dat zij hele hordes moeders en kinderen in de kou laten staan met hun stupiditeit.
Uit mijn antwoord op de uitingen van deze dokter (waar ik mijn sarcasme enigszins in toom heb trachten te houden):

‘’Ik ben geschokt door uw antwoord. Het getuigt niet alleen van een bedroevend gebrek aan kennis over het onderwerp en een even bedroevende, ouderwets-paternalistische dokter attitude, maar vooral van beïnvloeding door de kunstvoedingsindustrie. Een arts zou toch beter moeten weten dan de verkooppraatjes van fabrikanten van kunstvoeding, net als die van farmaceutische producten, als medische kennis verder te vertellen. Kunstvoeding is per definitie niet ''tegenwoordig bijna net zo goed als borstvoeding''. Ten eerste kan het product kunstvoeding op geen enkele manier met het proces borstvoeding worden vergeleken, ook kunstvoeding in vergelijking met moedermelk komt er bekaaid van af. Het enige wat je ervan kunt zeggen is dat het de meeste kinderen in leven houdt en laat groeien. Verder is het zwaar deficiënt in allerlei opneembare vitaminen en mineralen en bevat het nagenoeg geen beschermende stoffen. Daarnaast bevat het een overdosis van andere nutriënten, omdat die in de aangeboden vorm slecht voor een kind opneembaar zijn.
Borstvoeding geven is een normaal fysiologisch proces voor een volwassen vrouw en er is geen reden om aan te nemen dat het menselijk model zo slecht is dat de doorsnee vrouw dit alleen tegen betaling van hoge gezondheidskosten zou kunnen volbrengen. De manier waarop over het geven borstvoeding door zorgverleners, waaronder artsen, wordt geadviseerd maakt het voor veel vrouwen wel een schier onmogelijke taak. Borstvoeding is niet moeilijk, het wordt moeilijk gemaakt.’’

Ik heb nog geen antwoord gehad en verwacht dat ook niet. Ik vrees dat mijn sarcasme als parels voor de zwijnen is in dit geval. Er is niets te vergelijken met de relatie van een moeder met haar kind in de eerste levensmaanden of –jaren. De blauwdruk van de mens is op dat stuk zo ingevuld dat het een periode en een staat van opperste zaligheid kan zijn, het beleven van het summum van menselijkheid. Niets voor niets, natuurlijk, en al helemaal geen zaligheid, dus er moet wel aan worden gewerkt. Maar met wat inzet is het voor vrijwel iedereen haalbaar. Met een stimulerende, ondersteunende en beschermende omgeving, dat wel. Dokters die moederen en borstvoeding moeilijk maken, die kunnen we missen als kiespijn.
Alles in het lichaam en de hersenen van moeder en kind werken naar die staat van gelukzaligheid, dat zou de natuurlijke staat van een moeder en haar kind moeten zijn. Maar wij leven in een uitermate kind- en moederonvriendelijke maatschappij. Kinderen worden zoveel mogelijk weggestopt in speciale ruimtes, waar verder niemand iets van ze merkt. (Je denkt toch niet serieus dat dat ballenbad er is met het welzijn van de kinderen op het oog? Welnee, het is er om vaders en moeders ongestoord te kunnen laten winkelen en meer geld uitgeven.) Moederschap wordt niet gewaardeerd en zorgen voor kinderen en hen opvoeden wordt pas iets waard als het tegen betaling wordt gedaan door anderen dan de ouders zelf. Een vrouw die zelf voor haar kinderen zorgt en ze opvoedt, doet niets en parasiteert op haar echtgenoot en de maatschappij. Brengt zij tegen betaling haar kinderen onder bij een ander en gaat zij, eveneens tegen betaling, de kinderen van andere mensen verzorgen en opvoeden, dan verricht zij plotseling zinnig en gewaardeerd werk.
Deze maatschappij is harteloos in plaats van hartelijk voor moeders en kinderen. Maakt kinderen en moeders zielig in plaats van zalig. En volkomen onnodig. Een klein beetje meer begrip, een klein beetje langer verlof, een klein beetje meer aanvaarding op de werkplek. en vooral en bovenal: steun in woord én daad van zorgverleners, inclusief dokters, met kennis van zaken. Dokters die hun kennis en attitude niet krijgen bij de cadeautjes van Bigfarma en de voedingswarenindustrie, maar van hun eigen intellect, zelfstandig denken en studeren, die hun hart, ziel en zaligheid inzetten voor de gezondheid, het welzijn en, ja toch ook, de zaligheid van de medemens.

Eurolac Flits! met label samenstelling, moedermelk, kunstvoeding, reclame. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Haar

Foto: Dewi Pechler zingt Aquarius in Hair
Soms wordt je ergens zomaar met huid en haar ingetrokken. Een discussie bijvoorbeeld over een onderwerp dat je na ligt. Er zijn nogal wat rode knoppen die mij in zo’n discussie treken en meestal hoef je er niet eens erg hard op te drukken. Uiteraard zo’n beetje alle deelonderwerpen van mijn professie, maar sommige meer dan andere. De oplettende lezer van mijn blogs zal opgemerkt hebben dat de knoppen ‘’keuze’’, ‘’reclame’’, ‘’fanatisme’’ en ‘’wetenschap’’ maar een klein duwtje nodig hebben. De mooiste effecten krijg je als enkele van deze knoppen tegelijk worden ingedrukt. Bijvoorbeeld ‘’keuze’’ met ‘’reclame’’ en misschien nog ‘’fanatisme’’ erbij voor special effects. Een zekere manier om mij in een discussie te krijgen is door er allerlei andere rode knopjes met de haren bij te trekken. Afgelopen week ontspon zich een mooie discussie die ik graag met u, lieve lezer, wil delen.
Het begon, heel onschuldig, met de link naar een filmpje* dat een collega deelde op FaceBook** en waar ik een quote uit citeerde: ''10% van wat er gebeurt in de borst bij borstvoeding gaat over voeding.'' Waarop voornoemde collega een andere collega aanhaalde, die op bijscholingen de vraag voorlegt aan de cursisten wat meer borstvoeding is: kunstvoeding bijvoeden aan de borst of moedermelk uit een fles. Dat vond ik leuk, want diezelfde vraag leg ik vaak zelf ook voor aan cursisten. Het antwoord is natuurlijk dat het voeden aan de borst borstvoeding definieert en niet het soort melk dat wordt gevoed.
Deze overwegingen werden opgemerkt door iemand die erop wees dat sommige kinderen zelf niet aan de borst willen worden getroost. En dat kan natuurlijk. Maar kinderen die niet getroost willen worden aan de borst vormen niet de fictieve groep van ‘’het gemiddelde kind’’. Het kunnen kinderen zijn van moeders met een te grote of te felle melkstroom, waardoor het drinken aan de borst geen plezierige, kalmerende bezigheid is; of kinderen met neurologische problemen of problemen met sociale interactie. Aan de andere kant zijn er moeders die alle melk gekolfd geven. Vaak een interventie die voor sommige moeders het enig haalbare is (of dat nu is omdat zij zelf issues met lichamelijkheid hebben of dat zij problemen ervaren met voeden aan de borst waarvoor zij geen oplossing hebben), maar die alle andere aspecten van borstvoeding verwaarloost. Die moeders zouden, net als moeders die kunstvoeding geven, extra veel moeten dragen, vasthouden, praten, knuffelen en zo om die niet-voeding aspecten van borstvoeding, de andere 90%, te compenseren.
Een beetje van mijn stuk was ik wel door de volgende opmerking, dat moeders die alles kolven en daarmee denken toch nog het beste voor hun kind te doen, door die stelling over 10%, niet meer zouden zien waarvoor zij nog de moeite doen. Zij zouden voelen dat borstvoeding wordt gedevalueerd als het maar voor 10% om voeding gaat. Maar de functie van borstvoeding is een biologisch en psychologisch feit, niet een keuze, een voorkeur of een overtuiging. Het klinkt misschien hard, maar vrouwen die alles kolven en flessen devalueren zelf de borstvoeding tot die 10% voeding. Natuurlijk geven ze hun kind nog steeds de beste melk die er te vinden is, maar als ze niet ook die andere 90% van het voeden aan de borst vervangen, doen ze inderdaad zichzelf en hun kind te kort.
Ik vervolgde met de uiteenzetting dat er in de hele borstvoeding versus geen-borstvoeding discussie een paar dingen zijn die het bespreken moeilijk maken. Ten eerste het feit dat veel mensen moeite hebben met het onderscheiden van de fysiologie en de uitzonderingen, ofwel tussen de algemene theorie en de toepassing op individuen. En ten tweede het feit dat onze maatschappij, cq. tijdsgeest gericht is op de vervulling van het Ik en het voor heel veel mensen heel erg moeilijk is, het vaak niet eens in ze opkomt, om ook vanuit een ander te denken, de behoeften van anderen voor te laten gaan of zelfs maar in overweging te nemen. Daardoor kan zuigelingenvoeding worden gezien als een persoonlijke keuze of zelfs een levensstijlkeuze van de ouders waarmee het kind eigenlijk vrij weinig te maken heeft. Daardoor kunnen ook bij problemen oplossingen gekozen worden die vooral goed werken voor de volwassen individuen en -helaas-pindakaas- minder goed voor het kind.
Ik realiseer me dat ik hiermee kort-door-de-bocht generaliseer, maar het is wel de tendens in onze maatschappij. Maar dat mensen denken dat het verschil in melk marginaal is omdat de melk maar een klein deel uitmaakt van het geheel van borstvoeding is gewoon een denkfout. Dat is echt niet wat er gezegd wordt. Het is wel te verklaren, want een ander aspect van onze maatschappelijk bepaalde manier van denken maakt dat wij vooral productmatig denken en niet procesmatig. Tja, en directheid, ik denk dat dat nodig is om mensen wakker te schudden. Sussen, ''respecteren'' en andere zachtere technieken bevestigen eigenlijk alleen wat wordt gedaan en gedacht. Net zo goed als een echte vriendin het je rechtuit zegt als een broek je afschuwelijk staat en een ander je probeert te vriend te houden door te zeggen dat die broek best ook heel leuk is.
De volgende opmerking sloeg toch wel een beetje mijn stoel onder me vandaan en sleurde me vervolgens aan mijn haren naar mijn volgende rode knop. Een link naar een discussie op het Fokforum waar de ‘borstvoeding promotie is religie’-kaart werd gespeeld. Nu ben ik geen fan van Fok en ik vind daar, net als bij Viva juist het respect in de toon meestal ver te zoeken, met name naar mensen die wel borstvoeding geven en er voor uit komen. Wie kunstvoeding geeft maakt eigen keuzes en wie borstvoeding geeft en daar ook nog wetenschappelijk funderingen voor heeft, is evangelisch, ja, ja. En dan deze quote van de Fok-discussie: ''Nuance is er namelijk nauwelijks als je er vast van overtuigd bent dat je een baby tekort doet door het geen borstvoeding te geven.'' Mag je dat dan niet vinden? Is dat dan evangelisch als je vind dat je een kind te kort doet als je hem niet geeft wat hij nodig heeft en waar hij recht op heeft, vooral als je wel in staat bent om hem dat te geven? (Voor alle duidelijkheid: ik heb het dus over mensen die al a priori kiezen voor geen borstvoeding, niet over hen die probeerden maar die om welke reden ook er niet in slaagden). Kijk, je kan proberen er linksom of rechtsom omheen te gaan of er overheen te walsen of er onderuit te proberen te komen, maar het feit blijft dat borstvoeding biologische gezien en om al die andere aspecten de enige echt geschikte voeding voor een zuigeling is. Punt. Niets evangelisch aan, want er valt weinig aan te geloven. Het is gewoon een feit. Evangelisch gaat over dingen die je maar moet aannemen omdat een priester zegt dat ooit een profeet het heeft gezegd of omdat het in een boek met verhalen staat.
En is het rot voor moeders die wel probeerden maar niet slaagden? Zeker, hartstikke rot. Moet je het er daarom maar niet over hebben? Nee. Als je het niet mag hebben over alle dingen in het leven die niet gaan zoals je ze zou willen, zou er weinig gespreksstof over blijven, met name als het om gezondheid en dergelijke gaat. Ik ben erg voor de waarheid en ik houd niet erg van verdoezelen en waarheden achter houden omdat ze zo hard lijken voor hen die in een ander idee van waarheid geloven of er liever de ogen voor zouden sluiten. Voorbeeld? Ik heb overgewicht, vrij ernstig overgewicht. Ik vind het absoluut rot om te weer eens te lezen of te horen dat ik daar wat aan moet doen, dat het ongezond is en dat ik misschien wel verkeerde keuzes heb gemaakt en nog maak wat betreft voeding, beweging en gezondheid. Ik zou daar, heel eerlijk gezegd, liever niets over horen. Moeten mensen die die wetenschappelijk onderbouwde feiten over overgewicht, levensstijl en risico’s ventileren maar hun mond houden omdat ik me er ongemakkelijk bij voel? Nee. Absoluut niet.
Gelukkig heb ik mijn haar nog. Nog steeds lang genoeg, zij het wat dunner dan vroeger, om me aan mee te sleuren naar boeiende discussies.
*) Bottled up! Via Vimeo
**) donderdag 27 december, terug te vinden op mijn tijdlijn van die dag
Eurolac Flits! met label terminologie, wetenschap. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatsjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Beter weten

Foto: Justin Chon denkt als Harold Lam dat hij het beter weet of kan dan Hugh Laurie als de alles-wetende Dr. Gregory House in The Dig  (House M.D.: S 7, E 18)
Wie ervoor geleerd heeft, weet naar men aanneemt meer over een onderwerp dan wie er niet voor leerde. Dokters weten naar we aannemen dus meer over de gezondheid van mensen dan andere mensen. Wie denkt dat hij het beter weet dan de dokter wordt daar vaak toch wat vreemd op aangekeken. Het lijkt ook wel arrogant om de autoriteit van een autoriteit openlijk te betwijfelen. Sommige dokters kunnen daar ook aardig pissig over worden. Sommige dokters worden daar terecht boos over. Sommige onterecht. Hoe lang een medische studie ook duurt, een dokter kan niet alles over alles weten. Dat geeft niet. Zolang hij maar niet net doet alsof hij het wel weet*.
In het basisdeel van de studie geneeskunde leren de aankomende artsen over heel veel onderwerpen een beetje. Ze leren bijvoorbeeld hoe het menselijk lichaam in elkaar zit en functioneert, over organen en weefsels, over cellen en biologische chemie. En over hoe het menselijk lichaam fout functioneert: ziektes en gebreken, ontstekingen en infecties. En verder zal het vooral over ziekten en afwijkingen gaan. Bij stages gaat het over zieke mensen (uiteraard, wie gezond is gaat niet naar de dokter). Dan komen de specialisaties, waarbij het werkgebied steeds verder verkleind wordt en de kennis over dat steeds kleinere gebied breder en dieper wordt. Huisartsen houden een groot gebied over en moeten meer weten over meer verschillende dingen. Kinderartsen houden ook een breed gebied over, tenzij ze zich binnen de pediatrie verder gaan specialiseren.
In totaal is een dokter snel 10 jaar verder vanaf het verlaten van de middelbare school tot zijn eerste echte baan als dokter. Tien jaar is een flinke periode en je kan dus inderdaad wel stellen dat de dokter ervoor geleerd heeft. En hij weet veel. Heel veel. Maar niet alles. Dokters hebben zelfs grote zwarte gaten, onderwerpen waarvan ze weinig tot niets weten. De gezonde zuigeling, zijn normale gedrag bij slapen en eten is zo’n ‘’supermassive black hole’’**. Als ik moet afgaan op de adviezen, die moeders van hun artsen zeggen te krijgen, over de voeding en slaap van hun baby’s en peuters, is er sprake van een geïnstitutionaliseerde medische ignorantie (Newman, 2012). ‘Evidence based’ eisend bij elke voorgestelde verandering van de routines worden veel artsen zelf in het totaal niet gehinderd door het gebrek aan enige vorm van al dan niet wetenschappelijk gefundeerde kennis op dit gebied.
Moeders kunnen er niet vanuit gaan dat ‘’de dokter ervoor geleerd heeft’’ en weet waar hij het over heeft, als hij iets adviseert over de voeding en de slaap van haar baby of peuter. Jack Newman, zelf arts (kinderarts in Canada), adviseert moeders in opstand te komen tegen medische ignorantie en geeft een overzicht van punten ter controle van de borstvoeding vriendelijkheid van zorgverleners (Newman 2005, 2010). De ignorantie en het gebrek aan kennis heeft twee majeure oorzaken. De eerste is het feit dat de gemiddelde arts in die hele 10 jaar opleiding hooguit een paar uur heeft besteed aan het onderwerp zuigelingenvoeding en waarschijnlijk niets aan slaap. Dat grote zwarte gat in kennis is vervolgens bij een flink aantal artsen gevuld (of er zijn stevige pogingen gedaan) door vertegenwoordigers van partijen met sterke economische belangen bij bepaald voorschrijfgedrag van artsen. Die twee oorzaken leiden ertoe dat veel dokters ouders adviseren over de voeding en slaap van kinderen zonder enige basis in wetenschappelijk bewijs. Iets niet weten is niet erg. Wat wel erg is om die ignorantie te verhullen in een sluier van halve waarheden en reclamepraat, horen zeggen en oudewijvenpraatjes, doorweven met gouden draadjes voor een illusie van geleerdheid. Supermassieve zwarte gaten hebben revelatie nodig en daarom mogen moeders het beter weten dan de dokter en dat laten horen ook.
*) Nota Bene: ik ben me ervan bewust dat ik hier ernstig generaliseer en dat niet alle dokters ignorant zijn op dit gebied. Zoals bij al mijn lamentaties over zorgverleners geldt: wie de schoen past, trekke hem aan en op wie het niet van toepassing is: keep up the good work. En NB2: ik weet dat er mannelijke en vrouwelijke artsen zijn en juich dat toe, maar voor de leesbaarheid refereer ik naar alle artsen als 'hij' als ik 'hij of zij' bedoel. Overigens ijver ik ook voor afschaffing van genderverwijzingen in persoonlijke en bezittelijke voornaamwoorden en beroepsbenamingen. Maar dit terzijde.
**) Muse: Supermassive Black Hole van het album ‘Black Holes and Revelations’ (‘’zwarte gaten en onthullingen’’) met veel songteksten over politiek bedrog en winstbejag en hier en daar een samenzweringtheorie.
Jack Newman (2012): ‘’Mothers! Stand up against medical ignorance.‘’ op Facebook
Jack Newman (2005, 2010): Hoe herken je een zorgverlener die niet om borstvoeding geeft? vertaald uit het Engels op borstvoeding.com

Revolutie

Foto: Billy Burke als Miles Matheson , revolutionaire held tegen wil en dank in Revolution
Opgedragen aan ouders die geen genoegen nemen met het door het zittende regiem aangedragen brood en spelen, maar zelf nadenken over hoe ze hun kind het beste kunnen liefhebben , verzorgen en opvoeden binnen hun evolutionair ontwikkelde blauwdruk. De ware revolutionairen.
Ik heb mezelf nooit echt als een revolutionair gezien. Revolutie, dan dacht ik aan de Franse, de Amerikaanse en de Russische revolutie (en laten we vooral die in eigen land en voormalige koloniën niet vergeten): bloederig, gewelddadig en halve bevolkingen uitroeiend. En daarvan houd ik niet zo, behalve als het in een boek of film is van het post-apocalyptische doemscenario genre. Bij nader inzien zijn er toch ook heel wat geweldloze revoluties. Die vallen vaak een beetje weg tegen de achtergrond, want ze zijn niet heel spectaculair en gaan ogenschijnlijk niet om het voortbestaan van de beschaving. Dit zijn de revoluties die geen regeringen omver werpen, maar ideeën. De wapens zijn geen pijl-en-bogen, speren, geweren en kanonnen, maar gedachten en woorden. En zo’n revolutionair ja, dat ben ik toch wel een beetje.
Revolutionairen worden door de volgers gezien als helden, rolmodellen en leiders. Door de anderen worden ze gezien als rebellen, guerrillastrijders en terroristen. Datzelfde geldt voor mensen met revolutionaire ideeën. Sommige mensen herkennen die ideeën en willen ze volgen; anderen zien ze als een aanval op het establishment. En dan is er nog een, soms vrij grote, groep die als verschikte hazen ertussen in zit en niet weet welke kant te kiezen. Ze zouden zich het liefste onder de winnaar scharen, want dat lijkt de veiligste weg. Wie aan de kant van de winnaar staat hoeft na afloop namelijk niets te vrezen. Maar hoe weet je nu tijdens de revolutie wie gaat winnen?
Ja, zo’n revolutionair wil ik toch wel zijn. Geen meeloper, geen twijfelaar, maar vooraan op de barricaden. Mijn zwaard is geslepen, mijn munitiehouder ruimschoots gevuld, de wapens in de aanslag. De ideologieën die ik wil revolutioneren gaan over kinderen, jonge kinderen, en hun eten en slapen. Eigenlijk hoeft er niets aan dat eten en slapen van kinderen te worden veranderd. De evolutie heeft perfect gezorgd voor goed werkbare oplossingen op die vlakken. De evolutie van de mens  en daarmee met het eten en slapen van mensenkinderen is een traag proces geweest, uitgetest en beproefd in generaties na generaties over de hele wereld. Maar mensen zijn mensen en die nemen nooit zomaar zonder slag of stoot aan dat dat evolutionaire ontwerp werkelijk goed is. Ze veranderen daar dus van alles aan. Of proberen dat toch. En zo creëren ze een heel ander regiem. Een regiem waarmee niet iedereen het eens is.
Evolutie is wat anders dan revolutie, compleet anders, volledig tegenovergesteld. Evolutie heeft vele en vele generaties nodig om iets te veranderen; revolutie kan zich  in een enkele generatie voltrekken en dat generatie na generatie opnieuw en steeds een andere kant op. Wat evolutie in zo’n lang en traag proces heeft vastgelegd kan een snelle revolutie niet veranderen. Wat een revolutie verandert is de manier waarop we ertegenaan kijken. Evolutie creëert een werkelijkheid. Revolutie gaat over ideeën over die werkelijkheid. Revolutie gaat over het denken over een status quo en  over ideeën omtrent een andere status quo. Om die nieuwe status quo te bereiken is een opstand nodig om het proces op gang te brengen. Maar het wordt pas echt en stevig verankerd wanneer de toekijkers en afwachters ervan kunnen worden overtuigd dat de revolutionairen de strijd gaan winnen. Pas dan wordt een revolutie breed genoeg gedragen om tot werkelijke, en mogelijk langer standhoudende, verandering te leiden.
Mijn scherp geslepen zwaard zijn mijn woorden, mijn munitie is te vinden in de wetenschap. Mijn vuurkracht is te vinden in mijn liefde voor het kind en zijn prachtige, evolutionair vastgelegde, ontwerp. Ik ben een revolutionair tegen wil en dank. Ik kan niet anders.
Revoluties tegen de evolutie beschreven door Julieanne Hensby: Controlled Crying: Historical Perspectives. 21 November 2012 op lifebeginslactation.blogspot

Informatica

Foto: Pauley Perrette die als Abby Sciuto in NCIS: Naval Criminal Investigative Service op geheel eigen wijze grote hoeveelheden onsamenhangende informatie verwerkt, ordent en duidt.
De inspiratie voor dit verhaaltje kwam van een paar van mijn eigen Twitterberichten gisteren: ‘’Moeders denken dat ze geen info kunnen krijgen over kunstvoeding omdat reclame is verboden. Maar van reclame krijg je geen informatie. Kunstvoeding hoort bij zorgverleners niet tentoongesteld te worden, maar ze moeten ouders die het nodig hebben één op één voorlichten. Zorgverleners hebben daarvoor wetenschappelijke kennis over kunstvoeding nodig, geen reclamekennis. Informatie voor ouders die geen borstvoeding geven omvat soorten, veilig klaarmaken en voeden. Zorgverleners geven goede informatie over normaal babygedrag, voeding; behoefte is niet erg anders bij borstvoeding of kunstvoeding’’.
Informatie betekende oorspronkelijk onderrichting, berichtgeving of onderzoek. ''Men informeert zich'' wil zeggen dat men iets ergens over wil leren. In de politiek kennen we deze betekenis nog in de functie van de informateur, die onderzoek doet naar de mogelijkheden om op basis van verkiezingsuitslagen een regering te vormen. In het huidige taalgebruik wordt informatie op verschillende manieren gebruikt, maar het is nog steeds een begrip waarmee wordt aangeduid dat er sprake is van het zoeken naar of verkrijgen van kennis of inzicht over bepaalde zaken. Wanneer het woord informatie de basis wordt van informatica gaat het om de wetenschap die zich bezighoudt met de beheersing van complexiteit (o.a. op het vlak van informatie en gegevens, communicatie, softwarebouw, en technisch-wetenschappelijke rekenen). Veel van de informatie die wij zoeken en krijgen over allerlei onderwerpen gaat via deze weg: computer, internet, sociale media.
Informatie is de basis van het meeste van onze keuzes, beslissingen en handelingen. Veel van wat wij doen lijkt onbewust gekozen te zijn, maar ook daar is wel degelijk sprake van onderliggende informatie. Voor andere dingen gaan we dan weer bewust op zoek naar informatie. Wij zijn in feite allemaal lopende computers die zich bezig houden met het verzamelen, verwerken, ordenen en gebruiken van informatie. Zonder informatie kunnen we eigenlijk geen besluiten nemen, keuzes maken, dingen doen. De keuze voor het voeden van onze kinderen wordt over het algemeen al lang voordat er sprake van kinderen is, gemaakt en meestal vrijwel onbewust en op basis van informatie die we onbewust hebben opgenomen. Voor de definitieve keuze en het uitvoeren van die keuze hebben we meer bewuste en specifieke informatie nodig.
Goede informatie over de voeding van zuigelingen begint met goede informatie over hoe baby’s in elkaar zitten en wat zij nodig hebben. Vervolgens informatie over hoe de verschillende opties voor zuigelingenvoeding zich daartoe verhouden. Goede informatie over zuigelingenvoeding betekent ook dat duidelijk wordt gemaakt dat dit over het kind gaat en niet over de ouders. Ethisch gezien is de enige vrije keuze die de volwassene maakt, die over de vraag ‘’wil ik een kind krijgen ja of nee?’’. Zodra de keuze voor ouderschap is gemaakt gaan alle andere keuzes over dat kind en staat het belang van het kind voorop. Wie namelijk besluit een kind op de wereld te zetten heeft vervolgens de volledige verantwoordelijkheid voor het gezond groeien, ontwikkelen en volwassen worden van dat kind. Misschien zou daar eerst eens wat meer informatie over moeten worden ingewonnen voor die keuze om een kind te krijgen wordt genomen.
Een pasgeboren mensenkind heeft het (voor onder andere zijn neurologische en mentale ontwikkeling) nodig om vrijwel voortdurend in zo direct mogelijk lichamelijk contact te zijn met een ander mens, bij voorkeur zijn moeder. Zijn spijsvertering, metabolisme, groei en ontwikkeling zijn afgestemd op een zeer frequente toevoer van relatief kleine hoeveelheden vloeibaar voedsel. De specifieke menselijke groei en ontwikkeling heeft voeding nodig die rijk is aan lactose en melkvetten van gevarieerde samenstelling, relatief weinig eiwitten, waarvan zoveel mogelijk wei-eiwitten en beschermende eiwitten, factoren die gunstig zijn voor de hersenontwikkeling en de opbouw en groei van zenuwen en het hele zenuwstelsel. En naast voedsel een zo breed en sterk mogelijke bescherming tegen ziekte, zodat alle energie en bouwstoffen van zijn voedsel voor groei en ontwikkeling kunnen worden ingezet. Tekorten in deze behoeften van leefomstandigheden en voedsel vertalen zich in een hoger energieverbruik en het gebruik van bouwstoffen voor oneigenlijke doelen en daarmee een suboptimale groei en ontwikkeling. Informatie over zuigelingenvoeding zet de opties naast elkaar en vergelijkt elke optie met deze behoeften. Wanneer de keuze voor een optie is gemaakt volgt informatie over het klaarmaken van en voeden met de voeding van keuze.
Er is eigenlijk maar één manier van voeden en één soort voedsel die aan al deze behoeften tegemoet komt en dat is borstvoeding. Borstvoeding hoeft niet te worden klaargemaakt, maar er zijn omstandigheden die het nodig maken dat de melk wordt afgekolfd. Dan is informatie nodig over hoe dat te doen, over hoe die melk te bewaren en ermee te voeden. Ook over hoe borstvoeding geven in de dagelijkse praktijk werkt is informatie nodig, want hoewel lacteren een aangeboren vermogen is, is het geven van borstvoeding een aangeleerde vaardigheid.

Om goede informatie over kunstvoeding te kunnen geven heeft degene die informeert kennis nodig over de verschillende merken en typen kunstvoeding die te koop zijn. Geen reclamekennis, maar wetenschappelijke kennis over de samenstelling, ook in vergelijking met elkaar en met moedermelk. Ouders die kunstvoeding willen geven moeten vervolgens zo goed mogelijk worden geïnformeerd over de manier van klaarmaken, bewaren van en voeden met deze melk. Belangrijk voor de gezondheid van het kind is het om daarbij ruimschoots aandacht te geven aan de behoefte van veelvuldige kleine voedingen en veel lichamelijk contact tijdens de voedingen en er tussendoor. Voor het aanleren van gezonde eet- en voedingsgewoonten, die bij borstvoeding min of meer vanzelf komen, moet informatie worden gegeven over snelheid van voeden, het risico van overvoeden (wat bij kunstvoeding veel grotere gezondheidsrisico's geeft dan bij borstvoeding) en het behouden van de eigen regie van het kind.
Het is niet ondenkbaar, dat na dit soort goede, volledige en vooral eerlijke informatie de ideeën over welke manier van voeden voor het kind, maar ook voor de ouders, de voorkeur heeft, en dat mogelijk zelfs de keuze wordt bijgesteld. Tot slot geldt dat welke keuze er ook wordt gemaakt de behoefte aan informatie niet stopt met het maken van die keuze. Ouders hebben tijdens de volledige zuigelingenperiode behoefte aan doorgaande informatie wanneer dingen anders lopen dan gedacht, wanneer het kind in een andere ontwikkelingsfase komt of wanneer de omstandigheden veranderen. Ouders hebben, met andere woorden, behoefte aan doorlopende informatie om in staat te zijn om de keuze die zij hebben gemaakt ook te kunnen uitvoeren.