Macgyveren

Foto: Richard Dean Anderson als MacGyver, de legendarische held uit de gelijknamige TVserie die alledaagse dingen transformeerde tot beschermende wapens.
Wie Twittert leert nog eens wat. Zo las ik dat @stormopzolder ‘’wel even wat ging macgyveren’’ om een borstvoeding hulpmiddel werkzaam te maken. MacGyver was een ster in het maken van ingenieuze apparaten uit alledaagse voorwerpen, met hulp van zijn Zwitserse zakmes en een rol ducttape. Ik keek daar altijd graag naar en ik was kennelijk ook niet de enige die bewondering had voor zijn inzicht en vermogen, want het woord ‘’macgyveren’’ en ‘’macgyverisme’’ zijn in de Engelse taal redelijk ingeburgerd geraakt. Ik vind macgyveren net zo leuk als als de serie zelf. Ik houd van macgyveren en doe het graag. Ik zal u niet met mijn huishoudelijke macgyverismes vermoeien, maar me wijden aan wat met borstvoeding te maken heeft.
Het borstvoeding hulpmiddel waar @stormopzolder mee ging macgyveren was een Borstvoedinghulpset. Dit commercieel vervaardigde product is ontwikkeld naar aanleiding van het gemacgyver van borstvoedende moeders en hun begeleiders. Als zo’n prachtig fabrieksproduct het niet goed doet, moet je, zoals @stormopzolder deed,  alsnog gaan macgyveren om het werkend te maken. Het origineel van het fabrieksproduct bestaat uit een voedingssonde en een spuitje of een potje, bakje of flesje waar de melk in zit. Low tech, high performance zou je kunnen zeggen. Ook nog eens een stuk goedkoper en makkelijker schoon te maken en minder onderhevig aan storingen in het gebruik.
Ingetrokken tepels zijn een ander dankbaar terrein voor gemacgyver. Over het algemeen komen die verlegen exemplaren vanzelf naar buiten als een willige baby ze aan het werk zet, maar soms willen moeders er toch wat aan doen om het voor de pasgeboren baby wat makkelijker te maken. Er zijn een paar handgrepen of massage methoden die op een zachte manier de tepels stimuleren. Dr. Hoffman ontwikkelde al jaren geleden haar techniek om door het naar weerskanten wegduwen van de huid de verklevingen tussen tepel en tepelhof te lossen. Meer recent ontwikkelde Cotterman de Reversed Softening Pressure techniek (in Scandinavische landen de Cotterman manoeuvre genoemd) waarbij door lymfe drainage de tepel vrij komt uit het omringende weefsel. Een macgyverisme voor ingetrokken tepels is het omgekeerde spuitje (het aanzetdeel voor de naald wordt van een spuitje van 20ml afgezaagd en vervolgens wordt de trekker langs de afgezaagde kant weer ingebracht. De dikkere kant wordt over de tepel heen gezet en de trekker opgehaald. De zuiging haalt dan de tepel mee naar buiten.) Vervolgens werd in een fabriek de Niplette gemaakt, waarbij een zuiger is gekoppeld aan een soort vingerhoedje dat voer de tepel wordt geplaatst. Een macgyverisme voor de Cotterman-techniek (een ver afgeknipte flessenspeen om gelijkmatige druk te kunnen uitdrukken via de platte ring die overblijft) is nog niet tot fabrieksproduct verheven. Macgyverende gezinnen kunnen ook een nog drinkende peuter of een meevoedende partner inzetten om de zich verstoppende tepel naar buiten te lokken.
Voor het afkolven van moedermelk gebruikten moeders van oudsher hun eigen handen. Later bedachten mensen andere technieken, die te maken hadden met de zuigende kracht van stromend water en later met het maken van vacuüm door een afgesloten ruimte te vergroten. Ten slotte werd dit vacumiseren elektrisch aangedreven. Een macgyverisme voor elektrische kolfapparaten, die voor grote aantallen moeders over de hele wereld te duur zijn in aanschaf en gebruik en niet schoon te houden, is de hete pot methode die door Unicef werd ontwikkeld. Een flinke glazen pot (bijvoorbeeld van mayonaise of augurken) wordt gevuld met heet water, leeg gegoten en na iets afkoelen om verbranding te voorkomen over de tepel en tepelhof op de borst geplaatst. De warmte werkt melkstroombevorderend en door het afkoelen van de lucht ontstaat een onderdruk, waardoor de melk uit de borst stroomt. Ik wacht op de eerste commercieel ontwikkelde kolf die op warmte-vacuüm werkt.
@stormopzolder: [...] maar ik macgyver wel wat

Emotioneel

Foto: Kirsten Stewart als Melinda in de film Speak, gebaseerd op de gelijknamige roman over een tienermeisje, dat na een verkrachting leidt aan een vorm van psycho-emotionele stomheid (selectief mutisme), ze is ‘’met stomheid geslagen’’ door een emotioneel traumatiserende ervaring.
Vrouwen worden door de man in de straat graag geportretteerd als emotionele wezens en menig zorgverlener is het daar eigenlijk wel mee eens. Als een vrouw moeder wordt, is er volgens velen helemaal geen land meer mee te bezeilen. Je kan het ook anders bekijken: misschien zijn mannen als groep wel emotioneel gehandicapt, om maar eens met een stukje psycho-sociologie van de koude grond te komen. Vrouwen in de vruchtbare jaren staan bloot aan veel meer hormonen en hormonale wisselingen dan mannen en kijkend naar de populatie ‘’vrouwen’’ ten opzichte van de populatie ‘’mannen’’ zie je in de eerste een meer frequent of intensief gebruik van de emotionele hersenhelft (rechts) en bij de tweede meer van de intellectuele hersenhelft (rechts). Maar de verschillen tussen vrouwen onderling en tussen mannen onderling zijn waarschijnlijk groter dan tussen mannen en vrouwen als groep. Vrouwen die net een kind hebben gekregen en borstvoeding geven werken wel degelijk meer met hun emotionele kant en dat is waarschijnlijk ten minste voor een deel te danken aan de hormonen die de borstvoeding regelen, maar die ook grote invloed hebben op het aangaan en onderhouden van relaties. Van vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven wordt vaak gezegd dat ze aan een tijdelijk vorm van dementie leiden ‘’zwangerschapsdementie’’ of ‘’moederschapsdementie’’ wordt dat dan genoemd (in de volksmond dan, ik ben het in de vakliteratuur niet als zodanig tegengekomen). Mensen die in de rechterhersenhelftmodus functioneren richten hun aandacht anders dan mensen die in de linkerhelft werken. Toch zijn er onderzoeken die lijken aan te geven dat hun intelligentie scherper is dan in andere levensfasen, maar meer gefocust op het welzijn en de veiligheid van zichzelf en hun kind. Hun acties die daarmee samenhangen lijken niet vanuit logica voort te komen en zien er emotioneel uit.
Er is nog veel niet duidelijk en er leven nog veel vooronderstellingen die niet bevestigd (noch ontkend) zijn door wetenschappelijk onderzoek. Het gebied van door emotionele ervaringen veroorzaakte functiestoornissen (zoals selectief mutisme, zie tekst bij de foto) of functieveranderingen (zoals zwangerschap, moederschap en borstvoeding geven ligt nog voor een flink deel braak. De Universiteit van Tilburg gaat dit braakliggende terrein bouwrijp maken met een groot onderzoeksproject met deelonderzoeken onder leiding van Prof. dr. Ad Vingerhoets. Een deelonderzoek door Bjorn van Vlokhoven  gaat name over zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven. In dit deelonderzoek wordt er gekeken of het geven van borstvoeding effect heeft op de besluitvorming bij morele dilemma's na het zien van een vrolijk, moreel of droevig filmpje. Vrouwen in de leeftijd van 20-40 jaar worden aangemoedigd met dit onderzoek mee te doen.

Het onderzoek onder zwangeren en voedende moeders is een deelonderzoek van dit grote onderzoek van de Universiteit van Tilburg
mee doen met het onderzoek

Voeding

Foto: Kirsten Stewart als Bella Swan en Robert Pattinson als Edward Cullen in Twilight Saga: New Moon. Overeenkomend boekcitaat: "No! This is about my soul, isn't it? [...] Carlisle told me about that, and I don't care Edward. I don't care! You can have my soul. I don't want it without you — it's yours already!" Bella Swan, p. 69**
Er is voeding en er is voeding. En dan is er ook nog voeding en voeding. In de meest gangbare betekenissen is voeding het eten, de maaltijd; maar het betekent ook dat wat gegeten wordt, het voedsel. Dat geldt zowel voor het hele organisme als voor de cellen waaruit dat organisme is opgebouwd. Voeding is ook een term uit de elektrotechniek en betekent daar het punt waar de elektrische stroom naar binnenkomt in een apparaat. Indien nodig wordt daar ook de soort stroom omgezet van het aanbod van de elektriciteitsaanbieder naar wat het betreffende apparaat nodig heeft of kan verwerken. Voeding is dus, samengevat, dat wat een apparaat of organisme nodig heeft om te zorgen voor energie (en bij organismen ook bouwstoffen) om te functioneren. Er is sprake van vraag en aanbod en van vertering of omzetting. 

Bij voeding voro mensen is er allerlei onderscheid te maken, zeker bij voeding voor de allerjongsten. Borstvoeding is niet voeding voor de borst, maar voeding door de borst; zuigelingenvoeding daarentegen is voeding voor zuigelingen, maar ook voeding die door zuigelingen wordt opgenomen. Die twee zijn niet volledig uitwisselbaar. Er zijn namelijk ook allerlei zuigelingenvoedingen die absoluut geen borstvoeding zijn, maar kunstvoeding. Kunstvoeding is dan weer niet voeding voor kunst of voeding door kunst, maar kunstmatig nagemaakte voeding voor zuigelingen. Kunstvoeding kan van alles zijn, maar is nooit borstvoeding. Borstvoeding is dan ook veel meer dan zuigelingenvoeding, het is voeding uit de borst van de moeder voor het onderhoud, de groei en ontwikkeling van alle aspecten van een kind. Andere zuigelingenvoedingen zijn alleen ergens vandaar komend, min of meer geschikt voedsel voor de lichamelijk groei en ontwikkeling van een kind. Borstvoeding zorgt naast de bouw- en brandstoffen voor het lichaam van het kind ook voor brand- en bouwstoffen voor de groei en ontwikkeling en het functioneren van zijn hersenen en daarbovenop nog eens voor voedsel voor zijn ziel. [Vrees niet, beste lezer, dit wordt geen levensbeschouwelijke verhandeling over het al dan niet bestaan van de ziel en waar die is gesitueerd en wat ermee gebeurt als het lichaam ophoudt te bestaan. Ziel in deze context staat symbool voor dat deel van het wezen wat niet fysiek-lichamelijk is en ook niet geestelijk in de zin van product van hersenactiviteit. De ziel is in dit verband de zetel van het nog minder grijpbare dan wat het brein produceert: liefde, emotie, relaties, en dergelijke zweverige, maar voor menselijk functioneren toch wel belangrijke zaken. Sommigen zouden zeggen dat de ziel-in-deze-betekenis woont in de ene hersenhelft en de geest in de andere.]  Die tweede en derde betekenis van borstvoeding zijn voor een kind vaak nog belangrijker dan die eerste. Toch wordt over het algemeen door de meeste mensen vooral de eerste voeding, die voor het lijf, bedoeld als men het over borstvoeding heeft. Door moeders en door zorgverleners. En dat kan, onbedoeld, leiden tot misverstanden tussen moeders en hun kinderen. Omdat borstvoeding drie verschillende soorten voeding in zich verzamelt, heeft een kind het veel en vaak nodig. De ene keer voedt hij zijn lichaam, de volgende keer zijn geest en de derde keer zijn ziel. En misschien nog een vierde keer opnieuw voor de ziel. Zielen zijn vreemde dingen. Vooral omdat ze moeilijk te lokaliseren zijn en omdat ze zoveel aandacht en voedsel vragen. Als ze die aandacht en voedsel niet krijgen, kwijnen ze weg en lijken ze te verdwijnen. Verdwijnende zielen hebben de neiging een deel van het brein met zich mee te nemen, waardoor uiteindelijk het hele functioneren en de persoonlijkheidsstructuur van de betroffen persoon veranderen.*
Kindertjes die dus heel vaak aan de borst willen, hebben dus inderdaad honger, veel honger. Maar lang niet altijd honger naar de voeding die hun moeder of de zorgverlener denkt; niet de voeding voor het lijf, maar de voeding voor de ziel. Moeders van kindjes die heel vaak willen drinken, zouden zich geen zorgen moeten maken of hun melk wel voldoet, maar zouden zich moeten verheugen in alle voeding die zij hun kind geven om zijn ziel-honger te stillen. Met hun melk geven zij als het ware steeds beetjes van hun eigen ziel aan die van hun kind, zodat dat beginnende zieltje kan groeien en gedijen. En net als de melk uit haar borsten steeds wordt aangevuld naarmate er van gebruikt is, wordt ook de ziel van de vrijelijk delende moeder steeds weer aangevuld. Een typisch gevalletje van ‘’delen verdubbeld’’.
*) Het begrijpen van effecten van mishandeling op de vroege ontwikkeling van hersenen. Oorspronkelijk artikel: In Focus © Administration for Children and Families
Oktober 2001 US Department of Health and Human Services. Vertaling: Emma van Weringh - augustus 2003

**) Natuurlijk is mijn keuze van deze foto deels bepaald door mijn ietwat adolescente enthousiasme voor deze boeken en films, maar ook wel degelijk omdat in dit deel van de series een mooie metafoor wordt geboden voor het lichamelijk en geestelijk wegkwijnen wanneer een ziel verkommert. Ik had natuurlijk ook de alarmerende foto's van verwrongen ontwikkelde hersenen van verwaarloosde kinderen uit het hierboven genoemde artikel kunnen gebruiken ...

Advocaat

Foto: Keyzer en De Boer Advocaten

Vanwege de stemloosheid van het kind zal ik ten alle tijde optreden als de stem voor dit kind en zijn/haar welzijn de hoogste prioriteit geven. De zorg voor het welzijn van de moeder en andere gezinsleden wordt door mij natuurlijk niet vergeten.

In de voortplantingscyclus van de mens gaat de zorg altijd naar het jongste leven, want hoe jonger het leven, hoe minder in staat zich te laten horen en voor zichzelf te zorgen. Moeders worden meestal na een vorig kind pas weer zwanger als ze nog maar weinig borstvoeding geven en als de voedingstatus goed is. Dat zijn voorwaarden voor voldoende voeding voor het groeien en ontwikkelen van nieuw leven. Vrijwel gelijk wanneer een voedende moeder opnieuw leven ontvangt zal haar melkproductie afnemen  en gaat de aandacht en de voeding van het moederlichaam naar het nieuwe kind. Het oudere kindje kan wel blijven drinken (en zal dat vaak ook blijven doen), maar zal genoegen moeten nemen met een teruglopende hoeveelheid melk en een uiteindelijk volledig stoppen van de melkstroom. Moeders kunnen onaangename gevoelens krijgen van een drinkende peuter tijdens de zwangerschap, alsof hun lichaam het dubbele gebruik afwijst. Dit is een heel normaal gevoel en het is prima om dit gevoel toe te geven en te bespreken met het kind. Als een kind nog erg jong is als moeder opnieuw zwanger wordt is er een probleem: hij is nog volledig afhankelijk van melk, maar het lichaam van de moeder geeft daarvan onvoldoende, omdat het zich richt op het jongste, meest kwetsbare leven. Voor een moeder kan het moeilijk zijn het gevoel te krijgen dat zij tussen haar twee kinderen moet kiezen. Het ene zo vreselijk kwetsbare kind, waar ze al veel van houdt maar dat zij nog niet kent, óf haar kind-aan-de-borst die haar ook zo vreselijk nodig heeft, die haar lief is en die ze al kent? Gelukkig betekent kiezen voor de een niet automatisch de ander afwijzen. Het grotere kind kan voor troost blijven drinken en kan andere melk krijgen voor voeding. De keuzemogelijkheden daarbij zijn melk van een andere moeder of melk uit de winkel. Met de stem van het kind zou ik kiezen voor melk van een andere moeder.
Een pasgeboren kind heet hulpeloos te zijn, maar is dat niet helemaal. Hij heeft een heel arsenaal aan gereedschappen en technieken om zijn voeding, koestering en bescherming veilig te stellen. Maar hij moet wel de mogelijkheid krijgen die ook te gebruiken. Hulpeloos is een pasgeboren kind wel in de zin dat hij nog niet met zijn stem en zijn woorden kan praten. Daarom wil ik zijn stem zijn en zijn woorden spreken. Ik zal zijn verhaal vertellen; spreken over zijn mogelijkheden en behoeften aan hen die daaraan moeten meewerken en gehoor geven. Als advocaat van het kind ben ik geen advocaat van de duivel voor de moeder. Het is geen verraad en geen aanklacht, maar opent voor haar een weg naar beter begrip voor haar kind en zijn behoeften. Op die manier kan zij beter reageren op die behoeften en zal hun relatie een beter begin krijgen of een tweede kans krijgen. Het kan haar helpen begrijpen van sommige problemen de zij heeft en haar oplossingen laten zien.

Deel 4 in een reeks van vier

Aankondiging

Deel 1: Puzzelen

Deel 2 Magische moederliefde

Deel 3: Blauwdruk reparatiedienst

Blauwdruk reparatiedienst

Afbeelding: bekliederde blauwdruk

Als lactatiekundige zal ik me op deze twee-eenheid richten, helen wat verbroken is en de unificerende krachten van de borstvoeding zelf de kans geven te werken.

Na het halleluja-verhaal in de vorige aflevering nu de rauwe werkelijkheid. Want de theorie komt niet altijd overeen met de praktijk. O, de theorie van de baby klopt vrijwel altijd, die heeft zijn blauwdruk en houdt zich eraan, enkele aanlegfoutjes daargelaten. Maar de blauwdruk van de moeder is al zo vaak open- en weer opgevouwen dat die wat sleets is geworden. Niet meer zo goed leesbaar hier en wat gevlekt daar; een plakbandje zus en een bijgetekend lijntje zo. En zo kan het gebeuren dat er van die twee-eenheid en het samengaan niet veel terecht komt. Gelukkig is er een blauwdruk reparatiedienst, die de kreukels kan gladstrijken, ontbrekende delen invullen en de blauwdrukken op elkaar laten aansluiten. Problemen met borstvoeding zijn zelden op zichzelf staande grootheden. Het zijn eerder syndromen met allerlei wisselende symptomen en componenten. En er zijn altijd twee delen van de entiteit moeder-kind bij betrokken. Als holistisch werkende lactatiekundige probeer ik altijd al die symptomen, factoren en facetten in ogenschouw te nemen en te betrekken bij mijn onderzoek. Dat is soms niet makkelijk, omdat ik geneigd ben meteen op het meest in het oog springende probleem te duiken. Daarom houd ik me meestal aan een vast patroon, om er zeker van te zijn dat alles aan de orde komt. Als eerste laat ik moeder praten. De meeste zorgverleners werken in een krap tijdschema en hebben daar weinig tijd voor. Moeders hebben het nodig hun verhaal te doen, zonder interruptie en zonder interpretatie van de toehoorder. Ik vraag graag door naar ervaringen en gevoelens, want daarmee komt het meeste los. Dan wil ik eens graag met de baby praten als ze wakker is. Ik neem haar zo op de arm dat zij en ik elkaar echt kunnen aankijken. Ik kijk baby aan en bekijk gelijk haar voorkomen. Ik kijk naar symmetrie en spierspanning, de kleur van de huid en de helderheid van de oogjes. Wat ik zie vertel ik al kijkend aan de baby en de moeder. Dan vraag ik aan moeder en aan de baby of ik in haar mondje mag kijken en voelen. Ik wil graag weten of de bouw van haar mond gunstig is voor borstvoeding of dat ze variaties heeft die problemen kunnen geven. Dat geldt ook voor het zuigen aan de vinger. Vrágen aan de baby, vraagt u? Jazeker, je schuift toch je botte vinger toch niet zomaar bij een ander mens in de mond? Ik vraag dus aan de baby of ik in het mondje mag kijken en tegelijk raak ik zachtjes met mijn vingertop de lipjes aan en het filtrum (de ruimte tussen de bovenlip en de neus). Of ik duw zachtjes tegen het kinnetje om haar te vragen of zij haar mondje wil opendoen. Met een klein lampje schijn ik naar binnen en vaak gebruik ik mijn loep om beter te kijken. Als mijn uitnodiging om mijn vinger te accepteren wordt aangenomen breng ik deze voorzichtig met het kussentje ervan langs het gehemelte naar binnen. Ik hoop op die manier het hele gehemelte te kunnen voelen en de baby tot zuigen uit te lokken om te voelen wat ze daarbij doet. Als ze voortijdig aangeeft het niet te willen, door de mond te sluiten of te kokhalzen, staak ik mijn onderzoek en probeer de gegevens op een andere manier te achterhalen. Baby gaat weer terug naar moeder en dan volgt het bekijken van de moeder-babydans bij het aanleggen en voeden aan de borst. Als ik de kans heb werp ik een snelle blik op het uiterlijk van de borst en de tepels. Soms is het nodig daar later nog eens beter naar te kijken. Na het bekijken van het voeden en een eventuele nadere inspectie van de toestand van de borsten is het plaatje compleet. Ik maak samen met moeder een samenvatting van wat we hebben gezien en wat moeder heeft verteld, neem daarin haar gemoedstoestand mee, en wat baby met haar uiterlijk en gedrag heeft verteld. Ik leg dingen die me opgevallen zijn uit, leg verbanden en probeer oorzaken te duiden. Op dat moment is het vaak ook duidelijk wat de opties voor verder handelen zijn. Vaak is een verschuiving in de houding van moeder en kind bij aanleggen en voeden al voldoende, soms is meer oefening nodig, soms een hulpmiddel en soms is een medische behandeling nodig waarvoor moeder en kind moeten worden doorverwezen. Aan het eind van het bezoek is het probleem vaak nog niet of niet volledig opgelost, maar de blauwdrukken zijn gladgestreken en bijgewerkt. Moeder heeft uitleg gekregen over hoe je zo’n blauwdruk leest en duidt en heeft een plan van aanpak om mee verder te gaan. Moeder en kind zijn bij elkaar gebleven en kunnen er samen verder aan gaan werken. De eenheid is behouden of hersteld en waar mogelijk versterkt.

Deel 3 in een reeks van vier

Aankondiging

Deel 1: Puzzelen

Deel 2 Magische moederliefde

Magische moederliefde

Foto: Geraldine Sommerville als Lily Potter, die door haar opofferende liefde haar zoon nog na haar dood beschermde in de Harry Potter boekenreeks van J.K. Rowling. Gewone moederliefde offert zich gelukkig niet op, maar is wel een sterke, soms bijna magische kracht.

Deel 2 in een reeks van vier

Aankondiging

Deel 1: Puzzelen

Borstvoeding is meer dan de verbinding van een melkproducerend klierstelsel met een spijsverteringsstelsel; het niet alleen nutritief, het is ook unificatief, eenmakend. Borstvoeding is een relatie tussen twee mensen die elkaar aanvullen en complementeren.

Dit is nu eens een onderwerp waarmee je mij op mijn praatstoel krijgt. Verbindingen, relaties, eenheden, communicatie, alles kan erbij. Dit blijkt een problematisch thema in een samenleving met een sterke tendens naar het op de voorgrond zetten van ‘’Me, myself and I’’. Een vlugge search op Wikipedia geeft een verbijsterende lijst van songs, films en een boek met deze woorden als titel. Billy Holliday begon ermee in de jaren ’30 van de vorige eeuw (de man was, zeg maar, zijn tijd vooruit), maar vanaf de latere jaren ’80 begon een bijna ononderbroken stroom tot na de eeuwwisseling. In de opvoeding, de opleiding, de beroepswereld en de media wordt een sterke nadruk gelegd op het belang van het individu en de individuele ontwikkeling. Dit gaat zover dat we kinderen al zo vroeg mogelijk een zelfstandig individu willen laten zijn. En daar gaat het dan fout. Het pasgeboren kind heeft namelijk nog niet bloot gestaan aan die maatschappelijke beïnvloeding en weet nog niet over ik en jij en dat ‘’ik’’ voor ‘’jij’’ gaat.  Voor een pasgeboren baby betekent geboren worden alleen dat het patroon van het wij zo is veranderd dat een deel dat eerst in een ander deel zat er nu buiten zit, maar het zijn nog steeds delen van dezelfde eenheid. Na de geboorte wordt de fysieke eenheid losser; de onderdelen blijken uit elkaar gehaald te kunnen worden. Voor het kind is dat een uitermate nare en beangstigende ervaring. Stel je maar eens voor dat er een stuk van jezelf wordt afgebroken en ergens anders neergelegd. En dat jij dat stuk bent dat niet zelfstandig kan bewegen. Moeders lijken er minder last van te hebben. Dat komt omdat zij al langer een eigen eenheid waren en er nu een stukje bijgekregen hebben. Voor moeders kan dat in het begin net  zo makkelijk een afneembaar deel zijn. Zij is immers het deel dat zelf kan bewegen en het deel dat het bewustzijn heeft dat losse delen ook weer aan elkaar gezet kunnen worden. Toch voelen moeders zich zonder hun afkoppelbare onderdeel zich vreemd. Hun lichaam, dat niet zelfstandig kan redeneren en verklaren, voelt het missende deel en rouwt daarom, net als de baby rouwt wanneer hij losgekoppeld is van de hele eenheid. Borstvoeding geven, en de directe lichamelijke nabijheid die daarbij hoort, zorgt ervoor dat de eenheid wordt versterkt, dat er een gevoel komt dat de wereld goed is. Borstvoeding geven en krijgen zorgt ook voor de afgifte van hormonen bij moeder en kind die die gevoelens van eenheid versterken. Daaraan toegeven is niet iets opgeven, maar iets omarmen. Je geeft er niets mee weg, maar krijgt er iets voor terug. Mijn wijze oude Grootmoe zei het al: Gedeelde smart is halve smart, gedeelde vreugd’ is dubbele vreugd’. Hoe meer borstvoeding je als moeder geeft, hoe meer je het wilt geven en hoe meer je dicht bij je kind bent, hoe meer je dicht bij hem wilt zijn. Ondertussen verbinden de melkproducerende klierstelsels en het melkverterende systeem zich ook met elkaar en krijgt baby naast al die liefde ook nog voeding en bescherming. Het leven ís goed.

Puzzelen

Afbeelding: Ikea handleiding

Borstvoeding is de natuurlijke manier om baby's te voorzien van goede voeding, bescherming en koestering, maar het gaat niet altijd vanzelf. De meeste problemen zijn echter met goede informatie vooraf te voorkomen of met deskundige hulp op te lossen.

Borstvoeding is voeding, koestering en bescherming. Niet alleen is borstvoeding een optie voor de vraag welke voeding een zuigeling moet krijgen, maar ook een optie voor verzorging en koestering. Verzorging en koestering zijn de basis voor opvoeding en daardoor wordt borstvoeding geven ook een opvoedingskeuze. En borstvoeding is bescherming. Borstvoeding beschermt een kind op een manier die op geen enkele andere manier te verkrijgen is: met levende cellen uit het bloed van zijn moeder. De manier waarop borstvoeding kan zorgen voor voedsel, zorg en koestering is ook een bescherming tegen verlies en diefstal, want het maakt dichte nabijheid tussen moeder en kind nodig. Afgezien van het feit dat borstvoeding de van nature zo bedoelde manier van voeden, verzorgen, koesteren en beschermen is, is het ook de meest voor de hand liggende en meest effectieve manier. Toch kiezen nog altijd twee van elke tien Nederlandse vrouwen er van te voren al voor om geen borstvoeding te geven en haken van de overgebleven acht er in de eerste weken nog eens vier teleurgesteld af. Want natuurlijk? ja; voor de hand liggend? ja; maar vanzelf – nou, nee, bij veel vrouwen niet. Niet alle natuurlijke lichamelijke functies doen het ook gelijk als je ze aanzet. Sommige functies zijn echt van plug&play: stekker erin en de ademhaling zoeft, de spijsvertering start op, het hart rammelt er lustig op los en het hormonencircus slaat zijn tenten op (hoewel sommige van die artiesten voorlopig nog achter de schermen blijven voor een later optreden met extra spotlights). Andere functies zijn in principe wel aanwezig en bereid om aan de slag te gaan, maar die hebben een gebruiksaanwijzing bij zich. Nu weet iedereen die wel eens een Ikeakastje heeft gekocht dat handleidingen en gebruiksaanwijzingen niet altijd even makkelijk te lezen en op te volgen zijn. Voor veel mensen gaat het ook een stuk makkelijker als iemand die al eens een kast in elkaar heeft gezet erbij is om je te helpen en uit te leggen hoe je de gebruiksaanwijzing kunt lezen. Voor sommige mensen is het nodig er een expert bij te halen. Borstvoeding geven werkt eigenlijk net zo. Sommige moeders voelen instinctief aan hoe dat werkt met zo’n kind en die borsten, anderen hebben het wel eens zien doen en doen dat na. Sommigen hebben van te voren al goed gekeken hoe alles in elkaar zit en de gebruiksaanwijzing bestudeerd door boeken te lezen en films te bekijken bijvoorbeeld. Sommigen beginnen er niet aan als er geen hulp in de buurt is en sommigen beginnen vol goede moed, maar beseffen later dat ze een expert nodig hebben. Maar in principe zou het bij al die moeders (op een enkele na bij wie onvoldoende klierweefsel is aangelegd bijvoorbeeld) uiteindelijk moeten lukken om borstvoeding te geven. Het is geen schande hulp te vragen, net zo min als het een schande is om toe te geven dat je de Ikea gebruiksaanwijzing niet begrijpt. Zorg er wel voor dat je om te beginnen de goede gebruiksaanwijzing hebt die bij jouw product hoort. Als je hulp inroept: doe het op tijd, vóór alle schroeven lam gedraaid zijn en zorg dat je hulp vraagt aan iemand die weet hoe Ikea kastjes in elkaar zitten en niet iemand van een concurrerend merk.