Donder

Foto: Kevin Durant als zichzelf en Taylor Gray als
Brian in Thunderstruck (2012) , Thunderstruck van AC/CD, muziekvideo, tekst

Thunderstruck betekent letterlijk als door de bliksem getroffen, hoewel wij eerder zeggen met stomheid geslagen of overdonderd. Toch allemaal wel iets met een slag of stoot of klap. Ik was de afgelopen dagen een beetje in zo’n toestand door diverse hypes in de virtuele maatschappij. Daar waren allereerst de giraffen die plotseling hun lange nekken door alle berichten schoven. Bleek een spelletje te zijn waarbij je, bij het niet goed oplossen van een dom raadseltje, je avatar voor 1-3 dagen in een giraf moest veranderen. Een andere was het telkens weer opduiken van vragen en discussies over nut, noodzaak of nonsens van opvolg- en groeimelken voor zuigelingen. Tot slot was daar het werkelijk overrompelende verschijnen van een kritische blik op inbakeren in de professionele en de publieke media. En dus zit ik hier, een beetje overdonderd door dat brede aanbod van thema’s, me een beetje af te vragen waarover ik het ga hebben. Weet je wat, ik doe ze allemaal. Beetje van dit, beetje van dat. Maar niet die giraffen.

Over kunstvoeding schreef ik al wel eens eerder, evenals over de speciale kunstvoedingen voor kinderen ouder dan 6 maanden. Deze opvolg- en groeimelken worden breed gepromoot, rechtstreeks en via de gezondheidszorgsystemen. Wanneer je zorgverleners ervan hebt overtuigd dat deze melken essentieel zijn voor dreumesen en peuters, hoef je aan de moeders al niet veel meer te doen. Zorgverleners overtuigen is zo simpel als kleuterschool wiskunde. Je zwaait met wat wetenschappelijk aandoende artikeltjes en je geeft wat virtuele aaien over bollen en veel cadeautjes. Done. Om moeders over te halen heb je weinig meer te doen dan in te spelen op hun onzekerheidsgevoel. In Perfect en Happy had ik het daarover al: moeder zijn betekent bijna per definitie onzekerheid. De klasse AAA marketeers van de kunstvoedingsindustrie spaart moeite noch middelen om daar breed op in te spelen. Het enige dat nooit wordt verteld, is dat om te beginnen die melken nummer 2 en 3 niets meer zijn dan verknutselde koeienmelk met opgeklopte lucht en bakerpraatjes, ooit verzonnen om de beperkingen van reclame voor kunstvoeding tot 6 maanden te omzeilen. Een verwisseling van talenten en noodzaken. Veel gerommel, maar geen enkele bliksem.

Dan het inbakeren. Ook daar besteedde ik eerder aandacht aan. Inbakeren is een medicijn voor het beperken van de bijwerkingen van een interventie. Zoals je maagpijntabletten slikt bij sommige andere medicijnen die je maag overhoop halen. Soms zijn de interventies die inbakeren nodig lijken te maken nodig of onvermijdelijk, maar vaak zijn ze volslagen onnodig of zijn ze het gevolg van slecht beleid. Daarbij komt dat het inbakeren over het algemeen een schijnoplossing biedt, omdat het alleen symptomen bestrijdt. Je kan dat vergelijken met iemand die door veel stress hoofdpijn krijgt. Voor de hoofdpijn slikt hij een pijnstiller die even de pijn wegneemt. Maar de pijn komt terug, want de stress blijft, wordt mogelijk nog erger door concentratiestoornissen als gevolg van de hoofdpijn. Er komt een sterkere pijnstiller, die ook werkt en misschien zelfs langer. Maar de pijn komt terug, wellicht nog erger dan ervoor, want die stress is er nog steeds en mogelijk nog meer dan eerst. Uiteindelijk zal de stress een andere uitweg gaan zoeken, zich op andere manieren manifesteren en dan dreigt een compleet instortingsgevaar.

Inbakeren wordt voornamelijk gebruikt bij onrust, huilen en minder slapen dan gewenst. Uiteraard ‘’werkt’’ inbakeren tegen onrust: Als je vastgebonden bent kun je niet veel onrustigs meer doen. De onrust in de baby blijft echter onverminderd bestaan en zal hoe dan ook ooit ergens een andere uitweg zoeken. De werking van inbakeren bij huilen is minimaal, een paar minuten per etmaal minder. Bij slapen lijkt het te werken, ouders melden aanmerkelijk langere slaapperiodes. Maar is dat wel zo en vooral: is dat wel wenselijk? Ingebakerd slapende kinderen geven minder signalen af waaraan hun bewustzijnstoestand kan worden afgemeten. Waarschijnlijk worden ze wel min of meer wakker, maar slapen verder. Het lijkt dus of ze langer en beter slapen. Voor de ouders kan dat erg plezierig zijn, maar is dat ook wat de baby nodig heeft? Ingebakerde kinderen krijgen minder stimuli via hun zenuwstelsel en in de hersenen. Daardoor kan het gebeuren dat ze dieper gaan slapen. Diepe slaap met weinig stimuli kan echter een risico zijn omdat bijvoorbeeld het weksysteem niet meer goed werkt en omdat de ademhalingsprikkel minder actief is. Met andere woorden kinderen glijden makkelijker af in diepe slaap en vergeten dan misschien adem te halen.

Die risico’s zijn in te perken door het ingebakerde kind nooit alleen in een donkere en geluidsdichte kamer te leggen, maar bij de mensen te houden, dus in dezelfde ruimte waar andere mensen wakker bezig zijn. Zo komen er nog wat stimuli binnen en de wakkere mensen kunnen een oogje op het kind houden. Het kind zal dan wellicht minder diep en minder lang slapen, maar wel veiliger. Wat ik persoonlijk ernstiger vind zijn de effecten van immobiliseren (fixeren) en separeren op de mentale en emotionele ontwikkeling van een kind. Alleen en vastgebonden. Weet een kind veel dat die holenleeuwen en sabeltandtijgers er allang niet meer zijn en dat de kans op een blikseminslag ook niet erg groot meer is. Alleen en vastgebonden en uitermate kwetsbaar. Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet.

Aan het einde van dit schrijven luister ik inmiddels naar Bach's Toccata en Fuga in D mineur: lekker onheilspellende muziek, passend bij een onweer- en bliksemthema zo tegen Halloween. 

Van Elk, D: 'Inbakeren beschadigt ontwikkelende babyheupen' op NU.nl, 30-10-2013 Originele publictie:

Clarke NMP: Swaddling and hip dysplasia: an orthopaedic perspective. Arch Dis Child archdischild-2013-304143. Published Online First: 28 October 2013 doi:10.1136/archdischild-2013-304143

Opvolging

Foto: Masi Oka moet als Hiro Nakamura zijn vader Kaito Nakamura (gespeeld door George Takei) opvolgen in het familiebedrijf en als held in  Heroes (2006–2010)

Wat of ik dacht van opvolgmelk, werd me in een Facebook privé berichtje gevraagd. En of ik daar ook een artikel over wist. Mijn antwoord was kort: opvolgmelk is onzin en ik weet even zo gauw geen artikel erover. Voornamelijk wist ik geen artikel* omdat het non-issue is, ofwel men praat de reclamepraatjes van de fabrikanten na ofwel men vindt het te zot om woorden aan vuil te maken. Napraten van verkooppraatjes kom je breeduit tegen. Ook in de zorg. Ook door mensen die beter zouden moeten weten. Zorgverleners die doodleuk, zonder een spier te verrekken of in luid en draconische lachen uit te barsten, met droge ogen verklaren dat het kindje na een half jaar uitsluitend borstvoeding nu opvolgmelk nodig heeft bij de boterham. Borstvoeding hoeft helemaal niet opgevolgd en vervangen te worden, dat blijft gewoon goed. Dat blijft zelfs nog jaren goed.

De marketing was wel weer heel erg slim. Eerst wordt het idee de wereld in geholpen dat de samenstelling van moedermelk na een half jaar drastisch verandert. Vervolgens dat dus de kunstvoeding ook moet veranderen. Nu is het niet helemaal een leugen van die veranderende samenstelling van moedermelk, maar de hele waarheid is het ook niet. Moedermelk is voortdurend wisselend van samenstelling, maar in voedingswaarde blijft het gedurende de hele borstvoedingsperiode (na de colostrumfase) min of meer gelijk. Het wordt na een jaar of zo wel wat vetter. Maar het wordt nooit minder. Opvolgmelk heeft een veel mindere voedingswaarde dan de gewone kunstvoeding, die al een karig alternatief is voor moedermelk.

Wat er in moedermelk door de maanden en jaren vooral verandert is de soort weerstand die het biedt. Er zitten namelijk precies die antistoffen in die het kind nodig heeft. Bij elke keer dat hij zijn actieradius vergroot (ook als hij ineens de aarde van de potplanten ontdekt of de inhoud van de kattenbak), besmet hij zijn moeder met die ziekteverwekkers als hij drinkt of natte slobberkusjes met haar deelt. In de borst worden dan razendsnel bijpassende antistoffen gemaakt en bij de volgende borstmaaltijd krijgt hij die al weer binnen. Daar kan geen opvolgmelk tegenop natuurlijk. Met of zonder belerende crèche leidster met haar mooie ‘’tot-drie-jaar’’ diagram. En bij het afbouwen van de melkproductie als het kindje naar stoppen toe gaat, wordt de melk geconcentreerder, met nog meer antistoffen. Nog even een laatste boost met de laatste borst, een boostborst als het ware.

Opvolgmelk, en daarna peutermelk of groeimelk, zijn volkomen onnodige, verzonnen producten. In feite zijn het enkel middelen die het mogelijk maken voor fabrikanten om reclame voor hun zuigelingenvoeding te kunnen maken. Het zijn directe gevolgen van het verbod op reclame voor zuigelingenvoeding tot 6 maanden. Volgens de WHO** en de First Steps Nutrition Trust*** zijn ze onnodig, onwenselijk en niet goed voor de gezondheid van kinderen. Het is erg jammer dat veel zorgverleners dit niet inzien en vrolijk de adviezen over opvolgmelk opvolgen die ze door de fabrikanten ervan ingefluisterd krijgen.

Zolang melk nog het hoofdbestanddeel is van het menu van een kind (tot de eerste verjaardag ongeveer) heeft het kind borstvoeding nodig en bij gebrek daaraan gewone kunstvoeding nummer 1. Als melk niet meer het hoofdvoedsel is maar bijvoeding wordt, dan is het nog steeds borstvoeding en bij gebrek daaraan volle koe- of geitenmelk. Kinderen die borstvoeding krijgen hebben geen andere melk nodig. Kinderen die geen borstvoeding krijgen hebben een volledige zuigelingenvoeding nodig of volle koe- of geitenmelk. Geen enkel kind heeft opvolgmelk, peutermelk of groeimelk nodig.

*) Ik bleef er toch mee bezig, met dit onderwerp en vond een paar artikelen, zoals de twee hieronder

**) WHO: Information concerning the use and marketing of follow-up formula. 17-07-2013
‘’The Organization further maintains that as well as being unnecessary, follow -up formula is unsuitable when used as a breast-m ilk replacement from six months of age onwards. Current formulations lead to higher protein intake and lower intake of essential fatty acids, iron, zinc and B vitamins than those recommended by WHO for adequate growth and development of infants and young children.’’
‘’In summary, WHO recommends exclusive breastfeeding for the first six months of an infant's life. Thereafter, local, nutritious foods should introduced, while breastfeeding continues for up to two years or beyond. Follow-up formula is therefore unnecessary. In addition, follow-up formula is not a suitable substitute for breast milk, due to its content.’’   
***) The First Steps Nutrition Trust: Fortified milks for children: A worldwide review of fortified milks marketed for children over 1 year. (2013)
"Fortified milks are frequently high in sugar and are likely to contribute to higher energy intakes, which may contribute to chronic disease, and the voluntary fortification of foods and drinks needs to be questioned as there is increasing evidence that giving additional nutrients to those who do not need them may have adverse consequences.
"Fortified milks for older children are being irresponsibly marketed to vulnerable population groups worldwide, and stricter and clearer guidance is needed for International, national and local health departments to ensure that recommendations and regulations can be tightened."

Versies

Foto: Doctor Who in al zijn versies. vlnr: William Hartnell, Patrick Troughton, Jon Pertwee, Tom Baker, Peter Davison, Colin Baker, Sylvester McCoy,  Paul McGann, Chris Eccleston, David Tennant,  Matt Smith. Nog niet op deze compilatie te zien: John Hurt, de volgende versie van de Doctor.

De kruitdampen van de IQ studies zin nog niet verdwenen of het nieuwe doel dient zich aan. De EU heeft eindelijk een paar punten van de WHO Code resoluties en aanvullingen opgenomen in de EU wetgeving en is van plan zich te gaan buigen over de zin en onzin van speciale opvolgmelken. Het gejammer en gejeremieer zijn niet van de lucht. Overwinning van de borstvoedingsmaffia! Sufferds! Betutteling! Laat ze belangrijker dingen gaan doen! En natuurlijk ook die eeuwige ‘Ja, maar niet alle moeders kunnen of willen borstvoeding geven.’! Het is gewoon een andere versie van hetzelfde verhaal. Er wordt op een rode knop geduwd en zonder maar te kijken waar het eigenlijk precies over gaat, springt men te paard en valt aan. Terwijl ook de nieuwe EU wetgeving niets meer is dan een nieuwe versie van een oud verhaal. Het beschermen van kwetsbare consumenten (baby’s, peuters, ouderen en zieken) tegen de grijp- en graaizucht van de grootindustrie. Niets meer en niets minder. Wat de WHO betreft: daar is het gewoon nog steeds de eerste versie.

De WHO code heeft, net als dr Who, elke paar jaar een update en een iets bijgewerkte versie. Maar de basis, het uitgangspunt, het idee, blijft bij beide steeds hetzelfde. Het oorspronkelijke doel van de WHO code was gewoon het beschermen van de gezondheid van kinderen wereldwijd door het bevorderen van gezonde voeding, te beginnen met borstvoeding. Bevorderen, ondersteuning, beschermen en promoten van borstvoeding. Niet het verplicht stellen ervan en niet het verbieden van alternatieven. Alleen het verbieden van reclame voor de alternatieven. Het is niet een ‘borstvoedingsfatwa’ bedoeld om ‘tepelknagen’ te promoten zoals Pawned het zo walgelijk formuleert. (Wat is dat Powned toch een misselijkmakend gefrustreerd puberaal jongetjes clubje, eigenlijk.) Het is niet bedoeld om oorlog te voeren of te betuttelen of ouders het recht op eigen keuze te ontnemen. Het gaat simpelweg om het beschermen van de kwetsbaren. Dat is een van de kenmerken van beschaving: de bescherming van de meest kwetsbaren in die samenleving.

Wat ik veel interessanter vind in de berichtgeving vanuit de EU (want die etikettering van zuigelingenvoeding is maar een klein deel van de dingen die gisteren werden geregeld) is de belofte dat er eens  kritisch gekeken gaat worden naar al die andere versies van moedermelksubstituten. De voedingen voor speciale omstandigheden (voor hongerige baby’s, welterusten voedingen, spugertjes-eten, …) en vooral de opvolgmelken, de nummers twee en drie kunstvoedingen. Die voedingen zijn een slap aftreksel van de nummers één, onder het voorwendsel dat moedermelk na een jaar ook verandert. Moedermelk verandert inderdaad, tijdens een voeding, tijdens een dag en in de loop van de maanden en jaren dat er melk wordt geproduceerd. Dit is afhankelijk van de leeftijd van het kind, de manier van drinken van het kind en de specifieke leefomstandigheden van het kind. Van het kind. Dus. Voortdurend, vanaf het moment dat hij wordt geboren. En er gaat zelden iets uit, maar sommige dingen worden meer. Vet bijvoorbeeld, en afweerstoffen.

Die melken nummer twee en drie zijn pure marketing strategieën, die hoegenaamd niets te maken hebben met de noodzaak voor verandering van samenstelling van het oorspronkelijke product, en al helemaal niet met de bevordering van de gezondheid van kinderen. Vrijwel direct na de introductie van de WHO code voor de marketing van voeding voor kinderen tot een half jaar, kwam de eerste opvolgmelk op de markt. Hiervoor mocht wel reclame worden gemaakt en de regels voor samenstelling waren wat soepeler. Er hoefden minder van de dure extra ingrediënten in. Door middel van unieke en uitermate succesvolle reclamecampagnes kregen de fabrikanten de zorgverleners rondom moeder en kind zover dat zij werkelijk geloofden dat het een wetenschappelijke waarheid is dat kinderen vanaf zes maanden een fantasieproduct genaamd opvolgmelk nodig hebben. Semi wetenschappelijke informatie en veel, heel veel cadeautjes in allerlei vormen doen dat.

Feit is, dat kinderen die kunstvoeding krijgen ook na de zes maanden eerst nog die gewone kunstvoeding nodig hebben, omdat de dan geïntroduceerde vaste voeding nog te weinig opneembaar is. Tegen dat een kind uit dat vaste voedsel voldoende voeding op kan nemen kan kunstvoeding achterwege gelaten worden en vervangen door volle koemelk, in het begin aangelengd met wat water. Economisch gezien is dat natuurlijk helemaal niet interessant. Zo oninteressant zelfs, dat na de uitbreiding van de Code met opvolgmelk, prompt de nummers drie verschenen. Nog verder uitgekleed, nog onzinniger, met nog maniakaler claims. Het erge van de zaak is niet dat die onzin bestaat en dat mensen het gebruiken, maar dat zelfs het gros van de zorgverleners ervan overtuigd is dat ze noodzakelijk zijn, zelfs voor kinderen die eigenlijk borstvoeding krijgen.

Op die manier ondermijnt de reclame voor al deze producten borstvoeding. Daarom is het aan banden leggen van al die reclame geen betutteling en geen fatwa en zeker geen beperking van de heilige keuzevrijheid van de volwassenen, maar bescherming van kwetsbare kinderen.

Ritzen Y: EU moedigt tepelknagen aan. Powned.tv, 11-06-2010

RTLNieuws: Brussel verbiedt foto 'gezonde baby' op babyvoeding, RTLNieuws.nl, 11-06-2013
Officieel persbericht: New rules for baby food, special diet food and low-calorie food, Plenary Session Food safety − 11-06-2013

Charme

Foto: Prince Charming
Het werd weer eens een van die bekende discussies-zonder-eind. Iemand had op haar eigen Facebook pagina een foto geplaatst van een advertentie voor een drinkontbijtje voor baby’s van vriend Nestlé. Een ontbijtdrankje, waarvan de naam moet suggereren dat het een soort aardbeien-drinkyoghurt is, gemaakt van iets meer dan de helft opvolgmelk, water, minder dan 3% yoghurtpoeder, zetmelen en suikers, een hele procent aardbeipuree, smaakmakers en toegevoegde vitamines en hulpstoffen. Jammie! Het bevat dubbel zoveel eiwitten (en dat is niet positief) als moedermelk en half zoveel vet (en dat is ook niet positief). De energetische waarde is hoger en dat is al helemaal niet positief. Borstvoeding aan de borst is het voorbeeld drinkontbijt en een, op een andere manier en uit andere  bron afkomstige, variant kan maar beter zo veel mogelijk op de standaard lijken. Nog afgezien dat het is gemaakt op basis van niet-menselijke melk, kloppen de verhoudingen voor geen meter en dat is een basis voor een verstoorde ontwikkeling van de groei en het metabolisme. Een volkomen overbodig product. As je je kind geen moedermelk meer geeft na 6 maanden, geef hem dan in elk geval iets wat er zoveel mogelijk op lijkt en niet zo’n fantasieproduct.
Maar daar ging de discussie niet over. Iedereen die reageerde was het erover eens dat dit inderdaad wel te ver ging, dit soort fantasievol, voedsel gelijkend spul. Nee, de aanleiding was mijn uitspraak ''Nestlé maakt kindertjes dood. En de rest van de mensen ook.’’ Men vond dat een harde uitspraak. Dat klopt, dat is het. Het is wel de waarheid, hoe onverkwikkelijk en verontrustend ook. Dat baby’s dood kunnen gaan door keuzes die je als ouders maakt is iets dat niemand graag hoort. Toch wordt dat wel vaker gezegd en vreemd genoeg geaccepteerd ook. De richtlijnen voor veilig slapen noemen ook zeer onomwonden het risico op overlijden wanneer kinderen niet op die strak omschreven manieren te slapen worden gelegd. Toegegeven, het woord dood wordt niet zo direct gebruikt, men gebruikt de termen overlijden en wiegendood. Maar dood is dood, ook als je het een andere naam geeft. De taal die wordt gebezigd bij het aanmanen van het publiek om vooral het volledige door de overheid aangeboden vaccinatie programma te volgen is ook aan de stevige en enigszins bedreigende kant. Weinigen die zich daar druk om maken. Niemand die roept bij de wiegendood- en vaccinatiepromoties dat zij een schuldgevoel opgedrongen krijgen en slechte ouders worden genoemd als zij de aanbevelingen niet volgen. Maar, o wee, ach en wee, wanneer er wordt gezegd dat kunstvoeding geven een ongezonde keuze is.
Velen vinden dat borstvoedingpromotoren liever een charme-offensief moeten voeren. Wij moeten een Prins Charming op een hoog verheven wit paard zijn. Wij moeten mensen charmeren, op de rug kloppen en over de bol aaien. Wij moeten enkel zoete woordjes kwelen, hoeven de waarheid zeker niet zo nadrukkelijk naar voren te schuiven. Die akelige waarheid is meer de niet uitgenodigde fee, die met allerlei nare voorspellingen komt over dood en verderf. Wij moeten die arme, verwarde moedertjes met kusjes en knuffeltjes vertellen hoe geweldig ze zijn en ze met lonkende blikken en veel wimpergeknipper verzekeren dat ze zich heus, werkelijk, absoluut helemaal nergens schuldig over hoeven te voelen.
Nou, weet u, ik ben echt niet van plan om me als een excuustruus te laten misbruiken. Mensen maken in hun hele leven allerlei keuzes en sommige van die keuzes hadden ze beter niet kunnen maken. Dat is niet leuk, ik kan daar persoonlijk over meepraten. Dat geeft je een rotgevoel, een schuldgevoel. Weten dat je iets hebt gedaan dat je beter niet had kunnen doen, of anders, is slecht voor je gevoel van eigenwaarde. Het is ook uitermate onproductief om je te wentelen in dat schuldgevoel. Het verandert niets aan je eigen situatie of die van degenen die mogelijk ook door jouw keuzes zijn beïnvloed, evenmin als een ander de schuld geven dat doet. Of degene, die je erop wijst dat je je hebt vergist, zwartmaken dat doet. Het heeft meer zin je af te vragen waarom je bepaalde keuzes maakte, moest maken of dacht te moeten maken. Je kunt ook proberen na te gaan of er andere opties waren, waarvan je op dat moment afwist en of je daarvoor had kunnen kiezen. En je kunt je afvragen of er schade is berokkend aan iemand door de keuze die je maakte en zo, ja, of je dat kan repareren.
Ik ben geen Prinses Charming. Ik smeer geen stroop (daar komt maar ongedierte op af) en strijk geen pluimen (ik strijk helemaal niets). Wat ik wel doe is zorgen dat goede, eerlijke informatie zo breed mogelijk beschikbaar is, zodat mensen die keuzes moeten maken dat goed geïnformeerd kunnen doen. En als mensen erom vragen wil ik ze ook graag helpen bij het uitvoeren van hun keuzes. Wat ik niet doe is mijn mond houden omdat mijn boodschap mensen mogelijk onaangenaam kan zijn. Want mijn boodschap is helemaal niet bedoeld voor het plezier of het ongemak van volwassen mensen. Mijn boodschap is bedoeld als steun voor kinderen die nog geen stem hebben, wiens keuze niet wordt gevraagd, maar wiens gezondheid en welzijn ons allemaal aangaat. We kunnen als maatschappij misschien de kinderen de mond snoeren, maar mij krijg je zo gauw niet stil. Niet erg charmant misschien, maar daar kan ik wel mee leven.