Paars

Foto: Het in paarse tinten weergegeven silhouet van Whoopi Goldberg als Celie Johnson, de hoofdpersoon in de film The Color Purple naar de gelijknamige roman van Alice Walker over het leven van arme Afro-Amerikaanse vrouwen in de zuidelijke staten ven de USA een eeuw geleden.
Paars, dat is mijn kleur. Geel is ook helemaal mijn kleur en die combinatie is niet vreemd, want de kleuren liggen precies tegenover elkaar, zijn elkaars complementaire kleuren*. Paars, daar kan ik wel wat mee. Het is rode passie, getemperd door koel analytisch blauw. Of koel analytisch blauw aangevuurd door rode passie. Of het is bloedrood dat de koele diepte van nachtblauw verwarmt. Het is het tere viooltje en de bedwelmende lavendel. Maar verkijk je niet op de ogenschijnlijke teerheid van dat paarse viooltje, het is weerbarstiger dan het er uitziet. En de bedwelmende, haast overweldigende geur van lavendel blaast zachtjes de muizenissen uit een oververhit brein zodat het kan gaan slapen. Paars: lila, purper en natuurlijk violet. Violet licht zit aan het andere uiteinde van het kleurenspectrum van zichtbaar licht dat begint met rood. Vóór rood komt infrarood, niet waarneembaar voor het menselijk oog, en na violet komt ultraviolet, evenmin door mensen te zien. Wanneer de kleuren van het spectrum tot een cirkel worden gevormd, sluiten violet en rood op elkaar aan.
Violet is de kleur van de het edelgesteente amethist, een kwartssoort. De paarse kleur wordt veroorzaakt door vervuiling met metaaldeeltjes in het kwarts, met name ijzer en titaan. Als amethist wordt gebrand, ontstaan er gele en gouden tinten. Dat goud is interessant, want dat is ook een van de kleuren die Gentiaan Violet kan aannemen. Pure Gentiaan Violet in poederachtige kristalvorm is groenig (bijna zwart-groen, haast de kleur van meconium) met een koper-gouden glans. Opgelost in alcohol komt het soms als een gouden vliesje bovenop de vloeistof drijven. Pas na verdere verdunning blijkt het paars te zijn. De naam Gentiaan Violet is overigens waarschijnlijk gekozen vanwege de gelijkenis met de violette kleur van de gentiaan bloemen, waarmee verder geen enkele verwantschap is. Gentiaan Violet is minder simpel dan het op het eerste gezicht lijkt, net als de kleuren die telkens veranderen, afhankelijk van het oplosmiddel en de sterkte van de oplossing.
Gentiaan Violet is een pure killer. Maar een heel selectieve killer. Het is dodelijk voor de cellen van sommige soorten organismen en relatief onschadelijk voor die van andere. Het werkt door binding aan het DNA van de doelorganismen en het veroorzaken van een verstoring, mutatie of remming van DNA replicatie**.  Door die selectieve aanval op bepaalde organismen is het een prima middel tegen bacteriën, schimmels en sommige (darm)parasieten. Tot de opkomst van economisch aantrekkelijker middelen werd Gentiaan Violet dan ook volop voor die doelen in de geneeskunde voor mens en dier gebruikt. Okano et al (2000) onderzochten het gebruik van Gentiaan violet in de bestrijding van door MRSA veroorzaakte huidinfecties. Het blijkt dat Gentiaan Violet korte metten maakt met deze voor de meeste bestrijdingsmiddelen resistente bacteriën.
Natuurlijk is Gentiaan Violet in de eerste plaats een inkt, een kleurstof, en dat maakt het gebruik als uitwendige behandeling van schimmels of huidinfecties minder aantrekkelijk. Maar mooi paars is niet lelijk en een kortdurende lichaamsverfraaiing als prijs voor het eindelijk afkomen van een akelige en ook esthetisch onappetijtelijke huidinfectie is niet een erg hoge prijs. Die fraaie kleurkracht werd oorspronkelijk, vlak na de uitvinding ervan, ingezet als eerste kleurstof voor het afnemen van vingerafdrukken en als kleurmiddelen voor de Gram methode van het classificeren van bacteriën. Door body-artists wordt het graag gebruikt om de plaats van een aan te brengen lichaamsversiering te markeren. De kleur verdwijnt binnen een dag en het is, met name op de slijmvliezen, een veiliger keuze dan een watervaste stift. Ik zo het om die reden ook aan plastisch chirurgen willen aanraden.
*  kijk 10 seconden naar het midden van deze afbeelding en dan naar het witte veld ernaast. Je ziet dan de tegengestelde kleuren.

 






**) Drug card for Gentian Violet (DB00406). (n.d.). Retrieved from Drugbank: In waterige oplossingen dissocieert Gentiaan Violet  in positieve (Gentiaan Violet+) en negatieve ionen (Cl-) die via de wand en het membraan van zowel grampositieve als gramnegatieve bacteriële cellen binnendringen. De Gentiaan Violet+ interageert met negatief geladen onderdelen van bacteriële cellen, met inbegrip van het lipopolysaccharide (op de celwand), peptidoglycaan en DNA. Een soortgelijke celpenetratie en DNA bindend proces wordt geacht plaats te vinden voor schimmelcellen. Omdat Gentiaan Violet een mutagene stof en een mitotische vergif is, wordt bijgevolg celgroei geremd. Een foto-dynamische actie van Gentiaan Violet, blijkbaar gemedieerd door een mechanisme van vrije radicalen, is onlangs beschreven in bacteriën en de eencellige T. cruzi. Bewijs suggereert tevens dat Gentiaan Violet het bacteriële (en mitochondriale) membraan potentieel verdrijft door het induceren van permeabiliteit. Dit wordt gevolgd door respiratoire remming. Deze anti-mitochondriale activiteit zou de werkzaamheid van Gentiaan Violet  kunnen verklaren tegen bacteriën en gist met relatief milde effecten op zoogdiercellen.
Okano, M., Noguchi, S., Tabata, K., & Matsumoto, Y. (2000). Topical gentian violet for cutaneous infection and nasal carriage with MRSA. International Journal of Dermatology, 39: 942–944.

Buitengewoon

Foto: Sean Connery als Allan Quatermain in The League of Extraordinary Gentlemen<waarin een bijeengeraapte groep zeer buitengewone figuren doen alsof het heel gewoon is wat zij doen.
De meest gerapporteerde problemen met borstvoeding, naast de vrees te weinig melk te hebben –wat soms terecht is en heel vaak niet- zijn pijn bij het voeden en onrust bij de baby – huilen na de voeding, onrustig drinken, aanhappen en loslaten. Over te weinig melk heb ik het al eerder gehad, net als over pijn bij het voeden. In de begindagen van borstvoeding als wetenschap zeiden we categorisch dat pijn bij het voeden altijd het gevolg was van verkeerd aanleggen. Vaak is dat ook zo, maar het kan ook allerlei andere oorzaken hebben, zoals een spruw* infectie of een variatie op de normale anatomie van de mond van het kind**. Met een goede diagnose zijn die problemen over het algemeen op te lossen. Problemen door orale anatomische variaties zouden niet eens zo erg hoeven worden als elk kind standaard zou worden nagekeken op dit soort dingen tijdens de eerste levensdag. Bij kinderen die geboren worden in gezinnen of families waarvan bekend is dat er meerdere personen met dit soort variaties zijn, zou extra oplettendheid op zijn plaats zijn.
Onrustig drinkgedrag en huilen na de voeding lijken lastiger te voorkomen en op te lossen. Wat moet je met zo’n wriemelende, boksende, draaiende baby die aan- en afhapt, de tepel niet lijkt te vinden terwijl hij er tegenaan ligt, of die na een half uur drinken nog onrustig en ontevreden lijkt? Begin met het uitsluiten van factoren zoals spruw en orale anatomische variaties. Let op: niet elke witte tong betekent spruw; laat er naar kijken door iemand met ervaren ogen en verstand van zaken. Een belangrijke, maar vaak over het hoofd geziene oorzaak voor onrust, moeilijk drinken en huilen***, is de manier waarop een kind geboren is. Bij een langdurige uitdrijving, klem zitten in het baringskanaal, een stortbevalling of een kunstverlossing (vacuüm, tang, keizersnede) kan er in het kaak-hals-schoudergebied een verdraaiing of verschuiving zijn geforceerd. Dit geeft pijn en kan ervoor zorgen dat een kind niet in een bepaalde houding kan liggen of zijn mond goed opendoen en drinkbewegingen maken. Door allerlei oorzaken (zoals meer ingrijpen tijdens de baring) is er een toename te zien van dit soort problemen. Als dat soort zaken allemaal is uitgesloten gaan we naar het aanleggen zelf kijken (daar kunnen we trouwens ook mee beginnen, voor naar ingewikkelder dingen te zoeken die er mogelijk niet eens zijn). Op basis van mijn decennia lange ervaring en voortschrijdende inzichten kom ik steeds meer tot de conclusie dat we het, met alle nadruk op goed aanleggen, eigenlijk voor flink wat moeders en kinderen moeilijker hebben gemaakt. Zo veel regeltjes waaraan ze zich te houden hebben. Dat kan nooit de bedoeling zijn geweest voor een normale lichaamsfunctie. Ooit een gorillamama in de weer gezien met voedingskussens, voetenbankjes en instructiebladen? Er moet een betere manier zijn. En die is er ook: de neem-er-je-gemak-van-methode. De houding waarin de eerste voeding bij zoveel moeders en baby’s zo goed ging in dat eerste uur na de geboorte: moeder achterover (liefst niet helemaal plat op de rug, dat is niet echt comfortabel), baby op zijn buik bovenop moeder. Moeder heeft geen kussens en ondersteuninkjes nodig en de baby heeft de controle over wat hij doet. In deze houding namelijk, instinctief voeden of Biological Nurturing**** genoemd, werken de reflexen en instincten van de baby optimaal, kan hij niet wegzakken en kan hij zelf bepalen wat, waar en hoeveel. En dan blijkt dat gemaai met die armpjes en dat heen en weer en op en neer gedoe met het hoofdje gewoon nut te hebben: het helpt de baby met het vinden van de borst en het aanhappen, waar het bij de meer klassieke houdingen de baby daarbij juist hindert. Als kindjes op deze manier aan de borst drinken oefenen en perfectioneren, wordt in de vele maanden daarna het aanleggen en doordrinken een stuk makkelijker voor moeder en kind, ook in andere houdingen.
Dan blijven er nog de onrust na de voeding, het spugen en huilen over, waar we vaak geen raad mee weten. Voor een deel zal dit zeker te maken hebben met de onrijpheid van het spijsverteringsysteem. Maar het heeft zeker ook te maken met verwachtingen over baby gedrag. en dat brengt ons weer bij gewoon. Een baby verwacht***** na zijn geboorte een nagenoeg constante toevoer van kleine hoeveelheden melk afgewisseld met veelvuldige korte slaapjes. Wij verwachten een baby die met redelijke tussenpozen een zekere hoeveelheid melk drinkt en tussendoor slaapt. Veel baby’s leren in vrij korte tijd aan die verwachting te voldoen, anderen proberen het, maar krijgen dan problemen met een volle maag en de spijsvertering. Weer anderen weigeren van het begin af aan zich aan te passen. Zij weten wat ze nodig hebben en zorgen dat ze dat krijgen.
*) Eurolac Flitsen met het label spruw
**) Eurolac Flitsen met het label tongriem, lipriempje
***) Eurolac Flitsen met het label huilen
****) Eurolac Flitsen met het label Biological Nurturing
*****) Eurolac Flitsen met het label verwachtingen

Variatie

Isabella Rossellini als Lisle Von Rhuman die in de film Death becomes her drankjes verkoopt die ervoor zorgen dat wie ze drinkt voor eeuwig aan de normschoonheid blijft voldoen
Wie wel eens een anatomische atlas van het menselijk lichaam heeft opengeslagen (ik ben vast niet de enige die daar aardigheid in heeft) kan de indruk krijgen dat elk menselijk lichaam een nauwkeurige weergave is van de plaatjes in die atlas. Niets is minder waar. De plaatjes in zo’n atlas en de lichamen van individuele mensen vertonen een oppervlakkige gelijkenis, het algemene beeld klopt wel, maar van dicht bij zijn geen twee mensen gelijk. Neem nu de mond. Elke mond heeft lippen die de grens tussen binnen en buiten aangeven en die in het midden met een klein velletje aan de kaakranden vastzitten, dan boven en onder een kaakrand met vanaf een bepaalde leeftijd een gebit erin. Aan de bovenkant gaat de kaakrand over in het harde en vervolgens het zachte gehemelte, die samen het gewelfde plafond van de mondholte vormen. Het zachte gehemelte loopt uit in de huig op de grens van de mondholte en de keelholte, net onder het punt waar de neusholte over gaat in de keelholte. De onderkaakrand gaat over in de mondbodem, waar het midden van de tong aan vast is gemaakt, en verder naar achteren toe welft de tong zich omhoog en weer naar voren. De zijkanten van de mondholte worden gevormd door de binnenkant van de wangen, waarin bij baby’s in het eerste halfjaar vetkussentjes zitten. Samen met de verhoudingsgewijs grote tong vullen deze de mond in rust bijna volledig op. Dat is de theorie, de norm-anatomie. Veel kindjes hebben allerlei variaties op die norm, aangeboren of verkregen door bijvoorbeeld een niet te zachtzinnige geboorte, die al dan niet voor problemen kunnen zorgen. Bij de geboorte kunnen dingen klem komen te zitten en verschuiven of breken. De onderkaak kan een klein beetje uit de kom gaan, waardoor het moeilijk kan zijn de mond wijd open te doen; het sleutelbeentje kan breken, waardoor liggen en bewegen pijnlijk kan zijn; de neus kan uit het lood komen te staan, waardoor het tussenschotje scheef gaat staan en zo de ademweg deels blokkeren. Aangeboren zaken kunnen zijn een afwijkende sluiting en/of vorming van het gehemelte, waardoor dit niet een mooie vrij vlakke boog is, maar geulen, gaten of richels vertoont. De borst past dan niet zo goed en drinken kan moeilijk zijn. Of de riempjes waarmee de lippen en de tong op hun plaats worden gehouden zijn krap, stug of dik. Dit beperkt de beweeglijkheid van tong en lippen, waardoor drinken moeilijk wordt. Dit kan leiden tot pijnlijke kapotte tepels en mogelijk borstontsteking bij de moeder en te weinig melk inname door de baby. Maar dat is nog niet alles. Een tong die functioneel kan bewegen (dat wil zeggen dat de punt tot ver buiten de mond kan uitsteken, helemaal langs beide kaakranden lopen en terug en van voor naar halverwege achter over het gehemelte strijken, dat de tong zich tot een kommetje kan vormen op de bodem van de mond) zorgt voor speekselvloed in de mond en voor wrijving van de tong tegen de andere oppervlakken, waardoor schimmels en bacteriën worden weggeveegd en -gespoeld. Een tong die dat niet kan, bijvoorbeeld door beperkingen van de tongriem, kan niet die wrijving en spoeling bieden, waardoor schimmels meer kans hebben zich aan de slijmvliezen te hechten. Chronische spruw is een nevenkenmerk van tongriemproblemen. Later, als de tanden doorkomen, kan het ervoor zorgen dat cariës veroorzakende bacteriën in de mond blijven plakken en het risico van gaatjes vergroot wordt. Ook KISS, kleine symmetrie veranderingen in de kaak-nekgebied als geboorte complicatie, kan ervoor zorgen dat de kaken en de tong niet kunnen bewegen zoals ze eigenlijk horen te bewegen dat kan ook bijdragen aan een spruwprobleem. Behalve drinkproblemen en spruw kunnen onbehandelde tongriemvariaties en onbehandelde KISS leiden tot andere problemen later, zoals de gebitsontwikkeling, verhoogde kans op cariës, deels door het niet functioneel kunnen verwerken van voedsel in de mond en door de afwijkende ontwikkeling van het gebit met tandenknarsen over-/onder-/kruisbeet tot gevolg waardoor tandglazuur afslijt. Indirect kan het ook nog komen tot ademhalingsproblemen, snurken en oorinfecties (door de veranderingen in de anatomie van de mond- en neusholte). Verminderde of veranderde tongfunctie kan ook tot problemen in de spraakontwikkeling leiden.
Behandelen van deze variaties op de norm is dus niet zo maar een gril en zeker niet alleen maar een cosmetisch aanpassing. Het kan een hoop ellende later voorkomen. Soms is het beter om je aan te passen aan de norm.
Voorbeelden op Google Atlas menselijk lichaam
Massieve hoeveelheid informatie over tongriemen, gebitsontwikkeling en borstvoeding bij Brian Palmer, DDS
Tongriempjes Kenniscentrum Borstvoeding
Buryk M, Bloom D, Shope T: Efficacy of Neonatal Release of Ankyloglossia: A Randomized Trial. Pediatrics 2011; 128:2 280-288; published ahead of print July 18, 2011, doi:10.1542/peds.2011-0077

Schimmel

Schimmels zijn alomtegenwoordig over de hele wereld in allerlei leefmilieus, zowel op anorganische als organische ondergrond. Op oppervlakken en in organismen. Schimmels zijn parasieten, commensalen en opportunisten. Hun levensbehoeften zijn niet uitgebreid of ingewikkeld: vocht, meestal wat warmte en voedsel in de vorm van suiker of eiwitten is voor de meeste voldoende. In verschijningsvorm zijn ze ergens tussen onaantrekkelijke en onopvallende smurrie tot adembenemend mooi in vorm en kleur. Tot schimmels behoren ook de paddenstoelen (eigenlijk zijn dit de voortplantingsorganen van de eigenlijke schimmels die als een web van draden ondergronds leven) en de eencellige gisten. Schimmels zijn fascinerend. Om te bestuderen. Niet als je ermee besmet bent. In het menselijke spijsverteringskanaal bevindt zich continue een microflora&fauna van bacteriën, virussen, parasieten en gisten. De meeste hiervan zijn op een of andere manier van belang voor het verteren van voedsel en het aanmaken van vitaminen en het beschermen tegen ziekte. Sommige onderdelen zijn dat niet, maar die worden over het algemeen goed in toom gehouden door de gunstige onderdelen. Onder bepaalde omstandigheden kan dit fijn afgestelde evenwicht tussen goeddoeners en kwaaddoeners worden verstoord en worden sommige van de tot dan toe symbiotisch of commensaal levende darmbewoners opportunisten die de macht gaan overnemen. De gist Candida Albicans is er zo één. Als de bacteriën in de darm even emt vakantie zijn neemt C albicans zijn kans waar en verandert van een gist in een schimmel en gaat op reis door het lichaam van de gastheer of –vrouw. Meestal via de kortste route naar buiten, samen met de rest van de darmmassa. Direct naast de uitgang van een gastvrouw ligt een veelbelovend nieuw appartement: de vulva, warm, vochtig en vaak met een prima leefmilieu en ruime voedingsbodem. Sommige schattingen gaan ervan uit dat rond de helft van alle vrouwen in de vruchtbare leeftijd een actieve of latente candida in de vulva en/of vagina heeft. Bij de geboorte van een kind is besmetting vrijwel onvermijdelijk en op en in het kind wacht Candida zijn beurt af. In de vorm van spruw duikt hij vervolgens bij flink wat kinderen op in de mond en soms in de schaamstreek. Bij borstvoeding keert de schimmel vervolgens terug naar de eerste gastvrouw, maar dan op de borsten. Spruw op/aan/in de borst kenmerkt zich door een heel scala aan verschijnselen. Jeuk is een eerste indicatie. Jeuk gaat voer in pijn, die vaak wordt omschreven als snijdend, brandend als zuur; komt vooral tijdens de voeding en blijft nog lang daarna. De pijn kan ook naar binnen schieten en dan lijkt het alsof het de loop van een melkkanaal volgt. De huid kan feller gekleurd worden, de precieze kleur afhankelijk van de pigmentatie, maar bij vrouwen met een lichte huid meestal felrose-rood. Er kan schilfering optreden, maar ook een parelmoerglans. In de groeven kan zich een dikke witte, smegma-achtig beslag ontwikkelen. Alle symptomen kunnen tegelijkertijd optreden, maar dat hoeft niet. Meestal heeft de baby ook diverse symptomen, maar ook dat hoeft niet.
Tot zover is het redelijk duidelijk. Het probleem is dat elk van de genoemde symptomen ook andere oorzaken kan hebben. Scherpe, stekende, brandende pijn kan ook duiden op een aanleg probleem. Huidverkleuringen, schilfering en dergelijke kan een dermatologische oorzaak hebben die niets met schimmel te maken heeft. (Vrijwel alle symptomen bij het kind, met uitzondering van de dikke plakkaatvormige aanslag in de mond, kunnen ook op andere dingen wijzen, zoals allergie, afwijkende orale anatomie, problemen met de melkstroom, …) Schimmelinfecties in moeder en kind bij borstvoeding worden zowel over- als onder-gediagnosticeerd door dit verwarrende beeld. Om een goede diagnose te stellen moet de zorgverlener moeder en kind zien (en niet allee de triage van de assistente aan de telefoon gebruiken!), de combinatie van symptomen evalueren en altijd, ja altijd, écht altijd goed kijken naar een voeding: hoe gaat het kindje aan de borst, hoe drinkt het kindje, hoe zit de borst in de mond, hoe is de pijn en het pijnverloop bij de moeder tijdens het drinken.
Een schimmig en schimmelig verhaal, alles bij elkaar genomen.

Gonneke van Veldhuizen Staas, IBCLC: Spruw

Spruw bij moeder en baby

Spruw is een schimmelinfectie, die wordt veroorzaakt door Candida Albicans. Candida is een normaal in de darmflora aanwezig eencellig organisme, een gist. Onder voor deze gist gunstige omstandigheden kan er een gedaanteverwisseling optreden en wordt de gist een schimmel. In de darm kan de schimmel dan problemen als gasvorming en diarree veroorzaken.
De schimmel kan ook de darm verlaten en andere lichaamsdelen besmetten. Men schat dat ongeveer de helft van de vrouwen in de vruchtbare jaren een latente of actieve schimmelinfectie in de vagina heeft. Tijdens de baring wordt de baby besmet en hij kan de candida besmetting in zijn mondje ontwikkelen, waar het spruw heet. Het kan zich ook verspreiden naar het luiergebied. De baby kan tijdens het drinken aan de borst zijn moeder besmetten aan de tepel en/of in de borst.

Lees verder ...

Dubbele diagnose

(Foto: Hugh Laurie als dr. House, de gek-geniale diagnosticus in de gelijknamige TV serie.)
Het stellen van een diagnose is een soort detectivewerk. Het is een zoeken naar bewijsmateriaal, middelen  en mogelijkheden. Als een echte Sherlock Holmes moet de diagnosticus combineren en deduceren om antwoorden te vinden. Ook een lactatiekundige ontkomt daar niet aan. Sommige lactatiekundige diagnoses zijn zo gesteld, maar andere zijn lastiger. Er zijn allerlei symptomen die bij meerdere diagnoses passen. Zo kan een lactatiekundige zich soms net dr. House voelen door het schuiven, passen en meten van alle belangrijke, bijkomende en vergeten maar later opduikende factoren en symptomen. Neem bijvoorbeeld de moeder die meldt dat het voeden pijnlijk is, dat de tepel wit uitslaat en ook na het voeden intens pijn doet. De combinerende en deducerende lactatiekundige wil dan weten wat voor pijn, waar, hoe lang, precies wanneer? En wit? hoe wit, waar: erin of erop, altijd of trekt het weg? Heel vaak wordt bij ‘’pijn en witte tepel’’ direct de diagnose spruw gesteld. Dan wordt er medicinaal behandeld voor spruw en dat slaat niet aan. De vervolgdiagnose is dan meestal niet ‘’dan zal het geen spruw zijn geweest’’, maar: de behandeling was niet goed en vervolgens wordt anders, langer of agressiever behandeld. Terwijl het heel goed mogelijk is dat de diagnose niet ‘’spruw’’ maar ‘’fenomeen van Raynaud’’ had moeten zijn. Ook dat is extreem pijnlijk tijdens en ook nog minuten lang na de voeding. De tepels worden ook wit, maar dan niet door een aanslag of beslag, maar door het wegtrekken van het bloed door het onderbreken van de bloedsomloop. Het is niet vreemd dat meer aan spruw dan aan Raynauds fenomeen wordt gedacht. Candida Albicans wordt gevonden in de mondholte van een derde van alle kinderen die borstvoeding krijgen (en in twee derde van alle kinderen die kunstvoeding krijgen!) en op de tepels en tepelhoven van een derde van alle lacterende en op ruim een  zesde van alle niet-lacterende moeders (Zolner, 2003). Ondanks het vele voorkomen van spruw bij moeders en kinderen is er weinig recent onderzoek te vinden. Door artsen wordt een candida infectie bij het voeden koppel geridiculiseerd: het is niet ernstig en gaat vanzelf over. Zij gaan daarbij voorbij aan de pijn die het zowel moeder als kind kan geven en het grote risico van vroegtijdig stoppen met borstvoeding als gevolg daarvan. Hanna en Cruz (2011)adviseren artsen dan ook dringend alerter te zijn op symptomen van spruw en dit adequaat te behandelen, hoe moeilijk dit ook vaak blijkt te zijn. Raynauds is bekend als verschijnsel in handen en voeten, minder in de borsten van voedende vrouwen. De behandeling hiervan is (ook) lastig, want de oorzaak is niet helemaal duidelijk, maar waarschijnlijk divers (Anderson et al, 2004). Soms wordt, met matig succes, gewerkt met bloeddrukverlagers. Andere maatregelen zijn voedingssupplementen vitamine B6, magnesium met calcium, en, recent gehoord: omega 3 en 6. Afknelling van de tepel tijdens het drinken van de baby (door een verkeerde techniek of afwijkingen in de mond), temperatuurschommelingen en blootstelling aan koude kunnen een aanval triggeren en moeten dus waar mogelijk worden voorkomen. Het blijft zoeken en uitproberen dus: de lactatiekundige als een combinatie van Sherlock Holmes en dr. House.
Zöllner MS, Jorge AO. Candida spp occurrence in oral cavities of breast-feeding infants and in their mothers' mouths and breasts. Pesqui Odontol Bras. 2003 Apr–Jun;17(2):151–5.
Louisa Hanna, MD and Stacie A Cruz, MD: Candida Mastitis: A Case Report. Perm J. 2011; 15(1):62–64.
Anderson JE, Held N, Wright K.: Raynaud's phenomenon of the nipple: a treatable cause of painful breastfeeding. Pediatrics. 2004;113(4):e360-4.