Appelflap

Bijna even traditioneel in Nederland met Oud&Nieuw als de oliebol is de appelflap.  Even vreemd en verwarrend ook.  In de Nederlandse taal en keuken kan een appelflap een in de oven gebakken bladerdeeg gebakje zijn, gevuld met appel, of het kan een gefrituurd gebak met appel met de keukencorrecte naam appelbeignet zijn. Dat laatste kan dan met een korstdeeg zijn of met een beignetbeslag. Het zijn beide gebaksoorten die in grote variatie over de hele wereld voorkomen. De bladerdeeg appelflap heet in het Engels Turnover en dat kan dan slaan op eenzelfde bladerdeeggebak met een zoete fruitvulling, maar ook op hartig gebak van bladerdeeg of korst- of brooddeeg en kan dan ovengebakken zijn, in de pan gebakken of gefrituurd. Hoewel het verkeerde soort gebak is de appelflap die in het Engels Turnover heet natuurlijk veel toepasselijker dan de traditionele appelbeignet. Turnover heeft in doorsnee iets te maken met hoe snel iets verdwijnt of verwerkt wordt. En hoe snel zijn de dagen van dit jaar voorbijgegaan. Zo’n jaar is weg voor je het weet, net als een appelflap.

Terugkijkend realiseren veel ouders zich dat dat ook geldt voor de babytijd van hun kinderen. Als je er middenin zit lijkt het nooit over te gaan, zoals een eindeloos toeschijnende zomervakantie voor een kind. Dat eeuwige willen drinken, die alsmaar onderbroken nachten, die eindeloze stromen derrie uit elke opening, … het houdt maar niet op – als je er middenin zit. Mijn tip voor ouders van jonge kinderen: denk ‘’Appelflap, ’t is maar en fase’’. Eens, en uiteindelijk meestal sneller dan je denkt, gaat het over en kun je je maar moeilijk meer voorstellen hoe het precies was. Zodat je bij een volgend kind in dezelfde fase, min eer verbaasd, denkt ‘’o, ja, dat was het dus.’’

Sommige dingen gaan niet vanzelf over en zijn niet te wijten aan een fase, maar aan een variatie op normaal die niet helemaal goed werkt. Ik denk daarbij aan andere flapjes dan appelflapjes, namelijk de flapjes extra weefsel in de mond, de frenula. Tongen, lippen en andere lichaamsdelen zitten met een stukje bindweefsel of huid vast aan een ander stukje lichaam. Dat is meestal nodig om te voorkomen dat je stikt in je eigen tong, of dat je lip wegwaait als je tegen de wind in rent. Maar als die riempjes te kort zijn, of te ver doorlopen wordt de normale functie van de tong of de lip belemmerd en kan een baby niet goed drinken, kan hij moeilijker leren spreken en later problemen hebben met ijsjes likken en andere aangename tong-bezigheden. Te strakke of krappe of dikke tong- en lipriempjes kunnen ook ongewenste ontwikkeling van de kaak en het gebit veroorzaken en geven een verhoogd cariës risico.

Gelukkig kun je er wel wat aan doen en dan blijkt het achteraf toch maar een voorbijgaande fase geweest te zijn. Een enkele keer lijken deze weefselstukjes vanzelf te rekken tot een meer functionele vorm en maat. Bij bindweefsel frenula lukt dat niet zo goed, want bindweefsel is een van de minder rekbare weefsels in het lichaam. Soms gaan lipriempjes vanzelf weg  wanneer het kindje groter wordt en bij het leren lopen, rennen, klauteren en fietsen op zijn gezicht valt. Maar dat is toch niet iets wat je zou willen stimuleren. Gelukkig is het doorsnijden of knippen van een frenulum bij een jong kind een relatief lichte ingreep, met weinig bloed of pijn. Het pijn niveau is vergelijkbaar met het schieten van gaatjes in de oorlel.

Informatie over tong- en lipriempjes bij Kenniscentrum Borstvoeding (borstvoeding.com):
Het knippen van tongriempjes
Het knippen van lipriempjes

Gelukkig

Foto:  P!nk spreekt de stem in van Gloria in Happy Feet 2 (2011)

Aflevering 999 van dit blog, een feestje waard. Mijn oproep resulteerde in een zestal originele gastcolumns en een eervolle vermelding. De uiteindelijke keuze heb ik door loting bepaald (de inzendingen naast elkaar gelegd, van links naar rechts van 1 t/m 6 genummerd en mijn nietsvermoedende echtgenoot in een andere kamer gevraagd een getal te kiezen uit een reeks van 1 t/m 6). Het gekozen nummer hoorde bij de column getiteld ‘’Ik ben gelukkig’’. Dat is natuurlijk zeer toepasselijk, want ook ik ben gelukkig met deze bijna 1000 schrijfsels. Nu dus de gastcolumn, geschreven door ‘’een mama van een dochter van acht maanden en een dochter van acht jaar’’. Omdat ik de jarige Job ben, heb ik het compliment er aan het eind lekker in laten staan, ik ben daar namelijk ook heel gelukkig mee.

Ik ben gelukkig!
Gelukkig dat ik van mijn kinderen mag houden zoals ik dat wil. Dat ik ze dichtbij mij mag houden. Dat mijn jongste nog geen dag, geen uur van mij vandaan hoefde te zijn. Dat ik haar in mijn bed mag laten slapen. Dat ik haar mag borstvoeden tot we er allebei geen zin meer in hebben. Dat ik ook nog helemaal geen zin hoef te hebben om te stoppen met datzelfde borstvoeden. Dat ik haar mag dragen, ook op straat, waar iedereen ons kan zien, in mooie draagdoeken of handige draagzakken. Dat ik met mijn oudste mag praten alsof het een goede vriendin is. Dat ik mijn kinderen niet hoef op te voeden, maar groot mag brengen. Omdat ze geboren zijn met een gezonde sociale instelling.

Ik ben opgelucht.
Omdat mijn kleinste meisje heerlijk naast mij mag slapen, en ik daarmee helemaal geen vuile kindermoordenaar ben. Omdat we allemaal, de meeste ochtenden, uitgeslapen zijn. En als we dat niet zijn, dan later op de dag gewoon nog even mogen gaan slapen, ook na acht maanden en zelfs ook nog langer. Opgelucht omdat ik niet elke ‘witte jas’/huisarts/consultatiebureau-arts/kinderarts zonder meer hoef te volgen in zijn of haar advies, omdat ik weet dat zij ook niet alles weten, en vaak zeker niet over borstvoeding of bijvoeding of samen slapen. Dat ik zelf mag zoeken naar antwoorden op mijn vragen en helemaal zelf de verantwoordelijkheid voor mijn keuzes daarin mag nemen. Ik ben opgelucht omdat ik mijn kinderen niet hoef/heb hoeven te voeren met drab en smurrie. Omdat als we aan tafel zijn, samen, we dat zijn om het samenzijn. En dat niemand hoeft te eten als die daar geen zin in heeft. En dat we mogen eten als we daar wel zin in hebben. Opgelucht omdat ik mag vertrouwen op mijn kinderen, die heel goed zelf kunnen voelen wanneer ze genoeg hebben. Dat ik ze niet hoef te verkopen dat ze van korstjes borstjes krijgen, of stickers, of een extra plakje worst.

Ik ben dankbaar.

Dankbaar dat ik mijn kinderen niet hoef te prijzen om normaal sociaal gedrag. Dat ik er van uit mag gaan dat ze zich sociaal gedragen, dat ze willen delen en lief willen zijn voor elkaar en voor ‘hun’ volwassenen.  Dat mijn kinderen goed zijn, precies zoals ze zijn. Dat ze mogen uitblinken in hun eigen zijn, en gelukkig niet in een vaardigheid. Dat ik geen (‘natuurlijke’) consequenties hoef te verbinden aan ‘ongewenst gedrag’. Of, beter gezegd, dat een ‘gang’ of een ‘trap’ of een ‘slaapkamer’ geen opvolgingen zijn op boosheid, angst of verdriet, maar ruimtes in een huis. Óns huis, waar we samen in leven en waar we er samen voor moeten zorgen dat we het er goed hebben. Dat ik mijn oudste alleen maar extra hoef te laten weten dat ik van haar houd, als ze eens boos of verdrietig is. Dat ik niet boos hoef te worden als zij daardoor iets doet wat (sociaal, motorisch of cognitief) onhandig is. Dat ik haar gevoelens en nukken mag accepteren, respecteren zelfs, en daaróver mag praten met haar. Dankbaar dat ik fouten mag maken in de omgang met mijn kinderen. En dat ik ze die fouten mag toegeven. En dat ik daarvoor mijn excuses mag maken.

En van wie mag dat allemaal? Van mezelf. En hoe trots ik daar ook op ben, ik moet wel iets toegeven: zonder lui als jij, Gonneke, met blogs en boeken en informatie en websites en zelfs een online magazine over borstvoeding, babybijvoeding en opvoeding of verbondenheid, had ik mezelf dit allemaal niet gegund. Zat ik opgesloten in de rigiditeit van het westerse beeld van omgang met baby’s en kinderen.

Dus ik wil je bedanken voor, en feliciteren met, je 1000ste blog! Op naar de tweeduizend.

Aftellen

Foto: Tijdens een storm komt een vliegdekschip uit 1980 terecht  bij Pearl Harbor net voor de Japanse aanval in 1941 in The Final Countdown (1980) en dan is het aftellen naar de aanval en besluiten om in te grijpen of niet.

Vandaag nummer 994, de jubileum editie nadert met rasse schreden, het aftellen is begonnen. Tot nu is er één gastcolumn ingeleverd voor aflevering 999 en één idee voor een jubileum column voor nummer 1000. Als er niet snel een paar extra inzendingen komen, wordt het kiezen makkelijk. Niet dat ze het niet waard zijn gekozen te worden, het zijn pareltjes, allebei. Maar ik had liever wat meer om uit te kiezen. Ik houd ervan iets te kiezen te hebben. Aan de andere kant is het, wanneer het aftellen is begonnen, ook wel prettig te weten dat alles is geregeld en de keuze gemaakt.

Tegen dat de zesendertigste week van de zwangerschap is gepasseerd begint ook voor aanstaande moeders het grote aftellen en het zeker stellen van de keuzes. Welke luiers ga je gebruiken, stof of wegwerp; voorgevormde stoffen of ouderwetse hydrofiele luiers? Waar gaat je kindje slapen, in zijn eigen kamer of bij jou; in zijn eigen bedje, een co-sleeper of bij jou in bed? Wat voor kleertjes gaat jouw kindje dragen, ouderwetse glansgaren luiertruitjes of hippe jumpsuits; gender-specifiek of gender neutraal? Hoe ga je je kindje verzorgen en voeden?

Maakt het wat uit wat je kiest of is het allemaal een persoonlijke keuze?  Dat ligt een beetje aan je optiek. Kies je met alleen jezelf en je eigen voorkeuren als uitgangspunt, kies je met voornamelijk of als eerste de voorkeuren of het belang van je kind, vind je het misschien ook belangrijk om ons leefmilieu in je keuze te betrekken? Aftellen wordt dan ook afstrepen. Soms is kiezen makkelijker als je eerst wegstreept wat je niet wilt. Of als je juist bovenaan zet wat je perse wel wilt.

Ik denk dat je bij de keuzes die je maakt zou moeten uitgaan van wat het beste is voor je kind. Per slot van rekening heb jij ervoor gekozen een kind op de wereld te zetten waarvoor je volledig verantwoordelijk bent. In die optiek is de enige keuze die je zelf maakt die of je wel of geen moeder wilt worden. Met de keuze voor moederschap komt de verantwoordelijkheid om dat kind alle kansen te geven op een gezond en gelukkig bestaan. Je zou eens te rade kunnen gaan bij het Verdrag inzake de rechten van het kind. Daarin staat precies beschreven wat de minimale rechten zijn voor elk kind. Dat gaat over leven, bescherming en veiligheid, de hoogst mogelijke graad van gezondheidszorg, streven naar geluk en educatie. Wie bij het maken van keuzes voor de zorg en  voeding van kinderen uit wil gaan van de rechten van het kind, kan al direct een aantal opties wegstrepen.

Borstvoeding en een veilige hechting bevorderende ouderschapsstijl zijn vrijwel onontbeerlijke keuzes voor het garanderen van een aantal van de rechten van het kind. Dat zijn niet altijd de eenvoudigste manieren van zorgen en voeden en ze kunnen van de ouders zekere opofferingen of minstens grote aanpassingen verlangen. Ouders worden is eigenlijk het ultieme volwassen worden, want het verlangt altruïsme en het (tijdelijk) opzij zetten van de eigen verlangens en behoeften ten gunste van de zwakkere medemens die onder je verantwoordelijkheid valt. Voor sommige mensen is het aftellen aan het einde van de zwangerschap wellicht ook een aftellen naar het volwassen worden en het volledig aanvaarden van volwassen verantwoordelijkheden. Noblesse oblige: met de hogere status komen niet alleen persoonlijke voordelen, maar ook verantwoordelijkheden. Welkom in de grote mensenwereld.

PS: Je kunt nog steeds je gastcolumn of column-thema-idee insturen. Voor instructies zie Zondag.

Gelijkenis

Foto: De Gebroeders Baldwin: William Baldwin, Stephen Baldwin, Alec Baldwin en Daniel Baldwin

‘’Als je eenmaal en goed patroontje hebt, moet je het niet meer veranderen.’’ Dat is wat ik vaak zeg als mensen weer eens opmerken hoe veel mijn kinderen op elkaar lijken. Het lijkt erop dat vader en moeder Baldwin ook zoiets gedacht hebben. Hun patroon is zo goed gevolgd dat ze wel een kopieer apparaat gebruikt lijken te hebben. Maar als je door diezelfde blik en diezelfde lach heenkijkt, zie je toch verschillen. De ene lijkt wel te veel gewicht gedragen te hebben, want die is zowat een halve kop kleiner dan de anderen. Een beetje spichtig lijkt hij ook wel, zeker naast die twee grote jongens. En de vierde heeft wel de lengte, maar niet de zware bouw. Twee hebben rechte wenkbrauwen en de andere twee gehoekte, met dezelfde hoek. Maar, het blijven ontegenzeggelijk broertjes.

Het echte op elkaar lijken of niet zit dieper dan de alleen uiterlijke gelijkenis. Broers of zussen die uiterlijk niet op elkaar lijken, kunnen dat wat betreft karakter wel doen en omgekeerd. Moeders onderscheiden verschillende karakters al vanaf het eerste moment dat zij een kind aan de borst hebben. Veel moeders merken al wat van de verschillende karakters op voor het kind geboren is. Moeders merken vooral de verschillen op tussen hun kinderen en dat kan soms onverwachts komen.

Naarmate een moeder een meer ervaren moeder wordt, komen de verschillen soms harder aan. Na twee kinderen een paar jaar gevoed te hebben, denk je als moeder dat je wel zo’n beetje weet hoe het werkt. Dan komt nummer drie en dat is een totaal ander kind. Ja, hij heeft dezelfde handjes als zijn zus, dezelfde neus als zijn broer, maar zijn drinkgedrag slaat alles en opent compleet nieuwe inzichten. Daar kan je als moeder behoorlijk van schrikken. Als je eerst een kind had dat uit zichzelf al snel een paar uur tussen zijn voedingen liet en de volgende wil elk uur wel en dan nog eens, ga je al gauw twijfelen of je dit keer wel genoeg melk maakt. Of als het omgekeerd is, na een volcontinu drinker nu ineens een kind met een voorkeur voor langere slaapjes en grotere voedingen, vraag je je af of hij nog wel wakker wordt als hij zo lang slaapt.

Elk kind is zijn unieke zelf met zijn eigen unieke eigenaardigheden en karaktertrekken. Alle beschrijvingen van hoe baby’s en kinderen werken, zijn gemiddelden en bieden ruimte voor persoonlijke variatie. Een nadeel van boeken en methodes die vrij strak vastleggen wanneer kinderen wat doen is dat zij te weinig marge voor variatie inbouwen. Ouders maken zich dan al snel zorgen dat hun kind een afwijking heeft of is. Het geeft ouders vaak ook het idee dat zij exact de methode moeten volgen, dat zij perfect moeten zijn. Het gevaar ligt vlak om de hoek dat elke variatie wordt gezien als een fout. Een fout in het kind of een fout in de uitvoering van de methode door de ouders. Dat is jammer en doet onrecht aan de natuurlijk diversiteit binnen ouders en kinderen.

Elk mensenkind heeft bepaalde gelijkenissen met alle andere mensenkinderen en meer met zijn broers en zussen. Maar de ontwikkeling van een kind, zowel lichamelijk als verstandelijk en emotioneel, verloopt volgens zijn eigen tijdlijn. Daarom is beginnen met praten vóór de eerste verjaardag net zo normaal als na de tweede verjaardag; lopen met 11 maanden net zo normaal als lopen met 18 maanden. Eerst lopen, dan praten, net zo normaal als omgekeerd; hard groeien, laat gaan lopen of vroeg lopen en praten, maar weinig groeien eveneens. Bij eten en slapen als baby is net zoveel variatie mogelijk. Gemiddeld genomen zal een mensenkind neigen naar veelvuldige kleine voedingen en veelvuldige korte slaapjes. Buiten die statistiek zijn ontelbare variaties mogelijk zonder dat dat fout is. 

Ouders moeten kennis hebben van de grote gemiddelden, maar oog voor de unieke, persoonlijke variatie van hun kinderen. Voor de meeste moeders is de meest zekere manier om dat te leren hun kind  vanaf de geboorte in direct lichaamscontact te houden en met hem te communiceren met alle beschikbare zintuigen. In direct lichaamscontact werken bij moeder en kind allerlei hormonen me om dat kennismakingsproces te intensiveren en optimaliseren. Het werkt trouwens ook bij vaders. Het unieke patroon van dit kind zal snel duidelijk worden en niet al te vreemd aanvoelen, ook al vertoont het weinig gelijkenis met dat van oudere broertjes of zusjes.

Feest

Foto: Feest in een warm bad.
Gisteren was ik als standhouder op de Ouders Natuurlijk Beurs in Doorwerth. Het was een feest. Het feest zat hem in de mensen: Stefan Kleintjes en zijn charmante assistentes van Kenniscentrum Borstvoeding met wie ik de stand deelde. Al die geweldige collega-standhouders. De organisatie, de mensen achter de beurs die het feest mogelijk maakten. Alle mensen die van Twitter, Facebook of de winkel al bekend waren en die nu even een gezicht erbij gaven. Oude bekenden die ik alleen maar op dit soort dagen nog zie.  Maar vooral de kinderen. Ik had tegen het einde van de dag het gevoel dat ik mijn mond niet meer in een neutrale stand kon krijgen, omdat ik de hele dag met een grote glimlach op mijn gezicht naar al die kinderen stond te kijken. Dat was het ware feest: als die kinderen. Kinderen in buggy's, bij vaders en moeders op de buik en op de rug, op de arm en zelf lopend, spelend en slokjes veiligheid bij mama halend.
Kinderen zijn een feest en de kinderen vonden het zelf ook een feest. Geen onvertogen woord, geen gehuil of geschreeuw, de hele dag in alle drukte bleven de kinderen vrolijk en gezellig. (Pas helemaal aan het eind van de dag, na de beurs, in de eetzaal werd het een paar kleintjes allemaal te veel en gaven daar, geheel begrijpelijk, luidkeels uiting aan.)
Zou het komen door de gezamenlijk uitgeademde sfeer van vrede en sympathie of zou het komen door de grote gemene deler van de meerderheid van de bezoekers van deze beurs? Want dit publiek is niet je doorsnee Nederlandse of Vlaamse ouder. Dit zijn ouders die om te beginnen eens een keertje extra hebben nagedacht over hoe ze met hun kinderen willen omgaan en wat hun opvoedingsdoel is. Ouders die niet de grote kudde van mainstream ouderschap volgen, maar een eigen menig hebben of vormen over wat zij gezond vinden voor hun kind in lichamelijk en psychisch-emotioneel opzicht.
Een feest dus, voor ouders, kinderen, standhouders en de organisatie. Een feest om met vreugde op terug te zien en met verlangen uit de zien naar de volgende editie. Nog maar een jaartje wachten.

Maar …

Foto: Kristen Bell maakt als Gracie Thompson  in Gracie's Choice<(TV 2004) ouderschapskeuzes die ze neit had hoeven maken als haar ouders de juiste keuzes hadden gemaakt.
Hoe vaak hoor of lees je niet een verklaring die begint met ‘’Ik ben helemaal voor borstvoeding,’’ die dan in dezelfde adem wordt gevolgd door een ‘’maar … ‘’. Aan die voorvechterij zit dus wel een voorwaarde. Ik krijg daar toch altijd een wat vreemd gevoel bij. Dat zal wel komen omdat voor mij borstvoeding zoiets vanzelfsprekends is, iets wat zo bij de normale uitvoeringen van het menselijk lichaam hoort, dat er geen voorwaarden aan verbonden kunnen worden. Ik ben met name wat overgevoelig voor de toevoegingen zoals ‘’…, maar het moet wel leuk blijven’’ of ‘’…, maar het moet wel de vrije keuze van de moeder zijn.’’ Ik probeer dat dan om te zetten naar iets anders dat er gewoon bij hoort, zoals ‘’Ik ben helemaal voor luiers verschonen, hoor, maar het moet wel leuk blijven’’ of ‘’Ik ben helemaal voor ademhalen, maar je moet er wel zelf voor kunnen kiezen’’. Dan klinkt het plotseling meer mensen belachelijk in de oren. De enige voorwaarden die aan dergelijk normaal gedrag gesteld kunnen worden is dat je er lichamelijk toe in staat moet zijn. Inderdaad is ademhalen knap lastig als je een longfunctiestoornis hebt. En luiers verschonen als je maar één hand hebt, kan een hele opgave zijn.
Aan de ene kant is ouderschap heilig en individueel. Aan de andere kant bemoeit iedereen zich met de opvoeding die andere ouders hun kinderen geven, terwijl niemand van commentaar is gediend. We praten angstvallig elkaar na dat ieders individuele keuzes als ouders moeten worden gerespecteerd. Eigenlijk beweren we met zijn allen dat het allemaal niet uitmaakt wat je doet of laat, iedere keuze is kennelijk goed. Als het ergens fout gaat en een kind raakt geestelijk of lichamelijk gekwetst of erger, dan is het huis te klein en wordt er geroepen om meer controle en sneller ingrijpen. Als de daartoe bevoegde instanties eens ingrijpen is het huis wederom te klein, want ze hebben zich niet te bemoeien met de keuzes van andere ouders en een kind is nergens zo goed af als bij zijn eigen ouders.

Maar moeten we alle keuzes blind respecteren? Zijn alle keuzes gelijkwaardig en is het inderdaad alleen maar een kwestie van persoonlijke voorkeur? Om die vraag te kunnen beantwoorden moeten we een stapje terugdoen en ons afvragen wie keuzes maakt voor wie. Ouders maken de keuze, maar zijn zij ook de begunstigden van die keuzes? Ze zijn wel degenen die het uitvoeren, maar niet degenen die het ondergaan. Ouders maken keuzen voor hun kinderen. Wat ouders kiezen, heeft niet alleen invloed op henzelf, hun bestaan, hun welzijn en gezondheid, maar ook, en misschien wel vooral, voor die van hun kind. Als het goed is, staan daarom ook de belangen van het kind voorop bij het maken van die keuzes. Als het goed is. Dus.
Daar wringt precies de schoen, want lang niet alle keuzes van ouders worden gemaakt met het belang van het kind als uitgangspunt. Vaak wordt dat belang zelfs over het hoofd gezien, vergeten of genegeerd of als niet ter zake doende aan de kant geschoven. Want ouders hebben ‘’alles’’ voor hun kind over, maar het moet voor henzelf natuurlijk ook wel leuk blijven. Zolang dat ‘’alles’’ met geld gekocht kan worden is inderdaad niets te veel. Wanneer dat ‘’alles’’ bestaat uit het geven van jezelf, uit het tijdelijk opzij schuiven van je eigen wensen en verlangens of uit het doen van iets waar je echt moeite voor moet doen, dan is dat al een schaarser goed.
Maar, dus. Het beste voor je kind willen en er alles voor over hebben is wel aan een maar verbonden. Maar je moet het maar kunnen. Maar het moet wel leuk blijven. Maar je moet wel aan jezelf toe komen. Maar je moet er wel zelf ook nog iets over te zeggen en in te kiezen hebben. Dus.

Ik ga nu iets zeggen dat mij door velen niet in dank gaat worden afgenomen. Sommigen zullen me hard en veroordelend vinden. Dat moet dan maar. Ik ben namelijk de leeftijd voorbij dat ik mensen moet aaien om aardig gevonden te worden. Dat ik het ieder naar de zin moet maken. Wat ik zeggen ga is dit: ‘’Er is één keuze die je maakt en dat is of je wel of geen ouders wilt zijn. Wanneer je die keuze eenmaal hebt gemaakt, liggen de volgende keuzes vast, want al die volgende keuzes maak je voor je kind. Je bent verantwoordelijk voor een volwaardig menselijk wezen dat voorlopig nog niet in staat is zijn eigen  keuzes te maken. Je bent vanaf het moment dat je de vrije keuze maakte moeder en vader te willen worden, verantwoordelijk voor het leven en welzijn, voor de gezondheid en ontwikkeling van een mens.’’ Wie die consequentie niet aan kan, niet kan aanvaarden, wie na de uitspraak ‘’ik wil moeder worden’’ een ‘’maar’’ laat komen, zou het besluit om ouder te worden eerst moeten heroverwegen.
Wat natuurlijk niet wegneemt, dat ook wanneer de bewuste keuze is gemaakt om uit te gaan van de keuze die voor het kind het geschiktst is, het soms niet mogelijk is die keuze ook volledig uit te voeren. Ouders hebben niet alle omstandigheden onder controle, ze kunnen zelf beperkingen hebben of onvoldoende toegang tot informatie of tekort schietende begeleiding. Allemaal mogelijk en, hoe vervelend ook, soms kan dat reden zijn om de keuzes bij te stellen en te zoeken naar een alternatief. Op dat moment is de tweede keus de beste keuze. De enige geldige maar is dus de maar achteraf.

Bitter

Foto: Harry Lloyd als de verbitterde prins Viserys Targaryen die zijn zus Daenerys Targaryen (Emilia Clarke) wil gebruiken als middel om zijn troon terug te krijgen in Game of Thrones (2011– )

Af en toe ben ik het gewoon beu, al dat gerespecteer. Vrijwel altijd als iemand iets zegt over de consequenties van keuzes die ouders maken voor hun kinderen, bijvoorbeeld over zuigelingenvoeding, komt er een lawine van mensen die zich aangevallen voelen en beginnen te roepen. De nette uitingen zijn  kreten als  ‘’ouders moeten elkaars keuzes respecteren’’, ‘’ieder doet het op zijn eigen manier’’, ‘’dat moet iedere ouder toch zelf weten’’, ‘’iedere ouder moet doen wat goed voelt voor henzelf’’. De minder nette gaan via virtuele modder gooien en vals schelden naar het meer ordinaire viswijvengekrijs. Heel opvallend is dat dit vrijwel altijd eenrichtingsverkeer is. De meeste mensen die proberen te vertellen dat sommige keuzes die ouders maken voor hun kinderen het risico op ziekte of verminderd welzijn vergroten, doen dat op voorzichtige, vaak omzichtige, manieren in hun zorg de ouders die die keuzes maken niet te zeer te verontrusten. Maar de bittere pil lijkt niet te vergulden, sterker nog, hij wordt als opzettelijk bitterder dan nodig onthaald.

Feit blijft dat andere mensen wel degelijk worden geacht er wat van te zeggen als ouders hun kinderen kwaad berokkenen. Kindermishandeling en –verwaarlozing zijn meldingsplichtige zaken. Er zijn volop ouders die het een goed idee vinden hun woorden met hun handen kracht bij te zetten. Er zijn ouders zat die er geen been in zien hun kind in de auto achter te laten terwijl ze gaan shoppen. Voor de meeste andere mensen zijn dat duidelijk zaken die niet goed zijn en daar maken zij melding van. Dan geldt niet het argument dat iedere ouder zijn eigen stijl heeft en dat we de opvoedingskeuzes van andere ouders zonder meer moeten respecteren. Het is duidelijk dat de klaarblijkelijke schade aan het kind een bittere waarheid is die moet worden gezegd.

Andere opvoedingskeuzes van ouders zijn minder opvallend risicovol voor kinderen. De meeste mensen zullen het erover eens zijn dat ouders die hun baby alcoholhoudende dranken te drinken geven moeten worden gewaarschuwd. Maar als die ouders hun kinderen ongezond voedsel geven vindt men waarschuwen moeilijker te aanvaarden. Is die alcohol gevaarlijker? Of zijn de risico’s van ongezond voedsel minder ernstig? Er zijn ook lange periodes in de geschiedenis geweest waarin het absoluut geaccepteerd was om aan kinderen bier of wijn te geven of zelfs een in brandewijn gedoopte vod bij wijze van fopspeen. Inmiddels weten we dat dat allemaal heel ongewenste gewoontes waren die voor veel kinderen verstoringen in de groei, de ontwikkeling en de gezondheid hebben veroorzaakt. Ongezond of ongeschikt voedsel voor zuigelingen heeft vergelijkbare risico’s. Een bittere waarheid, die door sommigen absoluut geweigerd wordt te sikken.

Er zijn  tijden geweest, en nog niet eens zo lang geleden, dat lijfstraffen een volkomen geaccepteerde en zelfs noodzakelijk geachte opvoedingsmethode waren. Wie niet horen wilde, moest maar voelen en zachte heelmeesters maakten stinkende wonden. Nu is slaan in Nederland bij wet als opvoedingsmiddel verboden, omdat we inmiddels weten en hebben geaccepteerd dat lijfstraffen meer doen dan tijdelijke pijn veroorzaken. Maar kinderen alleen laten, laten huilen, voedsel onthouden, als manier om ze aan ritme en regelmaat te wennen; kinderen separeren op een strafstoeltje als disciplinaire maatregel zijn methodes die nog volop worden toegepast en zelfs door zorgverleners worden geadviseerd. Wij, die vinden dat de slaag toedienende ouders van vroeger tijden eigenlijk geen beste ouders waren, mogen tegen deze moderne uitvoeringen van deze vergelijkbare methodes niets inbrengen. Want we moeten de keuzes en methodes van andere ouders respecteren. Een bittere pil voor de betroffen kinderen – en dan ook nog één die geen genezing of verbetering van gezondheid en welzijn brengt bovendien.

Ik heb besloten te voorkomen dat ik een verbitterd oud wijf word en me niet meer te laten afkatten, beschuldigen en uitjouwen om de waarheid die ik niet niet mag vertellen. Want die voor sommigen bittere waarheden vertel ik niet om ouders te vleien en het aangenaam te maken, maar die vertel ik voor de kinderen. Om hun recht op goede verzorging, geschikte voeding en een goede opvoeding veilig te stellen. Want uiteindelijk gaat het dan toch om respecteren. Niet van de ouders, maar van de rechten van het kind.

Bitterzoet

Foto: Bitterzoet ofwel Solanum Dulcamana is een nachtschadevariant die zowel zoet is (natuurlijk antibioticum) als bitter (giftig) is. Ook de nachtschadevarianten tomaat en aardappel hebben zoete (eetbare) en bittere (giftige) aspecten.

 
Zomaar een twitterberichtje: ‘’Voor ik begon zei ik 6mnd. Na 't begin ‘nou, eerst maar eens 3 maanden’ en vandaag zijn we 6 maanden onderweg en er nog niet zat van!’’ en nog een: ‘’De beste troost van een ziek en hangerig kindje van 13 maanden: borstvoeding; super trots op m’n kleine mannetje en m’n mamamelk!’’. Zomaar twee moeders die hun plezier en geluk delen, maar ook twijfels en zorg. Maar vooral ook hun trots, op zichzelf, hun melk en hun kindjes. Nog maar een paar generaties geleden was moeder worden iets dat je kreeg of niet, zonder dat je daar zelf erg veel bij had in te brengen. Opvoeden was iets dat min of meer vanzelfsprekend ging: gewoon net als ieder ander in je omgeving. Je dacht er niet veel over na. Nu is moeder worden of niet een bewuste keuze (over het algemeen) en moeder zijn hangt van afwegingen en keuzes maken aan elkaar (meestal dan toch). Niet dat ouders vroeger geen problemen en zorgen hadden en gelukkig hadden ze ook volop vreugde, maar andere zorgen en dus andere vreugde. Maar linksom of rechtsom, ouderschap is altijd een ietwat bitterzoet plezier geweest.

Voorafgaand aan ouderschap nu is een heel traject afwegingen: wil ik een kind (of meer) en wanneer wil ik dat kind? Met die tweede bemoeit de hele maatschappij zich. Dokters vinden dat je ze als vrouw beter op wat jongere leeftijd kan krijgen, want dan is je lijf er geschikter voor, ben je vruchtbaarder en is de kans op zwangerschapscomplicaties en afwijkingen in het kind kleiner. Feministen vinden dat je eerst jezelf moet ontplooien en je opleiding te gelde maken, je vrienden vinden dat je eerst zelf eens van het leven moet genieten en je baas vindt waarschijnlijk dat je er liever helemaal niet aan begint, want zwangere vrouwen en moeders zijn lastige, veel verzuimende werknemers met een boel eisen voor de werkomstandigheden. Je ouders beginnen hints te geven dat ze eindelijk wel eens een kleinkind willen en sommige vriendinnen verklaren je voor gek dat je überhaupt je goed geregelde leven wilt opgeven voor zo’n krijsend en aan alle kanten lekkend wurm.

Wanneer je dan zo ver bent dat je besluit moeder te willen worden, opent zich een heel nieuw scala aan mogelijkheden om uit te kiezen, variërend van de keuze van verloskundige of gynaecoloog, tot de plaats waar en de houding waarin je gaat bevallen; van de vraag waar je kind slaapt tot wat hij eet en hoe zijn schoolcarrière vormgegeven gaat worden. En ook hier bemoeit de hele wereld zich ertegenaan. Sommige keuzes zijn levensstijl keuzes, andere gaan over je eigen gezondheid of het welzijn van je kind. En dan zijn er nog allerlei lieden die geldelijk willen profiteren van elke keuze die je voor jezelf en je gezin maakt. Zoete dromen van rozewolkerig moederschap krijgen zo wel een bittere bijsmaak.

Wanneer dan eenmaal de keuzes zijn gemaakt en het kind is geboren lijken zoete tijden na de bittere te zijn aangebroken. De keuzes zijn gemaakt, de koers is uitgezet, zo gaat het gebeuren. In sprookjes is dat wellicht zo, want die eindigen steevast met een ‘’en zij leefden nog lang en gelukkig’’. In het echte leven blijkt die geboorte helemaal niet het gelukkige einde van de reis te zijn, maar het bitterzoete begin. Het kind in je armen kan je overweldigende zoete gevoelens van liefde en toewijding geven, maar ook bittere twijfels en angsten. Wie ben ik dat ik zoveel geluk in mijn schoot geworpen krijg? Wie ben ik om te denken dat ik die verantwoordelijkheid voor een nieuw mens aankan? Het is ook niet niks, als je er even bij stilstaat. Het levensgeluk, het welzijn en de gezondheid van een heel mens liggen daar in jouw armen. 

Gelukkig komt de overweldigende drang tot voortplanten samen met ingebouwde gereedschappen en hulpmiddelen om ook die opvoeding, voeding en verzorging tot een goed einde te brengen. De natuur investeert niet in nieuw leven zonder overleven en gedijen veilig te stellen. Bij dieren gaat dat over het algemeen goed. Er gaat wel eens iets fout, een foutje in de aanleg, onvoorziene omstandigheden, klimaat schommelingen en meer van die bittere zaken, maar over het algemeen gaat het goed en floreert de soort. Bij de soort mens zou dat ook gewoon zo moeten zijn, ware het niet dat de mens denkt overal over te moeten nadenken. Ons denkvermogen is zowel de zoetste als de bitterste toevoeging aan het ontwerp dat de mens onderscheidt van het dier. Omdat we het kunnen doen we het bij alles en nog wat, ook bij dingen waarbij we  dat eigenlijk niet zouden moeten doen. Net als wanneer je heel erg gaat nadenken bij lopen, dan loop je niet meer soepel en zeker, maar wankelend en uit je evenwicht. Dan wordt het geheel een bitterzoete ervaring.
 
Eurolac Flits! met label of zoekterm zoet, bitter, ouderschap, moederschap. Deze links leiden naar een lijst met blogs met dit label, klik op de plaatjes in de linkerzijbalk voor meer verhaaltjes.

Dubbelrol

Foto: Jackson Rathbone als de twee persona’s Adam / Amanda  in  Conflicted (Criminal Minds: S 4, E 20)
In ouderschap is een duidelijke rolverdeling: er zijn vaders en er zijn moeders. Samen maken ze het kind, de moeder draagt, baart en voedt het. De vader beschermt vrouw en kroost tegen de grote boze buitenwereld. Op het eerste gezicht klopt dat vastleggen van die rollen ook wel. Vrouwen hebben immers de baarmoeder, het wijdere bekken en de borsten. En vaders hebben nu eenmaal de grotere spiermassa, de dominantie van de denk-hersenen over de voel-hersenen en de nodige hormonaal gestuurde agressie. Zo zit toch dat mooie overzichtelijke plaatje in elkaar. Alles op zijn plaats en een plaats voor alles. Orde en regelmaat en ieder zijn rol. Maar niet heus. In het echt speelt elk mens een dubbelrol en liggen gender en genderrollen helemaal niet  als in beton gegoten vast. Niet zo dramatisch als de verschillende persona’s in iemand met een meervoudige persoonlijkheid stoornis, maar toch.
De rollen liggen niet zo vast, net zo min als de gereedschappen. Overspecialisatie leidt in de biologie vaak tot een vroegtijdig einde, terwijl flexibiliteit juist de overlevingskansen van de soort verhoogt. Hoewel er ook diersoorten zijn bij wie ook dat open staat voor aanpassing naar de behoeften van het moment ligt het tussen bevruchting en baring allemaal redelijk vast: samen maken, moeder draagt en baart. Maar dan het verzorgen versus beschermen. In een eerder Flits!* schreef ik al over de toegenomen agressie bij vrouwen die net moeder zijn geworden. Die hebben, met permissie, geen vent nodig om zichzelf en hun kind te beschermen, dat doen ze zelf wel, dankuwel. Uit allerlei verschillende onderzoeken blijkt dat vrouwen, die net moeder zijn geworden, extra alert zijn op gevaar, agressiever in hun reactie erop en een groter probleemoplossend vermogen hebben dan in andere tijden. Dat is niet voorbehouden aan mamabeer en mamaleeuw, maar geldt ook voor mamarat en mamamens.
Die vader, ondertussen, is als hij net vader is geworden, helemaal niet meer zo de macho die hij daarvoor was. Hoe meer hij zich engageert aan het vaderschap en meedoet met de verzorging, hoe lager de hoeveelheid testosteron in zijn bloed (Perini et al, 2012) en hoe hoger de prolactinespiegels worden. Testosteron = vechten, prolactine = zorgen. Zo simpel is dat. En zo zie je na de geboorte van een kind moeder agressiever worden en vader zachter. Puur biologisch kunnen vaders en moeders de verzorgende en vechtende rollen moeiteloos delen. Maar ook de voedende rol kan worden gedeeld. Nee, niet met een flesje poeder of moeder. Maar met vadermelk uit de vaderborst. Niet dat elke vader zou moeten voeden om te kunnen vaderen, maar het kan wel. Niet alleen een kind met twee moeders kan door beiden worden gevoed, ook een kind met een meer traditioneel stel ouders kan dat.
In een maatschappij, die  in een van de meest extreme uitzwaaien naar genderpolarisatie ooit zit, is dit wellicht een ongehoord en revolutionair inzicht. Maar biologische gezien is het volstrekt normaal. Mannelijke lactatie zou je kunnen zien als een ingeboren plan B voor als voeden door de moeder onverhoopt onmogelijk is. Bij enkele vleermuissoorten is voeden door de vader en de moeder normaal en bij sommige andere diersoorten is incidenteel voeden door vaderdieren niet ongebruikelijk. In aanleg is het klierweefsel voor melkaanmaak bij jongens en meisjes hetzelfde en het is maar door de hormonale invloeden bij het pubermeisje en de zwangere vrouw dat bij haar de borsten gaan groeien en functioneel worden.
Dijkman rapporteerde, gebaseerd op een artikel in De Standaard en even weinig onderzocht als dat artikel, in Welingelichte Kringen ietwat sensationeel dat mannen ook kunnen borstvoeden. Vreemd genoeg vonden beide schrijvers kennelijk het door uithongering geïnduceerde lacteren van mannen het meest interessante deel van het verhaal. Terwijl ik nu juist die ingebouwde biologische back-up en multifunctionaliteit van beide genders zo interessant vind. Wellicht dat beide schrijvers in een hoog-testosteronfase zitten. Dat zorgt ervoor dat mannen, aldus Perini et al, ‘’sensation seekers’’ zijn. Die testosteron moet toch wat als er geen wolharige neushoorns zijn om te bevechten.
*) Eurolac Flits! Leeuwen en beren
Perini T, Ditzen B, Hengartner M, Ehlert U: Sensation seeking in fathers: The impact on testosterone and paternal investment. Hormones and Behavior 2012. 61(2):191-195, ISSN 0018-506X, 10.1016/j.yhbeh.2011.12.004.
Dijkman G: Ook mannen kunnen borstvoeding geven. Online 3 december 2012. Op basis van:
De Standaard: Hoezo, ook mannen kunnen borstvoeding geven? Online 30 november 2012.
Mijn gepubliceerde reactie op Dijkman:
''Hier is absoluut geen sprake van mysterie en het is onbegrijpelijk dat hier niet een echte deskundige aangaande de menselijke lactatie (een lactatiekundige) is geraadpleegd om duidelijkheid te verschaffen. Bij alle embryo's, zowel de mannelijke als de vrouwelijke wordt volkomen identiek melkklierweefsel aangelegd, dat vervolgens tot aan de puberteit in rustende of latente staat blijft. Bij meisje gaat dat klierweefsel onder invloed van de hormonale veranderingen groeien en verder ontwikkelen, bij jongens blijft het latent. Onder de juiste omstandigheden kan ook dat mannelijke latente klierweefsel gaan groeien en ontwikkelen en functioneel worden. Daar is gelukkig geen uithongering voor nodig. Stimulering van de tepels door een zuigende baby is de meest fail-proof methode, gevolgd door en/of gecombineerd met het gebruiken van medicijnen of kruiden die de aanmaak en afgifte van prolactine stimuleren. Bij mannen die juist vader zijn geworden en zich engageren aan het ouderschap is dit het makkelijkst, omdat bij hun de afgifte van mannelijke hormonen enigszins wordt geremd.''

Aandacht!

Foto: Liza Minnelli zingt 'Money, Money' (money makes the world go round) als Sally Bowles in duet met Joel Grey als Master of Ceremonies in Cabaret
Wat kost dat nou eigenlijk zo’n baby? Daar zijn natuurlijk allerlei berekeningen voor. Wat kost het om er een te maken, te dragen en baren. Of wat kost het in onderhoud zo’n kind. En dan alleen het eerste jaar, of tot dat je ze het huis weer uit hebt? Dan kon nog wel eens een flink duit zijn. Vroeger kregen mensen kinderen om hun oudedagsvoorziening te verzekeren. Kennelijk investeerden zij in de hoop er iets voor terug te zien. In vroeger tijden zal het ook geen ton* gekost hebben, zoals nu, voor je kind van baarmoeder naar baan is geëvolueerd. Ik denk trouwens dat het ook nu nog wel eens een stuk minder zou kunnen zijn.  Vooral in de eerste jaren. Want, om eerlijk te zijn, voor de baby maakt het allemaal niet uit of hij een met designer meubeltjes ingericht kamertje heeft, hij is toch liever in mama’s armen. Het maakt de baby niet uit of hij wordt rondgereden in state-of-the-art koetswerk, hij wordt liever gedragen in de sterke armen van zijn vader. En poep is poep, of dat nu in een A-merk luier zit of eentje van het huismerk van de supermarkt om de hoek of in een katoenen met de hand gevouwen doek. Erg veel oog voor mode heeft het wichtje ook nog niet, zolang ze maar lekker warm en geborgen is bij mama of papa of misschien bij oma.
Toch moeten alle ouders flink investeren in hun kind. Maar niet alle investeringen zijn financieel van aard. De belangrijkste investeringen zijn zelfs niet materieel. Liefde en aandacht, aandacht en liefde, stapels en stapels liefde en aandacht. Hoe meer liefde en aandacht, hoe minder geld nodig is. Natuurlijk moet een kind gevoed, gekleed, beschut en onderricht worden en dus is er wel wat geld nodig. Maar als er volop liefde en aandacht is en maar een beetje geld, zal een kind weinig te kort komen, terwijl bij een overdaad aan geld en materiele zaken, maar een gebrek aan liefde en aandacht, het kind te kort wordt gedaan.
Investeren is ook wat een moeder in de eerste dagen en weken na de geboorte van haar kind doet. Die investeringen zijn puur immaterieel van aard en met geen geld te koop. Ouders en kinderen moeten elkaar leren kennen, elkaar leren vertrouwen, elkaar leren liefhebben. Ze moeten elkaars gebruiksaanwijzing leren lezen en interpreteren. Ze moeten nogal wat, die ouders en kinderen. Moeders moeten daarnaast, samen met hun kind, nog investeren in het leren hoe borstvoeding werkt. Voor al dit investeren zijn geen vervangingsmiddelen voor geld te koop. Bij het afsluiten van de deal worden gelukkig wel hulpmiddelen meegeleverd. Die hulpmiddelen heten hormonen en instincten. Wanneer er wordt gezorgd voor een vruchtbare omgeving zullen hormonen en instincten van onschatbare waarde zijn bij de investeringen van ouders en hun kinderen.
Die instincten en hormonen hebben wel een beetje een voedingsbodem nodig, iets waar ze zich aan kunnen hechten om  niet verloren te gaan. Dat eerste beetje vaste grond voor die hulpmiddelen voor immateriële investering is een eerste beetje aandacht en inzet. De allerbelangrijkste voorbereiding voor de bevalling en de eerste dagen zijn niet het inrichten van de babykamer en ook niet de plaats van de bevalling. Niet het vullen van de babyuitzetkast of het vergelijken van kinderwagens, bedjes en boxen. Zelfs niet het lidmaatschap van de pufclub of het volgen van een borstvoedingscursus. Het belangrijkste is het voornemen om aandacht te hebben. Aandacht voor de signalen van het moederlichaam en het kind erin. Aandacht voor het geboorteproces. Aandacht voor het net-geboren kind op moeders buik, aan moeders borst. Pure, onverdeelde en onverdoezelde aandacht. Aandacht, voor geen geld te koop, helemaal alleen vanuit jezelf te geven.
Aandacht voor het proces van het baren en geboren worden (zet het geluid van de monitor uit als je in het ziekenhuis baart en draai de machine om, zodat je de uitdraai niet ziet). Aandacht voor de verrichtingen van het lichaam van moeder en kind (niet alles wat je voelt is pijn). Aandacht voor het kind als het uit je lijf op je lijf komt (nee, dat is niet vies; nee, hij hoeft geen kleren aan en jij ook niet, na het baren ben je de schaamte voorbij; nee, hij hoeft nog geen geprik en gepor en gedoe). Aandacht voor elkaar, moeder, vader en kind (had die telefoon maar thuisgelaten, de wereld hoort het nieuws snel genoeg). Aandacht voor elkaar na het eerste uur, na de eerste dag (na een paar dagen is je kindje nog net zo’n wonder om aan de wereld te laten zien). Aandacht voor elkaar en niet voor wat de boekjes zeggen, wat de mensen zeggen en wat de mensen wel zullen denken (wat de mensen denken moeten de mensen zelf weten en ook deskundigen zijn niet de echte experts van jou en je kind).
Al die aandacht voor elkaar geeft de instincten en hormonen de kans om bijna ongemerkt binnen te komen en aan het werk te gaan. De werking van de instincten en hormonen zorgt ervoor dat de aandacht richting krijgt, intenser wordt. De aandacht zorgt er samen met de hormonen voor dat moeder, vader en kind, graag dicht bij elkaar willen zijn. Het lichaamscontact zorgt voor meer hormonen. Meer aandacht en meer hormonen maken samen dat de gebruiksaanwijzingen makkelijker leesbaar worden en eenvoudiger toe te passen. Wat weer zorgt voor meer nabijheid, meer aandacht, meer hormonen, … Aandacht is wat deze microwereld rond laat gaan.
*) Jaap Roelants J: Wat kost een kind.....? Meer dan een ton! Geld&Recht, 20 September 2007 http://www.geldenrecht.nl/artikel/2007-09-20/wat-kost-een-kind-meer-dan-een-ton
Eurolac Flits! met label aandacht, hormonen, liefde, vader, instinct

Geluk

Foto: Mijn twee lieve oude honden, wachtend tot ik weer tijd heb voor hun soortgebonden zorg.
Belofte maakt schuld. Ik beloofde de studenten lactatiekunde gisteren dat er vandaag een flitsende blog zou zijn. En daar zit ik nu te staren naar een maagdelijk onbeschreven blad. Inspiratieloos. Groggy. Soepogen. Wattenhoofd. Zelfs Muse op de achtergrond helpt niet. De wat groenig-grijs gekleurde morgenstond heeft vandaag ook al geen goud in de mond. Maar er wacht een boel werk, dus hop-hop, kom nu maar op met die inspiratie. ~*trommelt met de nagels op het bureau*~ Zal ik eerst mijn nagels even doen? Als ik er zo goed mee kan trommelen zijn ze eigenlijk te lang. Nee-nee, dat is uitstelgedrag. Schrijven moet je, en daarna je achterstallige email verwerken, vragen beantwoorden, dan de administratie die je van het weekend al had moeten doen en de stapel bestellingen die zich heeft opgehoopt na een dag winkelsluiting. En cursusvoorbereidingen. En schrijven aan je boek. Hop-hop. ~*…*~*~*…*~
Als ik voor een baas werkte, stond die nu wel achter me te porren. Maar ik ben eigen baas, dus ik kan alleen maar mezelf porren en door mezelf gepord worden. Ik sluit een compromis met mezelf: blog schrijven, nu eerst, dan de mail en vanmiddag de bestellingen. Dan mag ik tussendoor even op de bank met een boek. Goeie baas heb ik toch wel, met prima secondaire arbeidsvoorwaarden. Een moeder met een afhankelijke baby is ook eigen baas en die kan zich eigenlijk nooit zo’n baal-dagje veroorloven. Een baby vraagt namelijk nogal wat. Een baby is namelijk nog niet zelfvoorzienend en zelfredzaam, die heeft daar zijn moeder voor nodig. Mensen zijn wel eens geneigd die baby veeleisend te noemen en ze vinden dat voor zo’n klein mens eigenlijk nogal veel van het goede. Net komen kijken en dan al zoveel noten op je zang.
Helemaal eerlijk is dat niet, maar helemaal waar is het ook niet. Een pasgeboren mensenkind heeft onvoorstelbare vermogens om voor zichzelf te zorgen. Alles wat hij daarnaast nodig heeft is de juiste omgeving en toegang tot wat hij nodig heeft. En laat die omgeving nu precies dat zijn wat hem toegang geeft tot wat hij nodig heeft. Zo simpel als wat: aan de borst en in de armen van zijn moeder. Die van zijn vader voldoen ook een heel eind, ware het niet dat hij daar geen eten vindt of bescherming tegen ziekteverwekkers. Hij vindt er wel voeding voor zijn ziel en bescherming tegen grotere aanvallers. Het mooie is dat het verlenen van die dienst aan hun kind ouders nauwelijks iets kost aan tijd, geld of inspanning. Want terwijl het kind tegen hun lichaam aan ligt gaan zij gewoon verder en doen hun eigen ding. Toegegeven, het leren hem te voeden kost de moeder in de eerste levensdagen en misschien weken enig werk, determinatie en oefening, maar daarna moet dat dat van een leien dakje gaan*.
Ouders hebben wel eens het gevoel dat zij zichzelf opofferen voor de behoeften van hun kind of dat dat toch van hen wordt verwacht. Het idee dat je de belangen van een ander boven die van jezelf zou moeten stellen is soms moeilijk te verteren. Hoe kom je dan nog toe aan zelfverwezenlijking? Wat met je eigen behoeften, moeten die niet voldaan worden? Mensen met een kinderwens zouden er goed aan doen zich deze dingen op voorhand af te vragen. Een mens op de wereld zetten is namelijk van een iets andere orde dan een herinrichting van je huis of de keuze voor een nieuwe auto. Besluiten dat je een kind wilt krijgen (nee, we nemen er geen, we willen er graag een krijgen; een hond neem je, je meubels en speeltjes koop je, een kind krijg je) is een volledig vrije, eigen keuze. Maar voor iemand die keuze maakt, moet er goed over worden nagedacht wat die keuze inhoudt, wat erbij hoort. Want een mens op de wereld zetten, betekent dat je de verantwoordelijkheid hebt voor dat mens, zolang dat mens zelf die verantwoordelijkheid niet kan dragen. En dat duurt toch gauw een jaar of achttien.
Van dieren wordt verwacht dat zij goed en passend bij hun natuurlijke leefwijze en behoeften worden behandeld. Het simpele aanvoeren van voedsel en afvoeren van afval wordt algemeen niet als goede en passende zorg voor dieren gezien. Voor een mensenkind is dat het ook niet. De zorg voor een mensenkind vergt veel meer dan dat en soms vergt het ook dat de zorger haar eigen behoeften even niet laat prevaleren boven die van het kind. Dat hoort bij de verantwoordelijkheid die is genomen. Dat is niet altijd leuk. Gelukkig geeft dat niet. Niet alles in het leven hoeft altijd leuk te zijn. Het leven hoeft niet te bestaan uit een eindeloos en ononderbroken genieten. Niemand heeft je dat ooit beloofd, of ooit mogen beloven. Wanneer dat als feit wordt geaccepteerd (kom op, je bent een grote meid nu, volwassen mensen kunnen dingen accepteren die minder leuk lijken) en de volwassen zorger, die zelf koos voor de verantwoordelijkheden horend bij het geven van leven, inderdaad haar eigen behoeften even achterstelt bij die van haar kind, dan kan zo maar eens blijken dat dat nu juist uiteindelijk het grootste geluk kan geven, de grootste voldoening, het intiemste genieten.

*) Zoek bijtijds gespecialiseerde hulp als het er binnen een paar dagen naar uitziet dat er problemen zijn die je niet zelf met wat oefening kunt oplossen. Pijn bij het voeden, een huilend kind en onvoldoende groei zijn altijd tekenen dat hulp nodig is. Stel het niet uit, denk niet dat ze je een aansteller of overbezorgde moeder zullen vinden. Dat mogen ze vinden, maar dat wil niet zeggen dat jij geen hulp nodig hebt. Vraag die hulp. Accepteer die hulp. Je hoeft niet je tanden op elkaar te zetten en het zelf uit te zoeken.

Informatica

Foto: Pauley Perrette die als Abby Sciuto in NCIS: Naval Criminal Investigative Service op geheel eigen wijze grote hoeveelheden onsamenhangende informatie verwerkt, ordent en duidt.
De inspiratie voor dit verhaaltje kwam van een paar van mijn eigen Twitterberichten gisteren: ‘’Moeders denken dat ze geen info kunnen krijgen over kunstvoeding omdat reclame is verboden. Maar van reclame krijg je geen informatie. Kunstvoeding hoort bij zorgverleners niet tentoongesteld te worden, maar ze moeten ouders die het nodig hebben één op één voorlichten. Zorgverleners hebben daarvoor wetenschappelijke kennis over kunstvoeding nodig, geen reclamekennis. Informatie voor ouders die geen borstvoeding geven omvat soorten, veilig klaarmaken en voeden. Zorgverleners geven goede informatie over normaal babygedrag, voeding; behoefte is niet erg anders bij borstvoeding of kunstvoeding’’.
Informatie betekende oorspronkelijk onderrichting, berichtgeving of onderzoek. ''Men informeert zich'' wil zeggen dat men iets ergens over wil leren. In de politiek kennen we deze betekenis nog in de functie van de informateur, die onderzoek doet naar de mogelijkheden om op basis van verkiezingsuitslagen een regering te vormen. In het huidige taalgebruik wordt informatie op verschillende manieren gebruikt, maar het is nog steeds een begrip waarmee wordt aangeduid dat er sprake is van het zoeken naar of verkrijgen van kennis of inzicht over bepaalde zaken. Wanneer het woord informatie de basis wordt van informatica gaat het om de wetenschap die zich bezighoudt met de beheersing van complexiteit (o.a. op het vlak van informatie en gegevens, communicatie, softwarebouw, en technisch-wetenschappelijke rekenen). Veel van de informatie die wij zoeken en krijgen over allerlei onderwerpen gaat via deze weg: computer, internet, sociale media.
Informatie is de basis van het meeste van onze keuzes, beslissingen en handelingen. Veel van wat wij doen lijkt onbewust gekozen te zijn, maar ook daar is wel degelijk sprake van onderliggende informatie. Voor andere dingen gaan we dan weer bewust op zoek naar informatie. Wij zijn in feite allemaal lopende computers die zich bezig houden met het verzamelen, verwerken, ordenen en gebruiken van informatie. Zonder informatie kunnen we eigenlijk geen besluiten nemen, keuzes maken, dingen doen. De keuze voor het voeden van onze kinderen wordt over het algemeen al lang voordat er sprake van kinderen is, gemaakt en meestal vrijwel onbewust en op basis van informatie die we onbewust hebben opgenomen. Voor de definitieve keuze en het uitvoeren van die keuze hebben we meer bewuste en specifieke informatie nodig.
Goede informatie over de voeding van zuigelingen begint met goede informatie over hoe baby’s in elkaar zitten en wat zij nodig hebben. Vervolgens informatie over hoe de verschillende opties voor zuigelingenvoeding zich daartoe verhouden. Goede informatie over zuigelingenvoeding betekent ook dat duidelijk wordt gemaakt dat dit over het kind gaat en niet over de ouders. Ethisch gezien is de enige vrije keuze die de volwassene maakt, die over de vraag ‘’wil ik een kind krijgen ja of nee?’’. Zodra de keuze voor ouderschap is gemaakt gaan alle andere keuzes over dat kind en staat het belang van het kind voorop. Wie namelijk besluit een kind op de wereld te zetten heeft vervolgens de volledige verantwoordelijkheid voor het gezond groeien, ontwikkelen en volwassen worden van dat kind. Misschien zou daar eerst eens wat meer informatie over moeten worden ingewonnen voor die keuze om een kind te krijgen wordt genomen.
Een pasgeboren mensenkind heeft het (voor onder andere zijn neurologische en mentale ontwikkeling) nodig om vrijwel voortdurend in zo direct mogelijk lichamelijk contact te zijn met een ander mens, bij voorkeur zijn moeder. Zijn spijsvertering, metabolisme, groei en ontwikkeling zijn afgestemd op een zeer frequente toevoer van relatief kleine hoeveelheden vloeibaar voedsel. De specifieke menselijke groei en ontwikkeling heeft voeding nodig die rijk is aan lactose en melkvetten van gevarieerde samenstelling, relatief weinig eiwitten, waarvan zoveel mogelijk wei-eiwitten en beschermende eiwitten, factoren die gunstig zijn voor de hersenontwikkeling en de opbouw en groei van zenuwen en het hele zenuwstelsel. En naast voedsel een zo breed en sterk mogelijke bescherming tegen ziekte, zodat alle energie en bouwstoffen van zijn voedsel voor groei en ontwikkeling kunnen worden ingezet. Tekorten in deze behoeften van leefomstandigheden en voedsel vertalen zich in een hoger energieverbruik en het gebruik van bouwstoffen voor oneigenlijke doelen en daarmee een suboptimale groei en ontwikkeling. Informatie over zuigelingenvoeding zet de opties naast elkaar en vergelijkt elke optie met deze behoeften. Wanneer de keuze voor een optie is gemaakt volgt informatie over het klaarmaken van en voeden met de voeding van keuze.
Er is eigenlijk maar één manier van voeden en één soort voedsel die aan al deze behoeften tegemoet komt en dat is borstvoeding. Borstvoeding hoeft niet te worden klaargemaakt, maar er zijn omstandigheden die het nodig maken dat de melk wordt afgekolfd. Dan is informatie nodig over hoe dat te doen, over hoe die melk te bewaren en ermee te voeden. Ook over hoe borstvoeding geven in de dagelijkse praktijk werkt is informatie nodig, want hoewel lacteren een aangeboren vermogen is, is het geven van borstvoeding een aangeleerde vaardigheid.

Om goede informatie over kunstvoeding te kunnen geven heeft degene die informeert kennis nodig over de verschillende merken en typen kunstvoeding die te koop zijn. Geen reclamekennis, maar wetenschappelijke kennis over de samenstelling, ook in vergelijking met elkaar en met moedermelk. Ouders die kunstvoeding willen geven moeten vervolgens zo goed mogelijk worden geïnformeerd over de manier van klaarmaken, bewaren van en voeden met deze melk. Belangrijk voor de gezondheid van het kind is het om daarbij ruimschoots aandacht te geven aan de behoefte van veelvuldige kleine voedingen en veel lichamelijk contact tijdens de voedingen en er tussendoor. Voor het aanleren van gezonde eet- en voedingsgewoonten, die bij borstvoeding min of meer vanzelf komen, moet informatie worden gegeven over snelheid van voeden, het risico van overvoeden (wat bij kunstvoeding veel grotere gezondheidsrisico's geeft dan bij borstvoeding) en het behouden van de eigen regie van het kind.
Het is niet ondenkbaar, dat na dit soort goede, volledige en vooral eerlijke informatie de ideeën over welke manier van voeden voor het kind, maar ook voor de ouders, de voorkeur heeft, en dat mogelijk zelfs de keuze wordt bijgesteld. Tot slot geldt dat welke keuze er ook wordt gemaakt de behoefte aan informatie niet stopt met het maken van die keuze. Ouders hebben tijdens de volledige zuigelingenperiode behoefte aan doorgaande informatie wanneer dingen anders lopen dan gedacht, wanneer het kind in een andere ontwikkelingsfase komt of wanneer de omstandigheden veranderen. Ouders hebben, met andere woorden, behoefte aan doorlopende informatie om in staat te zijn om de keuze die zij hebben gemaakt ook te kunnen uitvoeren.

Rollenspel

Foto: John Hurt een man met vele gezichten
Op deze collage van foto’s van John Hurt in allerlei rollen zie je een jongen veranderen in een man. De gezichten van één man met vele gezichten. Het is alsof je als toeschouwer zijn karakter van alle kanten kan bekijken. Hij speelt de wijze en de dwaas, de jongen en de man (en zelfs de draak), de good-guy en de bad-guy. Hij speelt de man die nu eens dit is en dan dat of de man die heel anders blijkt te zijn dan je bij de openingsscènes van de film dacht. We zijn vaak geneigd om te denken dat het vooral acteurs zijn met een onopvallend, min of meer generiek soort gezicht veel verschillende soorten rollen kan spelen, maar het gezicht van John Hurt is verre van gewoontjes. Het is een karakteristiek kop die met het groeien van de jaren meer karakter krijgt. En meer karakter kan uitbeelden.
Ook mensen die geen acteur zijn, spelen vele rollen. Welke rol iemand speelt is meestal afhankelijk van de sociale omstandigheden van het moment. De apothekers assistente kan zonder witte jas en balpen zo anders zijn dat ze op straat door haar vaste klanten niet wordt herkend. De leraar die op bijscholing gaat kan in de schoolbanken gezeten plotseling weer puberaal gedrag vertonen. De vrouw achter de kassa in de supermarkt is op andere momenten Annie van hiertegenover, moeder, zus, tante, echtgenote, minnares, maatje en akela bij de scouting. In al deze rollen is ze ook gewoon zichzelf, maar als je aan mensen uit haar verschillende kringen om een beschrijving vraagt, krijg je even zo veel verschillende portretten.
Al die verschillende rollen zijn facetten van dezelfde persoon. Elke facet heeft in bepaalde situatie de dominante positie. In de ene situatie de leider, in de andere de volger; in de ene de leraar, in de andere de student. Een vrouw die moeder wordt en haar partner krijgen extra rollen bij het repertoire dat zij al hebben. De bestaande rollen kunnen daardoor een andere invulling krijgen of een ander aspect. Veel andere rollen zijn geleerd door een inleef-periode, een leerweg of via rolmodellen. Ouderschap kennen de meeste beginnende ouders alleen uit het voorbeeld van hun eigen ouders en die van hun vriendjes en vriendinnetjes toen ze kind waren. Ouderschap wordt in onze maatschappij een beetje verborgen gehouden, dat is iets dat je privé doet. Er zijn cursussen voor, maar die gaan bijna allemaal voornamelijk in op de praktische kanten, niet de emotionele. Zoals een acteur die wel bewegings- en spraaklessen heeft gehad en zelfs declamatie heeft bestudeerd, maar niet het inleven in de persoon van het karakter dat hij uitbeeldt.
Dat is dan ook gelijk het moeilijkste van de ouderrol, die emotie. Het is die emotie die zo diep in de eigen persoonlijkheid ingrijpt die maakt dat ook andere rollen veranderen. Wie eenmaal moeder is geworden is nooit meer niet-moeder. Vrouwen, bijvoorbeeld, die in hun beroepsrol altijd gewend waren de touwtjes in handen te nemen, kunnen als moeder vertwijfeld zijn en geen idee hebben wat te doen. Die onzekerheid kan zich naar andere rollen verspreiden. Als ze zoiets simpels en ongeschoolds als moederschap al niet aankunnen, wat kunnen ze dan nog wel aan? Dat is jammer, want moederschap zou ook de sterrenrol kunnen zijn, de rol die de andere positief beïnvloedt, de Oscar-nominatie. Moederschap kan ook empowerend zijn, alle goede eigenschappen en talenten naar boven halen. Wanneer een vrouw ondanks onzekerheid alles uit de kast haalt voor deze rol, leert zij haar tot dan toe onbekende vermogens en mogelijkheden kennen en gebruiken. Ze komt er beter en sterker uit dan ze eraan begon en zal in haar andere rollen vanzelf ook meer schitteren. Om dat te bereiken moet ze zichzelf wel de kans geven de moederrol ook aan te nemen en voluit te spelen.

Gebonden

Foto: Will Smith als Chris Gardner en Jaden Smith als Christopher in The Pursuit of Happyness, waarin een vader met ultieme toewijding voor de toekomst van zijn zoon zorgt
Met borstvoeding ben je zo gebonden, zeggen moeders wel eens. Dat wordt gezien als een nadeel van borstvoeding geven. Je zou het ook als een voordeel kunnen zien. Het zorgt ervoor dat de baby namelijk precies daar is waar hij bedoeld is te zijn: bij zijn moeder, dicht bij zijn moeder. Op het moment dat mensen besluiten dat zij ouders willen zijn, dat zij een kind willen krijgen, zijn zij aan dat kind gebonden. Het aanvaarden van ouderschap is een veel bindender overeenkomst dan een huwelijk of een samenlevingscontract. Legale contracten hebben namelijk altijd een achterdeur, een ontbindingsmogelijkheid. Ouder ben je voor altijd vanaf het moment dat je ja zegt tegen een kind. Ik herinner me nog als de dag van gisteren dat ik ruim dertig jaar geleden midden in de nacht, enkele dagen na de geboorte van mijn eerste kind, ineens rechtop in mijn bed zat. Mijn keel dichtgeschroefd en een klem om mijn borst toen ik me die deal realiseerde.
In welke vlaag van verstandsverbijstering had ik me voorgesteld dat ik tot een dergelijke mate van toewijding zou kunnen komen en blijven? De volledige verantwoordelijkheid voor een mens. Niet alleen voor mezelf, maar voor een ander mens. Voor haar, haar leven, haar groei en ontwikkeling, haar toekomst. En omdat dit 30 jaar geleden in een ziekenhuis was, was ik alleen en was mijn kind tientallen deuren verder met alle andere pasgeboren kindjes in de babykamer. Gebonden met duizend draadjes en toch afgesneden van haar fysieke nabijheid. Nu weet ik, dat het waarschijnlijk juist die fysieke scheiding is geweest die me de paniekaanval bezorgde. De fysieke nabijheid van een vrouw en haar pasgeboren kind zorgen voor de binding en voor het weten dat het goed is. Niet dat het dan nooit meer beangstigend kan zijn, die immense verantwoordelijkheid, maar er is dan een weten op de achtergrond dat je het samen met je kind wel gaat kunnen.
Bij elke taak die een mens door het leven kan krijgen toebedeeld zijn de gereedschappen om die taak uit te voeren inbegrepen. Het zou namelijk evolutionair volledig zinloos zijn om het voortbestaan van de soort in handen te leggen van individuen die dat niet tot een goed einde kunnen brengen. Aangezien wij als soort redelijk succesvol zijn gebleken, we gaan zelfs bijna ten onder aan ons eigen succes, moet het met die uitvoerbaarheid van het plan wel goed zitten. En dat klopt dan ook: de taak van het zogen en zorgen wordt aangeleverd met hulpmiddelen en gereedschappen. Inclusief gebruiksaanwijzing, hoewel die wel eens in een door moderne mensen moeilijk leesbare taal is geschreven.
Wanneer na de geboorte en in de maanden erna, moeder en kind zo veel mogelijk lijfelijk contact hebben, wordt de gebruiksaanwijzing zomaar beter leesbaar en gaan de hulpmiddelen als vanzelf werken. Ofwel de hormonen gaan aan de slag. De hormonen die door lijfelijk contact worden vrijgemaakt bij moeder en kind zijn dezelfde hormonen die ook voor de borstvoeding zorgen, melk maken (prolactine) en laten stromen (oxytocine). Prolactine wekt daarnaast de moederlijke instincten en oxytocine het vertrouwen in zichzelf en de ander. Deze hormonen werken ook als de partner en het kind veel samen zijn, veel lijfelijk contact hebben. Mannen die net vader zijn geworden hebben als zij zich aan hun kind wijden een lager testosteron en een hoger prolactinegehalte in hun bloed.
Aan je kind gebonden zijn is dus wel degelijk iets goeds. En met dat aan huis gebonden zijn valt het natuurlijk ook reuze mee. @verab81 liep de Vierdaagse met haar kolf op de rug en gaf ze haar kinderen ook een keer langs de route de borst. @DzjezHoff twitterde de mooie foto ‘’borstvoeding geven op de boot naar Vlieland’’. Met je kind op pad is eigenlijk met borstvoeding een stuk eenvoudiger: geen zorgen of de melk wel goed blijft en of je het flesje wel ergens kunt opwarmen. Of de omstandigheden wel hygiënisch genoeg zijn. Of je wel genoeg bij je hebt en wel op tijd terug bent als het op is. Met borstvoeding is het meer van ‘neem je kind op en wandel’. Alles bij de hand, altijd genoeg en schoon en altijd op temperatuur.
Dzjez Hoff ‏@DzjezHoff #borstvoeding  geven op de boot naar Vlieland pic.twitter.com/28bWLiW9
Moeder kolft melk langs parcours De Gelderlander
vera ‏@verab81 Live voeden is natuurlijk veel fijner. #4daagse #linden #borstvoeding pic.twitter.com/zcUjjGeR
Tips bij voeden in het openbaar Aidulac

Buitenaards

Foto: Vivica A. Fox als Jasmine Dubrow (met Ross Bagley als Dylan Dubrow) staat er alleen voor terwijl partner/vader dappere dingen doet in Independence Day
Idee ingezonden door @bvBennebroek en @natalie_smit voor de #flitsidee actie: vader/man/partner: rol, taak, imago van/bij borstvoeding
Praten, schrijven over borstvoeding gaat vrijwel altijd over kinderen en moeders. Want moeders geven en kinderen nemen borstvoeding. Partners, vaders blijven een beetje buiten het plaatje. Terwijl moeder er alleen voorstaat met haar kind vecht vader tegen beren, leeuwen of buitenaardse aanvallers. Tussen de oerman en de futuristische man lijkt weinig verschil te zijn, net zo weinig als tussen de oermoeder en haar oerkind en de moeder en haar kind nu. Liggen die verschillen evolutionair en biologisch vast of is het een kwestie van cultuur?
Bij het maken van een kind, het dragen en baren liggende biologische rollen redelijk vast: de man levert het zaad, de vrouw het ei, de baarmoeder, het baringskanaal en de energie. Al vroeg in het embryonale stadium worden de organen en weefsels die daarvoor verantwoordelijk zijn naar een heel gespecialiseerde ontwikkelingsweg gestuurd. In aanleg zijn die weefsels en organen die man en vrouw definiëren echter exact gelijk. Het X of Y chromosoom bepaalt of een bepaalde structuur schacht of schede wordt, clitoris of glans, zaad- of eiproducent. Daarna ligt het voorgoed vast, onveranderlijk. De rollen zijn verdeeld.
Maar die rollen zijn minder stabiel als het gaat om de zorg voor het nageslacht na de geboorte. Het borstklierweefsel blijft namelijk tot aan het begin van de puberteit identiek en ongedifferentieerd.  Het is puur de invloed van bepaalde hormonen die aanzet tot proliferatie en specialisatie bij het meisje in de puberteit, tijdens elke vruchtbaarheidscyclus, en tijdens de zwangerschap. Wordt een jongen of een man aan dezelfde hormonale invloeden blootgesteld, dan zal ook bij hem het klierweefsel zich gaan ontwikkelen en zal hij tot lactatie in staat zijn. Niks vastgelegde rollen. Niks moeder de voeder en de vechtende vader. Het zou net zo goed omgekeerd of 50-50 kunnen zijn.
Onderzoek heeft aangetoond dat vrouwen die pas een kind hebben gekregen vooral als ze borstvoeding geven, alerter zijn en meer gefocust zijn op, en agressiever reageren op, mogelijk gevaar. Andere onderzoeken hebben aangetoond dat mannen die juist vader zijn geworden, en vooral als zij zich verbonden voelen met hun kind en deelnemen in de zorg, andere hormonale verhoudingen hebben: minder testosteron en meer prolactine en oxytocine. Vrouwen kunnen dus net zo goed de beschermer zijn en mannen de verzorger. Net zoals het uitkomt.
In de dagelijkse praktijk zullen het toch voorlopig nog de borsten van de moeder zijn die het kind voeden. Ze heeft door de hormonen toch wel een voorsprong daarin. Maar dat laat knuffelen, badderen en verzorgen over voor de andere ouder om te doen. Huid-op-huidcontact zorgt ook bij een vader en zijn  kind voor hechting net als dat is bij een moeder en haar kind. Bezig zijn met een kind en  de verantwoordelijkheid nemen verhogen de hormonen die zorgend en liefdevol gedrag stimuleren en zo wordt dat soort gedrag steeds makkelijker en vanzelfsprekender. Zoals veel partners meegaan naar de controles in de zwangerschap en naar de gym, kunnen ze ook meegaan en actieve deelnemer zijn bij de gang naar het consultatiebureau. Ook partners kunnen kiezen voor het opnemen van bijvoorbeeld deeltijds ouderschapsverlof en tijdelijk korter werken. Zo hoeft hun kind minder door vreemden te worden opgevangen en wordt de hechting aan en relatievorming met beide ouders verstevigd. Na het maken, dragen en baren kunnen mannen en vrouwen of bede partners van hetzelfde geslacht, hun eigen rol bepalen. Cultuur is geen biologisch gegeven; we kunnen onze eigen cultuur maken en bepalen.
Eurolac Flits met label moederschap, vaderschap, ouderschap, vader, moeder, hormonen

Tegenstellingen

Afbeelding: Jin-jang symbool
Uitersten bestaan bij gratie van elkaar. Gemiddelden bestaan ook bij gratie van uitersten. Zwart is maar donkergrijs en wit lichtgrijs. Maar je kan ook zeggen dat grijs donker-wit is of licht-zwart. Uitersten bestaan dus niet alleen bij gratie van elkaar maar ook alleen in relatie tot elkaar. Tegenstellingen stoten elkaar af en trekken elkaar aan. Ze zijn wat het leven interessant maakt.
Tegenstellingen kunnen ook knap lastig zijn. Moeders hebben er vooral last van als de tegenstellingen te vinden zij  in de adviezen die uit diverse bronnen krijgen over hoe ze met hun kind moeten omgaan, over slapen en eten. Een moeder kan op 1 dag het advies krijgen om haar kind gerust een kwartiertje te laten huilen of langer en het advies om haar nooit, onder geen enkele voorwaarde, ooit te laten huilen. Daartussen in kan ze ook nog één of meer van de tussenliggende 60 tinten grijs als advies krijgen. Hetzelfde gaat op voor het aantal voedingen, de duur van voedingen, al dan niet nachtvoedingen en wanneer borstvoeding moet stoppen. Of over slapen: eigen bedje, grote bed, aanhangbedje. Of over vaccineren, kinderopvang, zindelijkheid en schoolkeuze.
Je zou er als moeder een punthoofd van krijgen. Welk advies moet je volgen; wat is het allerbeste advies; wie is er deskundig genoeg om zijn of haar adviezen te vertrouwen? Als ouder ben je zelf de grootste expert van jouw kind. En van jouw situatie. Er is niet één juist antwoord op eender welke vraag over de voeding, verzorging en opvoeding van kinderen. Elk kind is anders, net als elke ouder en elk gezin. Elke ouder-kind-relatie is anders. Wat bij het ene gezin past, past nog niet bij het ander en zelfs wat bij het ene kind in een gezin past, past nog niet bij het andere kind in datzelfde gezin.
Wat moet je dan? Leer zoveel mogelijk over hoe een kind in elkaar zit en functioneert. Wat is de biologische blauwdruk van een mensenkind? Dat is de algemene basis, het startpunt. Vervolgens kijk je naar je eigen kind en je eigen situatie. Kijk met je ogen, je verstand, maar vooral met je hart. Luister vooral naar je hart. Wat voelt goed om te doen, waarbij voel jij je op je gemak? Wat vraagt je kind en wat heb jij te bieden? Wat vraag jij en wat heeft je kind te bieden? Ook daarin kunnen tegenstellingen zitten. Soms zal je compromissen moeten sluiten. Dat geeft niet. t
Bovenal: doe wat je doet met liefde. En durf, als dat van toepassing is, toe te geven dat je een foute inschatting hebt gemaakt, zeg sorry en begin opnieuw. Voel je niet schuldig als je later merkt dat je iets niet hebt gedaan zoals je het had willen doen. Je roeit met de riemen die je hebt, beslist op basis van de gegevens die je op dat moment hebt, in combinatie met wat jij en je gezin aankunnen, wat past. Alle tinten grijs vormen het spectrum waaruit je kunt kiezen tussen wit en zwart. Er is geen foute keuze als die welbewust met hart en hoofd is gemaakt.

Andere ouders

Foto: Een kijkje over de beursvloer vanuit mijn kraampje
Een beurs voor ouders. Andere ouders. Andere ouders dan mainstream, vind mainstream. De ouders die rondliepen op de Ouders Natuurlijk beurs bleken, soms tot hun eigen verbazing, maar altijd tot hun grote plezier, helemaal niet anders en vreemd te zijn. Ze waren voor één dagje net zoals alle andere ouders om hen heen.
Moeders, vaders, kinderen. Hele stoeten ervan trokken aan me voorbij. Wat een heerlijk uitzicht een dag lang. Veel van de kindjes werden gedragen door vaders en moeders. In simpele draagdoeken, ingewikkelde draagdoeken, draagsystemen voor op de buik en op de rug. Met wakker om zich heen kijkende kindjes, met slapende kindjes en met verlegen kindjes die zich heerlijk onder moeders haar konden verbergen als die vreemde mevrouw te veel naar ze keek.
Een paar keer zat er een moeder gezellig op mijn stoel achter mijn kraam te voeden, kletsend met voorbijgangers, uitrustend, genietend. En niemand die raar keek van kindjes die gewoon de hele dag kregen wat ze nodig hadden aan aandacht of eten of nabijheid. De enige huil- en protestgeluiden kwamen van ondernemende dreumesen die werden gefrustreerd in hun pogingen om een kramenslooptocht te beginnen. En van het kindje die het maar niks vond dat ik in haar mondje wilde kijken of daar spruw te zien was. Heel verstandig kind: je laat een wildvreemde mevrouw niet zomaar bij je naar binnen kijken als je daar geen zin in hebt.
Bij mijn collega standhouders was een feest van ontmoeting en weerzien. Er zijn van die mensen die je een paar keer per jaar tegenkomt (en eigenlijk liever veel vaker zou zien) of mensen die je tot dan toe alleen virtueel hebt ontmoet. En stuk voor stuk mensen die een boodschap hebben of een product verkopen waar ouders die bewust en natuurlijk en groen met hun kinderen willen omgaan iets aan (kunnen) hebben.
Ik vind het vooral hartverwarmend dat er zoveel ouders zijn die nadenken over hoe ze met hun kinderen omgaan, wat ze hen te eten geven en hoe ze hen kleden. Dat er zoveel ouders die dat zo belangrijk vinden dat ze er een dag voor uittrekken, de moeite nemen om op reis te gaan met hun kinderen (en met mijn vijf kinderen in tien jaar weet ik precies hoeveel werk en wat voor een onderneming dat is!) en zich een dag lang bezig te houden met wat hen bezig houdt. Chapeau dus voor de organisatoren van dit jaarlijks weerkerende evenement, maar vooral chapeau voor al die ouders!
Eurolac Flits! met label ouderschap, vader, moeder

Aanpassen

Foto: Matt Damon als David Norris en Emily Blunt Elise Sellas in The Adjustment Bureau over vrijwillige en opgelegde aanpassingen.
Van huis en adres veranderen vergt een boel aanpassing. Aanpassing aan een nieuwe omgeving, nieuwe mensen en nieuwe gewoontes. Aanpassen aan een nieuw adres. Een nieuw adres dat je eerst zelf moet leren kennen, onthouden en reproduceren. Doorgeven aan andere mensen, familie, vrienden en relaties. En aanpassen op al het drukwerk, op alle internet toepassingen, kortom op alles wat digitaal of op papier de deur uitgaat. Ik was er gisteren een hele dag mee bezig en dat zal vandaag ook nog wel verder gaan. Want aanpassen bij mij moet dan ook weer heel rigoureus: als ik toch bezig ben, zal ik dan ook maar niet gelijk de lay-out eens vernieuwen? En, o, daar staat een foutje in de tekst, ook maar gelijk even aanpassen.
Van echtpaar (al dan niet officieel met document) ouders worden is ook een soort verhuizing die aanpassing vergt. Veel aanpassingen, soms op vlakken die je je niet had gerealiseerd. Op sommige veranderingen kun je je voorbereiden. Je kan zorgen dat er een kast bij komt, gevuld met spulletjes voor de baby. Je leest je in en laat je voorlichten over leven met en zorgen voor een baby.
Het echte aanpassen komt pas als het kind er is, als je werkelijk ouders bent geworden. Niemand kan je voorbereiden op hoe het werkelijk is om een kind te hebben, om die constante, voortdurende verantwoordelijkheid te hebben voor een ander mens. Een ander mens dat volledig afhankelijk is van jou, dat jou, je lijf en je hoofd en je hart nodig heeft; uur na uur, dag na dag, week na week. Die aanpassingen moet je doorleven en kun je pas uitvoeren als het moment daar is. Aanpassingen in je dagritme. Aanpassingen in je prioriteiten. Aanpassingen in je zelfbeeld.
De drang tot voortplanting is groot. We kiezen er tegenwoordig bewust voor om een kind te willen (of juist niet) en hoeveel en wanneer. Maar echt voorbereid is niemand, want je kunt je er van te voren gewoon geen voorstelling wat het ouderschap van je vraagt, welke aanpassingen het van je vraagt en hoe je daar zelf op reageert. Borstvoeding is niet wat moederschap zo moeilijk maakt; het is het geheel van alles wat er bij komt kijken, maar vooral de verantwoordelijkheid en het niet meer van jezelf zijn. Borstvoeding geven kan aan de ene kant helpen, met name door de ondersteunende rol van de daarbij afgegeven hormomen, maar het kan het ook moeilijker maken. Want borstvoeding is een van die dingen die je zelf moet doen als moeder, die je niet aan een ander kunt overgeven. Aan de andere kant kan dat besef je alvast voorbereiden op de grootste aanpassing van alle: moeder ben je vanaf de geboorte van je eerste kind. Je bent nooit meer niet-moeder.
Eurolac Flits! met label moederschap, moeder

Houding geven

Noomi Rapace als Lisbeth Salander, die zich een houding geeft om om te gaan met haar jeugd vol misbruik in The Girl with the Dragon Tattoo, verfilming van deel 1 van de Millennium trilogie.
Na alle getuigenissen over goede, slechte en gemiste informatie zal ik dan maar het voortouw nemen en proberen goede informatie te geven. Over realistische verwachtingen heb ik het al vaak gehad. Ik ben een groot voorstander van het mensen op tijd laten weten wat ze kunnen gaan verwachten. Ik zorg er graag voor dat vrouwen weten dat moeder zijn niet iets is dat je er even naast doet, maar dat het gewoon hard werken is. Moeder worden is vrij eenvoudig: je baart een kind. Maar moeder zijn is een ander verhaal. Een kind vraagt tijd, energie en aandacht. Veel tijd, veel energie en veel aandacht. Op tijden die jou misschien niet goed uitkomen, energie die je na al je andere taken misschien niet meer over hebt, aandacht die je al over zoveel andere zaken moest verdelen. Als je een partner hebt, kun je veel dingen verdelen, samen doen. Dat is goed voor jou, want het spaart je tijd, energie en aandacht. Goed voor je kind, want die komt niets te kort. goed voor je partner want die moet zijn of haar eigen band aangaan met jullie kind. Een band aangaan, je hechten doe je door veel samen te zijn en samen dingen te doen: knuffelen, badderen, verzorgen, meer knuffelen, verschonen, slapen, spelen, en nog eens knuffelen. De houding, je attitude, die je daarin als ouders samen aanneemt is vormend voor de manier waarop jullie in de rest van je carrière als ouders met elkaar en je kind(eren) zult omgaan en voor de manier waarop je kind nu en alter relaties zal aangaan en onderhouden. Da’s hard werken, maar het is een investering die zich dubbel en dwars terugbetaald. en dan hebben we het nog niet eens over voeden gehad. Want wat en hoe je voedt, is hierbij eigenlijk niet eens zo belangrijk. Het is het ouders zijn en het nemen en dragen van je verantwoordelijkheid daarin, dat hard werken is, de voeding komt erbij.
Borstvoeding geven is een vak apart. Natuurlijk, het is natuurlijk, maar niet alles wat natuurlijk en aangeboren is, komt vanzelf. Het één makkelijker dan het ander, en de één moet meer oefenen dan de ander, net als met praten, lopen en met mensen omgaan. Goede voorbereiding helpt. Een deel van die voorbereiding bestaat uit kennis opdoen. Kennis over houding bijvoorbeeld. In welke houding kun je het beste voeden? Vroeger zou ik daar een heel verhaal over gehouden hebben, maar tegenwoordig zeg ik: elke houding waarin moeder en kind comfortabel zijn, de baby melk krijgt en moeder geen pijn heeft. Als aan die voorwaarden wordt voldaan mag het verder op-zijn-kop en achterstevoren zijn. Vooral als een kind ouder wordt gaat hij letterlijk experimenteren met houdingen en wordt het inderdaad soms op-zijn-kop en achterstevoren en ook nog met losse handen. Bij een beginnende baby is wat meer houvast toch wel handig. Onderzoek en praktijk wijzen uit dat houdingen en posities, waarbij de baby en moeder zoveel mogelijk tegen elkaar aanliggen, het beste werken. Dicht tegen elkaar aan, niet alleen buik tegen buik, maar verder ook zo dicht tegen elkaar dat er tussen het lichaam van de moeder aan de ene kant en de buik, de borst, de hals en de kin van de baby aan de andere kant geen papiertje te wringen is. Het is ook handig (voor het bereiken van het gewenste comfort niveau van moeder en kind) als er zo min mogelijk spieren moeten worden gebruikt voor het handhaven van de houding. Het weerstaan van de zwaartekracht vergt ook redelijk wat spierkracht en coördinatie, dus vermijden we liever ook. Dat alles optellend is voor waarschijnlijk de meeste moeder-kindparen een houding waarbij de moeder achterover leunt (goed gesteund in de rug, de nek en de armen) en de baby op zijn buik bovenop haar ligt de meest comfortabel voor allebei, met een goede en goed verwerkbare melkstroom voor de baby en zonder pijn voor de moeder. Zo meten moeder en kind zich samen een houding aan.
www.biologicalnurturing.com
www.biologicalnurturing.nl