Foto: Emma Thompson als de magische wisselmoeder Nanny McPhee in Nanny McPhee (2005)
Een wisselkind is in de literatuur een niet onbekend gegeven. In oude sproken en sagen van Germaanse, Noorse en Keltische oorsprong worden pasgeboren kinderen uit hun wiegjes geroofd door boze elven, gnomen of trollen die er een van hun eigen gebroed voor in de plaats leggen. Het wisselkind groeit op als een mensenkind, maar er is altijd iets vreemds aan. Het valt buiten de boekjes, doet rare dingen, is een non-conformist of een excentriekeling. Tegenwoordig hebben we daar namen voor die in de lijsten van psychiatrische diagnostiek staan. Een wisselmoeder is een minder bekende grootheid. Toch kennen we het verschijnsel wel. In de sproken en sagen is ze de veelal boze stiefmoeder, maar ze kan ook de goede petemoei zijn. In het hedendaagse leven is het iemand die een rol van een moeder overneemt. Ze verzorgt of onderwijst kinderen van andere moeders. Of ze voedt kinderen van andere moeders. In vroeger tijden heette dat een min. Het was een beroep waarmee vrouwen hun brood verdienden. Tegenwoordig is het wat uit de mode geraakt en wordt er veelal vreemd tegenaan gekeken.
Een wisselmoeder om te verzorgen en onderwijzen is een volledig geaccepteerd verschijnsel. Het is zelfs zo geaccepteerd dat het een beroep is, waarvoor vrouwen krijgen betaald, terwijl vrouwen die voor hun eigen kinderen zorgen en ze onderwijzen worden gezien als niet-werkende profiteurs en parasieten van de samenleving. Nietsnutten die hun duur door de belastingbetaler gefinancierde opleiding te grabbel gooien. Maar als die opleiding opleidde tot het beroep van wisselmoeder en je moedert over andere kinderen dan die van jezelf (die zitten tijdelijk bij een andere wisselmoeder), dan ben je een gewaardeerd, weliswaar lichtelijk onderbetaald, lid van de samenleving. Moederen is slecht, wisselmoederen is goed, dat is zo’n beetje de boodschap die wordt overgebracht. Tot het wisselmoederen gaat over voeden. Voeden aan de borst wel te verstaan.
Nu is borstvoeding toch al zelf een soort wisselkind in onze samenleving. Het schijnt erbij te horen, het lijkt erbij te horen, het doet alsof het erbij hoort, maar veel mensen krijgen er toch een ongemakkelijk gevoel bij. Iets met kinderen en borsten, dat rammelt aan al die stiekeme dirty minds die borsten alleen met seks kunnen verbinden. En als borsten seks zijn, dan wordt de combinatie kind en borsten erg ongemakkelijk in de onderbuik. Facebook versterkt die onderbuik reactie door alle foto’s van blote borsten-in-een-niet-seksuele-context te verwijderen. Zodat het allemaal zuiver blijft. Zolang nu die moeders dat gedoe met die borsten alleen bij hun eigen kind doen, liefst ook een beetje uit het zicht, dan kan de rest van de wereld doen alsof het er niet is. Zodra echter borsten en kinderen, die niet genetisch nauw aan elkaar verwant zijn, worden gecombineerd is het grotendeels gedaan met de oppervlakkige tolerantie. Dat soort wisselmoeders, daarvan willen we als samenleving eigenlijk niet eens weten dat ze bestaan.
Donormelk wordt schoorvoetend als alternatief voor moeders eigen melk aangenomen. In theorie althans. Veel moeders vinden het een prachtig idee en zijn ook zeer genegen hun eigen melk voor een ander kindje te kolven, maar ze vinden het idee om melk van een andere moeder aan hun eigen kind te geven moeilijk te accepteren. Bloed van een donor als je ligt dood te bloeden? Geen probleem. Donorlongen als die van jezelf lek zijn? Graag, zelfs nu lijkt te blijken dat doorgerookte rokerslongen best nog wel geschikt zijn. Donormelk voor je kind als alternatief voor donormelk van een koe of een sojaboon? Ajakkiebah. Gelukkig is er een groeiend aantal moeders dat zich hier overheen kan zetten en het geschenk van een andere moeder voor haar kind weet te appreciëren.
Een wisselmoeder voor het borstvoeden, ook genoemd een min of minne of voedster, dat is iets dat maar zelden te zien is. Toch komt het, ook nu nog, voor. Maar omdat het een nog groter taboe is dan borstvoeding op zich, wordt er niet over gesproken. Moeders die elkaars wisselmoeder zijn hangen dit niet aan de grote klok, maar de vriendinnendienst en het gezusterlijk moederen komt toch wel voor en misschien wel vaker dan we denken. En een heel enkele keer komt er eentje uit de kast. Zoals in dit Twitter berichtje: ‘’Mijn man kreeg op het KDV met huilende baby de borstvoeding van een andere moeder aangeboden #borstvoeding #verrassend #lief’’. Voor de duidelijkheid de vader kreeg het niet voor eigen gebruik aangeboden (ook dat komt namelijk voor, maar dan in enigszins andere settings), maar om zijn huilende baby te troosten. Als vader niet net op weg was met baby naar baby’s eigen moeder zou hij het genereuze aanbod hebben aangenomen vertelde hij later.
Ik hoor graag van ouders die aanboden wisselmoeder te zijn en van hen die dit accepteerden. Of wisselmoeders die gaven en accepteerden. Laten we dit laatste taboe openbreken. Wisselmoeders: kom uit de kast!
Eurolac Flits! met label donormelk, min. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.
Over donormelk en wisselmoeders: Thorley, V. (2008). Sharing breastmilk: wet nursing, cross feeding, and milk donations. Breastfeed Rev, 16, 25-9.
Een wisselkind is in de literatuur een niet onbekend gegeven. In oude sproken en sagen van Germaanse, Noorse en Keltische oorsprong worden pasgeboren kinderen uit hun wiegjes geroofd door boze elven, gnomen of trollen die er een van hun eigen gebroed voor in de plaats leggen. Het wisselkind groeit op als een mensenkind, maar er is altijd iets vreemds aan. Het valt buiten de boekjes, doet rare dingen, is een non-conformist of een excentriekeling. Tegenwoordig hebben we daar namen voor die in de lijsten van psychiatrische diagnostiek staan. Een wisselmoeder is een minder bekende grootheid. Toch kennen we het verschijnsel wel. In de sproken en sagen is ze de veelal boze stiefmoeder, maar ze kan ook de goede petemoei zijn. In het hedendaagse leven is het iemand die een rol van een moeder overneemt. Ze verzorgt of onderwijst kinderen van andere moeders. Of ze voedt kinderen van andere moeders. In vroeger tijden heette dat een min. Het was een beroep waarmee vrouwen hun brood verdienden. Tegenwoordig is het wat uit de mode geraakt en wordt er veelal vreemd tegenaan gekeken.
Een wisselmoeder om te verzorgen en onderwijzen is een volledig geaccepteerd verschijnsel. Het is zelfs zo geaccepteerd dat het een beroep is, waarvoor vrouwen krijgen betaald, terwijl vrouwen die voor hun eigen kinderen zorgen en ze onderwijzen worden gezien als niet-werkende profiteurs en parasieten van de samenleving. Nietsnutten die hun duur door de belastingbetaler gefinancierde opleiding te grabbel gooien. Maar als die opleiding opleidde tot het beroep van wisselmoeder en je moedert over andere kinderen dan die van jezelf (die zitten tijdelijk bij een andere wisselmoeder), dan ben je een gewaardeerd, weliswaar lichtelijk onderbetaald, lid van de samenleving. Moederen is slecht, wisselmoederen is goed, dat is zo’n beetje de boodschap die wordt overgebracht. Tot het wisselmoederen gaat over voeden. Voeden aan de borst wel te verstaan.
Nu is borstvoeding toch al zelf een soort wisselkind in onze samenleving. Het schijnt erbij te horen, het lijkt erbij te horen, het doet alsof het erbij hoort, maar veel mensen krijgen er toch een ongemakkelijk gevoel bij. Iets met kinderen en borsten, dat rammelt aan al die stiekeme dirty minds die borsten alleen met seks kunnen verbinden. En als borsten seks zijn, dan wordt de combinatie kind en borsten erg ongemakkelijk in de onderbuik. Facebook versterkt die onderbuik reactie door alle foto’s van blote borsten-in-een-niet-seksuele-context te verwijderen. Zodat het allemaal zuiver blijft. Zolang nu die moeders dat gedoe met die borsten alleen bij hun eigen kind doen, liefst ook een beetje uit het zicht, dan kan de rest van de wereld doen alsof het er niet is. Zodra echter borsten en kinderen, die niet genetisch nauw aan elkaar verwant zijn, worden gecombineerd is het grotendeels gedaan met de oppervlakkige tolerantie. Dat soort wisselmoeders, daarvan willen we als samenleving eigenlijk niet eens weten dat ze bestaan.
Donormelk wordt schoorvoetend als alternatief voor moeders eigen melk aangenomen. In theorie althans. Veel moeders vinden het een prachtig idee en zijn ook zeer genegen hun eigen melk voor een ander kindje te kolven, maar ze vinden het idee om melk van een andere moeder aan hun eigen kind te geven moeilijk te accepteren. Bloed van een donor als je ligt dood te bloeden? Geen probleem. Donorlongen als die van jezelf lek zijn? Graag, zelfs nu lijkt te blijken dat doorgerookte rokerslongen best nog wel geschikt zijn. Donormelk voor je kind als alternatief voor donormelk van een koe of een sojaboon? Ajakkiebah. Gelukkig is er een groeiend aantal moeders dat zich hier overheen kan zetten en het geschenk van een andere moeder voor haar kind weet te appreciëren.
Een wisselmoeder voor het borstvoeden, ook genoemd een min of minne of voedster, dat is iets dat maar zelden te zien is. Toch komt het, ook nu nog, voor. Maar omdat het een nog groter taboe is dan borstvoeding op zich, wordt er niet over gesproken. Moeders die elkaars wisselmoeder zijn hangen dit niet aan de grote klok, maar de vriendinnendienst en het gezusterlijk moederen komt toch wel voor en misschien wel vaker dan we denken. En een heel enkele keer komt er eentje uit de kast. Zoals in dit Twitter berichtje: ‘’Mijn man kreeg op het KDV met huilende baby de borstvoeding van een andere moeder aangeboden #borstvoeding #verrassend #lief’’. Voor de duidelijkheid de vader kreeg het niet voor eigen gebruik aangeboden (ook dat komt namelijk voor, maar dan in enigszins andere settings), maar om zijn huilende baby te troosten. Als vader niet net op weg was met baby naar baby’s eigen moeder zou hij het genereuze aanbod hebben aangenomen vertelde hij later.
Ik hoor graag van ouders die aanboden wisselmoeder te zijn en van hen die dit accepteerden. Of wisselmoeders die gaven en accepteerden. Laten we dit laatste taboe openbreken. Wisselmoeders: kom uit de kast!
Eurolac Flits! met label donormelk, min. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.
Over donormelk en wisselmoeders: Thorley, V. (2008). Sharing breastmilk: wet nursing, cross feeding, and milk donations. Breastfeed Rev, 16, 25-9.
