Versies

Foto: Doctor Who in al zijn versies. vlnr: William Hartnell, Patrick Troughton, Jon Pertwee, Tom Baker, Peter Davison, Colin Baker, Sylvester McCoy,  Paul McGann, Chris Eccleston, David Tennant,  Matt Smith. Nog niet op deze compilatie te zien: John Hurt, de volgende versie van de Doctor.

De kruitdampen van de IQ studies zin nog niet verdwenen of het nieuwe doel dient zich aan. De EU heeft eindelijk een paar punten van de WHO Code resoluties en aanvullingen opgenomen in de EU wetgeving en is van plan zich te gaan buigen over de zin en onzin van speciale opvolgmelken. Het gejammer en gejeremieer zijn niet van de lucht. Overwinning van de borstvoedingsmaffia! Sufferds! Betutteling! Laat ze belangrijker dingen gaan doen! En natuurlijk ook die eeuwige ‘Ja, maar niet alle moeders kunnen of willen borstvoeding geven.’! Het is gewoon een andere versie van hetzelfde verhaal. Er wordt op een rode knop geduwd en zonder maar te kijken waar het eigenlijk precies over gaat, springt men te paard en valt aan. Terwijl ook de nieuwe EU wetgeving niets meer is dan een nieuwe versie van een oud verhaal. Het beschermen van kwetsbare consumenten (baby’s, peuters, ouderen en zieken) tegen de grijp- en graaizucht van de grootindustrie. Niets meer en niets minder. Wat de WHO betreft: daar is het gewoon nog steeds de eerste versie.

De WHO code heeft, net als dr Who, elke paar jaar een update en een iets bijgewerkte versie. Maar de basis, het uitgangspunt, het idee, blijft bij beide steeds hetzelfde. Het oorspronkelijke doel van de WHO code was gewoon het beschermen van de gezondheid van kinderen wereldwijd door het bevorderen van gezonde voeding, te beginnen met borstvoeding. Bevorderen, ondersteuning, beschermen en promoten van borstvoeding. Niet het verplicht stellen ervan en niet het verbieden van alternatieven. Alleen het verbieden van reclame voor de alternatieven. Het is niet een ‘borstvoedingsfatwa’ bedoeld om ‘tepelknagen’ te promoten zoals Pawned het zo walgelijk formuleert. (Wat is dat Powned toch een misselijkmakend gefrustreerd puberaal jongetjes clubje, eigenlijk.) Het is niet bedoeld om oorlog te voeren of te betuttelen of ouders het recht op eigen keuze te ontnemen. Het gaat simpelweg om het beschermen van de kwetsbaren. Dat is een van de kenmerken van beschaving: de bescherming van de meest kwetsbaren in die samenleving.

Wat ik veel interessanter vind in de berichtgeving vanuit de EU (want die etikettering van zuigelingenvoeding is maar een klein deel van de dingen die gisteren werden geregeld) is de belofte dat er eens  kritisch gekeken gaat worden naar al die andere versies van moedermelksubstituten. De voedingen voor speciale omstandigheden (voor hongerige baby’s, welterusten voedingen, spugertjes-eten, …) en vooral de opvolgmelken, de nummers twee en drie kunstvoedingen. Die voedingen zijn een slap aftreksel van de nummers één, onder het voorwendsel dat moedermelk na een jaar ook verandert. Moedermelk verandert inderdaad, tijdens een voeding, tijdens een dag en in de loop van de maanden en jaren dat er melk wordt geproduceerd. Dit is afhankelijk van de leeftijd van het kind, de manier van drinken van het kind en de specifieke leefomstandigheden van het kind. Van het kind. Dus. Voortdurend, vanaf het moment dat hij wordt geboren. En er gaat zelden iets uit, maar sommige dingen worden meer. Vet bijvoorbeeld, en afweerstoffen.

Die melken nummer twee en drie zijn pure marketing strategieën, die hoegenaamd niets te maken hebben met de noodzaak voor verandering van samenstelling van het oorspronkelijke product, en al helemaal niet met de bevordering van de gezondheid van kinderen. Vrijwel direct na de introductie van de WHO code voor de marketing van voeding voor kinderen tot een half jaar, kwam de eerste opvolgmelk op de markt. Hiervoor mocht wel reclame worden gemaakt en de regels voor samenstelling waren wat soepeler. Er hoefden minder van de dure extra ingrediënten in. Door middel van unieke en uitermate succesvolle reclamecampagnes kregen de fabrikanten de zorgverleners rondom moeder en kind zover dat zij werkelijk geloofden dat het een wetenschappelijke waarheid is dat kinderen vanaf zes maanden een fantasieproduct genaamd opvolgmelk nodig hebben. Semi wetenschappelijke informatie en veel, heel veel cadeautjes in allerlei vormen doen dat.

Feit is, dat kinderen die kunstvoeding krijgen ook na de zes maanden eerst nog die gewone kunstvoeding nodig hebben, omdat de dan geïntroduceerde vaste voeding nog te weinig opneembaar is. Tegen dat een kind uit dat vaste voedsel voldoende voeding op kan nemen kan kunstvoeding achterwege gelaten worden en vervangen door volle koemelk, in het begin aangelengd met wat water. Economisch gezien is dat natuurlijk helemaal niet interessant. Zo oninteressant zelfs, dat na de uitbreiding van de Code met opvolgmelk, prompt de nummers drie verschenen. Nog verder uitgekleed, nog onzinniger, met nog maniakaler claims. Het erge van de zaak is niet dat die onzin bestaat en dat mensen het gebruiken, maar dat zelfs het gros van de zorgverleners ervan overtuigd is dat ze noodzakelijk zijn, zelfs voor kinderen die eigenlijk borstvoeding krijgen.

Op die manier ondermijnt de reclame voor al deze producten borstvoeding. Daarom is het aan banden leggen van al die reclame geen betutteling en geen fatwa en zeker geen beperking van de heilige keuzevrijheid van de volwassenen, maar bescherming van kwetsbare kinderen.

Ritzen Y: EU moedigt tepelknagen aan. Powned.tv, 11-06-2010

RTLNieuws: Brussel verbiedt foto 'gezonde baby' op babyvoeding, RTLNieuws.nl, 11-06-2013
Officieel persbericht: New rules for baby food, special diet food and low-calorie food, Plenary Session Food safety − 11-06-2013

Literatuur

Foto: Veel literatuur in de boekwinkel ''The Shop Around The Corner'' uit You've Got Mail (1998) 

Vandaag doe ik aan literatuur. Geen literaire literatuur, maar achtergrond literatuur over zuigelingenvoeding, zuigobjecten, slapen en wiegendood. Voor wie graag eens al die claims die ik in mijn stukjes nu en dan over deze combinatie van onderwerpen neerleg wil nalezen. Dit is maar een deel van alles wat er over deze thema’s in verband met elkaar is gepubliceerd.

Ball, H. (2009), Airway covering during bed-sharing. Child: Care, Health and Development, 35: 728–737

Ball, Helen L. (2009) 'Bed-sharing and co-sleeping : research overview.', NCT new digest., 48 . pp. 22-27.

Barry DMJ, Allen EM, Roberts AP: Breastfeeding and the Risk of Sudden Infant Death Syndrome Int. J. Epidemiol. (1993) 22(5):885-890

Bartick, M., & Reinhold, A. (2010). The Burden of Suboptimal Breastfeeding in the United States: A Pediatric Cost Analysis. Pediatrics, 125:5 e1048-e1056.

Blair PS, Fleming PJ: Recurrence risk of sudden infant death syndrome. Arch Dis Child 2008;93:269-270

Blair PS, Heron J, Fleming PJ: Relationship Between Bed Sharing and Breastfeeding: Longitudinal, Population-Based Analysis. Pediatrics 2010 126: e1119-e1126 

Blair PS,  Sidebotham P, Evason-Coombe C, Edmonds M, Heckstall-Smith EMA, Fleming P: Hazardous cosleeping environments and risk factors amenable to change: case-control study of SIDS in south west England. BMJ 2009; 339:b3666 

Bullard JW, Glas RT, Nekouian N, Clary C, Collier S, Conrad RS: Microbial Contamination of Infant Pacifiers: Are Binkies Making Baby Sick? Oklahoma State University Health Sciences Center in Tulsa. Poster presentatie. Afbeeldingen van kweken. How dirty is your baby's pacifier? Bespreking vd studie

Edmond KM, Zandoh C, Quigley MA, Amenga-Etego S, Owusu-Agyei S, Kirkwood BR: Delayed Breastfeeding Initiation Increases Risk of Neonatal Mortality. PEDIATRICS Vol. 117 No. 3 March 2006, pp. e380-e386  

Ford RPK, Taylor BJ, Mitchell EA, Enright SA, Stewart AW, Becroft DMO, Scragg R, Hassall IB, Barry DMJ, Allen EM, Roberts AP: Breastfeeding and the Risk of Sudden Infant Death Syndrome Int. J. Epidemiol. (1993) 22(5):885-890

Hauck FR, Omojokun OO, Siadaty MS.: Do pacifiers reduce the risk of sudden infant death syndrome? A meta-analysis. Pediatrics. 2005 Nov;116(5):e716-23.

Hauck FR, Thompson JMD, Tanabe KO, Moon RY, Vennemann MM: Breastfeeding and Reduced Risk of Sudden Infant Death Syndrome: A Meta-analysis. Pediatrics 2011; peds.2010-3000; published ahead of print June 13, 2011, doi:10.1542/peds.2010-3000

Hewitt K, Binns C, Scott J, Forbes D: Pacifier Use, Breastfeeding and Sudden Infant Death Syndrome. Current Pediatric Reviews, Volume 8, Number 4, November 2012 , pp. 285-291(7)

Gettler LT, McKenna JJ: Never Sleep with Baby? Or Keep Me Close But Keep Me Safe: Eliminating Inappropriate “Safe Infant Sleep” Rhetoric in the United States. Current Pediatric Reviews, 2010, 6(1):71-77(7)  

MasonE: Save the children: Superfood for babies; how overcoming barriers to breastfeeding will save children’s lives, London, 2013, WHO's Department of Maternal, Newborn, Child and Adolescent Health and Development, in: Breastfeeding key to saving children’s lives 

McKenna JJ, McDade T: Why babies should never sleep alone: A review of the co-sleeping controversy in relation to SIDS, bedsharing and breast feeding. PAEDIATRIC RESPIRATORY REVIEWS (2005) 6, 134–152

M.M. Vennemann, T. Bajanowski, B. Brinkmann, G. Jorch, K. Yücesan, C. Sauerland, E.A. Mitchell,  and the GeSID Study Group: Does Breastfeeding Reduce the Risk of Sudden Infant Death Syndrome? PEDIATRICS Vol. 123 No. 3 March 2009, pp. e406-e410

Vennemann MM,  Mitchell EA: Breast-Feeding May Reduce Risk for SIDS by Half Throughout Infancy. Pediatrics. 2009;123:e406-e410

Gevaarlijk

Foto: Viggo Mortensen als Sigmund Freud en Michael Fassbender als Carl Jung in A Dangerous Method
De melk van elke zoogdiersoort bevat precies die ingrediënten in precies die hoeveelheden en verhoudingen die de jongen van die specifieke soort nodig hebben om gezond te overleven, groeien en ontwikkelen. Dat is evolutionair zo bepaald en fouten worden er in de natuur door natuurlijke selectie uitgehaald: bij individuen waar het systeem om een of andere reden zoals een aangeboren defect of onwerkbare variatie, niet werkt, worden vaak niet oud genoeg om zich te reproduceren en de fout door te geven. Biologisch en evolutionair gezien een goede en economische methode, die ook in de begintijd van de menselijke wetenschap werd toegepast. Je probeert iets uit en als het werkt gebruik je het, als het niet werkt verwerp je het en als het min of meer werkt probeer je het te verbeteren.
Probleem met mensen is natuurlijk is dat wij die natuurlijke selectie niet meer willen. Wij willen mensen met problemen in de aanleg niet afschrijven, maar bij ons houden, want de waarde van een mens kun je niet meten in zijn fysieke functioneren. En dus klopt voor sommige kinderen de samenstelling van de melk van hun moeder niet. Zij kunnen door een variant of fout in hun aanleg sommige dingen niet of niet op de goede manier of niet volledig verwerken en worden daar ziek van. Of ze zijn al ziek en daarom werkt een deel van de spijsvertering niet zoals het hoort te werken. Onverteerde onderdelen van de voeding kunnen leiden tot schade aan organen of het functioneren daarvan.
Kinderen met dit soort variaties of defecten hebben daarom aangepaste voeding nodig waaruit het ingrediënt dat zij niet kunnen verteren is verwijderd. Hiervoor wordt vrijwel zonder uitzondering gekozen voor een kunstmatig product op basis van melk van een andere diersoort. Kunstvoedingfabrikanten hebben al ervaring met het afbreken van hun grondstof (meestal koemelk) in de samenstellende delen en deze terug in elkaar te zetten met weglating van sommige delen en toevoeging van andere onderdelen van dierlijke, plantaardige, microbiële of anorganische oorsprong. Het is relatief eenvoudig de basisproducten tot nog kleinere eenheden uit elkaar te halen en/of er een of ander onderdeel bij de assemblage niet in te stoppen. Omdat dat met grote machines en in grote hoeveelheden met over het algemeen goedkope ingrediënten wordt gedaan is dat ook niet erg duur (hoewel je dat aan de prijs van het eindproduct niet altijd zal kunnen aflezen).
Tot zover alles goed en wel. Op het eerste gezicht dan toch. Ware het niet dat de kinderen waarvoor die speciale melk is bedoeld geen robuuste gezonde kinderen zijn die wel tegen een stootje kunnen, maar kinderen die kwetsbaar zijn en al hun energie nodig hebben om te kunnen overleven en liefst ook gezond groeien en gedijen. Zij kunnen geen extra risico’s gebruiken. Voeding op basis van niet-menselijke melk geeft deze kwetsbare kinderen volop extra risico’s. Het belangrijkste risico op korte termijn is de sterk verhoogde kans op infecties van het maagdarmkanaal en de luchtwegen. Op langere termijn zijn daar de toegenomen risico’s van minder goed functionerende hart- en vaat systemen, metabolisme en bescherming tegen sommige vormen van kanker. Een gevaarlijke methode voor het voeden van kwetsbare kinderen dus.
In principe zou moedermelk op elke manier kunnen worden bewerkt als koemelk wordt bewerkt om reguliere en aangepaste kunstvoedingen te maken. De techniek is beschikbaar, maar wie gaat het betalen? De kunstvoeding fabrikanten niet, want die verdienen daar niets aan. De overheid niet, want doet alleen aan bezuinigen, niet aan gezondheidsbevordering. De ziekenkostenverzekeraars ook niet, want die zien niet wat ze er uiteindelijk mee verdienen. De dokter is zwaar beïnvloed (wil niet direct de term gehersenspoeld gebruiken) door de industrie, inclusief geldelijk of ander gewin*. Het kind is als gewoonlijk het kind van de rekening.
Sommige aanpassingen kan moeder eventueel gewoon zelf doen. Moeders van kinderen die melk nodig hebben met minder volume en meer calorieën kunnen zorgen voor meer vette melk en zij met kinderen die geen vet kunnen verteren kunnen heel eenvoudig zelf magere melk maken. Voor magere melk wordt melk gekolfd, waarna na een poosje rust het vet er eenvoudig kan worden afgeschept. Eventueel kan met een simpele centrifuge worden gecontroleerd of de melk mager genoeg is. Vette melk is een kwestie van kolven in twee delen: eerst van de volle borst kolven voor magere melk, dan een andere container eronder en de vettere melk uit de legere borst kolven. Twee heel veilige en eenvoudige methodes voor het voeden van kwetsbare kinderen.
*) Kranendonk P: Een kijkje in de keuken. Kenniscentrum Borstvoeding

Compositie

Afbeelding: Jackson Pollock: Untitled (Figure Composition), 1938-41. Kleurpotlood en grafiet op papier: lichaamscompositie
Afhankelijk van hun vakgebied hebben mensen zeer diverse associaties bij het begrip compositie. Voor muziekmensen is een compositie een muziekstuk: een samenstelling of rangschikking van noten van verschillende hoogte, duur en timbre, die samen, indien voortgebracht door muzieksinstrumenten en/of menselijke stemmen, muziek vormen. Voor een schilder of een fotograaf is de compositie de verdeling van elementen in het kunstwerk. Voor een kok is een compositie een mengsel massa, voor een banketbakker een mengsel met eieren. Voor dansers maakt de compositie van losse bewegingen een reproduceerbare dans. Een compositie is dus een maaksel of een samenstelling van verschillende onderdelen tot een geordend en zinnig geheel.
Het menselijk lichaam is ook een compositie van verschillende, fraai en kunstig gerangschikte componenten. Die verschillende onderdelen, de organen en weefsel zijn elk en ieder voor zich ook weer composities van kleinere onderdelen. De compositie van het menselijk lichaam is niet een enkelvoudig, eenstemmig do-re-mi-liedje, maar een monumentaal muziekstuk voor volledig symphonieorkest met koor en diverse solisten, compleet met aanwijzingen voor een groots ballet, inclusief de ontwerpen voor de kleding van musici en dansers en het decor.
De compositie van moedermelk is een klein, maar zeer essentieel onderdeel van het grote geheel. Het bijzondere van moedermelk is, dat het onderdeel is van 2 mensen: gecomponeerd en afgeleverd door de een, geconsumeerd en getransformeerd door de ander. Iedere moeder heeft een grondpatroon, een basisrecept* voor de melk die zij kan maken. De precieze compositie wordt bepaald door haar eigen opmaak en door de behoeften van het kind waarvoor zij het maakt. De compositie van moedermelk is geen confectie, maar is per soort, en per individu binnen de soort, een exclusief ontwerp. Gelukkig is er wel wat ruimte voor mix ’n match binnen de sub-ontwerpen van een groep en kunnen de modellen tussen de individuen worden uitgewisseld. Om de ontwerpen van een andere soort draagbaar te maken is toch wel wat meer aanpassing nodig en moeten de modellen grondig vermaakt worden. Daar worden die unieke modellen over het algemeen niet beter op en ze staan de drager van de andere soort ook niet zo goed als voor wie het origineel was bedoeld.
Een andere compositie in het mensenlichaam is die van de weefsels als geheel, de rangschikking en verhoudingen tussen de diverse weefsels. Gale et al (2012) onderzochten en vergeleken de uitkomsten van ongeveer een dozijn onderzoeken en vonden dat het soort voeding die een zuigeling krijgt invloed heeft op de samenstelling van zijn lichaamsweefsels. Dat is op zich niet zo bijzonder. Wel bijzonder is de formulering van de onderzoekers in hun samenvatting en conclusie: ‘’Conclusion: Compared with breastfeeding, formula feeding is associated with altered body composition in infancy.’’ Ofwel de conclusie is dat in vergelijking met borstvoeding kunstvoeding is geassocieerd met veranderingen in de lichaamscompositie bij zuigelingen. Deze onderzoekers zijn dus in hun beoordeling van alle onderzoeksgegevens uitgegaan van de biologische normvoeding en ze hebben gekeken wat afwijken van die norm veroorzaakt. Niks geen ‘’een flesje is heus ook prima’’ of een ‘’het maakt eigenlijk niet echt veel uit’’, maar een stevig statement, een mooie compositie.
*) Ingredientenlijst moedermelk en poedermelk bij Kenniscentrum Borstvoeding
Gale C, Logan KM, Santhakumaran S, Parkinson JRC, Hyde MJ, Modi N: Effect of breastfeeding compared with formula feeding on infant body composition: a systematic review and meta-analysis Am J Clin Nutr 2012 95: 3 656-669; First published online February 1, 2012. oi:10.3945/ajcn.111.027284

Voeding

Foto: Kirsten Stewart als Bella Swan en Robert Pattinson als Edward Cullen in Twilight Saga: New Moon. Overeenkomend boekcitaat: "No! This is about my soul, isn't it? [...] Carlisle told me about that, and I don't care Edward. I don't care! You can have my soul. I don't want it without you — it's yours already!" Bella Swan, p. 69**
Er is voeding en er is voeding. En dan is er ook nog voeding en voeding. In de meest gangbare betekenissen is voeding het eten, de maaltijd; maar het betekent ook dat wat gegeten wordt, het voedsel. Dat geldt zowel voor het hele organisme als voor de cellen waaruit dat organisme is opgebouwd. Voeding is ook een term uit de elektrotechniek en betekent daar het punt waar de elektrische stroom naar binnenkomt in een apparaat. Indien nodig wordt daar ook de soort stroom omgezet van het aanbod van de elektriciteitsaanbieder naar wat het betreffende apparaat nodig heeft of kan verwerken. Voeding is dus, samengevat, dat wat een apparaat of organisme nodig heeft om te zorgen voor energie (en bij organismen ook bouwstoffen) om te functioneren. Er is sprake van vraag en aanbod en van vertering of omzetting. 

Bij voeding voro mensen is er allerlei onderscheid te maken, zeker bij voeding voor de allerjongsten. Borstvoeding is niet voeding voor de borst, maar voeding door de borst; zuigelingenvoeding daarentegen is voeding voor zuigelingen, maar ook voeding die door zuigelingen wordt opgenomen. Die twee zijn niet volledig uitwisselbaar. Er zijn namelijk ook allerlei zuigelingenvoedingen die absoluut geen borstvoeding zijn, maar kunstvoeding. Kunstvoeding is dan weer niet voeding voor kunst of voeding door kunst, maar kunstmatig nagemaakte voeding voor zuigelingen. Kunstvoeding kan van alles zijn, maar is nooit borstvoeding. Borstvoeding is dan ook veel meer dan zuigelingenvoeding, het is voeding uit de borst van de moeder voor het onderhoud, de groei en ontwikkeling van alle aspecten van een kind. Andere zuigelingenvoedingen zijn alleen ergens vandaar komend, min of meer geschikt voedsel voor de lichamelijk groei en ontwikkeling van een kind. Borstvoeding zorgt naast de bouw- en brandstoffen voor het lichaam van het kind ook voor brand- en bouwstoffen voor de groei en ontwikkeling en het functioneren van zijn hersenen en daarbovenop nog eens voor voedsel voor zijn ziel. [Vrees niet, beste lezer, dit wordt geen levensbeschouwelijke verhandeling over het al dan niet bestaan van de ziel en waar die is gesitueerd en wat ermee gebeurt als het lichaam ophoudt te bestaan. Ziel in deze context staat symbool voor dat deel van het wezen wat niet fysiek-lichamelijk is en ook niet geestelijk in de zin van product van hersenactiviteit. De ziel is in dit verband de zetel van het nog minder grijpbare dan wat het brein produceert: liefde, emotie, relaties, en dergelijke zweverige, maar voor menselijk functioneren toch wel belangrijke zaken. Sommigen zouden zeggen dat de ziel-in-deze-betekenis woont in de ene hersenhelft en de geest in de andere.]  Die tweede en derde betekenis van borstvoeding zijn voor een kind vaak nog belangrijker dan die eerste. Toch wordt over het algemeen door de meeste mensen vooral de eerste voeding, die voor het lijf, bedoeld als men het over borstvoeding heeft. Door moeders en door zorgverleners. En dat kan, onbedoeld, leiden tot misverstanden tussen moeders en hun kinderen. Omdat borstvoeding drie verschillende soorten voeding in zich verzamelt, heeft een kind het veel en vaak nodig. De ene keer voedt hij zijn lichaam, de volgende keer zijn geest en de derde keer zijn ziel. En misschien nog een vierde keer opnieuw voor de ziel. Zielen zijn vreemde dingen. Vooral omdat ze moeilijk te lokaliseren zijn en omdat ze zoveel aandacht en voedsel vragen. Als ze die aandacht en voedsel niet krijgen, kwijnen ze weg en lijken ze te verdwijnen. Verdwijnende zielen hebben de neiging een deel van het brein met zich mee te nemen, waardoor uiteindelijk het hele functioneren en de persoonlijkheidsstructuur van de betroffen persoon veranderen.*
Kindertjes die dus heel vaak aan de borst willen, hebben dus inderdaad honger, veel honger. Maar lang niet altijd honger naar de voeding die hun moeder of de zorgverlener denkt; niet de voeding voor het lijf, maar de voeding voor de ziel. Moeders van kindjes die heel vaak willen drinken, zouden zich geen zorgen moeten maken of hun melk wel voldoet, maar zouden zich moeten verheugen in alle voeding die zij hun kind geven om zijn ziel-honger te stillen. Met hun melk geven zij als het ware steeds beetjes van hun eigen ziel aan die van hun kind, zodat dat beginnende zieltje kan groeien en gedijen. En net als de melk uit haar borsten steeds wordt aangevuld naarmate er van gebruikt is, wordt ook de ziel van de vrijelijk delende moeder steeds weer aangevuld. Een typisch gevalletje van ‘’delen verdubbeld’’.
*) Het begrijpen van effecten van mishandeling op de vroege ontwikkeling van hersenen. Oorspronkelijk artikel: In Focus © Administration for Children and Families
Oktober 2001 US Department of Health and Human Services. Vertaling: Emma van Weringh - augustus 2003

**) Natuurlijk is mijn keuze van deze foto deels bepaald door mijn ietwat adolescente enthousiasme voor deze boeken en films, maar ook wel degelijk omdat in dit deel van de series een mooie metafoor wordt geboden voor het lichamelijk en geestelijk wegkwijnen wanneer een ziel verkommert. Ik had natuurlijk ook de alarmerende foto's van verwrongen ontwikkelde hersenen van verwaarloosde kinderen uit het hierboven genoemde artikel kunnen gebruiken ...

Drie wijze mannen

Afbeelding: Aanbidding in de stal (1504), Albrecht Dürer
Vandaag is het 6 januari, in de christelijke wereld de dag van de Drie Wijzen uit het Oosten. Het woord waarmee ze in het oorspronkelijke verhaal worden aangeduid kan Wijze betekenen, maar ook priester (van het zoroastrisme), magiër of astroloog. Het waren in elk geval mannen en omdat er sprake is van drie geschenken ging men ervan uit dat het er drie waren. Een over het internet dwalende spotprent laat drie (wijze, oudere) vrouwen zien die tegen elkaar zeggen: ‘’Een maagd die een kind baart, dat kan ik nog wel geloven, maar dríé wíjze mannen?’’. Ik doe vandaag een poging drie wijze mannen te vinden in het speelveld van het pasgeboren kind. (Traditioneel verschenen Magoi in twaalftallen, maar daar zal ik me maar niet aan wagen.) Het is waarschijnlijk niet vreemd dat de drie wijze mannen die ik beschrijf elk niet mainstream zijn en niet door iedereen gelijk gewaardeerd worden. Alle drie zeggen en schrijven ze dingen die onaangenaam zijn voor de gevestigde orde en die ingaan tegen veel officiële richtlijnen en protocollen. Maar wijsheid bestaat niet uit het volgen van door anderen gebaande paden, maar door het zelf zoeken naar het juiste pad in het oerwoud van kennis, wetenschap, fabels en verhalen.
De eerste wijze man die ik opvoer is Michel Odent, een Franse obstetrist (gynaecoloog-verloskundige) die ijvert voor een moeder-en-kind-gecentreerde benadering van de baring en kraambed. Hij is min of meer de eerste arts die zich heeft bezig gehouden met wat de beste manieren van baren zijn voor de moeder zelf en voor haar kind. Een ander belangrijk onderwerp waarnaar hij onderzoek deed was de invloed van bevalling en kraambed rituelen op de ontwikkeling van het kind en op de volksaard. Borstvoeding is voor Odent de vanzelfsprekende voeding van een zuigeling en moeder en kind nabijheid hoort daar in zijn visie onbetwistbaar bij. Hij was één van de inspiratoren van Suzan Colsson bij het ontwikkelen van Biological Nurturing. Odent kwam in opspraak door zijn, overigens zeer plausibel onderbouwde, opvatting dat vaders eigenlijk niet aanwezig moeten zijn terwijl hun partner bevalt.
Als tweede wijze man stel ik James McKenna voor. Als antropoloog verbonden aan de University of Notre Dame (Indiana, USA) heeft hij zich gespecialiseerd in de evolutie van menselijk gedrag, evolutionaire geneeskunde en menselijk ouderschap met speciale aandacht voor de slaap van zuigelingen, borstvoeding en moeder-kind co-sleeping, en risicofactoren voor wiegendood. Juist omdat hij niet uit de medische wereld komt, kijkt hij met een frisse blik tegen het gedrag van moeders en kinderen aan. Zijn brede blik op de ontwikkeling van de mens (niet alleen als individu, maar ook als soort) leidt tot conclusies en aanbevelingen die voor een flink deel haaks staan op mainstream aanbevelingen rond de slaap van zuigelingen. Ook McKenna is sterk overtuigd van de vanzelfsprekendheid van borstvoeding en het belang van directe nabijheid van moeder en  kind. Van groot belang zijn zijn resultaten uit onderzoeken waaruit onomstotelijk blijkt dat gebrek aan borstvoeding een van de belangrijkste factoren is bij wiegendood en dat het delen van het bed door moeder en zuigeling, mits onder de juiste omstandigheden, veilig en aan te bevelen is.
Voor mijn derde kandidaat ga ik uiteindelijk voor een Nederlander. Niet omdat hij net als de andere twee grote internationale bekendheid geniet of baanbrekend onderzoek heeft verricht, en ook niet omdat hij een Nederlander is. Maar omdat hij zoveel moeders en kinderen helpt bij het bereiken van hun eigen doelen. Stefan Kleintjes is de onvermoeibare motor achter Kenniscentrum Borstvoeding, alias borstvoeding.com, waar een ongelooflijke hoeveelheid kennis en informatie is verzameld voor ouders en zorgverleners. Vanuit zijn achtergrond als diëtist is borstvoeding zonder twijfel de enige echt geschikte zuigelingenvoeding en bij voedingsproblemen (of andere aan voeding en spijsvertering gerelateerde problemen) zal hij altijd zoeken naar een oplossing met behoud van borstvoeding.

Richting kiezen

Bij het zoeken naar inspiratie voor een nieuw stukje zoek ik graag naar artikelen via Google Scholar. Omdat het overgrote deel van interessante literatuur is gepubliceerd in het Engels gebruik ik de zoekterm <breastfeeding> en beperk me tot zoeken in het laatste jaar.  Meestal komt er dan een lawine van onderzoeken naar de samenstelling tot vijf cijfers achter de komma van obscure kleine deel-elementjes van amino- of vetzuren in de melk van knaagdiertjes en vergelijkbaar werk. Het betere speurwerk laat dan ook nog wat artikelen zien over borstvoeding problemen en ‘’voordelen’’ van borstvoeding. Onderaan de hitlijsten staat dan nog een en ander over waarom vrouwen staten en stoppen en over kennis en attitude van zorgverleners. Wat schetst mijn verbazing toen ik vanochtend, mentaal gewapend om mij door een brij van voor mij niet bijster interessant cijfertjeswerk heen te graven naar een paar verloren parels, een lijstje pareltjes voor me kreeg. Van de eerste 10 hits gingen er 3 over kiezen, starten en stoppen, 4 over borstvoeding politiek, 1 over kennis en attitudes van zorgverleners en maar 2 over borstvoeding-technische zaken. (Over die laatste twee zal ik later nog berichten, want die zijn ook wel interessant.) Zou dit een trend worden of is januari komkommertijd in de wetenschappelijke wereld? Of dringt het tot onderzoekers door dat er meer aandacht moet komen voor factoren waarom vrouwen kiezen of niet kiezen voor borstvoeding en waarom ze vaak veel eerder stoppen dan ze hadden gepland? Als je de onderwerpen van de onderzoeken moet geloven zou het dat laatste wel eens kunnen zijn. De onderzoeken gaan over waarom in een land als Zweden, met zijn heel hoge borstvoedingcijfers, sommige vrouwen toch al in de eerste maand afhaken; over de verschillen tussen African-American en Caucasion-American vrouwen in de VS als het gaat over de keuze voor zuigelingenvoeding; over de invloed van culturele verschillen tussen de VS en Japan; over de invloed van de geboortepraktijken en over de invloed van gevoelens van schaamte en schuld bij moeders. Mij schetst dit een duidelijk plaatje: als we willen dat meer kinderen langer borstvoeding krijgen (bijvoorbeeld dat 6 maanden onverdunde borstvoeding de culturele norm wordt en voeden tot de tweede verjaardag of langer als normaal wordt gezien, ook als dat in het volle zicht van andere mensen is), dan moeten we stoppen met moeders vertellen dat ze borstvoeding moeten geven en hoe goed dat wel niet is voor henzelf en hun kind en de staat en het milieu. In plaats daarvan moeten we ons richten op de vragen waarom welke moeders wel of niet kiezen om borstvoeding te geven, voor hoelang en welke factoren meespelen aan het al dan niet uitvoeren van die voornemens.
In het geval van de Zweedse moeders (waar vrijwel elke moeder begint met borstvoeding geven) die in de eerste maand stoppen met borstvoeding geven gaat het niet om schaamte of schuld of culturele aspecten die borstvoeding moeilijk maken. Het gaat om dingen die in het overgrote deel van de gevallen voorkomen kunnen worden door tijdige en accurate zorg en informatie: fopspeengebruik, roken door de moeder (vermindert de aanmaak en afgifte van melk) en borstvoedingsproblemen zoals minder goede drinktechniek, ondersteuning op de kraamafdeling en verondersteld te weinig melk. Uit andere onderzoeken is gebleken dat bij fopspeen gebruik de verhouding oorzaak:gevolg niet duidelijk is, want krijgt een kind  een fopspeen omdat de borstvoeding niet lekker loopt of loopt de borstvoeding niet lekker omdat hij zoveel op een fopspeen zuigt? en een deel van de drinktechniekproblemen kan worden veroorzaakt door al dan niet behandelbare variaties in de bouw van de mondholte, tong en gehemelte.
Gerd A-T, Bergman S, Dahlgren J, Roswall J, Alm B: Factors associated with discontinuation of breastfeeding before 1 month of age. Acta Pædiatrica (2012 ), 101(1):55-60

Passie

Gisteravond was het zover. Ik ging naar de film. Dé film. Waar ik, samen met de miljoenen die mijn passie delen, al een jaar op wachtte. En vanaf het verlaten van de zaal begon ik met dezelfde passie aan een jaar lang uitkijken naar het vervolg.
Passie is een vreemd iets. Voor mensen die een christelijk geloof aanhangen staat het voor (het uitbeelden van) het lijden van christus. Het woord passie is gebaseerd op het oud-griekse pashko wat lijden betekent. In het moderne spraakgebruik betekent passie ‘’een sterk gevoel van liefde’’ of ‘’hartstocht’’. Die modernere betekenis heeft weinig te maken met lijden, maar kan wel een even krachtige emotie zijn. Passie is gezond. Het grootste bezwaar van mensen die gemoedsdempende medicatie gebruiken, bijvoorbeeld voor bipolaire aandoeningen, is dat zij geen emoties meer voelen. Niet meer de depressie, maar ook niet meer de passie. Passie is goed.
Moeders zijn bijna per definitie gepassioneerde wezens. Zij hebben een liefdesobject waarvoor zij zeer sterke emoties voelen. De passie van een moeder voor haar kind en zijn welzijn kan zo sterk zijn dat zij voor hem door het vuur zou gaan, dat zij met opgezette nekharen en ontblootte tanden elk mogelijk gevaar te lijf gaat, haar eigen gezondheid en leven er voor op het spel zou willen zetten. Zo’n passie kan ook kwetsbaar maken. Als je zo alert bent, kun je ook aanvallen zien waar ze niet zijn. Kunnen dingen een bedreiging lijken, die het eigenlijk niet zijn. Zo kan het gebeuren dat moeders onderling elkaar als bedreiging kunnen zien. Want als andere moeders andere keuzes maken, wat betekent dat dan? Zegt de ene moeder daarmee dat de andere het niet goed doet? Zegt de andere moeder dat de ene geen goede moeder is? Waarschijnlijk niet, of niet met opzet. Moeders doen gepassioneerd voor hun kind wat in hun situatie, op basis van hun informatie en interpretatie, ondersteund door mensen in hun omgeving de beste optie is voor het veilig voeden, koesteren en opvoeden van hun kind. Mijn andere passie is (naast de bovengenoemde en mijn eigen kinderen, die inmiddels volwassen zijn) ervoor te zorgen dat in elk geval de informatiebasis voor de beslissingen van moeders optimaal is voor het maken van goede keuzes.

Kunstvoeding veilig verwerken

Hoewel WHO en Unicef overtuigd zijn van de superioriteit van borstvoeding en algemeen aanbevelen dat kinderen 6 maanden uitsluitend borstvoeding krijgen en tot 2 jaar of langer borstvoeding naast geschikt ander voeding, realiseren zijn zich dat er altijd kinderen zullen zijn die geen borstvoeding krijgen en evenmin menselijke donormelk. Om de risico's voor die kinderen zoveel mogelijk in te perken, bieden zij richtlijnen voor het veilig klaarmaken van en voeden met kunstvoeding. WHO heeft een uitgebreide brochure met uitleg waarom deze aanwijzingen worden gegeven (onder andere voor het elimineren van de potentieel dodelijke pathogenen E Sakazikii en Salmonella) en met gedetailleerde instructies voor de bereiding in het ziekenhuis en thuis. Deze brochure is niet geïllustreerd. Unicef UK (Groot Brittannië) heeft 2 brochures: 1 voor ouders en een handleiding bij de ouder-brochure voor zorgverleners. De Engelse brochures zijn evenmin geïllustreerd. De brochure voor ouders geeft uitleg over de verschillend soorten kunstvoeding en waarom sommige soorten wel of niet geschikt en/of gewenst zijn. Daarnaast een hoofdstukje over voeden op verzoek, hongersignalen en weten of de baby genoeg heeft, die opmerkelijke overeenkomsten vertoont met deze informatie bij borstvoeding. De handleiding voor zorgverleners geeft hierbij achtergrond informatie en referenties naar de gebruikte literatuur. Een ouder foldertje van de NHS geeft de advisering van de WHO weer met foto's.

UNICEF UK, October 2010: A guide to infant formula for parents who are bottle feeding

UNICEF UK, October 2010: The health professional’s guide to: “A guide to infant formula for parents who are bottle feeding”

World Health Organization in collaboration with Food and Agriculture Organization of the United Nations: Safe preparation, storage and handling of powdered infant formula: guidelines.

NHS Leaflet 'Bottle Feeding'

Ziekte en sterfte door kunstvoeding bij zuigelingen

Vaak wordt gesteld dat borstvoeding voordelen heeft, waarmee eigenlijk wordt gezegd dat kunstvoeding ook wel OK is. Niets is minder waar. Kunstvoeding is namelijk niet de norm, maar een poging om een vervanging te maken voor de norm: borstvoeding. En die poging wil nog wel eens falen als het om veiligheid gaat. Kunstvoeding poeder is namelijk verre van steriel en er willen ook nog wel eens andere vieze en giftige dingen in zitten. Recent werd de wereld opgeschrikt door het breed terughalen van Similac omdat er beestjes in zouden zitten (kevers en larven). In de afgelopen jaren kwamen er rapporten naar buiten van kinderen die ernstig ziek werden of overleden na het drinken van kunstvoeding die was besmet met Enterobacter Sakazakii en Salmonella. In China werden tienduizenden kinderen ziek en enkele overleden na het drinken van met melamine opgvoerde kunstvoeding (sporen van melamine werden ook in kunstvoedingen in Noord Amerika gevonden). Verder wordt in de meeste merken kunstvoeding ook een hoge concentratie perchhloraten gevonden, waarvan bekend is dat het de schildklierfunctie negatief kan beïnvloeden.
Rodríguez-Urrego J, Herrera-León S, Echeita-Sarriondia A, Soler P, Simon F, Mateo S, Investigation team. Nationwide outbreak of Salmonella serotype Kedougou associated with infant formula, Spain, 2008. Euro Surveill. 2010;15(22):pii=19582.
Melamine-contaminated powdered infant formula in China - update. http://www.who.int/csr/don/2008_09_22/en/index.html
Joshua G Schier, Amy F Wolkin, Lisa Valentin-Blasini, Martin G Belson, Stephanie M Kieszak, Carol S Rubin and Benjamin C Blount: Perchlorate exposure from infant formula and comparisons with the perchlorate reference dose. Journal of Exposure Science and Environmental Epidemiology 20, 281-287
Ransdell Pierson: Abbott recalls beetle-tainted Similac baby formula.Persbureau Reuters Wed Sep 22, 2010 4:49pm EDT. http://www.reuters.com/article/idUSTRE68L4ZI20100922

Reclame voor kunstvoeding misleidend

Zwanger vrouwen en jonge moeders zijn het doelpubliek voor de fabrikanten van kunstmatige zuigelingenvoeding (''kunstvoeding'') en de reclame die deze fabrikanten maken is dus te vinden op plaatsen waar zwangeren en jonge moeders komen en wat ze zien en lezen. (In Nederland is directe reclame voor kunstvoeding voor kinderen tot 6 maanden verboden, maar met de reclame voor nr 2 voeding gericht op zwangeren en pasbevallen moeders wordt hetzelfde effect bereikt.) Stang et al onderzochten wat die advertenties zoal gebruiken om hun product aan de man (cq vrouw) te brengen. Vaak bleken dit gezondheidsclaims te zijn: dit of dat merk kunstvoeding zorgt voor een betere ontwikkeling van ogen of hersenen, geeft minder darmproblemen of minder allergie. Een overvloed van andere onderzoeken heeft echter inmiddels allang aangetoond dat deze claims onterecht zijn: kunstvoeding scoort op all punten van groei, gezondheid en omwikkeling lager dan borstvoeding. De verschillende merken kunstvoeding verschillen maar minimaal.

En ander verontrustende ontwikkeling is het toenemende aanbod van borstvoeding informatie lijnen door kunstvoeding fabrikanten. Dit is een zeer gevaarlijke vorm van marketing omdat het het publiek en feel-good gevoel geeft: de fabrikant zelf lijkt immers te zeggen dat er iets is dat beter is dan zijn eigen product.
Stang J, Hoss K, Story M: Health Statements Made in Infant Formula Advertisements in Pregnancy and Early Parenting Magazines. ICAN: Infant, Child, & Adolescent Nutrition  February 2010   vol. 2  no. 1  16-25 

http://tumblingboobs.tumblr.com/post/1065910428/its-not-just-parenting-websites-promoting-similacs

http://dou-la-la.blogspot.com/2010/09/breast-is-best-sponsored-by-simfamil.html

Groei en gezondheid

Volgens de uitkomsten van de laatste groeimonitor van TNO worden Nederlandse kinderen eindelijk niet meer langer, maar wel zwaarder. En dat is allebei volgens de onderzoekers niet goed. Kinderen groeien mogelijk niet verder in de lengte omdat wegens de daling in de welvaart sinds 2000 Nederland niet meer aan kop loopt in de kwaliteit van gezondheidszorg en ze worden te dik door andere, niet gespecificeerde oorzaken. Je kunt je afvragen of steeds maar langer worden wel zo nastrevenswaardig is. Lange mensen hebben meer problemen in het bewegingsapparaat en de rug.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft ook onderzoek gedaan naar de groei in lengte en gewicht van kinderen. Zij keken niet naar totale populaties, maar naar kinderen in 5 regio's van de wereld die niet in armoedige omstandigheden leefden en die volgens de best inzichten aangaande zuigelingen- en kindervoeding en met professionele ondersteuning waar nodig werden gevoed. Dit houdt in borstvoeding zonder restricties en zonder andere voeding gedurende de eerste 6 maanden en borstvoeding naast geschikte andere voeding tot 2 jaar of langer. 

Als deze Universele Groeistandaarden ook op de Nederlandse consultatiebureaus zouden worden gebruikt en als ouders goed zouden worden voorgelicht en begeleid om hun kinderen zo te voeden dat zij volgens deze standaarden gezond groeien, zou dat wel eens een grote stap voorwaarts kunnen zijn in de richting van een gezonde ontwikkeling van de lengte en het gewicht van de gehele Nederlandse populatie.

Gebruiksaanwijzing medicijnen en hulpmiddelen voor veel ouders gevaarlijk onbegrijpelijk

(13-08-2010)

Kumar et al van drie universiteiten in Tenessee, Florida en Calfornië onderzochten de mate waarin ouders van kinderen tot 1 jaar in staat zijn gezondheidsinformatie en instructies voor zuigelingen te begrijpen en uitvoeren. Hoewel 99% van de onderzochte ouders voldoende konden lezen en schrijven, bleek het reken vermogen van maar 17% boven dat van een 4e klas middelbaar scholier uit te komen. Het bleek de onderzoekers dat, hoewel vrijwel alle ouders de instructies goed konden lezen, er velen waren die ze niet correct konden uitvoeren. Zo lukte het minder dan de helft om poedermelk voor de baby goed aan te maken terwijl een derde er niet in slaagde om met een digitale thermometer te bepalen of een kind koorts heeft. Voor een flink deel van de ouders was het ook een groot probleem om uit de gebruiksaanwijzing op te maken hoeveel hoestdrank een kind van een bepaald gewicht mag hebben.
De manier waarop ouders in deze test presteerden was duidelijk gelinkt aan hun eigen opleidingsniveau. Het is duidelijk dat de instructies voor ouders van jonge kinderen beter aangepast moeten worden aan ouders met een lager opleidingsniveau om ongelukken te voorkomen.

Kumar D, Sanders L,  Perrin EM, Lokker N, Patterson B, Gunn V, Finkle J, Franco V, Choi L, Rothman RL: Parental Understanding of Infant Health Information: Health Literacy, Numeracy, and the Parental Health Literacy Activities Test (PHLAT), Academic Pediatrics, In Press, Corrected Proof, Available online 2 August 2010, ISSN 1876-2859

Zuigelingenvoeding van grote invloed op een gezond lichaamsgewicht later

(09-08-2010)

In het International Journal of Obesity verschenen de afgelopen maanden 2 artikelen over de relatie tussen de voeding van baby's en latere risico's op overgewicht. Anzman et al vonden dat interventies om overgewicht bij schoolkinderen en pubers te voorkomen meestal te laat komen en beter al in de zwangerschap en babytijd kunnen worden uitgevoerd. Dan hebben de ouders nog veel meer controle over wat kinderen eten en heeft het eetgedrag ook de meeste invloed. Seach et al vonden dan ook dat een te vroege introductie van vast voedsel leidde tot een duidelijke toename van het voorkomen van overgewicht bij kinderen van 10 jaar. Overigens was ook het hebben van rokende ouders rond de tijd van de geboorte hierin een factor.

Seach KA, Dharmage SC, Lowe AJ,  Dixon JB: Delayed introduction of solid feeding reduces child overweight and obesity at 10 years. International Journal of Obesity , (25 May 2010)
Anzman SL, Rollins BY, Birch LL: Parental influence on children's early eating environments and obesity risk: implications for prevention. International Journal of Obesity 34, 1116-1124 (July 2010)

Kunstvoeding kan dodelijk zijn

(06-08-2010)

Met de huidige stand van de technologie is het niet mogelijk een volledig steriel poeder te maken en daarom is volledige zuigelingenvoeding in poedervorm (''kunstvoeding'') vrijwel altijd besmet met enkele gevaarlijke bacteriën zoals E Sakazakii en Salmonella. Deze organismen kunnen in kinderen jonger dan 1 jaar en dan vooral bij kinderen tot 1 maand, te vroeg geboren kinderen en kinderen die een minder goed werkende afweer hebben, ernstige en, bij de meest kwetsbare kinderen, dodelijke infecties veroorzaken. De WHO beveelt daarom aan om voor de meest kwetsbare kinderen alleen gesteriliseerde, vloeibare (kant en klare, ''ready-to-serve'') voeding te gebruiken en voor alle andere kinderen het poeder aan te maken met water van ten minste 70 graden celcius.

World Health Organization. Safe Preparation, Storage and Handling of Powdered Infant Formula: Guidelines. ISBN 978 92 4 159541 4. Geneva: Author, 2007. Accessed November 22, 2009. Available at: http://www.who.int/foodsafety/publications/micro/pif_guidelines.pdf.
World Health Organization. Enterobacter Sakazakii and Other Microorganisms in Powdered Infant Formula. Microbiological Risk Assessment Series, No. 6 ISBN: 92 4 156262 5 (WHO). Geneva: Author, 2007. Accessed November 22, 2009. Available at: http://www.who.int/foodsafety/publications/micro/mra6/en/.