Pakjesavond

met dank aan mijn nichtje voor de foto

Sinterklaasavond, traditioneel in Nederland Pakjesavond geheten, is de avond voor de naamdag van de Heilige Nicolaas. Het feest van Zie De Maan Schijnt en Hoor De Wind Waait. Dat van die wind zal vanavond waarschijnlijk gaan kloppen als we de weersvooruitzichten mogen geloven. Die maan zal zich dus waarschijnlijk niet vertonen. De verwachtingen zijn bij de kindertjes hoog gespannen, soms zo hoog dat er buikpijn en stress, en dus tranen met tuiten, bij komen kijken. Dat heb je zo bij hooggespannen verwachtingen. Zwangeren krijgen ook een soort pakjesavond voorgespiegeld als zij worden geënthousiasmeerd om hun kindje borstvoeding te gaan geven. Allerlei moois wordt hen beloofd, een zak vol cadeautjes en allerlei lekkers op de koop toe. Maar ook daar geldt: Wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe. Want moeders kunnen, als het eenmaal zo ver is, wel degelijk het gevoel krijgen dat zij niet zoet zijn, maar stout, want de beloofde cadeautjes en het lekkers blijven uit, maar die roe krijgen ze volop.

De initiatie van borstvoeding in Nederland ligt al jaren rond de 80%. Dat is iets minder dan het percentage aanstaande moeders dat voorafgaand aan de geboorte aangeeft borstvoeding te willen geven. Het beginnen met borstvoeding is niet zo zeer wat er niet goed gaat (hoewel dat ook best wat meer mag zijn), het grote probleem zit hem in het aantal moeders dat voortijdig stopt met borstvoeding geven. Voortijdig in de betekenis van eerder dan zij zelf hadden bedacht, maar ook eerder dan volgens de algemene aanbevelingen de voorkeur heeft. Ongeveer de helft van de startende moeders houdt het ongeveer een maand vol. Hooguit 20% maakt de door de WHO aanbevolen 6 maanden vol (eigenlijk minder, want veel kinderen krijgen al ruim voor die tijd iets anders bij). Die zes maanden van de WHO gaan over uitsluitend borstvoeding geven. Het deel, dat zegt tot of voorbij de tweede verjaardag borstvoeding naast geschikte andere voeding, is voor het merendeel van de kinderen een utopie.

Redenen daarvoor zijn er zeker te geven, daar is ook onderzoek naar gedaan. Je komt dan op zelf gegeven redenen als verondersteld te weinig melk, pijn, problemen, weer gaan werken en dergelijke.  Weer gaan werken zal zeker een rol spelen, maar veel vrouwen stoppen al lang voordat dat werk weer begint. Wanneer de problemen goed worden geanalyseerd kom je op een paar hoofdpunten. De eerste is dat er in Nederland geen borstvoeding cultuur is, zoals bijvoorbeeld in Scandinavië wel. Borstvoeding wordt als iets heel bijzonders neergezet, maar niet als de norm voor het voeden en verzorgen van baby's en jonge kinderen. En als goede tweede: Borstvoeding wordt gepromoot, maar niet beschermd en ondersteund. Zowel overheid, beleidsmakers als zorgverleners hebben de mond vol over het belang van borstvoeding, maar de kennis en vaardigheden en vooral de attitude om borstvoeding ook goed ten uitvoer te brengen c.q. te begeleiden ontbreekt jammerlijk. In de opleidingen voor zorgverleners is nauwelijks aandacht voor de fysiologie van de voeding en ontwikkeling van de zuigeling en het jonge kind (om over ontwikkelingspsychologie maar helemaal niet te spreken) en met name voor borstvoeding. Veel van de informatie die zorgverleners krijgen en doorgeven komt regelrecht uit de hoed van de fabrikanten van kunstvoeding. De invloed van openlijke en verborgen reclame voor kunstvoeding moet ook niet worden onderschat.

Campagnes voor borstvoeding moeten gaan over bewustwording. Campagnes die borstvoeding zichtbaar maken zijn effectief, zolang zij het geven van borstvoeding niet als iets bijzonders neerzetten, maar als iets  normaal alledaags. Campagnes die borstvoeding actief promoten zijn alleen effectief als er ook tegelijk wordt gezorgd voor back-up voor het uitvoeren van de voornemens om borstvoeding te geven. Moeders voelen zich nu vaak in de kou gezet door zorgverleners die actief het geven van borstvoeding promoten, maar niet weten hoe ze moeders moeten helpen dat waar te maken.

Wat nodig is om de cijfers voor de duur van borstvoeding te verhogen (de initiatie is al redelijk goed en zal vanzelf beter worden wanneer meer moeders succesvol langer borstvoeding geven) is een breed plan van aanpak. Verlenging van het zwangerschaps-/moederschapsverlof heeft daar zeker ook een plaats in. Maar in de eerste plaats moet worden ingezet op de scholing van zorgverleners, om te beginnen in hun primaire beroepsopleiding. Daarbij moet ruim aandacht zijn voor de eigenschappen borstvoeding en moedermelk en voor de tekortkomingen en risico's van alternatieven zoals kunstvoeding. Ten tweede moet er worden gewerkt aan een diepe en brede theoretische kennisbasis over de fysiologie van de lactatie en de fysiologie van het kind. Ten derde moet er veel meer ruimte zijn voor het verkrijgen van kennis en praktische vorming voor de begeleiding van borstvoeding. Tot slot moet het beroep lactatiekundige worden erkend als specialist op het gebied van de menselijke lactatie en de begeleiding bij borstvoeding, en moeten zorgverleners leren wanneer doorgestuurd moet worden naar deze specialist (zoals dat bijvoorbeeld ook het geval is met een fysiotherapeut of een diëtist).

Kooi

Foto: Hank Azaria als Agador, Gene Hackman als Sen. Kevin Keeley, Dianne Wiest als Louise Keeley en Christine Baranski als Katherine Archer in The Birdcage (1996)
Ik begin dit verhaaltje met dank aan Christa Wiersma-Schaap die dit citaat op mijn Facebook tijdlijn plaatste: (Alejandro Jodorowski:) ‘’Birds born in a cage think flying is a disease.’’

Alle opvattingen en ideeën die een mens heeft komen voort uit een bepaald perspectief, een bepaalde en bepalende context. Wat je ziet is wat je weet en zolang je geen middelen hebt om verder te kijken dan je eigen kooi is alles wat niet binnen de kooi past vreemd, afwijkend, mogelijk eng en waarschijnlijk gevaarlijk. Alleen het bekende is veilig. Als de kooi waarin een vrouw opgroeit een bepaald beeld over moederschap laat zien, zal zij andere vormen van moederen eerder vreemd en mogelijk beangstigend vinden.

Verwachtingen, ideeën en opvattingen van mensen zijn immers een projectie van hun perceptie van de werkelijkheid, zoals vormgegeven door de kooi waarin ze opgroeien. Maar wij zijn geen vogels en wij kunnen door de spijlen van de kooi heen kijken en zien dat daarbuiten nog een heel andere wereld is. En we kunnen, als we dat willen de kooi openmaken, en naar buiten gaan, onze vleugels uitslaan en ondervinden dat er heel wat meer mogelijkheden zijn dan die in de benauwdheid van de kooi. Vliegen blijkt helemaal geen ziekte te zijn, maar een mogelijkheid die de wereld grote maakt en de mogelijkheden eindeloos uitbreidt.

Ons maatschappelijk kooitje leert ons dat baby’s om de paar uur een flinke maaltijd naar binnen werken en tussendoor slapen. Dat zij slapen in hun eigen bed en binnen enkele maanden hun ouders in de nacht niet meer lastig vallen. Dat ze er alles aan doen om hun zin te krijgen en hun ouders naar hun schattige kleine hand te zetten. Dat alles wat ze goed doen hun eigen verdienste is en alles wat ze fout doen de schuld van de moeder. En dat alles wat ze anders doen dan dit beeld een ziekte is, net als vliegen is voor de gekooide vogel.

Een baby die net geboren is, heeft nog geen weet van het maatschappelijke kooitje en dit kooi-perspectief, heeft geen idee wat maatschappelijk aanvaardbaar gedrag voor baby’s is. Zijn perspectief is dat wat hij in zijn DNA, in zijn genen heeft meegekregen. Zijn perspectief is dat van het evolutionair geperfectioneerde systeem. Dat perspectief spreekt van nabijheid, liefde, lijfelijkheid, onbeperkt eten en slapen, wanneer en hoe veel dat nodig is.

Het is de gelukkige baby die zonder kooitje mag opgroeien, met als enige tralies de armen van zijn moeder of zijn vader. Tralies die zich als de tijd daar is, soepel laten openbuigen om de wereld erbuiten in te gaan. In vol vertrouwen dat de wereld daarbuiten goed is; in vol vertrouwen op eigen kunnen. Eerst koesteren en daarna met rust laten*, daarmee krijg je kinderen die vrij als een ongekooide vogel zijn en hun vleugels kunnen en durven uitslaan.

*) Jay Griffiths: Why parents should leave their kids alone.  The Guardian, 4 mei 2013

Als …

Foto: Silas Weir Mitchell als weerwolf (''Blutbaden'') Monroe in  Grimm (2011– ): een beminnelijk, vredelievend mens, maar als hij wordt aangevallen verandert hij in een bloeddorstig monster
Dan denk je een stevig stuk te schrijven en een flinke knuppel in een hoenderhok te smijten, en dan krijg je alleen maar positieve reacties. Eén van de reacties die ik kreeg was: ‘’Mamma zei vroeger altijd al dat alles wat voor ‘t woordje maar stond of werd gezegd niks meer waard is. Bij "maar" hadden we de discussie al verloren en de excuses teniet gedaan. "Maar" maakt van eigenlijk elke uitspraak een leugen.’’ Nu is het niet zo vreemd dat ik het hier helemaal mee eens ben, want voornoemde mamma is mijn zus. Maar ook van niet-familie kwam tot nu toe enkel positiefs. Dan zit ik altijd gelijk te denken: zijn ze het nu allemaal zo met me eens, of durft niemand een negatief commentaar te geven? Zouden ze bang zijn dat ik in een bloeddorstig monster verander en ze zal verscheuren bij een afkeurende blik? Of ben ik zelf minder bedreigend dan ik dacht, dat kan natuurlijk ook. Hoe dan ook, voldoende reden, alles bij elkaar, om nog eens verder te denken over voorwaarden en bedenkingen bij beslissingen. Vandaag ‘’als’’, ‘wat als’ en ‘als dat maar goed gaat’.
‘’Ik ga borstvoeding geven. Als het lukt.’’ Een overduidelijk slag om de arm, een vooruitgeschoven kat in een boom op de uitkijk en een afwachten of de weerman vriezen of dooien aankondigt. Een voornemen op deze manier geformuleerd gaat uit van de zeer voor de hand liggende mogelijkheid dat het niet zal lukken. Mijn wijze Grootmoe maakte ook afspraken onder voorbehoud: ‘’Bij leven en welzijn’’ en ‘’IJs en weder dienende’’ zou ze haar afspraak nakomen. Dat is geen verwachting van eigen falen, maar een rekening houden met omstandigheden en overmacht. ‘’Als het lukt’’ is wel een verwachting van eigen falen. Door ervan uit te gaan dat er een gerede kans is dat iets niet lukt, vergroot je de kans dat die mogelijkheid een zekerheid wordt. De grootste kans op succesvol uitvoeren van voornemens is een positief voornemen uitspreken; de grootste kans om te falen is de verwachting uit te spreken dat je zal falen. De mens is nu eenmaal geneigd aan zijn eigen verwachtingen te voldoen.
Vast verbonden aan die positieve formulering van een voornemen hoort natuurlijk ook het uitvoeren van voorwerk. Onderzoeken, informatie vergaren, voorbereiden, zodat je weet waar je aan gaat beginnen, hoe het in elkaar steekt en hoe het werkt. Ook back-up plannen horen daarbij: bij wie kan ik terecht voor meer informatie, antwoorden op vragen en praktische ondersteuning als zich onvoorziene omstandigheden voordoen. Kennis is macht, macht om je eigen voornemens uit te voeren en afspraken met jezelf na te komen. Bij leven en welzijn, natuurlijk, en ijs en weder dienende.
‘’Ik wil wel borstvoeding geven, maar wat nu als het niet lukt?’’ Een overduidelijke ontsnappingsclausule van het type ‘’aan mij kan het niet liggen’’. Debet hieraan is het maatschappelijk bepaalde idee dat borstvoeding geven een zeer ingewikkelde aangelegenheid is, een soort Russische roulette, waar je als uitvoerder maar bar weinig invloed op hebt. Dat idee wordt versterkt door de onrealistische verwachtingen in onze samenleving aangaande normaal gedrag voor zuigelingen en het idee dat het soort voeding bepaalt hoeveel en wanneer een kind moet eten en slapen. Maar ook hier weer is het inbouwen van die ontsnappingsclausule juist het vergroten van de mogelijkheid dat het inderdaad fout gaat. En ook hier weer geldt: Kennis is macht, macht om je eigen voornemens uit te voeren en afspraken met jezelf na te komen. Bij leven en welzijn, natuurlijk, en ijs en weder dienende.
Het feit, en het weten, dat er van alles fout kan gaan tijdens een zwangerschap is maar voor heel weinig mensen een reden om er maar niet aan te beginnen. Het weten of vermoeden dat er van alles fout kan gaan, en waarschijnlijk zal gaan, is voor velen wel een reden om maar niet aan borstvoeding te beginnen, of alleen met vele slagen om de arm en ingebouwde ontsnappingsclausules. De houding van de mensen om de moeder heen is ook vaak een van ‘’als dat maar goed gaat’’. Niet alleen moeders hebben meer vertrouwen in hun eigen lijf en hun eigen vermogen om te weten hoe ze hun kind moeten zogen ervoor zorgen, de mensen om haar heen hebben dat ook niet. En het idee dat het kind wellicht iets in te brengen kan hebben wordt als volslagen fantasie gezien. En met zo’n houding om mee te beginnen hoef je niet verbaasd te zijn dat het inderdaad heel vaak niet goed gaat. Het wordt tijd dat we en masse onze voorstellingen, verwachtingen en ideeën gaan bijstellen. Dat we over borstvoeding geven hetzelfde gaan denken als over alle andere normale menselijke lichamelijke functies. Die doen het gewoon, dat doe je gewoon. Bij leven en welzijn, ijs en weder dienende.
Eurolac Flits! met label of zoekterm voorbereiden, verwachtingen, smoes. Deze links leiden elk naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Weersverwachting

Foto:  Tricia O'Kelley als weervrouw Sylvia, die werkt voor een TV station in de meest grijs-weerstaat van de USA in  Weather Girl (2009)
Mijn tijdlijn staat vol met verontwaardigde uitroepen over het weer. Want er was zon en warm weer beloofd en bij het openen van de gordijnen hoefden de slaperige ogen niet tegen een fel zonnetje te knipperen, maar werden ze zoetjes gelaafd door zacht-grijs licht. Dat was niet wat men wilde, men wilde ogenknipperende zon, want dat was beloofd. Maar, toen ik de herhaling van het nieuws van gisteravond keek, was de boodschap van de weerman toch erg duidelijk: het wordt mooi en redelijk warm, echt waar, maar niet direct in de ochtend en in sommige delen van het land pas in de loop van de middag. Het loopt nu tegen de middag en hier begint het licht allengs minder grijs te worden en, hoewel nog grijs, begint de lucht op te lichten tot een belofte van zon. Later. Vanmiddag of zo. Ik ben ervan overtuigd dat alle weersvooruitzichten ditzelfde hebben voorspeld voor onze lage landen. Kennelijk is wat wordt uitgezonden niet altijd gelijk aan wat wordt ontvangen en kan de ontvangst bij verschillende ontvangers ook nog verschillen. Dat is iets waar mensen die een boodschap uit te zenden hebben, rekening mee moeten houden.
Mensen die gezond gedrag willen bevorderen, borstvoeding geven bijvoorbeeld, hebben hier ook zeer frequent mee te maken. De boodschap wordt vaak zeer selectief ontvangen, men hoort wat men wil horen en is later beledigd als het niet uitwerkt zoals zij dachten dat was beloofd. Laat me u uit de droom helpen. Ik beloof geen rozengeur en manenschijn*. Ik beloof geen en ze leefden nog lang en gelukkig en vrij van enige ziekte en ongeluk. En ik beloof het minst van al dat ouderschap makkelijk is, iets dat je er even naast doet. Ik beloof enkel dat ouderschap hard werken is en geen garanties geeft op een makkelijk leven.  Dat borstvoeding geven en responsief ouderschap je waarschijnlijk de beste gereedschappen geven voor een goede start en een bevredigend resultaat.
Moeder worden is namelijk niet iets dat je voornamelijk voor je eigen plezier en gemak doet. De enige vrije keuze die er is, is of je wel of geen moeder wilt zijn. Wanneer dat moederschap er eenmaal aan zit te komen, groeit in je schoot, dan heb je je verbonden aan een package deal. Alles wat je verder kiest en besluit heeft niet alleen invloed op jezelf, maar ook op een andere mens. Dat andere mensje, dat voorlopig zelf nog geen stem heeft en vooralsnog volledig afhankelijk is van jouw keuzes en besluiten. Dat is een enorme verantwoordelijkheid. Dat kan soms zelfs betekenen dat je keuzes maakt, moet maken, die je eigenlijk niet wilt maken, die jou zelf slecht uitkomen of waar je je maar moeilijk aan denkt te kunnen houden. Als je bij je keuze wel of geen moeder worden denkt daar problemen mee te hebben zou misschien de keuze anders moeten uitvallen. Een kind dat je op de wereld zet is namelijk geen speeltje, geen accessoire, geen huisdier en al helemaal niet iets waar je recht op hebt. Het is een mens. Een persoon. Ervoor kiezen dat op de wereld te zetten schept verplichtingen.
Ik doe dus niet aan weerberichten. Ik beloof u geen zonnige dag die pas later begint. Ik beloof u grijs en grauw en mogelijk nat, met alleen een mogelijkheid van zon en warm weer. Net nu ik hier ben aanbeland in mijn stukje, komt de zon hier door en fladdert er een citroenvlindertje langs mijn raam. Voorspellingen kunnen dus wel degelijk uitkomen, maar reken er niet van te voren op. Ga ervan uit dat er eerst gewerkt moet worden, de beloning is er des te mooier om. Zolang je kinderen om je heen zijn zullen er beloningen als citroenvlindertjes langs je fladderen, zullen onverwachte zonnestralen doorbreken, soms zullen er zelfs dagen achter elkaar zijn met zonneschijn en aangename temperaturen. Eerst het zuur en dan het zoet. Maar dan is het zoet ook het zoetste zoet dat er is.
*) Eurolac Flits met zoektermen rozengeur en manenschijn

Lente

Foto: Sneeuwklokjes in de sneeuw

Vandaag is het de eerste dag van de lente. Volgens meteorologen is het al de eenentwintigste dag van de lente. De lente lijkt er geen boodschap aan te hebben. De grond is stevig bevroren met hard-opgevroren half-gesmolten natte-sneeuwresten-slush erop. Maar de zon doet zijn stinkende best het er toch nog een beetje op te laten lijken. Zolang de onderlinge verhoudingen van de zon, de maan en de aarde en hun bewegingen min of meer gelijk blijven zal de lente op de winter volgen, wachtend op de zomer. Maar garanties over de exacte datum en weersomstandigheden zijn er niet. Behaalde resultaten uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst. Het loutere feit dat de lente hoe dan ook elk jaar weer komt wil net zeggen dat wij er recht op hebben. Het komt zoals het komt en daar hebben we het mee te doen. Zoals met vele dingen in het leven. That’s life. Take it or leave it. Deal with it.

De geboorte van een kind is voor dat kind per definitie het begin van de lente van zijn leven. Gemiddeld kan men zeggen dat die lente 38 weken na de bevruchting begint.  Twee weken vroeger of later wordt ook nog als normaal gezien, maar er is geen garantie dat de werkelijke geboorte ook in dat raam van vier weken zal plaatsvinden. Ook de manier waarop de geboorte zich aankondigt en hoe die zal verlopen hebben brede spectra van mogelijkheden. De ene keer gaat het van pats-boem-hoppakee, de ander keer gaan er dagen of weken van gerommel en oefeningen aan vooraf, duurt de eigenlijke ontsluiting een dag en een nacht en de uitdrijving ook nog een stevig uurtje. Elk moederlijf is anders, elk groeiend mens is anders en dus is elke uitvoering anders. Maar de lente komt, hoe dan ook.

De lente is in de natuur een tijd van hard werken, hoop en vooruitzien. Al het leven dat in de winter slapend of schijndood overleefde moet worden gewekt; wortelstokken schieten weer uit, zaad ontkiemt en overgebleven planten laten hun sappen weer stromen en maken nieuw blad en bloesem. Jonge dieren worden geboren en moeten worden verzorgd en gevoed. Jonge mensjes aan het begin van hun levenslente moeten worden gekoesterd, verzorgd en gevoed. Da’s ook hard werken, voor het kind en voor zijn ouders. Maar dat harde werk is wel een investering voor de late lente en de zomer. Dan zal het nu nog jonge leven gaan bloesemen en vrucht dragen, en een rijke, lange zomer hebben. Maar eerst die lente, in welke vorm, op welk tijdstip ook.

Omdat wij mensen het vermogen tot denken hebben, stellen wij ons altijd van alles voor, voor het werkelijkheid wordt. Wij maken ons voorstellingen, waardoor we verwachtingen hebben over dat waarnaar we uitzien. Wanneer het vooruitzicht dan werkelijkheid wordt, komt die werkelijkheid niet altijd overeen met onze voorstelling ervan. En net zo min als de lente buiten op exact 21 maart losbarst in een festival van groen met geel, kwinkelerende vogeltjes en een zacht stalend zonnetje over een achertuinterrasje met een cappuccino te midden van de krokussen en narcissen, net zo min heeft dat nieuwe kindje en het leven als verse ouders erg veel overeenkomsten met de voorstelling die ervan werd gemaakt. Hoewel jouw baby natuurlijk, uiteraard, de mooiste en liefste baby ter wereld is, du-uh, lekt hij wel aan alle kanten, maakt vreemde en alarmerende geluiden en geeft nu en dan hoogst aparte geuren af. Hij wil nooit slapen, maar altijd eten en klemt zich met fysieke en mentale zuignappen aan je vast. Maar in zijn ogen, en hij in die van jou, zie je de lente.

Wij vinden dat vaak een beetje moeilijk, die onzekerheid en die onmogelijkheid om dat kind en wat hij nodig heeft in een dagrooster en op een kalender in te voegen. Wij zijn eigenlijk epidemische controlefreaks die alles volgens protocol en voorschrift op tijd en dag en uur willen zien gebeuren en doen. Maar de natuur laat zich niet dwingen, die is metro-variabel binnen enkele vaste wetmatigheden. Die laat zich buigen en voegen naar de vele invloeden, stimuli en drempels; gaat voor, na, over of onder, links of rechts langs, maar altijd de weg, die klaar ligt, volgend. Daar valt weinig aan te doen of te regelen. Wij kunnen proberen het te regelen of zelfs te verbeteren, maar uiteindelijk doet de natuur wat de natuur moet doen. Die lente komt, net als die zomer erna. Tenzij wij ons er al te veel tegenaan bemoeien en proberen te verbeteren en regelen.

De dag wordt niet langer als wij de klok vooruit zetten, een kind ontwikkelt zich niet sneller als wij hem dwingen recht te staan of te eten wat hij nog niet kan verwerken. De lente komt niet sneller als wij de grond rond de krokusbollen wegvegen of aan de blaadjes trekken, en een kind wordt niet sneller zelfstandig als wij hem dwingen zelfstandig te zijn voor hij eraan toe is. Leef bij de dag, geniet het leven en neem het zoals het komt. Want het komt toch wel en doet zijn eigen ding. Je kan er maar beter het beste van maken.

Eurolac Flits! met label verwachtingen, realiteit. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Adehade

Foto: ADHD gediagnosticeerde acteur Woody Harrelson als Haymitch Abernathy tussen Elizabeth Banks als Effie Trinket en Jennifer Lawrence alsKatniss Everdeen  in  The Hunger Games (2012)
Vroeger, hè, vroeger, toen had je nog geen Adehade*. Toen had je kinderen die zich gedroegen als kinderen. Die geen moment konden stilzitten en, als ze niet op school waren, vooral buiten speelden. Van jongens werd druk en wild gedrag verwacht, van meisjes minder. Maar als een meisje ook druk en wild was, dan was ze niet ziek, maar was ze gewoon een wilde meid (been there, done that). Er werd wat afkeurend gekeken, maar het meisje werd niet aangemerkt als behept met een geestelijke afwijking. Nu is ADHA een vaak gediagnosticeerd ziektebeeld. Attentie Deficient HyperActief. Druk en beweeglijk, geen moment stil kunnen zitten en nergens je aandacht bij kunnen houden wat je niet echt interesseert. Gedrag dat vroeger als normaal voor gezonde kinderen werd aanvaard. Lastig, ja, dat wel, lastig voor de volwassenen, maar ja, zo zijn kinderen, hè. Nu krijgen ze een etiket en Ritalin. Niet dat ik nu wil zeggen dat ADHD niet bestaat, maar wel dat het bij normale kinderen waarschijnlijk meestal om normaal kinderlijk gedrag gaat. Normaal kindergedrag dat niet past binnen de normen voor gewenst kindergedrag die wij in onze maatschappij stellen.
Zo’n verschuiving van normaal naar ongewenst en daarom niet-normaal genoemd zie je ook bij borstvoeding. Ik vraag me wel eens af wanneer de eerste baby het etiket ADHD opgeplakt krijgt, omdat hij niet stil in zijn bedje wil liggen, maar alsmaar aan en van de borst wil. Of de dreumes die zijn aandacht niet bij zijn borstmaaltijd kan houden, maar voortdurend ligt te ginnegappen naar zijn moeder en beslist in de gaten wil houden wat de kat aan het doen is en –o, kijk nou: een vogeltje …, oh ja, drinken bij mama. Mmmm. He, wat komt daar nou voorbij? Hihihi, ’t is mijn eigen grote teen, kijk nou wat grappig. O, ja, drinken bij mama. Mmmmm. Was dat die kat weer? ….
Heel vaak drinken, vaak korte slaapjes zijn voor een baby absoluut normaal en te verwachten gedrag. Niks mis met het kind, niks mis met de melk. Korte, intensieve voedingen en direct weer verder spelen, afgeleid worden door de wonderlijk nieuwe wereld, verliefd lachen naar mama tijdens een voeding is allemaal volstrekt normaal en te verwachten gedrag van een dreumes. Niks mis met kind, moeder of melk. Acrobatische toeren, experimentele houdingen, snelle troostslokjes, een diner dansant of lunchvergadering: allemaal volstrekt normaal en te verwachten gedrag van een peuter. Niks mis mee. Lastig zegt u? Ja, natuurlijk is dat lastig. Had iemand u dan beloofd dat moeder-zijn makkelijk zou zijn en zonder enige moeite een plaats tussen uw drukke bezigheden en in uw toch al overvolle agenda zou vinden? Tja, dan bent u lelijk voorgelogen. Dat van die rozengeur in de luier had u toch ook niet voor waar aangenomen? Waarom de maneschijn dan wel?
Behalve de baby vertonen de borsten soms ook gedrag dat niet echt past binnen de maatschappelijke eisen. Om te beginnen doen ze maar wat, zonder dat je ook maar een enkele ietwat wetenschappelijk gebaseerde manier hebt om dat in kaart te brengen. Dat produceert maar en dat spuit maar en lekt tegen de klippen op, en dat wisselt maar van cupmaat of je een hele verzameling beha’s klaar hebt liggen om dat allemaal maar in te passen. Liefst zouden we die borsten, net als die kinderen, in een goed ingeroosterd schema willen dwingen. Een schema waarin duidelijk, overzichtelijk en voorspelbaar zou zijn vastgelegd wanneer en hoe veel de borsten zich vullen en weer geleegd worden. Dat warrige gedoe met zoveel als nodig is wanneer het nodig is, met hier en daar en nu en dan uitschieters naar meer-dan-nodig-wanneer-niet-gevraagd en minder-dan-nodig-wanneer-wel-gevraagd, daar zou je toch een borsten-ritalin voor moeten kunnen geven.
Eigenlijk is het met die drinkende kindjes en die melkgevende borsten net als met schoolkinderen die niet stil kunnen zitten. Als je accepteert dat het zo is, geeft wat nodig is, en aanvaardt wat gegeven wordt, en als je het werk dat moet worden gedaan daaromheen plant, valt er eigenlijk goed mee te werken en zit iedereen lekkerder in zijn vel. Bij borstvoeding geven komt dat er simpel gezegd op neer dat je voedt als er wordt gevraagd met de borst die het meest te bieden heeft (of die juist alleen troost zonder melk biedt) zo lang of zo kort als het kind aangeeft nodig te hebben. Zo loopt het hele proces het soepelst en kun je, met enige oefening, ondertussen gewoon je eigen ding blijven doen.
Eurolac Flits! met label normaal, gewoon, verwachtingen, gedrag. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

*) ADHD bestaat uiteraard wel, vooral als het ongeconcentreerde en drukke gedrag aanhoudt na de kinderjaren. Mensen met ADHD zijn veel te vinden in beroepen die te maken hebben met inventiviteit/creativiteit (creatief denken, buiten de normale variabelen denken, kunstzinnigheid, scheppingsdrang), sport (lichamelijke onrust omzetten doelgerichte beweging), en acteren (een rol aannemen, de onrust productief maken, humor). De combinatie ADHD met bovengemiddelde intelligentie, met hoogsensibiliteit, en met dyslexie is niet ongebruikelijk.

PS: mocht u na het lezen van dit van de hak op de tak springende stukje, en met meerdere stukjes in deze stijl, menen enige symptomen te herkennen: ja, dan heeft u waarschijnlijk gelijk. Maar toen ik kind was, was dat gewoon irritant kindergedrag, toen ik op de middelbare school zat, er vrijpostige vragen stelde, poppetjes tekende tijdens de lessen, een klas over moest doen en vroegtijdig het instituut verliet, was ik gewoon een recalcitrante puber. En nu vind ik het wel best zo en voel ik nog steeds niet de behoefte dat specifieke etiket opgeplakt te krijgen. Ik heb al etiketten genoeg.

Onaangepast

Foto: Ben Miller als  DI Richard Poole, de onaangepaste, stijve, altijd in pak geklede Britse detective op een caraibisch eiland, die in Death in Paradise toch uiteindelijk goed functioneert (met Sara Martins als agente Camille Bordey).
Sociaal levende wezens moeten beschikken over het vermogen om zich aan te passen aan de groep waarin ze leven. Wie zich niet aanpast valt buiten de groep en dat is voor sociale wezens haast het ergste wat er kan gebeuren. De outcast heeft minder goede overlevingskansen. Bij sommige sociale diersoorten worden niet-aangepasten zonder pardon gedumpt en letterlijk buiten de groep gezet. Aanpassingsvermogen is dus belangrijk voor het overleven of op zijn minst voor kwaliteit van leven en welzijn. Mensen zijn ook van die sociale wezens die zich over het algemeen bij voorkeur aanpassen aan de groep, erbij willen horen, mee willen doen. Maar sommigen doen dit liever niet. En bij mensen kan dat soms gewoon wel werken of zelfs een voordeel zijn.
Het zich aanpassen aan de gedrag en de normen van de groep kan voor moeders en baby’s soms regelrecht averechts werken. Probleem is namelijk dat die baby’s dat groepsgedrag nog niet zien en herkennen en zelf heel ander gedrag verwachten van hun moeder. De baby is volledig aangepast aan het soort-eigen groepsgedrag, de instincten van de soort, zou je kunnen zeggen. Tot voor een paar honderd of zelfs een paar duizend jaar geleden (evolutionair gezien pas gisteren) was het overleven van het mensenkind en daarmee van de soort gebaat bij gedrag van moeders en kinderen en de rest van de groep dat ervoor zorgde dat moeder en kind voortdurend in nauw lichamelijk contact waren, dat de baby nooit om zijn moeder hoefde te roepen, dat er altijd eten voor hem klaar was en dat zijn moeder al haar aandacht op hem en hun relatie kon richten. Moeders en baby’s waren volkomen aangepast aan dit verwachte groepsgedrag. Dit gedrag werd bevestigd door de hogere overlevingskansen voor kinderen van aangepaste moeders.
Inmiddels is de groep veranderd en het groepsgedrag ook. Moeders die zich nu aanpassen aan de groep, vertonen niet meer het gedrag dat de baby van een goed aangepaste moeder verwacht. Toch wordt dit gedrag bevestigd, want de baby’s overleven evengoed wel. Ze zijn gemiddeld wat vaker ziek en gemiddeld ook iets ernstiger ziek, maar omdat dat inmiddels zo veel voorkomt, wordt dat nauwelijks meer opgemerkt als afwijkend. Het is aan de baby om zich aan te passen aan dit andere groepsgedrag. Sommige baby proberen dat ijverig en ze slagen er ook nog goed in. Ze vertonen aangepast gedrag en slapen en eten volgens de patronen die de groep verwacht. Ze lijken er nog op te gedijen ook.
Andere baby’s snappen niet wat er van ze wordt verwacht en zij proberen tot huilens toe aan de verwachtingen te voldoen die in hun blauwdruk zitten ingebouwd. Ze snappen niet waarom er geen moeder in de buurt is als zij alleen en bang zijn. Als ze alleen zijn en honger hebben. Als ze alleen zijn en een mens nodig hebben. Als ze alleen zijn. Ze zijn volkomen onaangepast aan de groep waarin ze zijn geboren. Alsof een antilope-kalf in een leeuwengroep is geboren. Voor het overleven van het jong is het in zo’n geval nodig dat de moeder ook onaangepast aan de groep wordt en het jong benadert zoals hij het nodig heeft. Voor een leeuwen-moeder zal dat een fikse klus zijn. Voor een mensenmoeder is dat veel minder moeilijk. Het moeilijkste deel voor de mensenmoeder is dat zij buiten haar sociale groep kan gaan vallen. Fysiek is ze volkomen in staat zich te gedragen zoals haar baby van haar verwacht. Haar lijf zal waarschijnlijk zelfs beter functioneren als ze het gebruikt zoals bedoeld.
Bij mensen is aangepast en onaangepast een redelijk rekbaar begrip en mensen zijn in staat subgroepen te vormen waarin het individuele, elders onaangepaste gedrag plotseling wel aangepast is. Ze moeten alleen weten dat er anderen zijn die ook in zo’n subgroep willen thuishoren. We zijn sociaal levende wezens en we hebben absoluut een groep nodig waarin we ons aangepast voelen. Dus maken we die groep zelf, samen met verwante zielen. En als we dan zo’n groep van andere onaangepasten hebben gevonden, blijkt dat we niet de enige gekken zijn en dat we binnen onze subgroep juist de normalen zijn.
Eurolac Flits! met label gedrag, soortspecifiek. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Realistisch

Foto: Anna Silk als Bo (met Richard Howland als Trick) in Lost Girl dreigt zichzelf te verliezen in de vreemde realiteit waarin zij blijkt thuis te horen.
Nr. 9 in de top tien meest gelezen Eurolac Flits!: Realiteit. 2 apr. 2012
Realiteit, plaats negen in de top tien van meest gelezen Flitsen ging over idealen versus realiteit. Over doelen, verwachtingen en de uitkomsten daarvan in de dagelijkse realiteit. Ook dit zijn onderwerpen waar ik vaker over schreef, zoals in deze stukjes met het label verwachtingen. Moeders hebben verwachtingen, baby’s hebben verwachtingen en de maatschappij heeft verwachtingen.  Vooral verwacht iedereen een realistisch beeld van de realiteit te hebben en dat de realiteit voor iedereen hetzelfde is. Helaas is dat niet zo en dat is waarom zoveel moeders en kinderen verloren raken in de verwachtingen. De baby valt niets te verwijten, hoe vaak of hoe veel of hoe hard hij ook huilt, hoe veel luiers hij ook vult en hoe vaak hij ook wil eten. Zijn verwachtingen zijn hem namelijk in zijn genen meegegeven. Die zijn aangeboren, passend bij de soort waarbinnen hij werd verwekt en zal worden geboren. In een evolutionair proces van vele miljoenen jaren heeft zich een verwachting gevormd van de omgeving waarin hij zal worden geboren en de manier van zogen en zorgen die hij daar zal ontvangen. Evolutie is een traag proces en een paar honderd of duizend jaar andere omstandigheden zal niet direct tot een verandering leiden. Die verwachtingen in de genen weten nog niets over de eenentwintigste-eeuwse westerse wereld en de gewoonten die daar heersen.
De verwachtingen van de moeder zijn grotendeels opgebouwd uit wat zij in haar leven tot dan toe heeft meegemaakt aangaande moederschap en baby’s. Haar ervaringen als kind, haar observaties tijdens het opgroeien, de mee-ervaren escapades van haar vriendinnen als beginnende moeders en alles wat ze verder heeft gezien en gelezen, bepalen allemaal samen haar verwachtingen rondom moederschap en baby’s. Het is verbijsterend hoe ver die verwachtingen van moeder en kind uit elkaar kunnen liggen. Ontdekken dat je eigenlijk een mythologisch personage bent, dat helemaal niet mythologisch blijkt te zijn, en dat je in een wereld van andere blijkbaar niet echt mythologische maar wel vreemde creaturen thuishoort, lijkt daar een makkie bij vergeleken. De verwachtingen van de maatschappij zijn vaag en diffuus, maar lijken zich vooral te concentreren rondom de noodzaak een nuttig lid van die maatschappij te zijn of dit zo snel mogelijk te worden en kinderlijk gedrag past daar slecht in en moet dus te vuur en te zwaard worden uitgeroeid.
De baby verwacht te worden gevoed en gekoesterd en in doorlopend direct contact met de koesterende voedster te zijn. De moeder verwacht de vervulling van al haar dromen te zien uitkomen en de maatschappij verwacht van de moeder dat zij zich volledig zal inzetten als een economisch waardevol lid van de maatschappij met een rijk sociaal leven, die tussen neus en lippen door haar kinderen perfect opvoedt. Hoe realistisch zijn al die verwachtingen? Vanuit biologisch oogpunt heeft de baby de meest realistische verwachtingen, maar in de praktijk waarschijnlijk de meest onrealistische. De maatschappij, daar wil ik het eigenlijk helemaal niet over hebben, die wordt immers gemaakt door alle individuele leden samen. En zolang al die mensen, waaronder wetgevers, zorgverleners en ouders, geen kennis nemen van de legitieme realistische verwachtingen van de baby zal de maatschappij als geheel en zullen de individuele leden teleurgesteld blijven. Moeders kunnen hun droom niet waarmaken en van die perfect opgevoede kinderen komt ook niet veel.
Er wordt wel gezegd dat het volk de regering krijg die ze verdient. Ik durf te stellen dat daarentegen de maatschappij opgescheept wordt met de mensen die ze zelf kweekt door het blijvend negeren van de verwachtingen van baby’s en te proberen ze vanaf de geboorte te dwingen in het cultureel bepaalde keurslijf.
Eurolac Flits! met label realiteit, promotie, begeleiding, ideaal, huilen,  ondersteuning. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.
Sarah Ockwell-Smith: Why do the Media Happily Promote Dangerous Baby Trainers? 4 feb 2013
Sarah Ockwell-Smith: Why Does Society Turn a Blind Eye to Some Forms of Child Abuse? 20 dec 20112

Verwachting

Foto: Anna Kendrick als Rosie en Chace Crawford als Marco in What to Expect When You're Expecting
Bij het openen van mijn Twitter deze kille, dampige ochtend viel mijn oog op het woord frustratie. Iemand vroeg zich vertwijfeld af ‘’ Frustratie, hoe kan het dat er zóveel vrouwen zo weinig van #borstvoeding weten??‘’ Ik herkende de frustratie en gooide gelijk die van mezelf er even achteraan: ‘’omdat er niet over gepraat mag worden, want dan praat je andere moeders schuldgevoel aan zeggen ze |  en omdat zorgverleners er weinig/niks over weten en de praatjes vd kunstvoedingfabrikanten napraten | en omdat borsten voornamelijk met seks worden geassocieerd en mensen het eigenlijk een beetje vies vinden’’ Zo, dat was er maar weer even uit op de vroege zaterdagochtend. Zoals gewoonlijk begon ik er pas na het uitgooien echt over na te denken en bedacht ik me dat het toch wel iets genuanceerder  ligt. En zo kwam ik weer bij verwachting uit. Wat verwacht je als je in verwachting bent? Wat zou je kunnen verwachten? Wat mag je verwachten?
Wat je vooral verwacht als je in verwachting bent is een kind, natuurlijk. Maar dan? Als dat kind er dan is, wat dan? Veel vrouwen, zeker als ze voor het eerst zwanger zijn, denken niet veel verder dan het krijgen van het verwachtte kind. Dat lijkt de eindstreep van de hele verwachting. Maar daar lig je dan met je kind op je roze wolk, en dan? Oeps, zei ik roze wolk? Nou, dat is alvast de eerste verwachting die als een zeepbel uit elkaar spat. Niks roze wolk, eerder een donderwolk voor veel moeders. Pijn van onder, pijn van boven, het emotionele apparatus in een stroomversnelling en paps met zijn handen in het haar. Wat je ook verwacht had, dit niet. Niet besteld ook, zeker weten. En, in tegenstelling tot een bestelling van een postorderbedrijf, je kan het niet eens terug sturen.
Wat verwacht een gemiddelde vrouw van het moederschap, van haar baby? In de beeldvorming zijn baby’s schattige, knuffelige wezentjes die voornamelijk slapen, eten en poepen. Als je zorgt dat er op gezette tijden eten in gaat en de poep verwijderd wordt, heb je er verder geen kind aan. Ze dragen schattige of stoere kleertjes en voor het enkele spuugje hebben ze van die grappige slabbetjes. Voor die verzorgende dingen heb je net als voor de bevalling een cursus gevolgd. En, ook net als met de bevalling, bleek de praktijk toch niet helemaal met de verwachting overeen te komen. De baby wil veel vaker eten dan je verwacht en veel minder te slapen. De berg vuile luiers, ja dat klopt wel ongeveer, maar of je daar nu zo blij van wordt? En waarom werkt die borstvoeding niet gewoon? Hoe moeilijk kan dat nu helemaal zijn? En dat dat bijna net zo veel pijn doet als de weeën hadden ze ook wel eens mogen vertellen.
Het maatschappelijke beeld dat de verwachtingen rond borstvoeding schept, is ook niet helemaal realistisch. Borstvoeding is goed voor baby’s, kleine baby’s, dus de meeste moeders zijn wel geneigd en genegen dat te gaan doen of een poging ertoe te wagen. Om borstvoeding te geven verbind je de connectoren met elkaar en plop-slok-slik, klaar. Een beetje gênant is het wel, want die borsten associëren we meer met volwassen dingen dan met een baby, dus wordt borstvoeding liefst een beetje uit het sociale leven geweerd. Het is niet echt salonfähig, zeg maar. Een nadeel daarvan is wel dat we niet echt een realistische verwachting hebben van hoe dat plop-slok-slik eigenlijk precies werkt. En dat alles kan dus uiteindelijk leiden tot die gefrustreerde uitroep: waarom weten zo veel moeders zo weinig over borstvoeding!
Wie niet genoeg weet, moet meer leren. Maar als je daarmee wacht tot je die kennis moet hebben en toepassen, is het te laat. Borstvoeding educatie moet dus eerder komen. Niet in de zwangerschap, want dan kijkt een moeder vooral uit naar de bevalling en de rest wordt in de opslag gemikt. Al voor de zwangerschap, dus. Al gelijk met de beeldvorming en het opbouwen van haar verwachtingen rondom moederschap en baby’s. Om dat voor elkaar te krijgen zal borstvoeding eerst uit de kast moeten komen. We moeten onszelf en de maatschappij dwingen het salonfähig te maken, zodat opgroeiende kinderen er al mee in aanraking komen. Dan zou het een normaal onderdeel moeten zijn in de biologielessen en de lessen die over verzorging en gezondheid gaan. Op die basis kan een cursus tijdens de zwangerschap wel net dat beetje extra geven. Als we er dan gelijk even voor zorgen dat de opleidingen van zorgverleners ook meewerken aan realistische verwachtingen en solide kennis, kan er weinig meer mis gaan. Is er wellicht toch ruimte voor een klein roze wolkje.
Eurolac Flits! met label verwachting, verwachtingen, onderwijs, informatie. Deze links leiden naar lijsten met bijdragen met deze labels. Klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Vooronderstellingen

Foto: Tom Hanks en Meg Ryan elkaars tegenspelers als Joe Fox en Kathleen Kelly in You've Got Mail en Sam Baldwin en Annie Reed  in Sleepless in Seattle.
Deel 2 in Een paar apart, een serie waarin aparte paren acteurs de inspiratie zijn.
In het dagelijks leven komt er een ononderbroken stroom informatie op ons af. Gefragmenteerde, gevarieerde en ongesorteerde informatie. Rijp en groen door elkaar, belangrijk, onbelangrijk; interessant, oninteressant. Al die informatie wordt geordend en in ons hersenarchief opgeslagen. Op basis van die onvolledige informatie en in combinatie met eerdere informatie en ervaringen vormen we ons een beeld van de werkelijkheid zoals zij die waarnemen. Die waargenomen en geïnterpreteerde werkelijkheid zorgt voor aannames en vooronderstellingen over bijvoorbeeld gedrag van andere mensen. De karakters van Meg Ryan en Tom Hanks in de films waarin ze samen spelen merken dat die vooronderstellingen tot vreemde situaties kunnen leiden. In sommige boeken* wordt dezelfde gebeurtenis beschreven vanuit het gezichtspunt van verschillende karakters, waarbij het soms kan lijken of het over totaal verschillende mensen gaat.
Hoewel geen romantische relatie, is de relatie tussen een moeder en haar kind een net zo intensieve relatie. Moeder en kind beginnen de relatie met een elk een eigen set vooronderstellingen. Die van het kind zijn bij de geboorte gebaseerd op zijn genetische opmaak en biologische blauwdruk en worden vanaf dat moment aangevuld door zijn ervaringen in de relatie met zijn moeder en anderen. Die van de moeder zijn voornamelijk cultureel gebaseerd. De vooronderstellingen vanuit haar biologische blauwdruk zijn er wel, maar voor een groot deel worden die ondergesneeuwd door de recentere en zelf ervaren culturele beelden. De vooronderstellingen van moeder en kind bepalen voor een groot deel hoe hun relatie van start gaat en wordt opgebouwd. Die vooronderstellingen hebben ook een sterke invloed op de gezondheid, groei en ontwikkeling van het kind.
De vooronderstellingen waarmee een kind geboren wordt zijn simpel: hij verwacht een omgeving die voldoet aan de biologische eisen voor veiligheid, gezondheid, groei en ontwikkeling op een soort-specifieke manier. De vooronderstellingen van de moeder zijn ingewikkelder. Tussen culturen en tussen subculturen en binnen culturen kunnen grote verschillen zijn in wat moeders verwachten van het moederschap, van hun rol en van het gedrag van hun kind. De verschillen in de vooronderstellingen tussen een moeder en haar kind kunnen zo groot zijn als die tussen een man en een vrouw uit dezelfde cultuur, uit heel verschillende culturen of tussen verschillende ondersoorten. De vooronderstellingen kunnen vooral bij de moeder zo sterk en invloedrijk zijn, dat ze een open communicatie met haar kind belemmeren. Ze spreken elkaars taal niet, kunnen elkaars gedachten niet lezen en zelfs hun mimiek en lichaamstaal kunnen vreemd zijn voor elkaar. Zoals een hond die een kat met de staart ziet zwaaien totaal verkeerd reageert (‘’Boos, hoe bedoel je boos, hij kwispelt toch, dan kan hij toch niet boos zijn.’’), zo kunnen ook de uitingen van een kind voor een moeder iets totaal anders betekenen.
Het verdient aanbeveling voor moeders om zich bewust te worden van hun vooronderstellingen en met een open geest zich te verdiepen in de vooronderstellingen, taal en communicatie van haar kind. Liefst voor haar kind er is en zonder zich al te zeer te verlaten op de vooronderstellingen van andere cultureel gevormde mensen, zelfs wanneer zij experts in de materie heten te zijn. Enig zelfstandig onderzoek en kritisch nadenken kan zorgen voor een vlottere start van de moeder kind relatie. Het kan ook dienen als oefening van en voorbereiding op het opvoeden van kind tot een zelfstandig nadenkend mens dat niet blind gehoorzaamt, maar zelfstandig en zelfverantwoordelijk denkt en leeft. Verbeter de wereld, begin bij jezelf en je kind: wees ongehoorzaam (en leer je kind dat te zijn) aan jouw vooronderstellingen en die van de cultuur waarin je leeft.
*) Bijvoorbeeld Stephenie Meyer’s Twiligt en Midnight Sun, tweelingboeken waarin een bepaalde reeks gebeurtenissen en interacties tussen de hoofdpersonen elk vanuit de andere hoofdpersoon worden beschreven, waarbij elk een eigen interpretatie geeft en tot andere vooronderstellingen komt. Dit geeft een interessante twist aan het klassieke literatuurthema van de onmogelijke liefdesrelatie. Jean Auel heeft iets vergelijkbaars gedaan bij het beschrijven van het groeien van de relatie tussen twee mensen met een volkomen tegengestelde culturele achtergrond in deel 2 van haar Aardkinderen reeks door het alterneren van hoofdstukken vanuit wisselen perspectief. Dit werkt iets minder sterk omdat alles in de derde persoon is geschreven, terwijl Meyer in beide versies de eerste persoon gebruikt.

Buitengewoon

Foto: Sean Connery als Allan Quatermain in The League of Extraordinary Gentlemen<waarin een bijeengeraapte groep zeer buitengewone figuren doen alsof het heel gewoon is wat zij doen.
De meest gerapporteerde problemen met borstvoeding, naast de vrees te weinig melk te hebben –wat soms terecht is en heel vaak niet- zijn pijn bij het voeden en onrust bij de baby – huilen na de voeding, onrustig drinken, aanhappen en loslaten. Over te weinig melk heb ik het al eerder gehad, net als over pijn bij het voeden. In de begindagen van borstvoeding als wetenschap zeiden we categorisch dat pijn bij het voeden altijd het gevolg was van verkeerd aanleggen. Vaak is dat ook zo, maar het kan ook allerlei andere oorzaken hebben, zoals een spruw* infectie of een variatie op de normale anatomie van de mond van het kind**. Met een goede diagnose zijn die problemen over het algemeen op te lossen. Problemen door orale anatomische variaties zouden niet eens zo erg hoeven worden als elk kind standaard zou worden nagekeken op dit soort dingen tijdens de eerste levensdag. Bij kinderen die geboren worden in gezinnen of families waarvan bekend is dat er meerdere personen met dit soort variaties zijn, zou extra oplettendheid op zijn plaats zijn.
Onrustig drinkgedrag en huilen na de voeding lijken lastiger te voorkomen en op te lossen. Wat moet je met zo’n wriemelende, boksende, draaiende baby die aan- en afhapt, de tepel niet lijkt te vinden terwijl hij er tegenaan ligt, of die na een half uur drinken nog onrustig en ontevreden lijkt? Begin met het uitsluiten van factoren zoals spruw en orale anatomische variaties. Let op: niet elke witte tong betekent spruw; laat er naar kijken door iemand met ervaren ogen en verstand van zaken. Een belangrijke, maar vaak over het hoofd geziene oorzaak voor onrust, moeilijk drinken en huilen***, is de manier waarop een kind geboren is. Bij een langdurige uitdrijving, klem zitten in het baringskanaal, een stortbevalling of een kunstverlossing (vacuüm, tang, keizersnede) kan er in het kaak-hals-schoudergebied een verdraaiing of verschuiving zijn geforceerd. Dit geeft pijn en kan ervoor zorgen dat een kind niet in een bepaalde houding kan liggen of zijn mond goed opendoen en drinkbewegingen maken. Door allerlei oorzaken (zoals meer ingrijpen tijdens de baring) is er een toename te zien van dit soort problemen. Als dat soort zaken allemaal is uitgesloten gaan we naar het aanleggen zelf kijken (daar kunnen we trouwens ook mee beginnen, voor naar ingewikkelder dingen te zoeken die er mogelijk niet eens zijn). Op basis van mijn decennia lange ervaring en voortschrijdende inzichten kom ik steeds meer tot de conclusie dat we het, met alle nadruk op goed aanleggen, eigenlijk voor flink wat moeders en kinderen moeilijker hebben gemaakt. Zo veel regeltjes waaraan ze zich te houden hebben. Dat kan nooit de bedoeling zijn geweest voor een normale lichaamsfunctie. Ooit een gorillamama in de weer gezien met voedingskussens, voetenbankjes en instructiebladen? Er moet een betere manier zijn. En die is er ook: de neem-er-je-gemak-van-methode. De houding waarin de eerste voeding bij zoveel moeders en baby’s zo goed ging in dat eerste uur na de geboorte: moeder achterover (liefst niet helemaal plat op de rug, dat is niet echt comfortabel), baby op zijn buik bovenop moeder. Moeder heeft geen kussens en ondersteuninkjes nodig en de baby heeft de controle over wat hij doet. In deze houding namelijk, instinctief voeden of Biological Nurturing**** genoemd, werken de reflexen en instincten van de baby optimaal, kan hij niet wegzakken en kan hij zelf bepalen wat, waar en hoeveel. En dan blijkt dat gemaai met die armpjes en dat heen en weer en op en neer gedoe met het hoofdje gewoon nut te hebben: het helpt de baby met het vinden van de borst en het aanhappen, waar het bij de meer klassieke houdingen de baby daarbij juist hindert. Als kindjes op deze manier aan de borst drinken oefenen en perfectioneren, wordt in de vele maanden daarna het aanleggen en doordrinken een stuk makkelijker voor moeder en kind, ook in andere houdingen.
Dan blijven er nog de onrust na de voeding, het spugen en huilen over, waar we vaak geen raad mee weten. Voor een deel zal dit zeker te maken hebben met de onrijpheid van het spijsverteringsysteem. Maar het heeft zeker ook te maken met verwachtingen over baby gedrag. en dat brengt ons weer bij gewoon. Een baby verwacht***** na zijn geboorte een nagenoeg constante toevoer van kleine hoeveelheden melk afgewisseld met veelvuldige korte slaapjes. Wij verwachten een baby die met redelijke tussenpozen een zekere hoeveelheid melk drinkt en tussendoor slaapt. Veel baby’s leren in vrij korte tijd aan die verwachting te voldoen, anderen proberen het, maar krijgen dan problemen met een volle maag en de spijsvertering. Weer anderen weigeren van het begin af aan zich aan te passen. Zij weten wat ze nodig hebben en zorgen dat ze dat krijgen.
*) Eurolac Flitsen met het label spruw
**) Eurolac Flitsen met het label tongriem, lipriempje
***) Eurolac Flitsen met het label huilen
****) Eurolac Flitsen met het label Biological Nurturing
*****) Eurolac Flitsen met het label verwachtingen

Gewoon normaal

Foto: Lenora Crichlow als Annie  het spook, Russell Tovey als George de Weerwolf en Aidan Turner als Mitchell de vampier, die samen proberen normaal in de mensenwereld te leven in Being Human
Het Zottenfeest is nog steeds aan de gang. Over de hele wereld lopen deze dagen mensen rond in uitdossingen waarvoor ze in de overige 51 weken van het jaar het predicaat ‘’abnormaal’’, ‘’belachelijk’’ of ‘’raar’’ zouden krijgen. Maar nu is het juist gewoon om er kleurrijk uitgedost bij te lopen en raar als je dat niet doet. Raar en gewoon zijn kennelijk niet heel erg standvastige begrippen. Gewoon is iets wat je vaak ziet, waar je aan gewend bent of wat sociaal acceptabel is. Het voldoet aan bepaalde normen voor bepaalde situaties in bepaalde sociale omstandigheden. Raar of vreemd en zelfs eng is alles wat daar buiten valt. Wat als normaal menselijk gedrag wordt gezien is sterk afhankelijk van tijd, plaats en cultuur of subcultuur. Het is niet aangeboren, maar al heel vroeg aangeleerd en daardoor zo diep in de persoonlijkheid verankerd, dat het aangeboren lijkt. Een pasgeboren baby heeft ook normaal gedrag en dat is wel aangeboren. Hij voldoet aan een andere norm voor gedrag dan de mensen om hem heen. Baby’s norm is die van de biologie. Hij verwacht ook normaal, biologisch normaal, gedrag van de mensen om hem heen. Maar hij komt wat hem betreft terecht in een eeuwigdurend zottenfeest. Als een Groninger die, zonder op de datum te letten afreist naar Den Bosch voor serieuze zaken en midden in de carnavals optocht terecht komt. Als het echt tegenzit trekken de Oeteldonkers hem aan zijn haren  de stoet in en verwachten van hem dat-ie ook gaat lopen hossen en een feestneus opzet. De baby wordt geboren zonder te kunnen verwachten dat van hem wordt verwacht dat hij op vooraf bepaalde tijden een vooraf bepaalde hoeveelheid melk zal drinken en tussendoor alleen in een bedje op zijn rug zal liggen slapen. Terwijl de baby hier komt in de verwachting dat er serieus zaken gedaan zullen worden door hem en degene die hij al kende van binnenuit, met vaak kleine beetjes eten, soms eens wat meer of wat later na de vorige keer, met veelvuldige slaapjes tegen zijn oude bekende aan. Voor hem geen vreemde voorwerpen aan zijn gezicht, geen vreemde handen die hem heen en weer sjorren. Het gedrag van de baby is voor de omstanders net zo vreemd als de keurige Groningse heer in pak met aktetas is voor de Oeteldonkers te midden van hun praalwagens en kleurrijke uitdossingen. De Groningse heer kan er in het vervolg rekening mee houden dat hij die ene week in het jaar maar beter niet naar Den Bosch gaat, maar de baby komt wanneer hij komt en waar hij komt. De baby komt altijd als vreemdeling, waar en wanneer hij ook komt. Hij heeft nog geen referentiekaders om zijn gedrag en dat van zijn omgeving te plaatsen. Hij kan weinig anders dan zich gedragen volgens zijn eigen, ingeboren, biologische norm*) en er het beste van hopen. Zijn omgeving heeft al wel verschillende referentiekaders en kan zich voorstellen dat de norm in hun omgeving wel eens heel anders kan zijn dan die van een ander. Zij kunnen zich verplaatsen in de normen van een ander. Zij kunnen zich erop voorbereiden dat de verwachtingen omtrent normaal gedrag van de komende baby anders zijn dan die van henzelf. En zij kunnen hun gedrag daaraan aanpassen. Zij kunnen net doen alsof zijzelf ook nog voldoen aan die ingeboren menselijke biologische norm. Gewoon mens zijn.
*) Wat de baby verwacht op basis van de biologische norm en waarop hij dus zijn biologisch normale gedrag afstemt: ononderbroken menselijke nabijheid, bij voorkeur met lichamelijk contact; frequente, kleine voedingen; frequente korte slaapjes; een predominante verticale of semi-verticale, voorover liggende houding. Na verloop van tijd komt er meer variatie in interval en volume van zowel de voedingen als de slaapjes en met het ontwikkelen van de vaardigheden komt er een graduele fysieke verwijdering en een zelfstandig in stand gehouden verticale positie. De nachtelijke behoefte aan voeding, menselijke nabijheid en bevestiging van veiligheid nemen meestal pas na de eerste verjaardag af.

Verwachtingen

Foto: Peggy Lee zingt 'Is That All There Is?'
Voor mij als opgroeiend meisje was december een onaangename maand. De verwachtingen waren hoog en de uitkomsten navenant laag, teleurstellend. Vooral tijdens de kerstdagen overviel mij vrijwel zonder uitzondering, zittend in mijn zondagse jurk, onder de smaakvol in zilver opgetuigde boom met echte kaarsje erin en het traditionele boek eronder, het gevoel ‘’is dit het nu?’’. Het was echt wel gezellig, maar dat allesoverweldigende gevoel van wereldvrede en vriendschap dat kwam maar niet. Kerstverhalen over miraculeuze herenigingen en het-komt-net-op-tijd-allemaal-nog-goed-ervaringen op kerstavond vonden bij mij weinig weerklank. Het is overduidelijk dat mijn verwachtingen te hoog gespannen waren. Onrealistisch. Onrealistische verwachtingen kunnen niet anders dan tot teleurstelling en verdriet leiden. Vrouwen die moeder worden hebben vaak ook allerlei verwachtingen over het kind dat zij gaan krijgen, over hoe hij zal slapen en wat hij zal eten. Over hoe het zal zijn om moeder te zijn. Die verwachtingen hebben vaak een vrij hoog roze-wolk-gehalte en zijn niet altijd erg accuraat. De verwachtingen van aanstaande ouders hebben veel te maken met hoe de maatschappij waarin ze leven aankijkt tegen kinderen. Het beeld dat onze maatschappij heeft van baby’s is, om het vriendelijk te stellen, rooskleurig. baby’s drinken op gezette tijden (die in de loop van de eerste weken en maanden steeds verder uit elkaar komen te liggen) vastgestelde (en oplopende) hoeveelheden melk, ze vullen met het afval daarvan op gezette tijden hun luier en verder slapen ze. Het gaat even wennen zijn, maar na een paar weken heb je dat als moeder onder de knie en pak je je gewone leven weer op. De verwachting van de baby is echter heel anders en totaal niet beïnvloed door maatschappelijke ideeën. Baby verwacht vrijwel constante lichamelijke nabijheid en vaak een beetje eten aan de borst. Over slaap en luiers vullen verwacht hij niet veel, dat komt zoals het komt en gaat zoals het gaat. Na de eerste ‘’Wauw! Dit is het dus om moeder te zijn!’’ in de adrenaline-high van de eerste dagen, komt er, via het stadium van ‘’Wat overkomt me nu, haal me hieruit!’’ tijdens de baby-blues dagen, al gauw een permanent schijnend zombie-robot gevoel. De baby wil niet in zijn eigen bedje, is het niet eens met voedingen om de drie uur, zijn poep spuit de luier uit tot aan zijn oren (waar ook nog een rest van zijn laatste spuug-episode zit), hij doet hier en daar een hazenslaapjes en hij is alleen tevreden zolang hij in armen is. Zowel moeder als kind zitten tussen de scherven van gebroken verwachtingen: ‘’Is dit het nu? Is dit waarnaar ik zo uitkeek?’’  De verwachtingen van de baby, daar is niets aan te doen, die zitten in zijn genetische opmaak verankerd. De verwachtingen van moeders, daar kunnen we wel wat mee. Als moeders als ze in verwachting zijn voorzien worden van realistische verwachtingen (bijvoorbeeld dezelfde die de baby zal hebben) dan zal de schok voor moeder en kind een stuk minder zijn. Laten we de roze wolk verbannen en moeders voorbereiden op realiteit. Dat kan over komen als een grote grijze regenwolk, maar als een moeder daar eenmaal niet meer onder, maar bovenop zit met haar kind, dan kan het zomaar zijn dat ze achter wolk de gouden gloed van de zon ziet. Haar wolk wordt er niet roze van, maar wie wil roze als ze goud kan krijgen!
Moge de komende feestdagen van alle moeders en baby’s op zijn minst gouden randjes aan de niet-roze wolkjes hebben. En voor het nieuwe jaar wens ik alle aankomende moeders realistische verwachtingen toe, die nog uitkomen ook.
(Terwijl ik dit schrijf luister ik naar Ella Fitzgerald: liederen vol van hoge en gebroken verwachtingen. Triestheid kan zulke prachtige muziek maken. Maar het blijft triest.)

Plannetjes

Foto: "I love it when a plan comes together", George Peppard als Kolonel John "Hannibal" Smith in de jaren '80 TV serie The A-team.
‘’Go with the flow’’ is niet zo ons ding in onze agenda’s-en-roosters-samenleving. Voorbereiden, plannen –liefst met plan B en C achter de hand- en controle houden, daar voelen we ons zeker bij. Plannetjes maken geeft ons het gevoel de situatie meester te kunnen zijn, ook al is het een situatie die we eerder niet meemaakten en die mogelijk of waarschijnlijk eng, pijnlijk, moeilijk of elk van die drie is. Zoals een kind krijgen. Moeder worden. En voorbereiden is ook goed. Een beetje een idee van wat je te wachten staat kan het hele proces van zwangerschap en baring soepeler laten verlopen. Bij die voorbereiding is misschien wel het allerbelangrijkste aspect dat je leert hoe het werkt. Wat gebeurt er tijdens de zwangerschap met je lijf en met het groeiende kind. Wat gebeurt er tijdens de baring met je lijf en het geboren wordende kind, welke aspecten kunnen al die processen versoepelen en welke bemoeilijken? Voorbereiden op het moeder wórden zal dus al met al wel lukken, maar hoe staat het met voorbereiden op moeder zíjn? Eigenlijk geldt hier hetzelfde: weten hoe het werkt zal zorgen voor realistische verwachtingen en realistische verwachtingen maken het doorleven van een proces soepeler. Neem niet in je planning op dat moederschap makkelijk is of dat je het makkelijk even erbij plant in je agenda. Dat is een onrealistische verwachting. Neem in je realistische verwachtingen wel op dat de baby met zijn eigen plannetjes wordt geboren. Het scheelt zoveel verdriet en leed wanneer moeders weten van de plannetjes van hun baby en die begrijpen en ernaar handelen. de baby zelf kan namelijk niet veel anders. Die plannetjes zitten bij hem ingebouwd, die heeft hij niet zelf verzonnen. Ze zitten in zijn blauwdruk, samen met zijn uiterlijke kenmerken, de basis voor zijn karakter en temperament en zijn intellectuele potentie. Samengevat komen de plannetjes neer op drie punten: houd me altijd dicht bij je, houd me rustig en tevreden en geef me minimaal een jaar borstvoeding. Moeders hebben dit instinctief tot voor een paar eeuwen geweten. dokters en andere deskundologen hebben het sinds een paar eeuwen ontkend. De wetenschap begint het nu opnieuw uit te vinden en te bewijzen. Moeders kunnen maar beter zorgen dat zij zelf deze plannetjes van te voren kennen en begrijpen en verweven in hun eigen plannetjes, want nog lang niet alle zorgverleners hebben de hernieuwde wetenschappelijke inzichten meegekregen*. Een goed voorbereidde moeder en haar kind kunnen dan na een poosje Hannibals woorden beamen: ‘’het is zo leuk als plannetjes uitkomen!’’
Darcia Narvaez: How to Grow a Smart Baby; Ancient principles for fostering smart kids. in het blog Moral Landscapes - Living the life that is good for one to live van Psychology Today, January 24, 2011
* Uit een verslag van Mieke van Rijn-Lemans, IBCLC: ‘’In het ziekenhuis mocht haar pasgeboren baby met lage temperatuur niet bij haar blijven van de verpleegkundige. Om de temperatuur omhoog te krijgen adviseerde de verpleegkundige een flesje kunstvoeding en baby moest in een warmhoudbedje. Moeder protesteerde en wilde haar baby huid op huid bij zich en aan de borst. Voor zo'n "belachelijk" idee was niemand te porren. Zelfs de kinderarts niet die op verzoek van moeder erbij werd gehaald. Er werd van alle kanten op moeder ingepraat dat het warmhoudbedje en het flesje kuntvoeding het beste was. De wanhopige moeder ging er uiteindelijk mee accoord. De kolf waar zij om vroeg kreeg ze ook niet.’’