Eurolac!

Survival one-oh-one

2012-02-10T12:43:00.000+01:00

Foto: Taylor Lautner<> als weerwolf Jacob Black in The Twilight Saga: Eclipse gebaseerd op de boeken uit de Twiligt serie, waarin hij tegenspeelster Bella Swan warm houdt door bij haar in de slaapzak te kruipen en opmerkt dat het sneller zou werken als zij zich uit zou kleden*.
Vandaag is in Nederland uitgeroepen tot warmetruiendag: de verwarming een graadje lager en een extra trui aan. Zo blijf je ook warm, want het lichaam heeft een goede thermostaat. Een trui houdt de warmte die het lichaam genereert vast, net als de isolatie van een huis de warmte van de verwarming binnenboord houdt. Energiebesparing dus. Die thermostaat in het mensenlichaam wordt bij levering als zelfbouwpakket bijgeleverd, maar is bij de geboorte nog niet helemaal functioneel. Dat is lastig, want warme truien helpen dan niet erg. Immers, als er geen warmte van binnenuit wordt aangevoerd kan geen enkele trui die binnenboord houden. Een pasgeboren kind is dus voor zijn warmte afhankelijk van externe bronnen. Niet voor niets leggen kraamverzorgenden al sinds jaar en dag kleertjes om een warme kruik heen klaar als het kindje geboren gaat worden. Te vroeg geborenen worden verzorgd in een couveuse met gecontroleerde temperatuur en in het wiegje gaat een warme kruik. Maar het is erg lastig om op die manier de temperatuur van het kind zelf te controleren; het wordt makkelijk te warm of te koud. Onderzoek heeft aangetoond dat er een veel betere en nauwkeuriger manier is om baby’s op temperatuur te houden. Kinderen die dicht bij hun moeder zijn, tegen haar aan, liefst met veel huidcontact, blijven veel beter en stabieler op temperatuur dan kinderen die van hun moeder worden gescheiden. Na de baring verhoogt de temperatuur onder de oksel en van de borsten bij moeders (meer als dit niet het eerste kind was!). De temperatuur, gemeten in de oksel en aan de voetjes, van de baby’s die bij hun moeder bleven in direct huidcontact was direct gerelateerd aan die van de temperatuur van hun moeder. In survival-wetenschap is het al langer bekend: mensen die onderkoeld zijn warmen het snelst op als zij naakt bij een ander bloot mens onder dekens gaan. Maar moeders doen net iets meer, zij fungeren als interactieve thermostaat voor hun ongeboren kind. Voor die pasgeboren baby is dat geweldig. Hij blijft warm, is veilig bij mama en hij spaart energie (zowel omdat hij zich niet zelf hoeft te verwarmen als door het uitblijven van scheidingsstress). Dit zorgt er dan weer voor dat zijn suikerspiegels niet te ver zakken en mooi op tijd weer gaan stijgen. En dat voorkomt dan weer dat hij bijvoeding nodig lijkt te hebben. Al die uitgespaarde energie kan gaan worden gebruikt voor groei en ontwikkeling, dus afvallen is geen issue en hij zal binnen recordtijd weer op zijn geboortegewicht zijn en hard gaan groeien. Want als je toch daar bent, bij mama, met je hoofd tussen de beide fastfoodoutlets, dan neem je ook eens makkelijker een extra slokje melk.
Naast al die directe korte termijn effecten van het bij elkaar houden van moeder en kind na de geboorte en van vroeg met borstvoeding starten, zijn er ook langere termijn effecten. Dezelfde onderzoeksgroep vond namelijk dat kinderen die van hun moeder werden gescheiden in de eerste uren na de geboorte en/of niet direct of helemaal geen borstvoeding kregen na een jaar minder interactie met hun moeder lieten zien dan kindjes die wel bij mama bleven en/of direct borstvoeding kregen. Interactie met de moeder is een eerste stap op weg naar sociale interactie met andere mensen en heeft een belangrijke invloed op de manier waarop het kind later relaties aangaat en onderhoudt. Nabijheid van moeder en kind, huidcontact en borstvoeding zijn dus de eerste regels in zowel het Handboek voor Overlevers als in het Handboek Relatievorming.
Bystrova K, Ivanova V, Edhborg M, Matthiesen A-S, Ransjö-Arvidson A-B, Mukhamedrakhimov R, Uvnäs-Moberg K, Widström A-M: Early Contact versus Separation: Effects on Mother–Infant Interaction One Year Later. Birth, 2009, 36(2):97-109. http://dx.doi.org/10.1111/j.1523-536X.2009.00307.x
Bystrova K, Matthiesen AS, Vorontsov I, Widström AM, Ransjö-Arvidson AB, Uvnäs-Moberg K: Maternal axillar and breast temperature after giving birth: effects of delivery ward practices and relation to infant temperature. Birth. 2007 Dec;34(4):291-300.
*) Exacte quote ‘’Survival one-oh-one’’ in het boek:

Strijdmodel

2012-02-09T11:48:00.000+01:00

Foto: Mijn vader, de pacifist (R) en zijn broer, de politieman (L), 1980
Vandaag opende mijn twitterlijst met een tirade van een moeder over de adviezen die zij ongevraagd kreeg over het nachtgedrag van haar peutertje. Het nachtgedrag, dat meerdere borstslokjes per nacht inhoudt, is voor de twitteraarster geen enkel probleem, zij voedt haar kind met liefde wanneer dat nodig is, maar de CB-mevrouw vond het nodig haar toch te adviseren daar maar mee op te houden met kreten als ‘’Zichzelf in stand houdende gewoonte’’ en ‘’Niet meer nodig’’. Ze moest haar kind maar een slokje water geven, dan zou het vanzelf wel over gaan. Moeder is boos over dit soort adviezen. Aan de ene kant omdat ze ongevraagd zijn. Er wordt aangenomen dat er een probleem is waar dat voor de moeder helemaal niet zo is. En boos om het feit dat op dat aangenomen probleem vanuit een smal denkend perspectief een oplossing geboden wordt, die haaks staat op de manier van opvoeden en omgaan met kinderen die de moeder zelf verkiest. Deze moeder wordt er boos om en piekert er niet over dit advies op te volgen, maar veel moeders accepteren het wel en denken dat het zo hoort. Het is namelijk een in onze maatschappij zeer geaccepteerd kind- en wereldbeeld dat alles een strijd is en bevochten moet worden, een strijdmodel-wereldbeeld. Mijn oom Piet, de broer van mijn zeer pacifistische vader, de broer die eerst vol overgave militair was en vervolgens met evenveel overgave veldwachter (nou, ja eigenlijk wachtmeester en opperwachtmeester bij de Rijkspolitie) in diverse dorpjes op het Zeeuwse en Twentse platteland, had als levensmotto: ‘’Het leven is een krijgsbanier’’, hij schreef dat ook als vers in het poëzie-album dat ik voor mijn tiende verjaardag kreeg, en dat is de levensvisie van velen met hem. Alles wat je wilt bereiken moet worden bevochten en men denkt algemeen dat ook baby’s en peuters dat al weten. En dus moeten al die slechte gewoontes direct de kop worden ingedrukt. Want voor je het weet heeft dat krijsende kind je gemanipuleerd en om zijn kleine vingertje gewonden en loop je dag en nacht je benen onder je lijf uit om hem zijn zin te geven. Wat een vreemd en verwrongen beeld is dat toch. Vooral als je weet dat het bewustzijn van een kind pas vanaf gemiddeld 18-24 maanden na zijn geboorte zo ver ontwikkeld is dat een kind bewust onderscheid kan maken tussen ‘’ik’’ en ‘’jij’’ en ‘’zij’’. Om succesvol te kunnen manipuleren moet een kind ook al bewust van te voren kunnen bedenken dat hij iets wil bereiken, wat hij wil bereiken, welke stappen hij moet ondernemen om andere mensen te laten doen wat hij wil. Dat is redelijk geavanceerd hersengebruik dat over het algemeen wat langer nodig heeft dan een paar maanden of zelfs een paar jaar om tot ontwikkeling te komen. een baby, een peuter die in de nacht wakker wordt heeft gewoon zijn moeder nodig en daarom roept hij haar. Wat hij dan precies nodig heeft, dat kan haar melk zijn of haar warmte of haar troost of alleen haar nabijheid, dat maakt eigenlijk niet zo veel uit. Hij heeft het nodig; hij heeft moeder nodig. Daar hoeft helemaal geen strijd over te zijn. Ik ben wat dat betreft een goede dochter van mijn vader: ik hang pacifisme aan op macro en microniveau. Geweldloos opvoeden betekent niet dat je je kinderen maar laat gaan en in alles toegeeft en ‘’de zin geeft’’, maar dat je op andere manieren je kinderen begeleidt tot zelfverantwoordelijke, zelfdenkende en vredelievende volwassenen. Wereldvrede begint niet aan de onderhandelingstafels en al helemaal niet op het strijdveld, maar bij individuele mensen die met liefde en empathie worden opgevoed. Want waar je mee omgaat word je mee besmet, en wat jij niet wilt dat jou geschiedt doe dat ook een ander niet. Maar vooral: zo de waard is vertrouwt hij zijn gasten. Mensen die verwachten dat een onschuldig jong kind haar probeert te manipuleren, zal waarschijnlijk zelf ook manipulatief te werk gaan en op slinkse wijze ongevraagde. onnodige en onjuiste adviezen bij anderen naar binnen te schuiven. Maar pas op, want wie zaait zal oogsten: wie manipuleert zal worden gemanipuleerd. Maar wie vrijelijk liefde geeft zal geliefd zijn.
@MarlindaBaan: Had ik al iets verteld over ons cb bezoek dinsdag nee hè...dat heeft een reden, wat een...€&@%#^**+ was dat.......

Puur natuur

2012-02-08T11:23:00.000+01:00

Afbeelding: ‘’Kleren van de keizer’’, parodierend schilderij van Fred de Heij
Wat heb je allemaal nodig om borstvoeding te geven? Minimaal 1 werkende borst en een willige baby. Zo kort is het lijstje. Wanneer je een rondgang maakt langs winkels die zich specialiseren in moeders, baby’s en borstvoeding krijg je een heel ander idee. Maar, echt, over het algemeen zijn al die dingen niet echt nodig. Soms gewoon overbodig, soms niet echt handig, soms echt tegenwerkend in plaats van helpend. Een kort lijstje met alternatieven voor de alternatieven voor borstvoeding au naturel. Zonder parafernalia, zonder opschik; zo puur natuur als de nieuwe kleren van de keizer.
Voedingskussen. Nou, daar krijg je mij dus mee op de praatstoel. Niet op de voedingstoel. Voedingskussens zijn naar mijn mening complete ondingen. Ze zijn te hard of te zacht, liggen te bol of te diep of als een skihelling. Ze kluisteren moeder aan een vaste plaats om te voeden en aan een vaste houding. Het enige kussen dat wel goed werkt is eigenlijk moeders eigen buik. Die ligt altijd op de juiste plaats, is er altijd bij, is flexibel (soms meer dan moeder zelf zou willen). Het enige dat moeder hoeft te doen is een beetje of wat meer achterover te leunen in plaats van kaarsrechtop te zitten en baby op zijn buik bovenop haar te nemen. Overlangs, overdwars, diagonaal, dat kan allemaal. Deze houding heet Biological Nurturing of instinctief voeden en zorgt ervoor dat baby niet van de borst kan afzakken en dat hij alle reflexen kan gebruiken die hij als gereedschap heeft meegekregen. Moeder zit ontspannen, gebruikt niet onnodig allerlei spieren waarvan ze niet wist dat ze ze had en loopt niet met kussens te slepen.
Kolfapparaat. Ha, zult u zeggen, daar heb ik je te pakken. Een moderne vrouw kan geen borstvoeding geven zonder kolfapparaat. In feite kan je heel goed borstvoeding geven zonder kolf, want borstvoeding is iets dat de baby doet aan de borst. Melk afkolven doe je om moedermelk te kunnen geven als de baby om een of andere reden geen toegang heeft tot de borst. technisch gezien is een baby laten voeden met moedermelk uit een flesje geen borstvoeding, maar moedermelkvoeding. En ja, dat kan nodig zijn als moeder en kind van elkaar gescheiden zijn. Maar dan nog is een kolfapparaat geen absolute noodzakelijkheid. Afkolven kan namelijk heel goed met de eigen handen gebeuren. Sommige vrouwen moeten zich er even overheen zetten om zo aan hun borsten te friemelen en manipuleren en het kan ook enige oefenen vergen, maar het ‘’melkkoe-aan-de-melkmachine’’ gehalte ervan is toch aanmerkelijk minder. Menig borst reageert ook veel enthousiaster op de tedere aanraking van handen dan op de toch wel koele aanpak van een reutelende machine.
Zoogkompressen. In de hectiek van het opstarten van de melkproductie lopen de borsten wel eens open en werken de open-en-dicht knopjes soms nog niet helemaal met als gevolg dat er een soms vrijwel constante stroom melkdruppels de borst ongevraagd verlaat. Dat is lastig en soms gênant en meestal erg kleverig. Wanneer de melkproductie is gestabiliseerd en een willige baby op gezette, niet te ver uit elkaar liggende momenten de borsten leegdrinkt, zal het lekken vanzelf stoppen. Een enkel ongelukje kan altijd gebeuren wanneer het lichaam reageert op een geluid, geur of beeld dat de trigger om melk te geven aanzet. Zo’n moment voelt een moeder aankomen en de melkstroom kan worden gestopt door de tepels in te drukken. Dat kan opvallend met de deurbelmethode, maar ook heel onopvallend door met de onderarmen of polsen tegen de borst te drukken. In het kraambed is een hydrofiel luier die in de bustier wordt gedragen of in het shirt wordt gespeld een goede oplossing. Zoogkompressen hebben namelijk, hoe effectief ze ook mogen zijn in het onzichtbaar maken van het melkverlies, ook nadelen. Door de constante warme vochtigheid kunnen de tepels week en kwetsbaar worden en de kans op schimmel (spruw) neemt toe. Daarbij lijken zoogkompressen het probleem in stand te houden. Dit kan komen door een soort aanzuigende werking van het vochtige kompres (denk aan de katoenendraadmethode om planten in de vakantie van water te voorzien), maar ook kan de constante druk van het kompres (vooral als dit in een strak-passende beha wordt gedragen) tegen de tepel en tepelhof een kolvende werking hebben waardoor steeds melk uit de borst wordt gevraagd. Wie toch zoogkompressen wil dragen of nodig heeft kiest liefst wasbare varianten zonder plastic voering en neemt meermalen per dag een schone (na elke voeding bijvoorbeeld).
Biological Nurturing, instinctief voeden in Flitsen
Terminologie in Flitsen
Afkolven in Flitsen
Afkolven van moedermelk op eurolac.net

Selluf doen

2012-02-07T11:08:00.002+01:00

Foto: dwangvoeding van een gans in een kwekerij voor ganzen met vergrote levers voor ganzenleverpaté.
Sinds een aantal jaren is er een groeiende groep moeders die bij het overgaan op vaste voeding naast borstvoeding niet kiezen voor papjes, prakjes en potjes, maar voor herkenbaar eten in stukjes dat de baby zelf hanteert. Deze manier van overgaan op vast voedsel wordt door hen de ‘’Rapley methode’’ genoemd, naar Gill Rapley, die als eerste kwam met een gepubliceerd model voor deze manier van eten. Zelf noemt Rapley het ‘’Baby-led weaning’’ ofwel baby gestuurd spenen. Spenen is een woord dat het bij ons niet zo doet, maar het betekent de overgang van volledige melkvoeding naar volledige volwassen voeding. Dit is een proces dat enige jaren in beslag kan nemen*. Moeders die voor deze manier kiezen krijgen nogal eens kritiek van andere moeders en van zorgverleners. Men is bang voor verslikken en knoeien, men vind dat ze nog niet voldoende kunnen kauwen en men is bang dat kinderen op die manier niet genoeg zullen eten. Knoeien is geen issue, wanneer maar even denkt aan klassieke plaatjes van kindjes die spinazieprut gevoerd krijgen die ze niet lusten. Verslikken kan natuurlijk ernstig zijn, maar een kind zal zich gewoonlijk eerder verslikken in halfvloeibaar of vloeibaar voedsel of in kruimeltjes. Wie heeft zich niet eens verslikt in een enkele broodkruimel of een druppeltje speeksel? Grotere brokken eten daar verslik je je niet zo snel in. Wat kindjes wel makkelijk doen is kokhalzen. Dat is goed, want kokhalzen voorkomt dat een te groot stuk voedsel wordt doorgeslikt of dat een stuk voedsel het verkeerde keelgat inschiet. Bij beginnende etertjes is de kokhalsreflex-plaats zich nog aan het verplaatsen van voorin de mond naar achterin de mond en dat geeft soms onverwachte reacties. maar gevaarlijk is het niet. Het is juist een bescherming. Kinderen kunnen inderdaad nog niet kauwen als ze beginnen met vast voedsel. Tot aan dat moment hoefden ze namelijk alleen nog maar drinkend te eten. Een van de doelen van het beginnen met vast voedsel is juist dat een kind moet leren kauwen. Dat leer je niet door het mondje te vullen met een vage substantie waaraan niets te kauwen valt. Voor kauwen is iets van weerstand nodig namelijk.
Het argument dat kinderen die zelf stukjes eten in plaats van halfvloeibaar voedsel daarmee te weinig voedsel binnenkrijgen is ook juist eerder een voordeel dan een nadeel. Het doel van de eerste capriolen met vast voedsel is namelijk niet dat er veel extra voedsel binnenkomt, maar dat een kind leert kauwend te eten na en naast drinkend eten. Moedermelk is vooralsnog uitstekend geschikt om als primaire voedingsbron te dienen. Onderzoek aan de Universiteit van Nottingham heeft nu aangetoond dat kinderen die hun eerste vaste voedsel zelf eten en in herkenbare vorm krijgen aangeboden een paar jaar later gezondere voedingskeuzes maken en een sterk mindere kans op overgewicht hebben. Ganzenleverkwekers weten dat al lang: snel grote hoeveelheden pap en prut voeren geeft gigantische gewichtstoename. Voor ganzenleverpatémakers is dat goed, voor de gans minder. Voor mensenkindjes is het evenmin gezond.
*) Freakshow, Flits over duur van de borstvoedingperiode
Meer Flitsen over vaste voeding
Flitsen over Rapley
Ellen Townsend E, Pitchford NJ: Nutrition & metabolism - Research: Baby knows best? The impact of weaning style on food preferences and body mass index in early childhood in a case–controlled sample. BMJ Open 2012;2:e000298 doi:10.1136/bmjopen-2011-000298

Vampierbaby's

2012-02-06T11:20:00.000+01:00

Foto: Gary Oldman als Dracula in Bram Stoker’s Dracula, waarin hij onder andere in een vleermuis verandert.
Egeltjes doen het heel voorzichtig. Vrijen moet met zorg gebeuren om te voorkomen dat je elkaar lek prikt met al die stekels. En borstvoeding geven doe je ook voorzichtig als je als egelmoeder je kind niet aan je spiesjes wilt rijgen. Gelukkig zijn babyegelstekeltjes nog zacht, zodat zij hun moeder niet prikken tijdens het drinken. Vleermuismoeders voeden op zijn kop en voeden langdurig, omdat de jongen pas zelf voedsel kunnen zoeken als hun vleugels volgroeid zijn. Vampiervleermuizen drinken bloed van zoogdieren of vogels als ze volwassen zijn, toch zijn vampiervleermuismoeders niet bang dat hun jongen hen zullen bijten terwijl ze aan de borst drinken. Vampiervleermuisbaby’s willen namelijk melk drinken en geen bloed. Mensen zijn soms wel bang dat kindjes die tanden krijgen hun moeder zullen bijten als ze aan de borst gaan. Vampierbaby’s zijn er niet zo veel en als ze er zouden zijn, zouden ze niet het bloed van hun moeder willen drinken. Mensenbaby’s willen wel het ‘’witte bloed’’ van hun moeder drinken, maar dat kan alleen als ze niet bijten. Bijten en borstdrinken zijn dingen die niet tegelijk kunnen gebeuren. Een aan de borst drinkend kind gebruikt zijn kaken en tong op een heel andere manier dan een kind dat bijt. Bij een goed borstdrinkend kind ligt zijn tong over zijn eigen onderkaak heen onder de borst. Zou hij nu bijten, dan zou hij in zijn eigen tong bijten. Dat is niet handig, want dat zeer en er komt geen melk. Tanden krijgen is dus helemaal geen reden om aan te nemen dat de borstvoedingperiode daarmee beëindigd wordt. Integendeel zelfs. Alle zoogdierkinderen krijgen op een gegeven moment tanden en een poos later vallen die weer uit en krijgen ze andere tanden. De eerste ronde zijn het een soort oefentanden, net zoals kinderen die beginnen met schaatsen eerst oefenschaatsjes krijgen met dubbele ijzers. Je kan er niet zo veel mee, ze zijn niet snel en wendbaar, maar je kan er goed mee oefenen zonder al te veel te vallen. de melktanden, zoals dat eerste gebit zo toepasselijk heet, zijn om het bijten en kauwen te oefenen. Ze zijn nog klein en het zijn er nog niet zoveel, maar je kan er mee bijten en kauwen oefenen. Want dat is iets heel anders dan drinken. Het melkgebit hebben vrijwel alle zoogdieren in de periode tussen het eerste hapje vast of volwassen voedsel en het volledig stoppen met moedermelk drinken. De tanden die je hebt als je nog melk drinkt dus. Dat is toch weer mooi bedacht, zo’n oefengebit voor als je eigenlijk nog melk drinkt, maar vast oefent met volwassen eten. Soms is het wel eens verwarrend dat je de een keer drinkt en de andere keer bijt en kauwt en soms wil dat wel eens verwisseld worden. Dan kan je je zomaar verslikken als je je brood probeert te zuigen. En je kan per ongeluk je moeder bijten als je probeert de borst te kauwen. Net als met leren schaatsen; ondanks de krabbelijzertjes kun je toch nog wel eens met je voeten in de knoop raken en onderuit gaan*. En soms is er een ondeugend peutertje dat vampiertje gaat spelen en mama bijt terwijl ze met glimoogjes afwachtend mama’s reactie afwacht: dolkomisch, die geluiden die mama dan soms maakt. Vooral als ze tijdens het drinken met haar gedachten elders is. Maar dat is een spelletej, geen reden om te stoppen met borstvoeding. Want vampiermama’s bijten dan gewoon, speels en zachtjes, even terug. In dat koddige neusje, dat zo lief rimpelt bij het lachen.
*) Octaview Weblog: Het paradijs in het bos

Epidemie

2012-02-05T09:00:00.000+01:00

Foto: Dustin Hoffman als Sam Daniels in Outbreak, de film op basis van het gelijknamige boek door Robin Cook over een zich snel en onbeheersbaar uitbrekende epidemie.
Op twitter schreef @PuurSpeelGoed me: ‘’ … Ik hoop ook nog op een column van jou over dikke Baby's en bv…’’. Mijn antwoord was: ‘’U vraagt en wij draaien, dikke baby’s komen eraan’’. En inderdaad, de dikke baby’s en peuters en kleuters komen eraan. Zo snel en in zo’n mate dat men wel spreekt van een epidemie. Naar de letter genomen is het dat niet, want bij een epidemie gaat het om een besmettelijke ziekte, meestal van virale aard, die vrij plotseling optreedt onder een veel groter aantal mensen dan gewoonlijk, en ook weer vrij snel over gaat. Obesitas en overgewicht zijn zeker geen besmettelijke ziektes en de opkomst is eerder langzaam van start gegaan. Het einde is evenmin in het zicht. Maar het deel van de definitie dat gaat over ‘’in veel grotere aantallen dan normaal’’ dat gaat helemaal op. En de snelheid waarmee het om zich heen grijpt neemt ook toe. Overheden worden er zenuwachtig van want meer overgewicht betekent meer zieke mensen en meer zieke mensen kosten meer geld. Tot voor kort was het voor overheden zeer profijtelijk om de marktwerking te laten werken, want voedingsmiddelenfabrikanten brengen lekker veel geld in het belastingenlaadje. Inmiddels lijkt het erop uit te lopen dat de kosten de baten gaan overstijgen. De eerste zet is om de verantwoordelijkheid bij de burger zelf te leggen: u, mijn beste burger, besluit zelf bij elke hap of die de mond in gaat of niet. Het is volledig uw eigen schuld als u te dik wordt. (en je hoeft toch niet die reclame te kijken en die te geloven!) Maar nu worden in eveneens snel toenemende mate ook meer kinderen en steeds jongere kinderen te dik en ontwikkelen zij ziekten die we eerder alleen bij volwassenen van rijpere leeftijd zagen (diabetes, hoge bloeddruk). Gelukkig kan je als overheid ook daar de burger zelf de schuld van geven, want die domme, onverantwoordelijke ouders doen het volledig verkeerd. Die geven hun kinderen junkfood, koken niet meer zelf, laden hun kinderen vol met vet en zoet en laten ze alleen nog maar zitten. Die afschuiftactiek, die werkt natuurlijk niet en dat weet de overheid zelf ook wel. Dus moeten er richtlijnen komen om de ouders te begeleiden bij het handhaven van een gezond gewicht voor hun kinderen. Want na en naast de eigen-schuld-tactiek is de overheid er ook van overtuigd dat je gewone mensen niks zelf kunt laten beslissen. En dus is er nu een richtlijn voor zorgverleners van Jeugdgezondheidszorg om overgewicht te voorkomen, opsporen en behandelen. Ik heb het ding niet helemaal gelezen natuurlijk, maar alleen de speciale opmerkingen over de leeftijdsgroep tot 2 jaar. Want die hebben aldus de opstellers, speciale aandacht en andere begeleiding nodig. En wat schetst mijn blije verbazing wanneer ik ‘’geef borstvoeding’’ als eerste preventie zie staan. Zomaar zwart op wit in een document waarin uitdrukkelijk in de eerste bladzijden wordt gesteld dat het op bewijs gebaseerde leeskost is. Dáár staat het: ‘’Universele preventie houdt in het stimuleren van Borstvoeding, Bewegen, Ontbijten en het verminderen van (gezoete) Frisdranken, Fastfood, Tussendoortjes en Televisie kijken/computeren (BOFT).’’ (VU et al, 2011). en dat vlak na het verschijnen van de multidisciplinaire richtlijn borstvoeding die onlangs uitkwam. Ik verwacht dat de Nederlandse borstvoedingscijfers in de komende tijd de pan zullen gaan uitrijzen. Alle kinderen aan de borst en de paar die dat niet kunnen omdat moeder echt geen melk kan maken krijgen donormelk.
Toch …
Ja, toch …
Ach, happy dreaming. Maar het staat er toch maar dat borstvoeding geven op de eerste plaats komt bij de preventie van overgewicht en pyjamapapjes worden stellig ontraden, tegelijk met gezoete dranken en junkfood. Ik ben ook blij met de aanbeveling om kindjes alleen in autostoeltjes te zetten bij vervoer en dat kindjes die kunnen lopen ook beter kunnen lopen dan gereden worden.
Jammer dat de richtlijn in de pers is gekomen met als titel ‘’Dikke baby’s zijn niet schattig’’. Het geeft een veel te eenzijdig beeld van een eigenlijk heel goede richtlijn, over het geheel genomen. (En: heel eerlijk, een baby met wat vlees op zijn botjes ziet er echt veel leuker uit dan eentje die eruit ziet of ze al aan het trainen is om de catwalk op te gaan.)
PS. Omdat ik toch altijd wel iets te klagen wil hebben: er had ook nog in kunnen staan dat kindjes die schijnbaar overgewicht hebben in de eerste levensmaanden én die enkel borstvoeding aan de borst op verzoek krijgen, geen verhoogd risico hebben voor later overgewicht.
PPS. In mijn persoonlijke onderzoeksgroep van 5 waren er twee als baby eerder aan de kleine en magere kant (bij de ene stond de zuster van het burootje zelfs handenwringend heen en weer te kijken tussen de weegschaal en de curve). Deze twee zijn nu, in tegenstelling tot de andere drie die zeer welvarende baby’s waren (waarvan er zelfs één op dieet gezet dreigde te worden op de gevorderde leeftijd van 7 maanden), van gewichtiger aard. Ja, ja, onderzoek versus het echte leven …
VU, CBO en TNO: (Concept)Richtlijn Overgewicht Jeugdgezondheidszorg: Preventie, signalering, interventie en verwijzing. VU Medisch Centrum / EMGO+, Amsterdam; Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO, Utrecht; TNO Innovation for Life, Leiden. 2011.

Uit de kast

2012-02-04T10:29:00.000+01:00

Foto: Daniel Radcliffe als Harry Potter in het eerste deel van de Harry Potter filmserie, waarin hij zijn slaapkamer in de kast onder de trap heeft.
De roep om transparantie en openheid groeit. Burgers moeten weten wat overheden doen; werknemers moeten weten wat bestuurders doen; kiezers moeten weten wie wat aan wie betaald. In een samenleving waar niets meer privé is en iedereen alles over iedereen weet kunnen overheden, bestuurders en verkiezingskandidaten zich niet meer permitteren onderhandse en bedekte spelletjes te spelen. Wie het toch probeert wordt openlijk te kijk gezet of door een dappere klokkenluider aan de paal genageld. Van burgers wordt verwacht dat zij met open vizier door de wereld gaan en niemand mag zich meer met bedekt gelaat in het openbaar vertonen. Met één uitzondering natuurlijk. Baby’s. En peuters. Etende baby’s en peuters wel te verstaan. Of liever gezegd drinkende baby’s en peuters, nog preciezer: aan de borst drinkende baby’s en peuters. Die moeten hun gelaat en de borst waaraan zij drinken bedekken. Men verblikt of verbloost in het maatschappelijk leven niet van een flinke portie appetijtelijk en minder appetijtelijk bloot, zelfs niet van zeer onappetijtelijk bloot dat boven een broeksband uitkomt. Vrijwel blote billen en borsten, geen punt. Outfits waarbij de opgesneden pijpjes en het decolleté elkaar in de buurt van de navel tegenkomen, prima. Broeken die zo laag hangen dat je blij bent dat de drager een ingebouwd kapstokje heeft om hem nog enigszins omhoog te houden, ach ja, mode hè. Maar een baby die aan een borst drinkt … A jakkie bah. Voedende moeders worden verwezen naar het toilet of een viezig achterkamertje of hen wordt aangeraden in ’t vervolg maar liever thuis te blijven. Meer vooruitstrevende toeschouwers vinden borstvoeding geweldig, maar ze vinden wel dat niemand hoeft te zien wat je als voedende moeder en baby doet. Doek erover dus. Er zijn gewone omslagdoeken, draagdoeken en speciale ingenieuze anderhalfpersoonstenten. Nog afgezien van het feit dat het ridicuul is om onder een doek te gaan zitten eten of voeden, vestigt zo’n doek alleen maar meer de aandacht op het bezig zijn van iets geheims, iets stiekems. Net als iemand die op het strand probeert onopvallend onder een handdoek zijn badkleding te verwisselen. Iedereen kijkt en kijkt en wacht tot de handdoek valt op het meest spectaculaire moment.
Punt is natuurlijk dat iedereen het zo raar vindt, omdat je het nooit ziet. Nieuw=vreemd=raar=eng. Maar als we het allemaal maar weg blijven stoppen zal het nooit een normaal beeld worden. Voedende moeders moeten gewoon uit de kast komen. Bij anderen, die zich vanwege hun ideeën of om wie ze waren, moesten verstoppen is dat ook gelukt. Toen Harry Potter uit zijn kast kwam werd hij een grote tovenaar die de wereld redde. Moeders die met hun baby’s uit de kast komen redden de wereld van de ondergang van borstvoeding. Zij laten de wereld genieten van een voedende moeder die magische melk aan haar kind geeft en een kind die vol overgave en zonder zich zorgen te maken over wat de mensen wel niet zullen denken doet wat hij moet doen. Borstvoedende moeders en hun kinderen laten de volgende generatie ouders zien hoe dat gaat, een kind aan de borst. Nu zijn kindertjes op het KDV er nog niet aan gewend* en maar ‘’waar je mee omgaat wordt je mee besmet’’ en als je iets vaak genoeg ziet wordt het vanzelf normaal. Beginnend-puberende jongens moeten kindjes aan de borst zien in het normale leven. Ook al giechelen ze nu bij het idee dat ze een borst zien, ooit zullen ze een jonge vader zijn en de moeder van hun kind moeten steunen bij borstvoeding geven. Het helpt niet echt als ze dan nog steeds alleen maar allerlei verwarrende ideeën in hun onderbuikhersenen krijgen bij het zien van een borst. Beginnend-puberende meisje moeten zien dat die gênante, scheef groeiende en pijnlijke bobbels ooit een mooie functie zullen hebben, ook als ze er niet uitzien als een gefotoshopt model.
@PuurSpeelGoed: k ben voor niet-discreet voeden in het openbaar. Geniet zo van het zien van drinkende kindjes

*) @daanjelle: maar nog veel opvoedwerk te doen op KDV, hoe kunnen kinderen gewend raken aan langvoeden als ze het nergens zien?
Maartje: Universitair kantinevoeden bij Kenniscentrum Borstvoeding
Meer Eurolac Flits blogs met het thema openbaar voeden

Ridders en magiërs

2012-02-03T09:00:00.000+01:00

Foto: Colin Morgan (L) en Bradley James (R) als respectievelijk een jonge Merlin en Arthur in Merlin, een interpretatie van de Arthur legendes, waarin nu-nog-Prins Arthur met hulp van zijn magiër-in-het-geheim Merlin zijn land moet beschermen tegen alle mogelijke aanvallers.
Ik blijf me telkens weer verbazen over hoe prachtig organismen zijn ontworpen en functioneren. In de loop van miljoenen generaties veranderen organismen zo dat ze optimaal functioneren binnen de loop van hun eigen ontwikkeling. Een tot megalomane proporties uitgegroeide U-Vraagt-Wij-Draaien-show die de oneindige diversiteit van species mogelijk maakt, uitbreidt en onderhoudt. Fascinerende stof. Neem nu de bescherming tegen boosdoeners die elk levend organisme heeft. Sommige beschermen zich door onaantrekkelijk of afschuwwekkend te zijn, andere bouwen een ondoordringbaar harnas; sommige gaan uit van het principe aanval is de beste verdediging en zijn giftig, andere eten de aanvallers gewoon op. Zoogdieren hebben allemaal dubbele en driedubbele systemen van bescherming en afweer. De bescherming tegen roofdieren en de elementen is overduidelijk, maar de bescherming tegen micro-organismen is hoewel voor het oog weinig zichtbaar, veel ingenieuzer. Eerst is er de linie van slotgrachten, hoge muren en valhekken om potentiele binnendringers af te schrikken. Dan zijn er de geharnaste ridders tussen de kantelen en achter de schietgaten om indringers die toch een poging wagen aan het mes of een speer te rijgen. Voor de doorzetters onder de indringers staat er een hele rits verrassingen te wachten, zoals vaten kokende olie, vallen en strikken en geheime wapens. De geheime wapens in het lichaam van een zoogdier, bijvoorbeeld de mens, zijn ingenieus van ontwerp, uitvoering en functie. Een grote verscheidenheid aan speurders, vangers en onschadelijk makers in alle soorten, kleuren en maten werken ieder voor zich en met elkaar aan meerdere taken. Ze macgyveren hier en daar een extra functie en ze slaan al hun ervaringen op in een archief voor latere referentie. De geheime wapens worden gemaakt door een team van magiërs die hun werkkamers in verschillende delen van het kasteel hebben. Bij jonge zoogdieren, ook bij mensenbaby’s, is een van die kamers de thymus (zwezerik), een orgaan achter het borstbeen. Bij volwassenen is de thymus verschrompeld, maar bij baby’s en jonge kinderen is het een heel belangrijk orgaan binnen de verdedigingslinie tegen ziekmakende indringers. De thymus zorgt voor speciale lymfocyten en reguleert hun werking, en produceert hormonen die het afweersysteem helpen opbouwen. Kinderen zonder thymus (in aanleg of door verwijdering) hebben een slechte algemene gezondheid, groeien slecht, hebben veel meer last van infecties en vertonen weinig infectie afwerende activiteiten in daarvoor bestemde organen. Niemand die bij zijn goede verstand is, zou het in zijn hoofd halen om zonder een heel goede reden (bijvoorbeeld als er een orgaan transplantaat nodig is dat niet mag worden afgestoten) de thymus bij een baby te verwijderen. Niemand? Nee, niet eruit snijden, maar heel veel mensen zorgen er wel voor dat bij heel veel baby’s de thymus een kwijnend bestaan leidt. Onderzoek, onder ander door Moore et al (2009), toont aan dat bij kinderen die weinig of geen exclusieve borstvoeding krijgen de thymus beduidend kleiner is. Borstvoeding is veel meer dan voeding, het beschermt een kind tegen allerlei aanvallen van buitenaf. En het zorgt ervoor dat het lichaam van het kind zelf ook in staat wordt zich aanvallers van het lijf te houden. Borstvoeding zorgt voor ridders en tovenaars in het kasteel van het kind. Probeer dat maar eens na te doen, dat lukt alleen in sprookjes en in films.
Moore, SE; Prentice, AM; Wagatsuma, Y; Fulford, AJC; Collinson, AC; Raqib, R; Vahter, M; Persson, LÅ; Arifeen, SE: Early-life nutritional and environmental determinants of thymic size in infants born in rural Bangladesh. Acta Pædiatrica, 2009, 98(7):1168-1175

Hartenvrouw

2012-02-02T08:47:00.000+01:00

Foto: Helena Bonham Carter als Hartenvrouw in Alice in Wonderland (2010)
Stelde ik in een vorige stukje nog heel boud dat ademhaling, hartfunctie en bloedsomloop helemaal vanzelf gaan, vandaag kom ik daar een beetje op terug. Want ook die zeer automatische, simpele en vanzelfsprekende lichaamsfuncties kunnen worden beïnvloed door andere dingen die we doen. Sommige dingen veroorzaken een heel direct effect, andere dingen merk ja pas na jaren. de directe dingen zijn natuurlijk veel eenvoudiger waar te nemen en te duiden dan die welke een aantal jaren op zich alten wachten. In die laatste gevallen zijn allerlei andere factoren die ook een rol kunnen en zullen spelen. Toch is een team wetenschappers (Labayen et al, 2012) van een aantal Europese universiteiten (uit Estland, Zweden en Spanje) erin geslaagd de verschillende factoren te filteren en tot de conclusie te komen dat de zuigelingenvoeding een factor is bij het gehalte aan bloedstollende factoren in het bloed van adolescenten. Adolescenten die minimaal 3 maanden uitsluitend borstvoeding hadden gehad hadden minder fibrinogeen in hun bloed. Een hogere fibrinogeen concentratie maakt het bloed als het ware dik en dat verhoogt het risico van problemen met het hart en de bloedsomloop. Dit gunstige effect van exclusief borstvoeding voor meer dan 3 maanden bleef overeind na correctie voor factoren zoals leeftijd, geslacht, puberteitsstatus, land van herkomst, vetmassa (als berekend met huidplooimeting) en BMI, cholesterol en triglyceridespiegels, bloeddruk, fysiek activiteitsniveau, geboortegewicht en opleidingsniveau van de moeder. Het risiconiveau voor hart- en vaatziekten wordt dus al voor een flink deel bepaald door de voeding van een kind in zijn eerste levensmaanden. Dit is toch zeker een punt dat aandacht mag krijgen in de preventieprogramma’s van de overheid. Het is namelijk een gezondheid bevorderende maatregel waar de beleidsmakers zelf niets voor hoeven te doen en die ook nog eens niets kost voor de overheid. De enige die er armer van worden zijn de fabrikanten van die andere zuigelingenvoeding en de fabrikanten van speciale vetten voor gezonde harten en de fabrikanten van geneesmiddelen voor stroperig bloed en hartfunctiefalen.
Veel eenvoudiger om relaties te bepalen is wanneer het gaat om directe effecten. Het sterkste bewijs krijg je als er helemaal geen verwarrende factoren zijn. Kinderen die hun eigen controlegroep zijn, die dus worden geobserveerd en gemeten in de controlesituatie en in de testsituatie geven de mooiste statistische betrouwbare cijfertjes. Dat is precies wat Morgan, Horn en Bergman (2011) deden. Maternaal-neonaat separatie (MNS) in zoogdieren is een manier om de effecten van stress op de ontwikkeling van de functie in fysiologische systemen te bestuderen. Het wordt gezien als de meest directe en ‘’succesvolle’ manier om stress te induceren in een jong zoogdier, terwijl dit, vreemd genoeg, in de menselijke geïndustrialiseerde samenlevingen de medische standaard voor zorg is. Fysiologische stress reacties worden georkestreerd door het autonome zenuwstelsel. De variabiliteit in het hartritme is een indicatie voor deze acties van het autonome zenuwstelsel. Morgan c.s. observeerden baby’s van 12 dagen oud en registreerden hun hartritme via een ECG terwijl zij ofwel huid-op-huid bij hun moeder ofwel alleen sliepen. Na analyse van de gegevens bleken kinderen die alleen sliepen een met 178% verhoogde stress-activiteit in het autonome zenuwstelsel te vertonen en 86% minder tijd door te brengen in rustige slaap. De onderzoekers concluderen dat alleen zijn voor neonaten een zeer hoog niveau van stress veroorzaakt waarvoor zij waarschijnlijk niet goed zijn voorbereid om mee om te gaan en dat dat potentieel gevaarlijk is.
Moeder<hartje>kind moet, uitgaande van deze onderzoeken, vrij letterlijk worden genomen: moeder en kind horen hart-aan-hart te zijn en baby drinkt de gezondheid voor zijn hart letterlijk aan de boezem van zijn moeder in. Moeder, een hartelijke vrouw.
Labayen I; Ortega FB; Ruiz JR; Loit HM; Harro J; Villa I; Veidebaum T; Sjostrom M: Association of Exclusive Breastfeeding Duration and Fibrinogen Levels in Childhood and Adolescence: The European Youth Heart Study. Arch Pediatr Adolesc Med. 2012;166(1):56-61.
Morgan BE, Horn AR, Bergman NJ: Should Neonates Sleep Alone?
Biological psychiatry 1 November 2011 (volume 70 issue 9 Pages 817-825

Met vallen en opstaan.

2012-02-01T11:19:00.000+01:00

Afbeelding: De valhoed, prent van boekillustratoren Jan en Casper Luyken (2e helft 17e eeuw)
‘’Zo eenvoudig als ademen’’ is een Engelse spreekwijze (‘’easy as breathing”) om aan te geven dat iets zo eenvoudig is dat het vanzelf gaat. Het zou ook kunnen zijn ‘’zo gemakkelijk als je hart laten slaan’’ of je bloed laten stromen of je pancreas insuline laten afscheiden, maar die lopen allemaal niet zo lekker als ‘’as easy as breathing’’. Waar het op neer komt is dat het allemaal gaat over normale lichamelijke functies die vanzelf gaan en waarover je niet hoeft na te denken; vanzelfsprekend eenvoudig. Niet dat er nooit iets fout gaat, maar in principe gaat het vanzelf. Andere natuurlijke lichaamsfuncties horen ook vanzelfsprekend en vanzelf te gaan, maar zijn makkelijker verstoorbaar, zoals bijvoorbeeld de spijsvertering, maar ook zwangerschap, baring en lactatie. Het lichaam is volledig toegerust om die functies naar behoren en vlot en vloeiend uit te voeren, mits de juiste stimuli worden geleverd. En daar wil het nog al eens aan mankeren. We eten er maar op los, of eten de verkeerde dingen of te veel of te weinig en de spijsvertering kan daar een harde dobber aan hebben. Soms zo erg dat ook de eerstgenoemde systemen daar functieproblemen van kunnen krijgen (met name de insuline, hart en bloedsomloop en de ontgiftende organen lever en nieren). Lacteren is ook zo’n natuurlijke functie in het vrouwenlichaam. Met de juiste stimuli zullen de borsten meer klier- en kanalenweefsel ontwikkelen tijdens een zwangerschap en er melk in gaan produceren die er na de geboorte van de placenta uit komt om het kind te voeden. Daar hoef je als vrouw niet iets bijzonders voor te doen, je moet het alleen niet tegenwerken. Zolang je zorgt dat de gemaakte melk de borst verlaat zal die borst melk blijven produceren en dus blijven lacteren. Net zo simpel en normaal en vanzelfsprekend als ademhalen.
En dan zijn er nog de lichamelijke functies die wel normaal en aangeboren zijn, maar die moeten worden geleerd, zoals lopen, spreken en je handen gebruiken en borstvoeding geven. Er zijn gevallen bekend van kinderen die opgroeiden in een omgeving waar niet tegen hen of zelfs om hen heen werd gesproken en die kinderen leerden dus niet spreken. Borstvoeding geven is ook zo’n aangeleerde vaardigheid op basis van een aangeboren vermogen. Ook mensapen kunnen het niet zonder het te hebben afgekeken van andere apen- of mensenmoeders. (In enkele dierentuinen zijn wel eens voedende moeders uitgenodigd om bij de kooi met een zwangere of pas bevallen gorillavrouw te voeden, zodat zij de kunst af kon kijken.) Mensenmoeders zijn in onze maatschappij soms net zo weinig blootgesteld aan het zicht op voedende moeders als gorilla’s in dierentuinen en het gehannes met voeden aan de borst is dus bijna net zo’n gedoe. Anders dan ademhalen en je bloed laten circuleren doe je borstvoeding geven in het begin niet zomaar terwijl je met andere dingen bezig bent. Het begint al met de houding. Wat we kennen zijn kinderen die de fles krijgen of schilderijen van oude meesters die hun interpretatie van moeder en kind gaven in Madonna schilderijen. Dat zijn allemaal beelden van houdingen die niet erg geschikt zijn om een pasgeboren baby borstvoeding te geven. Het zit niet lekker en baby kan er niet goed bij of zakt weg. En de meeste van deze houdingen zorgen ervoor dat de instincten en reflexen, die de baby heeft om hem te helpen bij drinken aan de borst, hem juist tegenwerken. In plaats van voedende moeders aan te vallen, weg te sturen naar toiletten of achterkamertjes of hen te verplichten zich onder doeken te verbergen zouden ze moeten worden toegejuicht en zouden opgroeiende meisjes naar ze toe gebracht moeten worden om te leren. Leren borstvoeding geven gaat met vallen en opstaan, maar onze maatschappij legt onnodig veel extra struikelblokken op het vlak waar dat vallen en opstaan wordt gedaan. Er wordt meer gevallen en het opstaan is lastiger dan nodig door de houding van onze maatschappij. En net als bij een kind dat leert lopen zijn aanmoediging en voordoen belangrijk, maar steun hier en daar en een ruimte zonder drempels, hobbels en obstakels maakt het proces een stuk makkelijker.

Discriminatie

2012-01-31T10:00:00.003+01:00

Foto: Ben Whishaw als Jean-Baptiste Grenouille, een parfummaker zo bezeten van zijn zoektocht naar de ultieme geur dat hij ervoor moordt, in Perfume
Discriminatie is een gegeven. Ook mensen met de beste bedoelingen discrimineren. Letterlijk betekent discrimineren namelijk onderscheid maken; de negatieve bijbetekenis komt pas wanneer aan een onderscheid tussen mensen een waardeoordeel wordt gehecht en een daarbij horende andere behandeling. Toen ik mijn opleiding tot kleuterleidster volgde leerden wij over auditieve en visuele discriminatie en welke spelletjes wij kleuters konden laten doen om verschillen te leren horen en zien. Wij wilden bewust kinderen leren discrimineren dus. Want discrimineren is goed. Je kunt de wereld om je heen niet ordenen als je geen onderscheid kunt maken tussen alle stukjes informatie die via al je zintuigen binnen komen. Een deel van leren discrimineren is leren schiften tussen belangrijk en onbelangrijk. Onbelangrijke dingen registreer je op onbewust niveau en stop je weg in het eindeloze ladenkabinet in je hersenen. Belangrijke zaken neem je bewust waar, bekijk je van alle kanten en die plaats je in een vitrinekast, zodat ze altijd dicht bij de hand zijn. Pasgeboren kinderen kunnen gelukkig ook al discrimineren. Ze kunnen al in de eerste 24 uur van hun leven onderscheid maken tussen hun eigen moeder en een andere vrouw. Vooral haar geur, de geur van haar melk en haar stem zijn punten waarop een kind zijn eigen moeder herkent. Het is niet verwonderlijk dat dit de aspecten zijn die hij herkent. Moeders stem kende hij al voor hij geboren werd. Ze klonk toen wel iets anders, maar de kenmerken zijn hetzelfde. En de geur van moeder en melk is de geur die hij letterlijk in zijn neus had vanaf het moment dat in de baarmoeder zijn reukzin actief werd. Het herkennen van zijn moeder is letterlijk van levensbelang voor een pasgeboren kind en alle jongen van zoogdieren worden met dat vermogen geboren. Want weten wie en waar je moeder is is zorgen voor voedsel en veiligheid. Dieronderzoek heeft aangetoond dat zoogdierjongen ook andere lacterende vrouwtjes herkennen. Kennelijk voorziet het ontwerp in een achterdeur voor wanneer de moeder wegvalt. Melk van een andere moeder van je eigen soort is preferabel boven helemaal geen melk en ook boven melk van een andere diersoort. Zelfs een pasgeboren ezelsveulen weet dat; vreemd eigenlijk dat mensen zo’n moeite met dat concept kunnen hebben. Pasgeboren kindjes hebben er geen problemen mee in elk geval. Ze hebben ook geen problemen met lichaamsgeurtjes. Voor hen is alles nog nieuw en moeder ruikt nu eenmaal het beste van alles en iedereen. Hoewel het reukvermogen het best ontwikkelde zintuig is (samen met de tastzin, die ook nodig is voor het vinden en verzekeren van voedsel en veiligheid) raken de meeste mensen die gevoeligheid gaandeweg kwijt. Daarnaast verandert ook wat we lekker vinden ruiken en wat we vinden stinken. Dit is voor een flink deel ook cultureel bepaald. Voor een pasgeboren kind kan onze hang naar extra geurtjes verwarrend zijn. Zijn discriminatie is nog niet zo ver ontwikkeld dat hij belangrijk van onbelangrijk kan scheiden, maar bekend en onbekend is wel duidelijk. Baby’s houden niet van veranderingen in het vertrouwde en daarom kunnen ze erg verward raken wanneer moeder ineens anders ruikt. Parfum en deodorant hoeven van de baby niet zo nodig, moeder au naturel inclusief zweet en andere lichaamsgeuren, zijn vertrouwd en herkenbaar. Soms kunnen baby’s door plotselinge veranderingen in de lichaamsgeur van de moeder, vooral als dat rond en aan de borst is, of wanneer haar melk plotseling anders ruikt of smaakt, de borst weigeren. Zijn vermogen tot discrimineren vertelt hem dat er iets niet goed is en hij wijst het vreemde af. Want vreemd is eng en potentieel gevaarlijk.

Todrank J, Heth G, Restrepo D: Effects of in utero odorant exposure on neuroanatomical development of the olfactory bulb and odour preferences. Proc. R. Soc. B July 7, 2011 278:1949-1955
Beauchemin M, González-Frankenberger B, Tremblay J, Vannasing P, Martínez-Montes E, Belin P, Béland R, Francoeur D, Carceller A-M, Wallois F, Maryse Lassonde M: Mother and Stranger: An Electrophysiological Study of Voice Processing in Newborns. Cereb. Cortex (2011) 21(8): 1705-1711

Macgyveren

2012-01-30T09:47:00.000+01:00

Foto: Richard Dean Anderson als MacGyver, de legendarische held uit de gelijknamige TVserie die alledaagse dingen transformeerde tot beschermende wapens.
Wie Twittert leert nog eens wat. Zo las ik dat @stormopzolder ‘’wel even wat ging macgyveren’’ om een borstvoeding hulpmiddel werkzaam te maken. MacGyver was een ster in het maken van ingenieuze apparaten uit alledaagse voorwerpen, met hulp van zijn Zwitserse zakmes en een rol ducttape. Ik keek daar altijd graag naar en ik was kennelijk ook niet de enige die bewondering had voor zijn inzicht en vermogen, want het woord ‘’macgyveren’’ en ‘’macgyverisme’’ zijn in de Engelse taal redelijk ingeburgerd geraakt. Ik vind macgyveren net zo leuk als als de serie zelf. Ik houd van macgyveren en doe het graag. Ik zal u niet met mijn huishoudelijke macgyverismes vermoeien, maar me wijden aan wat met borstvoeding te maken heeft.
Het borstvoeding hulpmiddel waar @stormopzolder mee ging macgyveren was een Borstvoedinghulpset. Dit commercieel vervaardigde product is ontwikkeld naar aanleiding van het gemacgyver van borstvoedende moeders en hun begeleiders. Als zo’n prachtig fabrieksproduct het niet goed doet, moet je, zoals @stormopzolder deed, alsnog gaan macgyveren om het werkend te maken. Het origineel van het fabrieksproduct bestaat uit een voedingssonde en een spuitje of een potje, bakje of flesje waar de melk in zit. Low tech, high performance zou je kunnen zeggen. Ook nog eens een stuk goedkoper en makkelijker schoon te maken en minder onderhevig aan storingen in het gebruik.
Ingetrokken tepels zijn een ander dankbaar terrein voor gemacgyver. Over het algemeen komen die verlegen exemplaren vanzelf naar buiten als een willige baby ze aan het werk zet, maar soms willen moeders er toch wat aan doen om het voor de pasgeboren baby wat makkelijker te maken. Er zijn een paar handgrepen of massage methoden die op een zachte manier de tepels stimuleren. Dr. Hoffman ontwikkelde al jaren geleden haar techniek om door het naar weerskanten wegduwen van de huid de verklevingen tussen tepel en tepelhof te lossen. Meer recent ontwikkelde Cotterman de Reversed Softening Pressure techniek (in Scandinavische landen de Cotterman manoeuvre genoemd) waarbij door lymfe drainage de tepel vrij komt uit het omringende weefsel. Een macgyverisme voor ingetrokken tepels is het omgekeerde spuitje (het aanzetdeel voor de naald wordt van een spuitje van 20ml afgezaagd en vervolgens wordt de trekker langs de afgezaagde kant weer ingebracht. De dikkere kant wordt over de tepel heen gezet en de trekker opgehaald. De zuiging haalt dan de tepel mee naar buiten.) Vervolgens werd in een fabriek de Niplette gemaakt, waarbij een zuiger is gekoppeld aan een soort vingerhoedje dat voer de tepel wordt geplaatst. Een macgyverisme voor de Cotterman-techniek (een ver afgeknipte flessenspeen om gelijkmatige druk te kunnen uitdrukken via de platte ring die overblijft) is nog niet tot fabrieksproduct verheven. Macgyverende gezinnen kunnen ook een nog drinkende peuter of een meevoedende partner inzetten om de zich verstoppende tepel naar buiten te lokken.
Voor het afkolven van moedermelk gebruikten moeders van oudsher hun eigen handen. Later bedachten mensen andere technieken, die te maken hadden met de zuigende kracht van stromend water en later met het maken van vacuüm door een afgesloten ruimte te vergroten. Ten slotte werd dit vacumiseren elektrisch aangedreven. Een macgyverisme voor elektrische kolfapparaten, die voor grote aantallen moeders over de hele wereld te duur zijn in aanschaf en gebruik en niet schoon te houden, is de hete pot methode die door Unicef werd ontwikkeld. Een flinke glazen pot (bijvoorbeeld van mayonaise of augurken) wordt gevuld met heet water, leeg gegoten en na iets afkoelen om verbranding te voorkomen over de tepel en tepelhof op de borst geplaatst. De warmte werkt melkstroombevorderend en door het afkoelen van de lucht ontstaat een onderdruk, waardoor de melk uit de borst stroomt. Ik wacht op de eerste commercieel ontwikkelde kolf die op warmte-vacuüm werkt.
@stormopzolder: [...] maar ik macgyver wel wat

... met dit als resultaat: een hulpset met een origineel slangetje en een sonde gezusterlijk naast elkaar.

Emotioneel

2012-01-29T12:39:00.002+01:00

Foto: Kirsten Stewart als Melinda in de film Speak, gebaseerd op de gelijknamige roman over een tienermeisje, dat na een verkrachting leidt aan een vorm van psycho-emotionele stomheid (selectief mutisme), ze is ‘’met stomheid geslagen’’ door een emotioneel traumatiserende ervaring.
Vrouwen worden door de man in de straat graag geportretteerd als emotionele wezens en menig zorgverlener is het daar eigenlijk wel mee eens. Als een vrouw moeder wordt, is er volgens velen helemaal geen land meer mee te bezeilen. Je kan het ook anders bekijken: misschien zijn mannen als groep wel emotioneel gehandicapt, om maar eens met een stukje psycho-sociologie van de koude grond te komen. Vrouwen in de vruchtbare jaren staan bloot aan veel meer hormonen en hormonale wisselingen dan mannen en kijkend naar de populatie ‘’vrouwen’’ ten opzichte van de populatie ‘’mannen’’ zie je in de eerste een meer frequent of intensief gebruik van de emotionele hersenhelft (rechts) en bij de tweede meer van de intellectuele hersenhelft (rechts). Maar de verschillen tussen vrouwen onderling en tussen mannen onderling zijn waarschijnlijk groter dan tussen mannen en vrouwen als groep. Vrouwen die net een kind hebben gekregen en borstvoeding geven werken wel degelijk meer met hun emotionele kant en dat is waarschijnlijk ten minste voor een deel te danken aan de hormonen die de borstvoeding regelen, maar die ook grote invloed hebben op het aangaan en onderhouden van relaties. Van vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven wordt vaak gezegd dat ze aan een tijdelijk vorm van dementie leiden ‘’zwangerschapsdementie’’ of ‘’moederschapsdementie’’ wordt dat dan genoemd (in de volksmond dan, ik ben het in de vakliteratuur niet als zodanig tegengekomen). Mensen die in de rechterhersenhelftmodus functioneren richten hun aandacht anders dan mensen die in de linkerhelft werken. Toch zijn er onderzoeken die lijken aan te geven dat hun intelligentie scherper is dan in andere levensfasen, maar meer gefocust op het welzijn en de veiligheid van zichzelf en hun kind. Hun acties die daarmee samenhangen lijken niet vanuit logica voort te komen en zien er emotioneel uit.
Er is nog veel niet duidelijk en er leven nog veel vooronderstellingen die niet bevestigd (noch ontkend) zijn door wetenschappelijk onderzoek. Het gebied van door emotionele ervaringen veroorzaakte functiestoornissen (zoals selectief mutisme, zie tekst bij de foto) of functieveranderingen (zoals zwangerschap, moederschap en borstvoeding geven ligt nog voor een flink deel braak. De Universiteit van Tilburg gaat dit braakliggende terrein bouwrijp maken met een groot onderzoeksproject met deelonderzoeken onder leiding van Prof. dr. Ad Vingerhoets. Een deelonderzoek door Bjorn van Vlokhoven gaat name over zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven. In dit deelonderzoek wordt er gekeken of het geven van borstvoeding effect heeft op de besluitvorming bij morele dilemma's na het zien van een vrolijk, moreel of droevig filmpje. Vrouwen in de leeftijd van 20-40 jaar worden aangemoedigd met dit onderzoek mee te doen.

Het onderzoek onder zwangeren en voedende moeders is een deelonderzoek van dit grote onderzoek van de Universiteit van Tilburg
mee doen met het onderzoek

Voeding

2012-01-28T13:01:00.002+01:00

Foto: Kirsten Stewart als Bella Swan en Robert Pattinson als Edward Cullen in Twilight Saga: New Moon. Overeenkomend boekcitaat: "No! This is about my soul, isn't it? [...] Carlisle told me about that, and I don't care Edward. I don't care! You can have my soul. I don't want it without you — it's yours already!" Bella Swan, p. 69**
Er is voeding en er is voeding. En dan is er ook nog voeding en voeding. In de meest gangbare betekenissen is voeding het eten, de maaltijd; maar het betekent ook dat wat gegeten wordt, het voedsel. Dat geldt zowel voor het hele organisme als voor de cellen waaruit dat organisme is opgebouwd. Voeding is ook een term uit de elektrotechniek en betekent daar het punt waar de elektrische stroom naar binnenkomt in een apparaat. Indien nodig wordt daar ook de soort stroom omgezet van het aanbod van de elektriciteitsaanbieder naar wat het betreffende apparaat nodig heeft of kan verwerken. Voeding is dus, samengevat, dat wat een apparaat of organisme nodig heeft om te zorgen voor energie (en bij organismen ook bouwstoffen) om te functioneren. Er is sprake van vraag en aanbod en van vertering of omzetting.

Bij voeding voro mensen is er allerlei onderscheid te maken, zeker bij voeding voor de allerjongsten. Borstvoeding is niet voeding voor de borst, maar voeding door de borst; zuigelingenvoeding daarentegen is voeding voor zuigelingen, maar ook voeding die door zuigelingen wordt opgenomen. Die twee zijn niet volledig uitwisselbaar. Er zijn namelijk ook allerlei zuigelingenvoedingen die absoluut geen borstvoeding zijn, maar kunstvoeding. Kunstvoeding is dan weer niet voeding voor kunst of voeding door kunst, maar kunstmatig nagemaakte voeding voor zuigelingen. Kunstvoeding kan van alles zijn, maar is nooit borstvoeding. Borstvoeding is dan ook veel meer dan zuigelingenvoeding, het is voeding uit de borst van de moeder voor het onderhoud, de groei en ontwikkeling van alle aspecten van een kind. Andere zuigelingenvoedingen zijn alleen ergens vandaar komend, min of meer geschikt voedsel voor de lichamelijk groei en ontwikkeling van een kind. Borstvoeding zorgt naast de bouw- en brandstoffen voor het lichaam van het kind ook voor brand- en bouwstoffen voor de groei en ontwikkeling en het functioneren van zijn hersenen en daarbovenop nog eens voor voedsel voor zijn ziel. [Vrees niet, beste lezer, dit wordt geen levensbeschouwelijke verhandeling over het al dan niet bestaan van de ziel en waar die is gesitueerd en wat ermee gebeurt als het lichaam ophoudt te bestaan. Ziel in deze context staat symbool voor dat deel van het wezen wat niet fysiek-lichamelijk is en ook niet geestelijk in de zin van product van hersenactiviteit. De ziel is in dit verband de zetel van het nog minder grijpbare dan wat het brein produceert: liefde, emotie, relaties, en dergelijke zweverige, maar voor menselijk functioneren toch wel belangrijke zaken. Sommigen zouden zeggen dat de ziel-in-deze-betekenis woont in de ene hersenhelft en de geest in de andere.] Die tweede en derde betekenis van borstvoeding zijn voor een kind vaak nog belangrijker dan die eerste. Toch wordt over het algemeen door de meeste mensen vooral de eerste voeding, die voor het lijf, bedoeld als men het over borstvoeding heeft. Door moeders en door zorgverleners. En dat kan, onbedoeld, leiden tot misverstanden tussen moeders en hun kinderen. Omdat borstvoeding drie verschillende soorten voeding in zich verzamelt, heeft een kind het veel en vaak nodig. De ene keer voedt hij zijn lichaam, de volgende keer zijn geest en de derde keer zijn ziel. En misschien nog een vierde keer opnieuw voor de ziel. Zielen zijn vreemde dingen. Vooral omdat ze moeilijk te lokaliseren zijn en omdat ze zoveel aandacht en voedsel vragen. Als ze die aandacht en voedsel niet krijgen, kwijnen ze weg en lijken ze te verdwijnen. Verdwijnende zielen hebben de neiging een deel van het brein met zich mee te nemen, waardoor uiteindelijk het hele functioneren en de persoonlijkheidsstructuur van de betroffen persoon veranderen.*
Kindertjes die dus heel vaak aan de borst willen, hebben dus inderdaad honger, veel honger. Maar lang niet altijd honger naar de voeding die hun moeder of de zorgverlener denkt; niet de voeding voor het lijf, maar de voeding voor de ziel. Moeders van kindjes die heel vaak willen drinken, zouden zich geen zorgen moeten maken of hun melk wel voldoet, maar zouden zich moeten verheugen in alle voeding die zij hun kind geven om zijn ziel-honger te stillen. Met hun melk geven zij als het ware steeds beetjes van hun eigen ziel aan die van hun kind, zodat dat beginnende zieltje kan groeien en gedijen. En net als de melk uit haar borsten steeds wordt aangevuld naarmate er van gebruikt is, wordt ook de ziel van de vrijelijk delende moeder steeds weer aangevuld. Een typisch gevalletje van ‘’delen verdubbeld’’.
*) Het begrijpen van effecten van mishandeling op de vroege ontwikkeling van hersenen. Oorspronkelijk artikel: In Focus © Administration for Children and Families
Oktober 2001 US Department of Health and Human Services. Vertaling: Emma van Weringh - augustus 2003

**) Natuurlijk is mijn keuze van deze foto deels bepaald door mijn ietwat adolescente enthousiasme voor deze boeken en films, maar ook wel degelijk omdat in dit deel van de series een mooie metafoor wordt geboden voor het lichamelijk en geestelijk wegkwijnen wanneer een ziel verkommert. Ik had natuurlijk ook de alarmerende foto's van verwrongen ontwikkelde hersenen van verwaarloosde kinderen uit het hierboven genoemde artikel kunnen gebruiken ...

Advocaat

2012-01-27T09:00:00.000+01:00

Foto: Keyzer en De Boer Advocaten

Vanwege de stemloosheid van het kind zal ik ten alle tijde optreden als de stem voor dit kind en zijn/haar welzijn de hoogste prioriteit geven. De zorg voor het welzijn van de moeder en andere gezinsleden wordt door mij natuurlijk niet vergeten.

In de voortplantingscyclus van de mens gaat de zorg altijd naar het jongste leven, want hoe jonger het leven, hoe minder in staat zich te laten horen en voor zichzelf te zorgen. Moeders worden meestal na een vorig kind pas weer zwanger als ze nog maar weinig borstvoeding geven en als de voedingstatus goed is. Dat zijn voorwaarden voor voldoende voeding voor het groeien en ontwikkelen van nieuw leven. Vrijwel gelijk wanneer een voedende moeder opnieuw leven ontvangt zal haar melkproductie afnemen en gaat de aandacht en de voeding van het moederlichaam naar het nieuwe kind. Het oudere kindje kan wel blijven drinken (en zal dat vaak ook blijven doen), maar zal genoegen moeten nemen met een teruglopende hoeveelheid melk en een uiteindelijk volledig stoppen van de melkstroom. Moeders kunnen onaangename gevoelens krijgen van een drinkende peuter tijdens de zwangerschap, alsof hun lichaam het dubbele gebruik afwijst. Dit is een heel normaal gevoel en het is prima om dit gevoel toe te geven en te bespreken met het kind. Als een kind nog erg jong is als moeder opnieuw zwanger wordt is er een probleem: hij is nog volledig afhankelijk van melk, maar het lichaam van de moeder geeft daarvan onvoldoende, omdat het zich richt op het jongste, meest kwetsbare leven. Voor een moeder kan het moeilijk zijn het gevoel te krijgen dat zij tussen haar twee kinderen moet kiezen. Het ene zo vreselijk kwetsbare kind, waar ze al veel van houdt maar dat zij nog niet kent, óf haar kind-aan-de-borst die haar ook zo vreselijk nodig heeft, die haar lief is en die ze al kent? Gelukkig betekent kiezen voor de een niet automatisch de ander afwijzen. Het grotere kind kan voor troost blijven drinken en kan andere melk krijgen voor voeding. De keuzemogelijkheden daarbij zijn melk van een andere moeder of melk uit de winkel. Met de stem van het kind zou ik kiezen voor melk van een andere moeder.
Een pasgeboren kind heet hulpeloos te zijn, maar is dat niet helemaal. Hij heeft een heel arsenaal aan gereedschappen en technieken om zijn voeding, koestering en bescherming veilig te stellen. Maar hij moet wel de mogelijkheid krijgen die ook te gebruiken. Hulpeloos is een pasgeboren kind wel in de zin dat hij nog niet met zijn stem en zijn woorden kan praten. Daarom wil ik zijn stem zijn en zijn woorden spreken. Ik zal zijn verhaal vertellen; spreken over zijn mogelijkheden en behoeften aan hen die daaraan moeten meewerken en gehoor geven. Als advocaat van het kind ben ik geen advocaat van de duivel voor de moeder. Het is geen verraad en geen aanklacht, maar opent voor haar een weg naar beter begrip voor haar kind en zijn behoeften. Op die manier kan zij beter reageren op die behoeften en zal hun relatie een beter begin krijgen of een tweede kans krijgen. Het kan haar helpen begrijpen van sommige problemen de zij heeft en haar oplossingen laten zien.

Deel 4 in een reeks van vier

Aankondiging

Deel 1: Puzzelen

Deel 2 Magische moederliefde

Deel 3: Blauwdruk reparatiedienst

Blauwdruk reparatiedienst

2012-01-26T09:00:00.000+01:00

Afbeelding: bekliederde blauwdruk

Als lactatiekundige zal ik me op deze twee-eenheid richten, helen wat verbroken is en de unificerende krachten van de borstvoeding zelf de kans geven te werken.

Na het halleluja-verhaal in de vorige aflevering nu de rauwe werkelijkheid. Want de theorie komt niet altijd overeen met de praktijk. O, de theorie van de baby klopt vrijwel altijd, die heeft zijn blauwdruk en houdt zich eraan, enkele aanlegfoutjes daargelaten. Maar de blauwdruk van de moeder is al zo vaak open- en weer opgevouwen dat die wat sleets is geworden. Niet meer zo goed leesbaar hier en wat gevlekt daar; een plakbandje zus en een bijgetekend lijntje zo. En zo kan het gebeuren dat er van die twee-eenheid en het samengaan niet veel terecht komt. Gelukkig is er een blauwdruk reparatiedienst, die de kreukels kan gladstrijken, ontbrekende delen invullen en de blauwdrukken op elkaar laten aansluiten. Problemen met borstvoeding zijn zelden op zichzelf staande grootheden. Het zijn eerder syndromen met allerlei wisselende symptomen en componenten. En er zijn altijd twee delen van de entiteit moeder-kind bij betrokken. Als holistisch werkende lactatiekundige probeer ik altijd al die symptomen, factoren en facetten in ogenschouw te nemen en te betrekken bij mijn onderzoek. Dat is soms niet makkelijk, omdat ik geneigd ben meteen op het meest in het oog springende probleem te duiken. Daarom houd ik me meestal aan een vast patroon, om er zeker van te zijn dat alles aan de orde komt. Als eerste laat ik moeder praten. De meeste zorgverleners werken in een krap tijdschema en hebben daar weinig tijd voor. Moeders hebben het nodig hun verhaal te doen, zonder interruptie en zonder interpretatie van de toehoorder. Ik vraag graag door naar ervaringen en gevoelens, want daarmee komt het meeste los. Dan wil ik eens graag met de baby praten als ze wakker is. Ik neem haar zo op de arm dat zij en ik elkaar echt kunnen aankijken. Ik kijk baby aan en bekijk gelijk haar voorkomen. Ik kijk naar symmetrie en spierspanning, de kleur van de huid en de helderheid van de oogjes. Wat ik zie vertel ik al kijkend aan de baby en de moeder. Dan vraag ik aan moeder en aan de baby of ik in haar mondje mag kijken en voelen. Ik wil graag weten of de bouw van haar mond gunstig is voor borstvoeding of dat ze variaties heeft die problemen kunnen geven. Dat geldt ook voor het zuigen aan de vinger. Vrágen aan de baby, vraagt u? Jazeker, je schuift toch je botte vinger toch niet zomaar bij een ander mens in de mond? Ik vraag dus aan de baby of ik in het mondje mag kijken en tegelijk raak ik zachtjes met mijn vingertop de lipjes aan en het filtrum (de ruimte tussen de bovenlip en de neus). Of ik duw zachtjes tegen het kinnetje om haar te vragen of zij haar mondje wil opendoen. Met een klein lampje schijn ik naar binnen en vaak gebruik ik mijn loep om beter te kijken. Als mijn uitnodiging om mijn vinger te accepteren wordt aangenomen breng ik deze voorzichtig met het kussentje ervan langs het gehemelte naar binnen. Ik hoop op die manier het hele gehemelte te kunnen voelen en de baby tot zuigen uit te lokken om te voelen wat ze daarbij doet. Als ze voortijdig aangeeft het niet te willen, door de mond te sluiten of te kokhalzen, staak ik mijn onderzoek en probeer de gegevens op een andere manier te achterhalen. Baby gaat weer terug naar moeder en dan volgt het bekijken van de moeder-babydans bij het aanleggen en voeden aan de borst. Als ik de kans heb werp ik een snelle blik op het uiterlijk van de borst en de tepels. Soms is het nodig daar later nog eens beter naar te kijken. Na het bekijken van het voeden en een eventuele nadere inspectie van de toestand van de borsten is het plaatje compleet. Ik maak samen met moeder een samenvatting van wat we hebben gezien en wat moeder heeft verteld, neem daarin haar gemoedstoestand mee, en wat baby met haar uiterlijk en gedrag heeft verteld. Ik leg dingen die me opgevallen zijn uit, leg verbanden en probeer oorzaken te duiden. Op dat moment is het vaak ook duidelijk wat de opties voor verder handelen zijn. Vaak is een verschuiving in de houding van moeder en kind bij aanleggen en voeden al voldoende, soms is meer oefening nodig, soms een hulpmiddel en soms is een medische behandeling nodig waarvoor moeder en kind moeten worden doorverwezen. Aan het eind van het bezoek is het probleem vaak nog niet of niet volledig opgelost, maar de blauwdrukken zijn gladgestreken en bijgewerkt. Moeder heeft uitleg gekregen over hoe je zo’n blauwdruk leest en duidt en heeft een plan van aanpak om mee verder te gaan. Moeder en kind zijn bij elkaar gebleven en kunnen er samen verder aan gaan werken. De eenheid is behouden of hersteld en waar mogelijk versterkt.

Deel 3 in een reeks van vier

Aankondiging

Deel 1: Puzzelen

Deel 2 Magische moederliefde

Magische moederliefde

2012-01-25T08:37:00.000+01:00

Foto: Geraldine Sommerville als Lily Potter, die door haar opofferende liefde haar zoon nog na haar dood beschermde in de Harry Potter boekenreeks van J.K. Rowling. Gewone moederliefde offert zich gelukkig niet op, maar is wel een sterke, soms bijna magische kracht.

Deel 2 in een reeks van vier

Aankondiging

Deel 1: Puzzelen

Borstvoeding is meer dan de verbinding van een melkproducerend klierstelsel met een spijsverteringsstelsel; het niet alleen nutritief, het is ook unificatief, eenmakend. Borstvoeding is een relatie tussen twee mensen die elkaar aanvullen en complementeren.

Dit is nu eens een onderwerp waarmee je mij op mijn praatstoel krijgt. Verbindingen, relaties, eenheden, communicatie, alles kan erbij. Dit blijkt een problematisch thema in een samenleving met een sterke tendens naar het op de voorgrond zetten van ‘’Me, myself and I’’. Een vlugge search op Wikipedia geeft een verbijsterende lijst van songs, films en een boek met deze woorden als titel. Billy Holliday begon ermee in de jaren ’30 van de vorige eeuw (de man was, zeg maar, zijn tijd vooruit), maar vanaf de latere jaren ’80 begon een bijna ononderbroken stroom tot na de eeuwwisseling. In de opvoeding, de opleiding, de beroepswereld en de media wordt een sterke nadruk gelegd op het belang van het individu en de individuele ontwikkeling. Dit gaat zover dat we kinderen al zo vroeg mogelijk een zelfstandig individu willen laten zijn. En daar gaat het dan fout. Het pasgeboren kind heeft namelijk nog niet bloot gestaan aan die maatschappelijke beïnvloeding en weet nog niet over ik en jij en dat ‘’ik’’ voor ‘’jij’’ gaat. Voor een pasgeboren baby betekent geboren worden alleen dat het patroon van het wij zo is veranderd dat een deel dat eerst in een ander deel zat er nu buiten zit, maar het zijn nog steeds delen van dezelfde eenheid. Na de geboorte wordt de fysieke eenheid losser; de onderdelen blijken uit elkaar gehaald te kunnen worden. Voor het kind is dat een uitermate nare en beangstigende ervaring. Stel je maar eens voor dat er een stuk van jezelf wordt afgebroken en ergens anders neergelegd. En dat jij dat stuk bent dat niet zelfstandig kan bewegen. Moeders lijken er minder last van te hebben. Dat komt omdat zij al langer een eigen eenheid waren en er nu een stukje bijgekregen hebben. Voor moeders kan dat in het begin net zo makkelijk een afneembaar deel zijn. Zij is immers het deel dat zelf kan bewegen en het deel dat het bewustzijn heeft dat losse delen ook weer aan elkaar gezet kunnen worden. Toch voelen moeders zich zonder hun afkoppelbare onderdeel zich vreemd. Hun lichaam, dat niet zelfstandig kan redeneren en verklaren, voelt het missende deel en rouwt daarom, net als de baby rouwt wanneer hij losgekoppeld is van de hele eenheid. Borstvoeding geven, en de directe lichamelijke nabijheid die daarbij hoort, zorgt ervoor dat de eenheid wordt versterkt, dat er een gevoel komt dat de wereld goed is. Borstvoeding geven en krijgen zorgt ook voor de afgifte van hormonen bij moeder en kind die die gevoelens van eenheid versterken. Daaraan toegeven is niet iets opgeven, maar iets omarmen. Je geeft er niets mee weg, maar krijgt er iets voor terug. Mijn wijze oude Grootmoe zei het al: Gedeelde smart is halve smart, gedeelde vreugd’ is dubbele vreugd’. Hoe meer borstvoeding je als moeder geeft, hoe meer je het wilt geven en hoe meer je dicht bij je kind bent, hoe meer je dicht bij hem wilt zijn. Ondertussen verbinden de melkproducerende klierstelsels en het melkverterende systeem zich ook met elkaar en krijgt baby naast al die liefde ook nog voeding en bescherming. Het leven ís goed.

Puzzelen

2012-01-24T12:37:00.000+01:00

Afbeelding: Ikea handleiding

Borstvoeding is de natuurlijke manier om baby's te voorzien van goede voeding, bescherming en koestering, maar het gaat niet altijd vanzelf. De meeste problemen zijn echter met goede informatie vooraf te voorkomen of met deskundige hulp op te lossen.

Borstvoeding is voeding, koestering en bescherming. Niet alleen is borstvoeding een optie voor de vraag welke voeding een zuigeling moet krijgen, maar ook een optie voor verzorging en koestering. Verzorging en koestering zijn de basis voor opvoeding en daardoor wordt borstvoeding geven ook een opvoedingskeuze. En borstvoeding is bescherming. Borstvoeding beschermt een kind op een manier die op geen enkele andere manier te verkrijgen is: met levende cellen uit het bloed van zijn moeder. De manier waarop borstvoeding kan zorgen voor voedsel, zorg en koestering is ook een bescherming tegen verlies en diefstal, want het maakt dichte nabijheid tussen moeder en kind nodig. Afgezien van het feit dat borstvoeding de van nature zo bedoelde manier van voeden, verzorgen, koesteren en beschermen is, is het ook de meest voor de hand liggende en meest effectieve manier. Toch kiezen nog altijd twee van elke tien Nederlandse vrouwen er van te voren al voor om geen borstvoeding te geven en haken van de overgebleven acht er in de eerste weken nog eens vier teleurgesteld af. Want natuurlijk? ja; voor de hand liggend? ja; maar vanzelf – nou, nee, bij veel vrouwen niet. Niet alle natuurlijke lichamelijke functies doen het ook gelijk als je ze aanzet. Sommige functies zijn echt van plug&play: stekker erin en de ademhaling zoeft, de spijsvertering start op, het hart rammelt er lustig op los en het hormonencircus slaat zijn tenten op (hoewel sommige van die artiesten voorlopig nog achter de schermen blijven voor een later optreden met extra spotlights). Andere functies zijn in principe wel aanwezig en bereid om aan de slag te gaan, maar die hebben een gebruiksaanwijzing bij zich. Nu weet iedereen die wel eens een Ikeakastje heeft gekocht dat handleidingen en gebruiksaanwijzingen niet altijd even makkelijk te lezen en op te volgen zijn. Voor veel mensen gaat het ook een stuk makkelijker als iemand die al eens een kast in elkaar heeft gezet erbij is om je te helpen en uit te leggen hoe je de gebruiksaanwijzing kunt lezen. Voor sommige mensen is het nodig er een expert bij te halen. Borstvoeding geven werkt eigenlijk net zo. Sommige moeders voelen instinctief aan hoe dat werkt met zo’n kind en die borsten, anderen hebben het wel eens zien doen en doen dat na. Sommigen hebben van te voren al goed gekeken hoe alles in elkaar zit en de gebruiksaanwijzing bestudeerd door boeken te lezen en films te bekijken bijvoorbeeld. Sommigen beginnen er niet aan als er geen hulp in de buurt is en sommigen beginnen vol goede moed, maar beseffen later dat ze een expert nodig hebben. Maar in principe zou het bij al die moeders (op een enkele na bij wie onvoldoende klierweefsel is aangelegd bijvoorbeeld) uiteindelijk moeten lukken om borstvoeding te geven. Het is geen schande hulp te vragen, net zo min als het een schande is om toe te geven dat je de Ikea gebruiksaanwijzing niet begrijpt. Zorg er wel voor dat je om te beginnen de goede gebruiksaanwijzing hebt die bij jouw product hoort. Als je hulp inroept: doe het op tijd, vóór alle schroeven lam gedraaid zijn en zorg dat je hulp vraagt aan iemand die weet hoe Ikea kastjes in elkaar zitten en niet iemand van een concurrerend merk.

Uitgangspunten

2012-01-24T11:29:00.000+01:00

Op de Eurolac.net site staat deze tekst in de rechterzijbalk, die op elke pagina wordt getoond:

Borstvoeding is de natuurlijke manier om baby's te voorzien van goede voeding, bescherming en koestering, maar het gaat niet altijd vanzelf. De meeste problemen zijn echter met goede informatie vooraf te voorkomen of met deskundige hulp op te lossen.
Borstvoeding is meer dan de verbinding van een melkproducerend klierstelsel met een spijsverteringsstelsel; het niet alleen nutritief, het is ook unificatief, eenmakend. Borstvoeding is een relatie tussen twee mensen die elkaar aanvullen en complementeren.
Als lactatiekundige zal ik me op deze twee-eenheid richten, helen wat verbroken is en de unificerende krachten van de borstvoeding zelf de kans geven te werken.
Vanwege de stemloosheid van het kind zal ik ten alle tijde optreden als de stem voor dit kind en zijn/haar welzijn de hoogste prioriteit geven. De zorg voor het welzijn van de moeder en andere gezinsleden wordt door mij natuurlijk niet vergeten.

Vandaag en in de volgende dagen zal ik deze uitgangspunten voor mijn werk nader onder de loep nemen. Als ondersteuning de Leestip van de dag op eurolac.net: Holistische Lactatiekunde, waar het Eurolac concept verder is uitgewerkt.

www. eurolac.net

Holistische Lactatiekunde

Weglopen

2012-01-23T12:19:00.001+01:00

Foto: Julia Roberts als Maggie Carpenter, de vrouw die bang is de keuze om zich te binden waar te maken, in Runaway Bride
Het hele leven, persoonlijk en professioneel, bestaat uit keuzes maken. Doe ik dit of doe ik dat? Doe ik zus of doe ik zo? Veel keuzes worden automatisch en zonder nadenken gemaakt. Gebaseerd op gewoonte of instinct of onbewuste impulsen van buitenaf. Zorgprofessionals maken ook de hele dag door keuzes over welke soort zorg voor elke klant nodig is en hoe die moet worden toegediend. Voor veel situaties hebben zorgprofessionals een handig hulpmiddel in de vorm van een richtlijn of een protocol. Een protocol is een soort recept. Dit heb je en dat moet het worden en dat doe je zo. En dat werkt goed, vooral als jouw ‘’dit heb je’’ en ‘’dat moet het worden’’ precies gelijk zijn aan diezelfde waarden in het protocol. Aangezien zorgverleners met mensen werken komen die twee echter vrijwel nooit exact overeen. Hun recept kan gaan over kip, maar wat zij in hun handen hebben is juist een kalkoen. Of een kwartel. Of de andere ingrediënten zijn net niet wat in het recept staat, of ze hebben heel andere ingrediënten extra, of ze hebben een deel van de ingrediënten helemaal niet. Het recept in het protocol is uit en te na getest met kip en de genoemde ingrediënten en daarmee werkt het, statisch gezien in de meeste gevallen, perfect. De variabelen kalkoen en kwartel zijn niet onderzocht, evenmin als boter in plaats van olie, of extra fruit, maar geen uien, of prei in plaats van ui. Om het recept ‘’in de oven gebraden gevulde vogel’’ te maken met kalkoen, prei, appel en citroen in plaats van met kip en ui zal de zorgverlener zelf moeten gaan nadenken en zelf keuzes maken die niet in het recept staan. In de dagelijkse praktijk zal het vaker voorkomen dat dat wat een zorgverlener in handen heeft en er van wil maken niet overeenkomt met wat er in het protocol staat. Veel zorgverleners vinden het een heel eng idee om van een recept af te wijken en zelf na te denken. ze zijn bang voor verkeerde uitkomsten of voor reprimandes van hogerop voor het het niet volgen van protocol. Ze proberen dus hoe dan ook het recept te volgen met het materiaal dat ze voor handen hebben of met een volkomen negeren van wat ze te kort komen of extra hebben. Angst is een slechte raadgever.
Ouders maken ook keuzes en worden daarin ook door allerlei regels geleid. Hun eigen regels of die van anderen. Sommige ouders zijn perfect tevreden met de manier waarop zij kiezen en die keuzes uitvoeren, maar zij worden bang tegen de tijd dat zij voor een APK voor hun kind naar een zorgverlener moeten. Wat zal die zorgverlener ervan vinden? Doet moeder het wel goed? Mag ze wel doen wat ze doet? En zo redenerend kan ook hier angst een slechte raadgever worden. Misschien is de angst zo groot dat moeder gaat afwijken van haar eigen weloverwogen keuze, die in haar situatie goed werkt naar een meer in zorgverlener protocollen passende werkwijze die voor haar gezin nauwelijks past. Of gaat ze maar liegen tegen de zorgverlener en sociaal gewenste of verwachte antwoorden geven? Met dat laatste is niemand gebaat. Moeder niet, want zij doet iets wat ze eigenlijk niet goed vindt. De zorgverlener ook niet, want die wordt bevestigd in het ‘’1 recept voor alle schotels’’ concept.

Vandaag gaf ik een moeder met dit dilemma het volgende advies: ‘’ Het consultatiebureau zal waarschijnlijk vinden dat ze teveel borstvoeding en te weinig vast voedsel krijgt, maar daar hoef je je niet druk om te maken. Zorg ervoor dat ze je kindje eerst meten en wegen en onderzoeken en laat ze zeggen of ze vinden dat het een gezond en goed groeiend en zich ontwikkelend kindje is. Als ze daarna over de voeding beginnen, kun je ze er aan herinneren dat je kindje gezond is en het goed lijkt te doen op de voeding die hij krijgt en dat dat dus wel goed zal zijn. Zeg er gelijk ook bij dat deze manier voor jullie goed werkt en dat je zelf ook erg van het voeden geniet en blij bent je zoontje met de borst te kunnen troosten als hij verdrietig is. Je neemt ze dan gelijk alle wind uit de zeilen voor alle mitsen en maren waarmee ze kunnen komen.’’
Opstoken, zegt u? Jazeker! Ik stook ouders op om hun eigen keuzes te maken en daarvoor te stáán. Niet geregeerd door angst, maar door kennis van zaken. Niet weglopen, maar met het hoofd vooruit gáán voor je keuzes.

Cuddly Kitties

2012-01-21T16:44:00.000+01:00

Een extraatje zonder tekst voor het weekend

Vergelijking

2012-01-21T13:28:00.000+01:00

Foto: Matt Damon als Will Hunting maakt ingewikkelde vergelijkingen in de film Good Will Hunting
Vanochtend toen ik mijn Twittertijdlijn doornam, kwamen er wat berichten voorbij over een scholingsdag van een organisatie waar ik ook deel van ben geweest en waar ik nog veel mensen ken. De geografische locatie van de genoemde persoon kennende en die combinerend met mijn eigen ervaringen met die organisatie ging ik ervan uit dat die scholingsdag op een bepaalde plaats zou zijn. Ik zag de voor mij eer bekende locatie al voor me en projecteerde daar een aantal oude bekenden in, proefde de sfeer al, zag hoe de dag zou verlopen. Toen ik ineens in een volgend bericht de plaats van de bijeenkomst genoemd zag verbrijzelde mijn beeld: het ging om een scholingsdag van een tak van de organisatie in ander land. Ik had dus in gedachten al een heel scenario geschreven op basis van een beetje informatie en veel eigen interpretatie en vooronderstellingen vanuit mijn eigen ervaringen. En op een forum las ik de klacht van een moeder over haar consultatiebureau. Volgens het CB gaf moeder haar kindje van acht maanden veel te veel borstvoeding en moest ze haastje-repje de borstvoeding afbouwen naar een keer of 2-3 en heel veel vast voedsel gaan geven. Want, aldus de CB medewerker, borstvoeding is nu niet voedzaam genoeg meer, je kind heeft echt ander eten nodig. Een andere moeder vulde aan dat zij te horen kreeg dat al dat borstvoeding geven aan haar kindje van bijna zes maanden ervoor zou zorgen dat zij er op deze manier zelf aan onderdoor zou gaan. Waar de CB medewerkers in deze gevallen om te beginnen al niet werden gehinderd door enige vorm van kennis over de fysiologie van eten en voedselbehoefte van jonge kinderen, gingen zij in hun advisering ook erg uit van hun eigen vooronderstelingen zonder het volledige plaatje van moeder en kind in zich op te nemen. Tijdens het congres Baby en Behandeling eerder deze week woonde ik een workshop bij waar we een aardige oefening deden: bij telkens een heel korte casus moesten we snel het eerste gevoel opschrijven dat bij die casus in ons opkwam. Naderhand moesten we bij elk van die casus-gevoelens aangeven of we daarbij moedergericht of babygericht hadden gereageerd. Van deze zorgverleners zou je kunnen zeggen dat zij noch moedergericht, noch kindgericht, maar zorgverlenergericht reageerden. In de zorg voor moeder en kind bij borstvoeding zijn er naast de zorgverlener zelf drie andere belangrijke aspecten of actoren in het spel: de baby, de moeder en de borstvoeding. Dat is erg ingewikkeld, want de hele advisering en begeleiding moet telkens alle drie die factoren in de vergelijking opnemen. Het is een vergelijking met vier variabelen (als je de zorgverlener zelf ook meerekent). De vaste waarden kennen we uit onderzoeken en uit raakvlakken van de lactatie: de anatomie en fysiologie van de borst, de baby en de lactatie. Maar die vaste waarden zijn niet altijd echt vast en worden door niet iedereen gelijk geïnterpreteerd. Iets wat het uitvogelen van de vergelijking nog moeilijker maakt is dat in de zorg tegenwoordig ‘’Evidence Based Practice’’ als een vaste waarde wordt neergezet, terwijl dat in werkelijkheid een vrij instabiele variabele is. Het wordt er allemaal niet makkelijker op. Wat uit het eerder genoemde congres ook al duidelijk werd: de zorg voor jonge kinderen en hun ouders kan niet worden uitgevoerd in de kookboek-modus met een stap-voor-stap geïllustreerde dit-heb-je-nodig-en-dat-moet-je-doen recept voor elke situatie. Protocollen kunnen door de aard van de variabelen nooit meer zijn dan richtlijnen die sensitief moeten worden toegepast door zelf nadenkende zorgverleners. We zijn in de zorg voor borstvoeding na de fase ‘’ik doe dit zo, want zo doet iedereen het altijd al en ik heb dit zo van mijn mentor geleerd’’, via ‘’ik doe dit zo want zo staat het in het protocol’’ beland in een stadium waarin we dingen doen op een bepaalde manier in een bepaalde situatie omdat onze ervaring en onze basiskennis gecombineerd met de uitkomsten uit onderzoek en de individuele variabelen van de participanten via logisch beredeneren aangeven dat dit waarschijnlijk een goede manier is. Wie op zoek was naar makkelijk werk haakt nu af, maar wie op zoek is naar werk dat je raakt, waarvoor je je volledige empatische en intellectuele potentieel moet gebruiken en waardoor je kan worden gefascineerd, die stapt nu juist in.

Broncode

2012-01-20T12:49:00.002+01:00

Foto: Jake Gyllenhaal als Colter Stevens in Source Code
Onder het bezielende en soms hilarische dagvoorzitterschap van Hester Macrander vond gisteren het congres “Baby en Behandeling” plaats in Ede. Als professioneel borstvoedingondersteuner ben ik natuurlijk gewend aan congressen en symposia die sterk worden gedomineerd door vrouwen, aan zalen waar een enkele verdwaalde man zit en de meeste mannen die aanwezig zijn in de bediening werken. Redelijk naïef was ik ervan uitgegaan dat bij een congres over opvoeding en psychologie en therapieën voor baby’s wel meer mannen zouden zijn, maar ook nu was het weer een en al vrouw wat de klok sloeg. Baby’s zijn kennelijk niet alleen in gezinnen, maar ook in de zorg vrouwenwerk. Er waren wel mannen, een handvol verspreid in de grote zaal en een paar in de standjes van de informatiemarkt. En Nikk was er. Nikk Conneman was een van de sprekers. Ik had hem al eerder gehoord, maar dat maakt niet uit. Zijn boodschap, die het waard is om vaker gehoord te worden, is samengevat is vrij simpel: elk kind is uniek en verdient individuele zorg om zich optimaal te kunnen ontwikkelen in zijn specifieke situatie. En hoe verschillend de achtergronden van de sprekers ook waren, dat was een beetje de teneur van de dag: kinderen en hun ouders hebben individuele zorg nodig. Onderzoek is goed en evidence based werken prima, maar altijd moet er gekeken worden naar het individu en of op dat individu de protocollen en richtlijnen wel van toepassing zijn. U begrijpt, als u vaker mijn stukjes heeft gelezen, dat (het pleidooi voor weer zelf nadenken) was voor mij als een warm bad. Dat, en de oproep in allerlei toonaarden voor een meer sensitieve zorg. Sensitieve zorg door de zorgverlener en hulpverlener en door de ouders aan het kind. Sensitiviteit naar de signalen die de behoeften van het zorgobject weergeven. Sensitief ouderschap wordt volgens spreker Marian Bakermans-Kranenburg beschreven als ‘’gevoelig voor de signalen van een baby, ze opmerken, juist interpreteren en er tijdig en adequaat op reageren’’. Sensitief zorgverlenerschap zou op een zelfde manier kunnen worden omschreven: gevoelig zijn voor de signalen (verbaal en non-verbaal) van de zorgvragers (ouders én kinderen), die juist interpreteren en er tijdig en adequaat op reageren. Wat dit zo uitermate boeiend maakt, en ook oneindig veel ingewikkelder dan werken volgens protocol, is dat zowel de ouders als de kinderen functioneren op basis van hun genenpatroon, maar dat genenpatroon wordt beïnvloed door de omgeving en de ervaringen in die omgeving. Omgeving en ervaring kunnen genen in structuur en werking veranderen, genen kunnen aan- of uitgezet worden door ervaring en omgeving. Deze veranderingen in genenpatronen en functioneren maken dat de ene werkwijze bij de een heel goed werkt en bij de ander helemaal niet. Onze broncode is dus als het ware vastgelegd bij de conceptie, maar die code kan worden bewerkt en aangepast, net als de broncode van een computerprogramma. En zoals een computerprogramma heel anders kan worden uitgevoerd wanneer hier of daar een teken wordt veranderd, toegevoegd of weggehaald, zo werkt het dus ook in het menselijk gedrag. Opvoeden, verzorgen en zorgverlenen moet dus altijd maatwerk zijn en geen confectie.
Over het congres Baby en Behandeling

Oogkleppen en stokpaardjes

2012-01-18T10:21:00.000+01:00

Afbeelding: Blinder Prototype, door Jackie Lay, 2008. (Sarcastically designed to allow you to ignore the less attractive aspects of society, including homelessness, famine, decay – maybe even melting glaciers!)

Mensen met een passie hebben een verhoogd risico op een ernstige aandoening, namelijk het ontwikkelen en koesteren van stokpaardjes met oogkleppen*. Oogkleppen zijn een soort schermpjes die met name koets- en karrepaarden vroeger droegen om te voorkomen dat ze werden afgeleid of schrokken van dingen die er naast en achter hen gebeurden. Alle aandacht op de weg en het doel. Er is maar één doel en maar één weg om er te komen. Voor karrepaarden is dat best een goede levensfilosofie. Voor mensen die de verantwoordelijkheid hebben voor de gezondheid en veiligheid van andere mensen misschien minder. Want naast en achter hen kunnen ook allerlei belangrijke dingen gebeuren die de gezondheid en veiligheid van de mensen die ze beschermen beïnvloeden of zelf in gevaar brengen. Aan de andere kant kan het werken met oogkleppen leiden tot tunnelvisie, waarbij de eigen weg en doel disproportioneel belangrijk worden en andere belangrijke wegen en paden uit het zicht raken. Als voorbeeld wil ik de stokpaarden vaccinatie en wiegendood nemen. Wiegendood is afschuwelijk en je wenst geen enkele ouder toe zoiets te moeten meemaken. Misschien het ergste is nog wel dat je er geen etiket op kunt plakken, geen schuld kunt aangeven. Want wiegendood is per definitie een overlijden zonder aanwijsbare oorzaak. Dat maakt het bestrijden moeilijk, want zodra je iets vindt dat je kunt doen of laten om overlijden te voorkomen heb je het over een oorzaak en is er dus geen sprake meer van wiegendood. Overheidscampagnes ter preventie van wiegendood houden zich voornamelijk bezig met dit soort voorkombare oorzaken: los beddengoed, onveilig slaapoppervlak, spijlen, oververhitting, ademhalingsstoornissen. Op sommige facetten wordt meer nadruk gelegd dan op andere, want sommige factoren worden meer gezien dan andere. Bij kinderen die aan wiegendood overlijden zijn meestal meerdere van de factoren in het spel, maar sommige factoren worden vaker gezien dan andere en sommige komen in het overgrote deel van de gevallen voor. Je zou verwachten dat de factoren die het meest gezien worden de meeste aandacht krijgen en dat daarop de campagnes voornamelijk gericht zouden zijn. De stokpaardjes met oogkleppen voorkomen dit echter. Vrijwel het volle gewicht van de campagnes ligt op slapen op de rug op een eigen slaapoppervlak. De factoren roken en geen borstvoeding liggen kennelijk buiten het blikveld, want hoewel deze twee in het overgrote deel van alle wiegendood gevallen een rol spelen, worden ze maar marginaal genoemd in de voorlichting en helemaal niet in de campagnes. Waar de voorlichting over houding en plaats van slapen gaat in termen van voorschriften en verboden (kinderen *moeten* op hun rug liggen en *mogen niet* het bed delen met andere personen) in zulke sterke bewoordingen dat ouders door angst worden geregeerd bij het maken van keuzes, daar wordt de voorlichting over roken en zuigelingenvoeding in termen van milde aanbevelingen gedaan (''vermijd roken tijdens de zwangerschap en bij een jong kind in de buurt'' en ''probeer zo lang mogelijk borstvoeding te geven''). Merk op dat de ge- en verboden gaan om dingen die alleen het kind moet of niet mag en dat de aanwijzingen gaan om dingen waarbij persoonlijke inzet van de ouders wordt verlangd.
In de bescherming tegen ziekte gelden vergelijkbare tendensen, maar speelt ook commercie een rol. Grootscheepse vaccinatieprogramma’s lijken enkel te gaan over gezondheid, maar gaan ook sterk over economie. Veel zieke mensen kosten namelijk veel geld. Vaccinaties kosten ook veel geld, maar daar verdienen grote bedrijven aan en voor overheden zijn dit calculeerbare en gereguleerd uit te geven kosten. Grootscheepse vaccinatieprogramma’s spelen ook in op de maatschappelijke tendens dat ziek zijn niet meer mag en dat elk risico moet worden uitgesloten. Mensen die zelf nadenken en kritisch zijn over de motieven en over de veiligheid en werkzaamheid van vaccinaties worden verketterd en haast gedemoniseerd. Ook bij vaccinaties is angst belangrijk onderdeel van de campagnes en die angst wordt hier ondersteund door schuld: jouw schuld als een niet gevaccineerd kind ziek wordt en jouw schuld als er minder kudde-immuniteit wordt bereikt. Dat beroep op schuld wordt overigens ook gebruikt in wiegendoodpreventie campagnes, maar dan alleen voor het eigen kind, niet voor alle anderen ook. De weg naar het doel is een tunnel en geen vuil spel is te erg om dat te bereiken, lijkt het wel.
Borstvoeding aan de andere kant wordt door zowel de wiegendood preventie campagnes als door de vaccinatieprogramma’s volkomen buiten beschouwing gelaten. Borstvoeding promoten mag alleen in termen van aanbevelingen en richtlijnen en enigerlei druk is uit den boze (daar kun je namelijk schuldgevoel mee geven!).Terwijl borstvoeding zowel in de preventie van ziekte als die van wiegendood een zeer belangrijke factor is, die gezondheidsverlies en zelfs overlijden kan voorkomen. Als overheden met net zoveel energie, inzet en geld borstvoeding zou promoten als wiegendoodpreventie en vaccinaties, dan zouden heel wat kinderen gezonder en veiliger opgroeien en ook zou de gezondheid van vrouwen erdoor verbeteren. Wat zou dat, naast al dat voordeel voor de volksgezondheid, niet een economisch voordeel kunnen opleveren. De enigen die daarbij niet wel zouden varen zouden een paar grote ondernemingen zijn: fabrikanten van veilige bedjes en slaaphulpmiddelen, fabrikanten van vaccins en fabrikanten van kunstmatige borstvoeding vervangers. Maar dat kan natuurlijk niets te maken hebben met de keuze van doelen en oogkleppen van overheden die campagne voeren. Toch?
*Disclaimer: Natuurlijk heb ik ook wat last van beoogklepte stokpaardjes, gepassioneerd over borstvoeding als ik ben, ontkom ik daar niet aan. Ik doe echter mijn best de oogkleppen van helder plexiglas te maken en de stok van mijn paard van flexibel materiaal.

Rookgordijn

2012-01-17T09:00:00.000+01:00

Borstvoeding geven is een normale, aangeboren lichaamsfunctie, die net als sommige andere normale functies even moet worden geoefend om het goed onder de knie te krijgen. Niet dat die borst letterlijk onder de knie moet komen, dat zou het maar onnodig moeilijk maken en dat willen we niet. Borstvoeding willen we niet extra moeilijk maken. Toch? ’t Is voor veel moeders al moeilijk genoeg. Toch? Feit is dat borstvoeding voor veel moeders met de beste bedoelingen (daar ga ik dan toch maar van uit) onnodig en soms onmogelijk moeilijk wordt gemaakt. Ergens, ooit heeft zich te publieke mening in het openbare bewustzijn genesteld dat Borstvoeding Iets Heel Bijzonders is. En ook nog Iets Heel Moeilijks. We beginnen met te doen alsof borstvoeding geven en krijgen heel erg privé en intiem is. Iets wat je niet in het openbaar doet, iets dat absoluut niet salonfähig is. Maar daar ga ik het nu niet meer over hebben, dat werd eerder al behandeld. Er zijn nog veel meer zaken die worden gebruikt om borstvoeding moeilijk te maken. Gebrekkige (ontoereikende, onvolledige en onjuiste) informatie is het beginpunt, want hoe minder betrouwbare informatie een moeder heeft wanneer zij met borstvoeding begint, hoe moeilijker het wordt. Over hoe het zit met de informatie die ouders van zorgverleners horen en verwachten te krijgen werd besproken in Professioneel. Slinkser en met haast nog meer impact op de moeilijkheidsgraad zijn de dit-mag-niet’s en dit-moet’s die circuleren in kringen van moeders en begeleiders. Er zijn nogal wat dingen die een voedende moeder volgens de dat-weet-iedereen-regeltjes perse moet en absoluut niet mag. Wanneer we die regeltjes eens degelijk bestuderen blijkt dat het gros ervan op drijfzand is gebouwd. Dat drijfzand bestaat uit aannames, onbegrip en rookgordijnen. Laten we er eens een paar onder de loep nemen.
''Als je borstvoeding geeft mag je niet afvallen, want dan komen de in je vet opgeslagen afvalstoffen via je melk bij de baby.'' Het lijkt op het eerste gezicht logisch, want inderdaad worden veel afvalstoffen in lichaamsvet opgeslagen. In moedermelk zit vet dat uit de opgeslagen vetreserves van de moeder komt. Maar krijgt het kind dan die afvalstoffen niet juist als de moeder niet afvalt? Of zien die afvalstoffen de afdrijving aankomen en verstoppen ze zich snel in het vet dat naar de melk gaat? Afvalstoffen die vrij komen als er vet wordt afgebroken zullen in het systeem van de moeder komen en via de normale afvalverwerkingsroutes worden verwerkt. Moedermelk productie en uitscheiding is geen afvalverwerkingsroute. Er is dan ook geen enkel wetenschappelijk bewijs te vinden voor het verbod op afvallen als je borstvoeding geeft. Gewoon gezond eten en lekker bewegen en maximaal 500 gram per week afvallen, net als elk gewoon mens.
''Als je borstvoeding geeft moet je extra gezond eten.'' Deze is tricky, maar toch niet waar. Een moeder van jonge kinderen moet zo gezond mogelijk eten om voldoende energie en weerstand te hebben om goed voor haar kinderen te kunnen zorgen. Een voedende moeder hoeft maar een klein beetje meer te eten en voor de kwaliteit en hoeveelheid van haar melk maakt de kwaliteit van haar voedsel niet zo heel veel uit. Het huidige dieet van een moeder heeft wel enige invloed op d samenstelling van haar melk, maar dat verschil is marginaal.
''Als je borstvoeding geeft mag je allerlei eten niet eten en drinken niet drinken.'' In principe kan een voedende moeder ent als elk normaal mens eten en drinken wat zij wil. De meeste darmproblemen van baby’s worden niet veroorzaakt door wat de moeder eet en drinkt, maar door de manier waarop de baby wordt gevoed. Het kan gebeuren dat een kind allergisch reageert op dingen die zijn moeder heeft gegeten. de moeder kan dan op dieet gaan en waarschijnlijk zal zij merken dat allerlei vage klachten die zij zelf had ook verbeteren. Moeders op voorhand al restricties opleggen in haar dagelijkse menu maakt het moederschap en borstvoeding geven onnodig moeilijk.
''Als je borstvoeding geeft mag je niet roken of drinken.'' Voor velen zal het een verrassing zijn dat ik deze ook bij de moeilijk makende fabels zet en toch zet ik ze erbij. Roken is voor niemand gezond, ook niet voor een voedende moeder. Roken in een huis waar een baby woont, welk voedsel die baby ook verder krijgt is risicoverhogend gedrag. Voor een kind kan dat leiden tot meer luchtwegproblemen en het verhoogt de wiegendoodkans. Kinderen die wonen in een huis waar wordt gerookt en ook kunstvoeding krijgen lopen dubbel risico. De risico’s van meeroken zijn groter dan die van moedermelk met nicotine. Alcohol komt in moedermelk in exact dezelfde hoeveelheid als in het bloed van de moeder. Hoewel een jong kind alcohol slechter kan verwerken dan een volwassene is er heel erg veel melk met alcohol van een matig drinkende moeder nodig om tot effect te leiden. En om haar melk een gevaarlijk hoog alcoholgehalte te geven moet moeder zich zo dronken drinken dat haar rijbewijs direct zou worden ingenomen bij controle. In dat geval is zij, welke voeding ze ook geeft, sowieso niet tot verantwoord moederschap in staat.
Borstvoeding geven op zich kan al moeilijk genoeg zijn, laten we geen rookgordijnen optrekken, waardoor zij haar borst en haar kind niet meer bij elkaar kan brengen.

Professioneel

2012-01-16T10:06:00.000+01:00

Foto: Paul Adelstein als Dr. Cooper ''Coop" Freedman, kinderarts in de serie Private Practice, die op de vraag hoever hij als vader gaat in participatie verzuchtte ''If only I had boobs''.

Medisch Contact opende dit jaar met de oproep lactatie in de artsenpraktijk meer serieuze aandacht te geven. Het artikel op zich was exemplarisch voor de status quo: de artsen hadden het door een wetenschapsjournaliste laten schrijven. Niets ten kwade van wetenschapsjournalisten, maar je kunt niet van ze verwachten dat ze deskundig zijn op elk gebied waarover ze schrijven. Natuurlijk, ze kunnen de literatuur bestuderen en bij experts te rade gaan, maar als ze daarmee tot de kern van de zaak komen is misschien eerder toeval dan opzet. Zo komt de schrijfster tot de conclusie dat moeders vroegtijdig stoppen met borstvoeding door pijn en door echt of verondersteld te weinig melk. Schitterend door afwezigheid is de detrimenteuze invloed van de wijdverspreide ignorantie en onverschilligheid in de medische wereld ten aanzien van de menselijke lactatie en de begeleiding van borstvoeding. Nu is het natuurlijk niet de meest diplomatieke zet om dat zo neer te zetten in een stuk dat je in opdracht van de medische wereld schrijft. Ik kan me dus voorstellen dat de schrijfster dat maar achterwege laat (daarom zeg ik het maar even hier voor haar). En dus moet er meer kennis komen, meer onderzoek worden gedaan naar waarom nu heel erg precies vrouwen niet beginnen aan of vervroegd stoppen met borstvoeden. En er moet vooral mee wetenschappelijk onderbouwd advisering komen en kennis. Een jaar eerder was er al een boek uitgekomen, speciaal voor zorgverleners met wetenschappelijk gefundeerde leerstof over borstvoeding. (Anten-Kools et al, 2011) want de begeleiding bij borstvoeding moest beter en dat gebeurde alsmaar niet omdat er geen Nederlands leerboek was dat voldoende wetenschappelijk onderbouwd was. Helaas is het boek een nogal incoherente verzameling monologen van verschillende discipline-specialisten geworden, geen van allen een werkelijke specialist in de lactatie discipline zelf. Er worden heel wat onderwerpen besproken, sommige ook heel behoorlijk, maar de samenhang en vooral de link naar de praktijk ontbreken. Voor een gedegen bespreking van dit boek verwijs ik naar onderstaande linken met boekbesprekingen (Borstvoeding.aardig, ZvB).
Ongeveer gelijk met de publicatie in Medisch Contact werd een ander hulpmiddel voor lactatiebegeleidende zorgverleners gelanceerd: de Multidisciplinaire Richtlijn Borstvoeding. Zowel doelgroep als de werkgroep die deze publicatie werkelijkheid heeft gemaakt zijn multidisciplinair. Grote verschil is dat in deze werkgroep niet iedere deeldeskundige zijn of haar eigen hoofdstukje schreef, maar dat dit herculeskarwei in voortdurend onderling overleg is gedaan. Daarnaast werd de valkuil vermeden alleen dingen op te nemen die volgens de wetenschappelijke RCT standaard zijn onderzocht en bewezen, maar werden ook zaken opgenomen die zijn gebaseerd op de mening van professionele onderwerp-experts, op basis van gedegen basiskennis. Dat is misschien niet volledig evidence based, maar wel heel erg professioneel.

Overigens is er al een heel sterke bron van evidence based informatie en richtlijnen voor artsen, namelijk The Academy of Breastfeeding Medicin. Maak kennis met deze uitstekende organisatie tijdens het congres in Triest, Italie op 19 en 20 mei 2012
E.J. Anten-Kools, J.P. van Wouwe, A.M. Oudesluys-Murphy en B.A. Semmekrot: Een professionele kijk op borstvoeding. Van Gorcum, 2011.
Uitgebreide kritische boekbespreking ''Professionele kijk op borstvoeding'' op borstvoeding.aardig.be
Kortere bespreking in Goed gevoed, een uitgave van Stichting Zorg voor Borstvoeding

Intimiderende intimiteit

2012-01-15T10:12:00.000+01:00

Foto: Josephine Tewson als buurvrouw Elisabeth, die koffie drinken bij Hyacinth Bucket erg intimiderend vond in de Britse TVserie Keeping up appearences.
Woorden spreken. Ja, duhhuh, logisch zult u denken. Maar echt, woorden spreken net als mensen en ze kunnen net zoveel verschillende waarheden brengen. Woorden hebben betekenissen en gevoelswaarde. Geen van die twee ligt vast en geen van beide is altijd uniek. Sommige woorden hebben een vrij stabiele en redelijk eenduidige betekenis – boom, bloem, paard. Andere woorden hebben meerdere betekenissen - ‘want’ is een kledingstuk en het gelijkklinkende ‘wand’ is een muur. De gevoelswaarde die bij een woord hoort kan soms sterker veranderen dat de betekenis. Woorden kunnen worden op-of afgewaardeerd. En daarmee ook dat wat ze betekenen of vertegenwoordigen. En sommige woorden verwarren. Neem de woorden intiem en intimideren. Op het eerste gezicht zou je denken dat die iets met elkaar te maken hebben: dat intimideren iets als intiem maken zou kunnen betekenen. Niets is minde waar. De oorsprong van intimideren ligt in het Latijn ‘in’ (= naar) en ‘timidus’ (timide, vreesachtig) van ‘timor’ (vrees) en intiem komt van het eveneens Latijnse ‘intimus’ wat ‘meest vertrouwde’ of ‘binnenste’ betekent (overtreffende trap van intus=van binnen) en verwant aan het woord interior, de vergrotende trap van intus.
Nu zou je kunnen redeneren dat intimidatie mensen dwingt zich in zichzelf te keren en dat dus intimideren intiem maken is: je gaat naar binnen in jezelf. Taalkundige geen speld tussen te krijgen. En ook in het echte leven wordt het soms toegepast. Vrouwen die hun kind borstvoeding geven op plaatsen waar andere mensen dat kunnen zien (openbaar voeden heet dat dan) kunnen worden geïntimideerd door mensen die zich ongemakkelijk voelen bij het zien van een kind aan de borst. Die mensen vinden borstvoeding een intieme activiteit, net zoals sommige andere lichamelijke functies, bijvoorbeeld het je ontdoen van afvalstoffen, of seks. Overigens is je bepaling of je dit intieme handelingen vindt volledig cultureel bepaald, lang niet altijd en overal was of is jezelf ontlasten een privé aangelegenheid en huiselijke omstandigheden zijn en waren ook niet overal ter wereld en in de hele geschiedenis geschikt om seks te beperken tot momenten van volledige privacy, noch vindt iedereen het een punt om je druk over te maken. Maar voor zover ik heb kunnen achterhalen is en was eten, eten geven en eten krijgen nergens en nooit een aangelegenheid die in afzondering wordt genoten. Integendeel, eten is eerder gelegenheid tot socialiseren en het aangaan van relaties. Gezellig samen eten maakt banden hecht en een diner bevestigt overeenkomsten. Een werkontbijt verenigt het nuttige met het aangename en een lunchoverleg laat de onderhandelingen soepeler verlopen. Alleen moeten eten kan daarentegen als straf worden ingezet. Eten en samen een maaltijd nuttigen is dus verre van intiem en intimideren is er met name geen doel van. Samen eten is in vele visies ook gezonder en aan stiekem, in het verborgene, eten riekt naar een eetstoornis.
Al met al lijkt het een goed idee om moeders die hun kind eten geven te verwelkomen in beschaafd gezelschap, ze niet uit te jouwen en tot stiekemheid te dwingen. Schuif liever mee aan, neem een lekker kopje koffie en socialiseer met moeder en kind. Laten we gewoon een nieuwe culturele gewoonte maken: gezellig samen eten, overal, altijd.

Ontvoering

2012-01-14T12:55:00.001+01:00

Foto: Taylor Lautner als Nathan, een jongen die met medeweten van zijn ouders als kind wordt ontvoerd, in Abduction. (op speciaal verzoek via twitter voor iemand die deze acteur nog wel eens wilde zien).

De ontvoering van een kind is de nachtmerrie van elke ouder. Met gefascineerd afgrijzen lezen ze alle verhalen, bekijken ze elke documentaire en elk nieuwsbericht over ontvoerde kinderen. Andermans kinderen, gelukkig, want het zal je maar gebeuren. Na een ontvoering leiden zowel de ouders als de kinderen aan PTSS (posttraumatische stress syndroom). Als buitenstaander kun je je er maar met moeite bij voorstellen wat ouders doorleven als het hen overkomt. Wat er in het hoofd van een ontvoerd jong kind omgaat, daarnaar kunnen we slechts raden. Dat het groot trauma veroorzaakt, dat weten we zeker. En we hopen dat het een kind van onszelf of van een naaste nooit zaal overkomen. Toch worden er dagelijks, met medeweten en vaak medewerking van de ouders, kinderen ontvoerd. En dat vinden we met zijn allen eigenlijk best redelijk gewoon. Vrijwel elke, in een westerse samenleving geboren, baby wordt op enig moment na zijn geboorte, de één eerder, de ander wat later, ontvoerd: hij wordt weggenomen uit de armen en van de borst van zijn moeder; uit zijn gerechtigde leefomgeving. Er worden allerlei onduidelijke, in zijn perceptie potentieel gevaarlijke en invasieve handelingen met hem verricht en vervolgens wordt hij, al dan niet stevig ingepakt en/of geïmmobiliseerd, in een vreemde omgeving op zijn rug weggelegd en alleen gelaten. Na een onnoembare tijd, waarin hij misschien van uitputting of wanhoop heeft geslapen, wordt hij opgetild en terug gebracht naar de armen en de boezem, terug naar zijn natuurlijke habitat. De wereld is weer goed. Maar tot zijn afgrijzen wordt hij in een onbewaakt ogenblik, wanneer hij bijvoorbeeld aan de borst weggedoezeld is, weer naar die vreemde eenzame plaats gebracht en er weggelegd en alleen gelaten. Meteen slaat hij alarm: er is iets helemaal fout! Help! HELP!! Als er geen antwoord komt op zijn roepen – kennelijk is hij volslagen alleen in de wereld – valt hij, vroeger of later, in slaap. Wat er precies in dat kleine hoofdje omgaat weten we natuurlijk niet. Wat we wel weten en kunnen meten is de schade die alleen zijn, huilen en stress aanricht in de hersenen van een baby.Elke scheiding van zijn natuurlijke habitat – het lichaam van zijn moeder of een andere primaire verzorger- veroorzaakt stress. Huilen dempt die stress niet en vloeit die ook niet af (zoals dat bij volwassenen wel het geval kan zijn), maar verhoogt het wanneer er niet tijdig en adequaat op wordt gereageerd. Huilen is, voor een pasgeboren kind en een jonge baby, als het bellen van 112 voor een volwassene: als er direct en adequaat op wordt gereageerd lost het de stress op; als er niet, te laat of niet adequaat op wordt gereageerd wordt de stress erger. Mensen die als baby aan stress op stress hebben blootgestaan zijn minder goed in het omgaan met stress dan mensen die als baby wel werden gehoord. Onderzoek laat ook verband zien tussen blootstaan aan stress als baby en een hogere incidentie van auto-immuunziekten. Wat een baby te eten krijgt, moeder of poeder, maakt hierbij niets uit: ook baby's die geen borstvoeding krijgen hebben dezelfde intense behoefte aan de lichamelijke nabijheid van moeder of vader.

Huilende borstbaby’s

2012-01-12T11:33:00.000+01:00

Foto: Johnny Depp als Cry Baby in de gelijknamige jaren ’50 parodie
Uit een Engels onderzoek zou blijken dat kinderen die borstvoeding krijgen meer huilen, lastiger zijn en moeders meer werk geven. De publiekspers sprong gelijk middenin zulk sappig klinkend nieuws en deed een wedstrijd wie het in de meest gekruide taal kon brengen. Het Parool (NL) bleef beschaafd met 'Baby's die de borst krijgen huilen meer', Het Laatste Nieuws (BE) deed het steviger met "Papflesbaby's zijn flinker, maar ook overvoed". Ziekenhuis.nl spande de kroon met 'Borstvoeding zorgt voor chagrijnige baby'. De buitenlandse pers koos voor de 'gelukkige versus de ongelukkige baby' aanpak met koppen als ‘’Niet borstgevoede baby’s zijn gelukkiger’’ (The News Today) en ‘’Borstgevoede baby’s huilen meer en lachen minder’’ (Marie Claire). Het internet gonsde van kritiekloos gekopieerde berichten, maar ook van geïrriteerde (Dewar) tot woedende (Analytical Armadillo) commentaren. Naar deze laatste verwijs ik voor een overzicht van redenen (met onderbouwing) waarom dit onderzoek en de berichtgeving erover zo fout zijn. Wat mij het meest stoort in de manier waarop het onderzoek wordt gebracht en besproken in de pers (nog afgezien van de foute vooronderstellingen die uitgangspunt waren bij de onderzoeksopzet) was de intense negativiteit en het onbenul ten aanzien van normaal babygedrag. Een van de redenen voor het meer geïrriteerd zijn en meer huilen die worden gegeven is dat dat normaal biologisch verklaarbaar gedrag is, wat ook nog eens waarneembaar is bij veel andere zoogdieren. Geloven de onderzoekers en journalisten nu werkelijk dat het evolutionair gezien een goede overlevingsstrategie is om je ouders dood te ergeren met irritant gedrag? Mensen die er werkelijk verstand van hebben weten dat de jongen van zoogdieren er in hun hele uiterlijk en gedrag op uit zijn om de oudere exemplaren van hun soort, en met name die met de primaire verzorgingstaak, te charmeren, te vertederen. In een omgeving waar baby’s leven tussen volwassen individuen die hun meer vriendelijke pogingen tot communicatie niet herkennen en die volstrekt irrealistische verwachtingen hebben over babygedrag (zoals urenlang achtereen slapen en ver uit elkaar liggende maag-overlopende voedingen, zich alleen vermaken en zichzelf troosten) zullen baby’s inderdaad huilerig en irritant gedrag vertonen wanneer hun maag niet wordt beziggehouden met zwaar verteerbaar voedsel en hun mond met een stukje rubber of siliconen. Baby’s die borstvoeding krijgen zijn dus niet chagrijniger of minder gelukkig dan kinderen die kunstvoeding krijgen, kinderen die behandeld worden zoals ze op basis van hun genetische make-up verwachten te worden behandeld zijn door de bank genomen gelukkig, vriendelijk en sociaal. In dit onderzoek werd namelijk niet gemeten wat de werkelijke gemoedstoestand was van de baby’s, maar de interpretaties van het gedrag van baby’s die op een bepaalde manier worden verzorgd en behandeld door de moeders op basis van een gestandaardiseerde test met tegen de 200 vragen. Ik zou er geïrriteerd en chagrijnig van worden. Van die 200 vragen die ik moet beantwoorden, bedoel ik, terwijl ik eigenlijk aandacht zou moeten geven aan mijn vriendelijk keuvelende borstgevoedde kindje. Als ik nog zo’n kindje had, natuurlijk.
Analytical Armadillo - The Booby Whisperer. Infant Feeding & Early Parenting, Food For Thought...
Gwen Dewar: Study: Are breastfed babies more irritable? Momformationblog op babycenter.com

Inclusief

2012-01-11T12:33:00.000+01:00

Foto: Michael C. Hall als Dexter, de man met twee tegengestelde etiketten in de gelijknamige TV serie.

Laat ik het maar gelijk even vaststellen: moeders hebben het altijd gedaan en zijn de schuld van alles wat er bij een kind mogelijkerwijs fout kan gaan, ze sloven zich uit, ze cijferen zich weg en komen niet voor zichzelf op. Ze parasiteren op man en kinderen, verspillen het overheidsgeld dat in hun opleiding is geïnvesteerd en zijn het vleesgeworden egoïsme. Ze willen alles en alles tegelijk, denken alleen aan hun eigen ontwikkeling en plezier. Het kan maar gezegd zijn en van opkroppen wordt je alleen maar emotioneel geobstipeerd. Wat zegt u? Gechargeerd? Ja, gelijk hebt u. Zeer gechargeerd. Maar geen van die karakteristieken heb ik nu ter plekke verzonnen. Ze zijn allemaal tot in den treure als etiketten op moeders geplakt. En niet alleen dat de ene moeder het ene etiket krijgt en de andere moeder het andere, nee, elke moeder krijgt verschillende en elkaar tegensprekende etiketten tegelijk of achtereenvolgens opgeplakt. Alsof moeders standaard meervoudige persoonlijkheidsstoornissen hebben. Zoals @mseefje zei in een Twitterbericht: ‘’ en tot aan een maand of 6 is er bewondering, dat slaat om in verbazing om tot slot te veranderen in een soort lichte walging’’. Etikettenplakkers plakken natuurlijk die etiketten op zichzelf, maar dat is zo’n akelig gevoel, dat ze doen alsof ze de etiketten op een ander plakken. Vrouwen die kiezen voor een op mannelijke leest geschoeide feministisch ideale carrière geven af op vrouwen die parasiteren op hun man en hun door de gemeenschap betaalde opleiding te grabbel gooien door thuis te blijven als ze moeder worden. Heeft ze werkelijk zoveel hart voor het geld van de gemeenschap of van de individuele echtgenoot of voor de economische afhankelijkheid van de vrouw waarop ze afgeeft of heeft ze ergens een zeer plekje dat bijft zeuren of ze wel de goede keus heeft gemaakt? En die moederlijke thuisblijfmoeder die afgeeft op de carrièrevrouw die nergens tijd voor heeft, haar kinderen in de opvang dumpt en alleen kant en klaar voedsel serveert? Heeft zij werkelijk zo te doen met de karige maaltijden van die kindertjes en de echtgenoot die erbij hangt of heeft ze zelf ergens een zeer plekje dat zeurend blijft porren met de vraag of ze misschien toch niet beter wel had kunnen blijven werken; noemt ze die andere moeder een streber omdat ze zichzelf misschien stiekem lui en gemakzuchtig vindt? En noemt de ziekenhuisbevallende moeder de thuisbevalster misschien een onverantwoordelijke, zweverige New Age hippie terwijl ze zelf die keuze niet durfde te maken? En de reclame groupies versus de brokken kooksters? En de oermoeder geitenwollen borstvoedsters versus de hippe hooggehakte designflessers?
De waarheid ligt zoals gewoonlijk ergens in een imaginair midden van een glijdende schaal. De enige etiketten met blijvende en intrinsieke waarde zijn ‘’mens’’, ‘’vrouw’’, ‘’moeder’’. Laten we het erover eens zijn dat elke mensvrouwmoeder keuzes maakt die bij haar, in haar situatie, passen. Laten we hopen dat ze bij het maken van die keuzes uit kan gaan van goede, feitelijke informatie en dat zij de belangen van ieder individu dat direct door haar keuzes wordt beïnvloed mee in overweging neemt. Want anders dan de keuzes van de mensvrouw beïnvloeden de keuzes van de mensvrouwmoeder niet alleen haar zelf, maar ook haar kinderen. En daarvoor is zij wel verantwoordelijk door de initiële keuze om van mensvrouw mensvrouwmoeder te willen worden. Want mensvrouwmoeder is per definitie een individu inclusief een ander individu.

Schreeuwen in de ruimte

2012-01-09T10:10:00.000+01:00

Foto: Jeri Ryan als Seven of Nine, een geassimileerd mens, wiens individuele stem niet meer gehoord wordt, in de science fiction ruimtevaart TV serie Star Trek: Voyager.
Een lezer noemde via Twitter het blog van gisteren ‘’Mooi, maar maakt me verdrietig. Is schreeuw in de ruimte’’. Inderdaad krijgen mensen die een tegengeluid geven bij tendensen in de maatschappij vaak dat gevoel: ik kan net zo goed schreeuwen in de ruimte of roepen in de woestijn; de kans dat iemand het hoort en reageert is even groot. Maar het is verbazingwekkend hoeveel anderen ook schreeuwen in diezelfde ruimte; soms hetzelfde, soms wat anders; met je mee schreeuwen, tegen je aan schreeuwen of over iets heel anders schreeuwen. En al dat schreeuwen en roepen heeft soms wel degelijk effect, als het lang genoeg doorgaat en voldoende medeschreeuwers krijgt. Dit is bijvoorbeeld gebeurd met hoe er maatschappelijk tegen roken wordt aangekeken. Roken is inmiddels niet meer cool en hip en de ‘’roken moet mogen’’-schreeuwers hebben niet voldoende longfunctie om het eigen schreeuwen te laten voortduren en de in gang gezette beweging te keren.
Taalkundig gezien is schreeuwen verwant aan krijsen en aan krijten ofwel huilen (in het Engels betekent crying zowel schreeuwen als huilen). In het stukje Brabant waar ik opgroeide gebruikte men schreeuwen om het huilen van kleine kinderen aan te duiden. Veel baby’s kennen ook dat gevoel van schreeuwen in de ruimte. Sommigen bedenken zich na enige tijd dat het geen zin heeft en sluiten zich af. Proberen zichzelf te troosten en gaan over op de crisismodus. Zij hebben een wijze levensles geleerd: Life Sucks. Anderen blijven schreeuwen tot er iemand is die hun boodschap hoort. Zij leren vaak min of meer dezelfde levensles. Maar er zijn mensen die hen horen en die met hen mee schreeuwen. Baby’s die gehoord worden merken dat zij helemaal niet alleen in de ruimte zitten, maar in de armen van vader of moeder en dat zij ook gehoord worden als ze fluisteren. Hun levensles is dat de wereld goed is en dat ze de moeite waard zijn en dat er van ze gehouden wordt. Er is groeiend bewijs dat huilen voor jonge kinderen fysiek en psychologische ongezond is. Evolutionair en cultureel antropologische inzichten bevestigen dat huilen voor jonge mensenkinderen niet fysiologisch is. Al deze wetenschappers beginnen nu mee te roepen met de schreeuwers in de ruimte die de huilende baby’s bij staan. En langzamerhand lijken ze meer op huilende wolven: eentje begint en de groep valt in, een andere groep doet mee en al snel is de lucht vervuld van de veelstemmige harmonieuze boodschap: huilen is voor wolven, niet voor mensenbaby’s

Debat

2012-01-08T11:17:00.000+01:00

Foto:Sumo worstelaars: een gewichtige strijd

Het debat op 2 gisteravond was iets waar ik de hele dag al naar uitgekeken had. Een goed debat is entertainment van de hoogste orde. Een stevige stelling en goed van de tongriem gesneden voor- en tegenstanders die, volgens strenge regels en onder leiding van een stevige, onpartijdige leider, met onderbouwde argumenten hun positie verdedigen. Het deelnemerslijstje had me al een beetje doen fronsen: naast arts-antropoloog Ivan Wolfers en wetenschapsjournaliste Asha ten Broeke (beide spanden mijn verwachtingen hoog met hun al bekende standpunten), TV-chefkok Pierre Wind en verder ervaringsdeskundigen en de baas van de supermarketeersberoepsvereniging. Waar waren de andere deskundigen in dit speelveld, de psycholoog, de diëtist, de bewegingsdeskundige? Waar waren de beleidsmakers van overheid en zorg? Het werd dus een debat over meningen en niet over feiten. De enige twee die wetenschap als argument inbrachten, Wolfers en ten Broeke, werden letterlijk overschreeuwd door de kok en de supermarketeer. De discussieleider leek vooral zijn stretchoefeningen te willen etaleren. In een Twitter reactie achteraf meldde Wolfers dat hij ’’moet wennen aan feit dat meningen belangrijker zijn geworden dan kennis. Zal wel democratisch zijn. Een mening heeft iedereen, kennis niet.’’ Kernwoorden bleken ‘’verantwoordelijkheid’’ en ‘’schuld’’. Ik had terstond een deja-vu ervaring, omdat dit dezelfde woorden zijn die bij het informele brede maatschappelijke debat over zuigelingenvoeding ook steeds terugkeren. Ouders zijn verantwoordelijk voor wat ze hun kinderen te eten geven; wat, wanneer, hoe, hoeveel en soms waarom. En ze worden schuldig bevonden wanneer ze de verkeerde keuzes maken. Maar in een maatschappij waar meningen boven feiten gaan en waar geld verdienen waardevoller is dan gezondheid is het maken van verantwoordelijke keuzes voor de meeste ouders vrijwel onmogelijk. (En voor ouders die wel de gezonde keuzes willen en kunnen maken is de uitvoering voor gezinnen met lage inkomens vrijwel onmogelijk omdat de gezonde keuzes in de supermarkt - we laten de speciaalzaken bakker, groenteboer en slager maar helemaal buiten beschouwing- de dure keuzes zijn; hoe ongezonder, hoe goedkoper. Ten Broeke, 2011) De feitelijke, wetenschappelijk gebaseerde informatie is voor een flink deel van de ouders niet toegankelijk; informatie op etiketten ontbreekt, is onleesbaar of onbegrijpelijk of regelrecht misleidend en de informatie die door zorgverleners wordt gegeven is niet zelden gekleurd door de voedingsmiddelenindustrie. De overheid trekt zich terug onder het mom niet te willen betuttelen, maar in werkelijkheid om er geen geld aan te hoeven uitgeven (en mogelijk hierin gestimuleerd door de lobby van de rijke industrie?)
Mijn oplossing is simpel: Hef belasting op ongezond voedsel (vooral met suiker en geraffineerde zetmelen, maar ook verkeerde vetten, smaak-, geur- en kleurstoffen, smaakverbeteraars en appetijt-stimulanten) en gebruik de opbrengsten daarvan voor het goedkoper maken van gezond voedsel (voornamelijk vers en onbewerkt voedsel: groenten en fruit, eerlijk brood, vlees en zuivel) en voor eerlijke, feitelijke (niet door de industrie betaalde of anderszins beïnvloedde) informatie over gezond gedrag en voedsel (inclusief eerlijke, leesbare en begrijpelijk informatie op etiketten). Te beginnen bij de voeding voor de allerjongsten: moeder of poeder; pannetje of potje.
Asha ten Broeke: Wat kost eten eigenlijk? Is een budget van 50 per week genoeg om echt gezond te eten? 22 december 2011

Drie wijze mannen

2012-01-06T11:26:00.000+01:00

Afbeelding: Aanbidding in de stal (1504), Albrecht Dürer
Vandaag is het 6 januari, in de christelijke wereld de dag van de Drie Wijzen uit het Oosten. Het woord waarmee ze in het oorspronkelijke verhaal worden aangeduid kan Wijze betekenen, maar ook priester (van het zoroastrisme), magiër of astroloog. Het waren in elk geval mannen en omdat er sprake is van drie geschenken ging men ervan uit dat het er drie waren. Een over het internet dwalende spotprent laat drie (wijze, oudere) vrouwen zien die tegen elkaar zeggen: ‘’Een maagd die een kind baart, dat kan ik nog wel geloven, maar dríé wíjze mannen?’’. Ik doe vandaag een poging drie wijze mannen te vinden in het speelveld van het pasgeboren kind. (Traditioneel verschenen Magoi in twaalftallen, maar daar zal ik me maar niet aan wagen.) Het is waarschijnlijk niet vreemd dat de drie wijze mannen die ik beschrijf elk niet mainstream zijn en niet door iedereen gelijk gewaardeerd worden. Alle drie zeggen en schrijven ze dingen die onaangenaam zijn voor de gevestigde orde en die ingaan tegen veel officiële richtlijnen en protocollen. Maar wijsheid bestaat niet uit het volgen van door anderen gebaande paden, maar door het zelf zoeken naar het juiste pad in het oerwoud van kennis, wetenschap, fabels en verhalen.
De eerste wijze man die ik opvoer is Michel Odent, een Franse obstetrist (gynaecoloog-verloskundige) die ijvert voor een moeder-en-kind-gecentreerde benadering van de baring en kraambed. Hij is min of meer de eerste arts die zich heeft bezig gehouden met wat de beste manieren van baren zijn voor de moeder zelf en voor haar kind. Een ander belangrijk onderwerp waarnaar hij onderzoek deed was de invloed van bevalling en kraambed rituelen op de ontwikkeling van het kind en op de volksaard. Borstvoeding is voor Odent de vanzelfsprekende voeding van een zuigeling en moeder en kind nabijheid hoort daar in zijn visie onbetwistbaar bij. Hij was één van de inspiratoren van Suzan Colsson bij het ontwikkelen van Biological Nurturing. Odent kwam in opspraak door zijn, overigens zeer plausibel onderbouwde, opvatting dat vaders eigenlijk niet aanwezig moeten zijn terwijl hun partner bevalt.
Als tweede wijze man stel ik James McKenna voor. Als antropoloog verbonden aan de University of Notre Dame (Indiana, USA) heeft hij zich gespecialiseerd in de evolutie van menselijk gedrag, evolutionaire geneeskunde en menselijk ouderschap met speciale aandacht voor de slaap van zuigelingen, borstvoeding en moeder-kind co-sleeping, en risicofactoren voor wiegendood. Juist omdat hij niet uit de medische wereld komt, kijkt hij met een frisse blik tegen het gedrag van moeders en kinderen aan. Zijn brede blik op de ontwikkeling van de mens (niet alleen als individu, maar ook als soort) leidt tot conclusies en aanbevelingen die voor een flink deel haaks staan op mainstream aanbevelingen rond de slaap van zuigelingen. Ook McKenna is sterk overtuigd van de vanzelfsprekendheid van borstvoeding en het belang van directe nabijheid van moeder en kind. Van groot belang zijn zijn resultaten uit onderzoeken waaruit onomstotelijk blijkt dat gebrek aan borstvoeding een van de belangrijkste factoren is bij wiegendood en dat het delen van het bed door moeder en zuigeling, mits onder de juiste omstandigheden, veilig en aan te bevelen is.
Voor mijn derde kandidaat ga ik uiteindelijk voor een Nederlander. Niet omdat hij net als de andere twee grote internationale bekendheid geniet of baanbrekend onderzoek heeft verricht, en ook niet omdat hij een Nederlander is. Maar omdat hij zoveel moeders en kinderen helpt bij het bereiken van hun eigen doelen. Stefan Kleintjes is de onvermoeibare motor achter Kenniscentrum Borstvoeding, alias borstvoeding.com, waar een ongelooflijke hoeveelheid kennis en informatie is verzameld voor ouders en zorgverleners. Vanuit zijn achtergrond als diëtist is borstvoeding zonder twijfel de enige echt geschikte zuigelingenvoeding en bij voedingsproblemen (of andere aan voeding en spijsvertering gerelateerde problemen) zal hij altijd zoeken naar een oplossing met behoud van borstvoeding.

De evidentie bewijzen

2012-01-05T11:51:00.000+01:00

Foto: Emily Deschanel als Dr. Temperance "Bones" Brennan en haar team in Bones, waarin ze altijd op zoek is naar wetenschappelijk bewijs
Mijn vaste lezers zullen het al wel hebben opgemerkt: ik heb een haat-liefde verhouding met wetenschap. Ik ben geen gelovig mens, dus dingen moeten voor mij waarneembaar of aantoonbaar zijn om waar te kunnen zijn. De Wetenschap gaat ervan uit dat alleen dat wat door wetenschappelijk onderzoek bewezen is ook waar is. Uitkijkend op mijn winterse tuintje zie ik dat er nog groene blaadjes aan sommige planten zitten, groene, oranje-rode en rood-bruin tot zwarte rozenbottels en bruin-verdorde uiteinden aan het siergras. Dat is een accurate waarneming; er mankeert niets aan mijn ogen dat niet met een bril of lenzen is op te lossen en ik ben niet kleurenblind. Ik ga er dus van uit dat dat een waarheid is. En u, lezer, zult mij op mijn woord moeten geloven. Waarschijnlijk doet u dat ook, want dat zijn de kleuren die je in dit jaargetijde, met meer vocht en hogere temperaturen dan gemiddeld in deze tijd van het jaar, kunt verwachten te zien. Deze waarheid is dus een beredeneerbare waarschijnlijkheid, maar kan niet door wetenschappelijk onderzoek worden bewezen. Ik kan foto’s maken, maar wie zegt u dat ik daarmee niet ga manipuleren, of dat de kleurfilter juist is of dat de weergave op uw computerscherm hetzelfde is als wat ik door mijn raam voor me zie? Maar u heeft ook geen wetenschappelijk bewijs nodig, want als ik nu uitkijk op een tuintje en daarin staan planten, dan is het naar alle redelijkheid en waarschijnlijkheid een correcte kleurweergave die ik u in woorden heb gegeven. de evidentie heeft geen bewijs nodig. (De andere kant van mijn verhouding tot de Wetenschap, het uitvoeren van onderzoek en daarmee dingen lijken te bewijzen die in alle redelijkheid niet kunne waar zijn, bewaar ik voor een andere keer.)
En zo zit ik dan te kijken naar een artikel dat op basis van de titel veelbelovend leek: De invloed van borstvoeding en lage met suiker gezoete frisdrank inname op obesitas bij Hispanische peuters (USA). Nu wisten we al uit andere onderzoeken dat kinderen die borstvoeding krijgen en dan vooral kinderen die de eerste zes maanden exclusief borstvoeding krijgen meer kans hebben op een normale gewichtsontwikkeling en dat geen of kort of weinig borstvoeding krijgen leidt tot een aanmerkelijk verhoogd risico van obesitas later in de kindertijd en als volwassenen. Het is ook al lang en breed duidelijke dat hoe meer gesuikerde frisdrank je drinkt hoe groter je risico van overgewicht. Ik was erg benieuwd hoe daar nu nog nieuw onderzoek nieuwe inzichten in kon bieden. Maar dat kon dus niet, het evidente werd, met de beste wetenschappelijke methodes, bewezen. Minder borstvoeding gaf dikkere peuters. Meer gesuikerde frisdrank gaf dikkere peuters. En --tromgeroffel en aanzwellende violen – hoe minder borstvoeding in combinatie met hoe meer gesuikerde limonade gaf de dikste peuters. Jòh, écht. Je meent het.

Alleen werd het natuurlijk zo gebracht dat veel borstvoeding en weinig limonade tot voordeel leidt, in plaats van dat het risicovolle gedrag als zodanig werd benoemd.

Goed van de tongriem gesneden

2012-01-04T11:27:00.000+01:00

Foto: Albert Einstein, de goed van de tongriem gesneden geleerde
De tongriem is volgens Van Dale (2005) een "spiertje onder de tong dat soms doorgesneden wordt als het de tongbeweging belemmert". Daarmee heeft Van Dale het net even mis, het is geen spiertje, maar een velletje, een stukje bindweefsel met nauwelijks of geen doorbloeding of zenuwen. Het frenulum linguae, zoals zijn zondagse naam luidt, is het anker van de tong, dat voorkomt dat de tong in de keel zakt en tot verstikking leidt. De plaatsing, het formaat, de dikte en de flexibiliteit van het tongriempje luisteren nauw, want het moet de tong in de mond houden zonder de functionaliteit te verminderen. De tong zelf heeft vele functies, waaronder het bewegen van voedsel door de mond zodat het gekauwd en doorgeslikt kan worden, likken, zoenen en het vormen van klanken bij her spreken (articuleren). Om al die functies te kunnen uitoefenen moet de tong voor- en achteruit kunnen bewegen en heen en weer. De tong moet breed en plat gemaakt kunnen worden en tot een hol rolletje worden opgekruld. De tongpunt moet tot helemaal buiten de mond kunnen komen en daar rond de lippen cirkelen, maar ook in de mondholte elk punt kunnen aanraken van de lippen, de kaken, de wangen en het gehemelte tot ongeveer halverwege de mondholte. Als de tong dit allemaal niet kan is er sprake van functieverlies en worden compensatietechnieken ingezet om toch de gewenste handelingen uit te voeren. Vaak lukt dat wel, maar het kost behoorlijk wat extra energie en er kunnen vervormingen aan andere onderdelen van de mond ontstaan, zoals een afwijkende vorming van het gehemelte en de kaken. Door de afwijkende vorm van het gehemelte vervormt ook de neusholte wat kan leiden tot functieverlies daar en daardoor problemen met de ademhaling bijvoorbeeld. De veranderde vorm van de kaken kan leiden tot problemen met de gebitsvorming en verhoogt het risico van cariës. Onvoldoende beweeglijkheid van de tong en vooral de tongpunt leidt tot problemen met de vorming van bepaalde klanken, wat spraak en communicatie bemoeilijkt, wat op zijn beurt uiteindelijk ook een negatief effect op de schoolprestaties kan hebben. Maar de eerste problemen doen zich voor bij het eten, te beginnen met het drinken aan de borst (vaak ook bij drinken uit een fles). Een kind dat zijn tong niet breed en plat kan maken en tot over de onderlip uitsteken kan de complexe bewegingen die nodig zijn om aan de borst te drinken niet goed maken. Om dat te compenseren gaat hij zijn lippen en kaken gebruiken om zich vast te klemmen en de borst te ‘’melken’’. Vaak lukt dat en krijgt het kind voldoende melk binnen. Meestal gaat dit wel ten koste van het welzijn van zijn moeder, die ervoor moet betalen met kapotte tepels en uitermate pijnlijke voedingen. Heel vaak lukt het ook niet en krijgt het kind te weinig melk uit de borst, waardoor hij onvoldoende zal groeien en de melkproductie van zijn moeder onvoldoende stimuleert. Door het moeizame drinken kan het kind veel lucht mee slikken en daardoor last van zijn maag en darmen krijgen. Dit geldt ook voor kinderen die de fles krijgen. Later kan het onvermogen om het voedsel goed door de mond te bewegen ervoor zorgen dat eten onvoldoende gekauwd in de maag komt en voor meer problemen met de spijsvertering gaat zorgen, variërend van reflux tot krampen en verstoorde stoelgang. (Een te krap riempje van de bovenlip kan tot vergelijkbare problemen leiden.)
Het indiceren en behandelen van ankyloglossia (een te korte tongriem) is simpel en het ervan uitgevoerd krijgen door ouders is moeilijk. Een vreemde tegenstelling waarvoor de oorzaak in nevelen gehuld is. Het indiceren van behandeling is eenvoudig, er zijn hulpmiddelen voor, die verschillende soorten ankyloglossia definiëren en categoriseren, maar eenvoudiger is het om af te gaan op functionaliteit en functieverlies. Wanneer een te korte tongriem geen problemen geeft bij het drinken, de moeder geen kapotte tepels en/of pijn bij het voeden heeft en het kind naar verwachting groeit is behandeling niet noodzakelijk. Als het kind problemen heeft met drinken, moeder heeft kapotte tepels en/of pijn bij het voeden en/of het kind groeit niet naar behoren dan is behandeling aan te raden. Ook de behandeling is over het algemeen simpel: de tongriem is in de meeste gevallen een niet tot nauwelijks doorbloed stukje bindweefsel, wat eenvoudig is te knippen of snijden. Dat gewoon in de spreekkamer, verdoving is niet nodig. Direct na het knippen wordt het kind aan de borst gelegd. Het kan handig zijn wanneer de ouders gedurende een week volgend op de knip dagelijks de tong enkele keren wat oefenen om te voorkomen dat de knip weer helemaal dichtgroeit. Om als ouders het voor elkaar te krijgen dat een problemen gevend tongriempje daadwerkelijk wordt behandeld is soms meer creativiteit nodig. Borstvoeding.com geeft een overzicht van zorgverleners die kunnen helpen als de huisarts, kinderarts, tandarts of verloskundige in de eigen regio het niet doet.
Care after lingual and maxillary lip ties have been revised for breast feeding infants (filmpje)
Meer over het hoe, waarom en door wie knippen van tongriempjes op borstvoeding.com (artikelen)
JN Davis, SE Whaley… - The American Journal of …, 2012 - Am Soc Nutrition
Frenotomy improves breastfeeding immediately in neonates with ankyloglossia.
V Suter - The Journal of pediatrics, 2012 - ncbi.nlm.nih.gov
Buryk M, Bloom D, Shope T: Efficacy of neonatal release of ankyloglossia: a randomized trial. Pediatrics. 2011 Aug;128(2):280-8. Epub 2011 Jul 18.
Edmunds J, Miles SC, Fulbrook P: Tongue-tie and breastfeeding: a review of the literature. Breastfeed Rev. 2011 Mar;19(1):19-26.

Richting kiezen

2012-01-03T11:18:00.001+01:00

Bij het zoeken naar inspiratie voor een nieuw stukje zoek ik graag naar artikelen via Google Scholar. Omdat het overgrote deel van interessante literatuur is gepubliceerd in het Engels gebruik ik de zoekterm <breastfeeding> en beperk me tot zoeken in het laatste jaar. Meestal komt er dan een lawine van onderzoeken naar de samenstelling tot vijf cijfers achter de komma van obscure kleine deel-elementjes van amino- of vetzuren in de melk van knaagdiertjes en vergelijkbaar werk. Het betere speurwerk laat dan ook nog wat artikelen zien over borstvoeding problemen en ‘’voordelen’’ van borstvoeding. Onderaan de hitlijsten staat dan nog een en ander over waarom vrouwen staten en stoppen en over kennis en attitude van zorgverleners. Wat schetst mijn verbazing toen ik vanochtend, mentaal gewapend om mij door een brij van voor mij niet bijster interessant cijfertjeswerk heen te graven naar een paar verloren parels, een lijstje pareltjes voor me kreeg. Van de eerste 10 hits gingen er 3 over kiezen, starten en stoppen, 4 over borstvoeding politiek, 1 over kennis en attitudes van zorgverleners en maar 2 over borstvoeding-technische zaken. (Over die laatste twee zal ik later nog berichten, want die zijn ook wel interessant.) Zou dit een trend worden of is januari komkommertijd in de wetenschappelijke wereld? Of dringt het tot onderzoekers door dat er meer aandacht moet komen voor factoren waarom vrouwen kiezen of niet kiezen voor borstvoeding en waarom ze vaak veel eerder stoppen dan ze hadden gepland? Als je de onderwerpen van de onderzoeken moet geloven zou het dat laatste wel eens kunnen zijn. De onderzoeken gaan over waarom in een land als Zweden, met zijn heel hoge borstvoedingcijfers, sommige vrouwen toch al in de eerste maand afhaken; over de verschillen tussen African-American en Caucasion-American vrouwen in de VS als het gaat over de keuze voor zuigelingenvoeding; over de invloed van culturele verschillen tussen de VS en Japan; over de invloed van de geboortepraktijken en over de invloed van gevoelens van schaamte en schuld bij moeders. Mij schetst dit een duidelijk plaatje: als we willen dat meer kinderen langer borstvoeding krijgen (bijvoorbeeld dat 6 maanden onverdunde borstvoeding de culturele norm wordt en voeden tot de tweede verjaardag of langer als normaal wordt gezien, ook als dat in het volle zicht van andere mensen is), dan moeten we stoppen met moeders vertellen dat ze borstvoeding moeten geven en hoe goed dat wel niet is voor henzelf en hun kind en de staat en het milieu. In plaats daarvan moeten we ons richten op de vragen waarom welke moeders wel of niet kiezen om borstvoeding te geven, voor hoelang en welke factoren meespelen aan het al dan niet uitvoeren van die voornemens.
In het geval van de Zweedse moeders (waar vrijwel elke moeder begint met borstvoeding geven) die in de eerste maand stoppen met borstvoeding geven gaat het niet om schaamte of schuld of culturele aspecten die borstvoeding moeilijk maken. Het gaat om dingen die in het overgrote deel van de gevallen voorkomen kunnen worden door tijdige en accurate zorg en informatie: fopspeengebruik, roken door de moeder (vermindert de aanmaak en afgifte van melk) en borstvoedingsproblemen zoals minder goede drinktechniek, ondersteuning op de kraamafdeling en verondersteld te weinig melk. Uit andere onderzoeken is gebleken dat bij fopspeen gebruik de verhouding oorzaak:gevolg niet duidelijk is, want krijgt een kind een fopspeen omdat de borstvoeding niet lekker loopt of loopt de borstvoeding niet lekker omdat hij zoveel op een fopspeen zuigt? en een deel van de drinktechniekproblemen kan worden veroorzaakt door al dan niet behandelbare variaties in de bouw van de mondholte, tong en gehemelte.
Gerd A-T, Bergman S, Dahlgren J, Roswall J, Alm B: Factors associated with discontinuation of breastfeeding before 1 month of age. Acta Pædiatrica (2012 ), 101(1):55-60

Ja zuster, nee zuster

2012-01-02T11:29:00.000+01:00

Foto: Loes Luca als Zuster Klivia in de 2005 remake met-een-volwassen-knipoog van de jaren '60 kinderserie Ja zuster Nee zuster.

Als kind in de late jaren ’60 van de vorige eeuw was ik een grote fan van de kinderserie Ja zuster, nee zuster. Schrijfster Annie M.G. Schmidt stond garant voor show en tegendraadsheid. Lekker stout zijn stond vrij hoog in haar vaandel en natuurlijk vallen kinderen daarvoor. Toen ik pas moeder was zei ik en deed ik ‘’Ja zuster, ja dokter’’ op het consultatiebureau, omdat ik in mijn naïviteit dacht dat dokters en zusters weten waar ze het over hebben. En dus kreeg dochter met zes weken al rozenbottelsiroop, twee weken later gezeefde tomaat en tegen het halve jaar at ze goeddeels met de pot mee. Op een of andere manier is het toch nog gelukt negen maanden borstvoeding te geven. Bij de volgende kinderen werd het meer ‘’Ja zuster, Ja dokter’’ zeggen en ‘’Nee zuster, nee dokter’’ doen. Mijn naïeve geloof in de kennis van de zorgverlener was aan scherven gevallen, maar het ze recht in het gezicht zeggen, dat zat er nog niet in. Dat zou openlijke ongehoorzaamheid zijn en dat was echt nog steeds iets voor de televisie.
Gisteren keek ik naar de filmversie van ‘’Ja zuster, nee zuster”. Nog steeds ondeugend en tegendraads en niet alleen voor kinderen. De grapjes zijn volwassener en openlijker. Op consultatiebureaus is ook wel wat veranderd en sommige hebben warempel zorgverleners die weten waar ze het over hebben als het om borst- en bijvoeding gaat. De meeste moeders zeggen nog steeds ‘’Ja zuster, ja dokter’’, hoewel een groeiend aantal ‘’Nee zuster, nee dokter’’ doet. Nog steeds niet erg openlijk, want ja, je moet wel met die mensen door één deur kunnen als er iets met je kind aan de hand is. En dus blijft de situatie bestaan dat moeders (onder elkaar) klagen dat ‘’het bureau zegt …’’ terwijl ze zelf heel andere ideeën hebben en de zorgverleners op de consultatiebureaus zich verdedigen met ‘’Ja, maar dat willen de moeders zelf’’. Wat meer open communicatie tussen ouders en zorgverleners, naast een meer echt evidence based aanpak van zuigelingenvoeding en verzorging en opvoeding zou een goed idee zijn. Ouders mogen het best hardop zeggen als ze het niet eens zijn met het advies van het CB. En de werkers op het CB zouden hun oor eens te luisteren mogen leggen op bijvoorbeeld fora waar moeders hun hart luchten en vertellen wat ze werkelijk vinden van de adviezen die ze krijgen. Ja zuster, nee zuster kan een mooi voorbeeld zijn van een communicatie waarbij van harten geen moordkuilen worden gemaakt, waar wat op levers ligt er wordt afgelegd en wat zwaar op magen ligt eruit wordt gegooid en waar bittere pillen dapper worden geslikt.

Perspectief

2012-01-01T10:12:00.000+01:00

Veel-weinig; kort-lang; vroeg-laat; groot-klein; mooi-lelijk. Tegenstellingen geven maat aan de wereld. Tegenstellingen kunnen alleen bij elkaars gratie bestaan en zijn over het algemeen niet alleen de uiteinden van een lijn, maar de hele lijn. In het land der blinden is Eenoog koning, in het land der zienden is hij de gehandicapte. Alles heeft een relatieve waarde ten opzichte van iets anders. Hoe die waarde uitvalt ligt aan het perspectief. Op deze eerste dag van de week, eerste dag van de maand en eerste dag van het jaar vraag ik de aandacht van de lezer voor perspectief of twee verschillende vlakken: dit blog en borstvoeding.

Pratend over borstvoeding vallen de tegenstellingen en perspectief verschuivingen al snel op. Krijgt de kleine kort of lang borstvoeding? Vinden omstanders het goed of fout? Is je kind groot of klein? Drinkt een kind aan de borst veel of weinig? En welke van de keuzes is het beste? Ik neem als voorbeeld ‘’langvoeden’’. Dit is een term die in Westerse samenlevingen wordt gebruikt om aan te geven dat een moeder langer borstvoeding geeft dan in de mainstream van die samenleving gebruikelijk is. Zeg maar alles wat langer is dan een paar maanden. Het bereiken van de mijlpaal van een jaar lang borstvoeding wordt gevierd met een ceremoniele bijzetting in de Wall of fame der langvoeders. Vanuit het perspectief van een cultuur waar de gemiddelde duur van de borstvoeding periode ruim boven de twee jaar ligt is een jaar natuuurlijk nog maar net aan de gang. Niet het aantal dagen dat werd afgestreept op de kalender bepaalt de definitie van lang, maar wel het perspectief, het vergelijkingspunt. Drinkt een kind dat elke anderhalf tot twee uur aan de borst gaat veel of weinig keren? Het perspectief bepaalt: bekeken vanuit een gewoonte om elke drie tot vier te voeden lijkt het veel, vanuit de gewoonte om een paar keer per uur te voeden weinig. Verandering van perspectief kan erg boeiend zijn en een heel nieuw uitzicht en inzicht geven. Dan kan ineens blijken dat het omgekeerde van een perspectief (waarbij een brede start zich vernauwt tot een enkel punt) een uitwaaierende regenboog van mogelijkheden is, zoals ongekleurd licht door een prisma uitwaaiert tot een regenboog aan kleuren.

Het Eurolac! blog is in de loop van haar bestaan al diverse keren veranderd wat betreft inhoud en stijl van de stukjes, wat betreft de omringende informatie, maar nog weinig van uiterlijk. Maandag 1 januari leek me nu eens een mooi moment om daar rigoreus verandering in aan te brengen. Deze nieuwe stijl doet veel meer met de afbeeldingen die steeds meer worden gebruikt bij de stukjes. Het leek zo’n verspilling ze niet meer te gebruiken en tonen. De lezer kan de layout naar eigen voorkeur aanpassen en in de ‘Flipcard’ weergave kan ook nog worden gesorteerd op chronologie, label of auteur. Op auteur valt overigens weinig te sorteren, want dat is er maar één. Die auteur is wel erg benieuwd wat de lezeer van het nieuwe format vindt en krijgt graag feedback (niet via de knop rechtsonder in de pagina, die is bedoeld voor technische problemen en wordt naar google verzonden). Feedback kan als opmerking bij een artikel, via een mailtje aan het info-eurolac adres of via de sociale media. Vind je dit blog mooi of lelijk? Wil je dit nieuwe of liever het oude? Laat het weten, toon jouw perspectief.

Mark Sloan: Delayed cord clamping: Settling the debate<http://marksloanmd.wordpress.com/2011/12/16/delayed-cord-clamping-settling-the-debate/>, December 16, 2011 • 2:07 pm

Boezemvrienden

2011-12-30T12:41:00.001+01:00

Foto: Frank Sinatra zingt ‘’ I've got you under my skin‘’
Boezemvriend is een mooi woord. Je kan er alle kanten mee op. Veel mannen zijn boezem-vrienden: ze houden van boezems, liefs vrouwelijk en liefst weelderig. Veel mannen hebben boezemvrienden: vrienden voor het leven, beste maatjes. Een boezem is eigenlijk een tijdelijke opslagplaats van vocht: overtollig water van de polders of bloed in het hart. Boezemvrienden zijn dus hartsvrienden, ze hebben elkaar in het hart gesloten. Vrienden van boezems houden vooral van de organen aan de buitenkant van het vrouwenlichaam voor het hart. Maar de kleinste boezemvriendjes zijn vrienden van de boezem van hun moeder en hun liefste hartsvriend(in). En kleine boezemvriendjes zijn het liefste voortdurend zo dicht mogelijk bij het object van hun liefde. Gelukkig heeft dat object boezemvriendje ook lief en wil hem/haar graag in de buurt hebben, hoewel het soms wat overweldigend kan lijken. Gelukkig neemt boezemvriendje wat gereedschappen mee om het samenzijn makkelijker te maken. En boezemvriendje’s liefdesobject ook. Die gereedschappen heten hormonen en reflexen. Het mooie ervan is dat ze gaan werken als object en boezemvriend bij elkaar zijn, dat ze ervoor zorgen dat ze bij elkaar willen zijn en dan nog harder gaan werken, waardoor …
Het begint met het eerste bij elkaar zijn: direct na de geboorte horen moeder en kind bij elkaar. Zonder verstoring (nou, vooruit, papa mag er ook bij). Huid-op-huid, met voorlopig even geen vreemde handen erbij, geen ingrepen en onderzoeken. Moeder en kind samen, zoals Frank Sinatra zijn geliefde toezingt: ‘’ I've got you under my skin; I've got you deep in the heart of me; So deep in my heart, that you're really a part of me; I've got you under my skin‘’. De liefdesrelatie van een moeder en haar kind is dan wel geen romantische relatie, maar de gevoelens zijn net zo heftig, net zo diep. Ze raken tot in de boezen, niet alleen erop.
Na een ongecompliceerde baring is dit natuurlijk eenvoudig toe te passen, maar hoe zit het met moeilijker situaties? Tenzij de baby in een accurate, levensbedreigende conditie is en direct medische zorg nodig heeft, is de beste plaats op moeders hart en aan haar boezem. Ook na een zware geboorte, want dan vindt z/hij er troost en pijnstilling; ook als z/hij wat klein is of ziek, dan vind hij ondersteuning in zijn groei en ontwikkeling; ook na een keizersnede. De ruimte waar de keizersnede plaats vindt is koud, dus baby en moeder worden samen toegedekt. De snede wordt laag gezet, dus er is genoeg ruimte boven de steriele ruimte voor de baby om overdwars te liggen. Door de ruggenprik voelt de moeder geen pijn terwijl haar buik wordt dichtgemaakt en de samentrekkingen van de baarmoeder in antwoord op de oxytocine die de nabijheid van haar kind laat stromen voorkomen onnodige bloedingen. De hele gebeurtenis van een operatieve baring en geboorte wordt minder traumatisch als moeder en kind samen zijn, in dicht lichamelijk contact en beide zullen sneller en beter herstellen.
Moeder en kind: boezemvriendjes, door dik en dun, in voor- en tegenspoed, in gezondheid en ziekte

Van Veldhuizen-Staas; borstvoeding na een keizersnede

Statistieken

2011-12-29T09:00:00.003+01:00

Ik ben gek op statistieken. Vooral omdat ik graag in plaatjes denk. Een visueel weergegeven statistiek kan mij boeien, puur vanwege de esthetiek erin. Ik zie patronen en symmetrieën. Statistieken zijn voor velen de basis van beslissingen, werkmodellen en richtlijnen. Kan ik uit de statistieken van mijn blog van het nu aflopende jaar opmaken welk soort stukjes ik moet schrijven om het meeste succes te hebben? Uit de kijkcijfers van het afgelopen jaar blijkt dat er een groeiend aantal bezoekers is (van net over de 2000 in januari naar bijna 3250 in december). Kennelijk roeren mijn stukjes snaren. De top tien van meest gelezen stukjes (van de ruim 200 die mijn toetsenbord in 2011 verlieten) bestaat op één na allemaal uit 2011-werk. De meeste snaren, ruim 1200, werden geraakt met ‘’Vroeger, later – precies op tijd?’’ van 14 januari over wanneer naast borstvoeding vast voedsel moet worden geïntroduceerd. Maar ook over onderzoek en invloed van de voedingsindustrie. Op plaats twee en drie met dik in de 700 hits staan de stukjes over hergebruik van moedermelk en over alcoholconsumptie tijdens de borstvoedingperiode. Interessant hierbij is dat het allebei gaat over onderwerpen waarover algemeen zeer stellige uitspraken worden gedaan, die echter niet door wetenschappelijk onderzoek worden gedragen, maar wel het geven van borstvoeding of de consumptie van moedermelk kunnen ondermijnen of moeilijk maken. Waarom zouden zulke richtlijnen toch zo hardnekkig zijn? Wie zou er nu iets te winnen hebben bij het ondermijnen van borstvoeding en moedermelkconsumptie? Hmm … Nummer vier op de lijst is ‘’Er is nog nooit iemand aan dood gegaan’’. In tegenstelling tot de eerste drie waarbij bestaande gewoontes onterecht verondersteld worden wetenschappelijk gefundeerd te zijn, gaat dit over iets wat wetenschappelijk gefundeerd is, maar breeduit wordt genegeerd. Op de vijfde plaats staat de aankondiging van het thema voor Wereldborstvoedingweek 2011 en op plaats zes eindelijk een andersoortig thema: maatschappelijke afkeer van borstvoeding, beter gezegd van zichtbaar gemaakte borstvoeding. Na een verwijzing naar een artikel dat ik samen met Stefan Kleintjes schreef ter leringhe ende vermaeck van verloskundigen en een ode aan de nieuwe film Tietzat komen op de laatste plaatsen van de top 10 twee stukjes waarin George Clooney model staat voor namaaksels en zoethoudertjes. En daarmee zijn we weer terug bij reclame en het ontmoedigen van borstvoeding.
De mooiste statistiek vind ik zelf de woordwolk die is gemaakt van de 300 meest gebruikte woorden (met uitzondering van de lidwoorden en dergelijke) in mijn hele blog. En dan zie je waar ik het vooral over heb: moeders, kinderen, baby's, verwachtingen en borstvoeding. En over willen, krijgen en geven, maar ook verbazingwekkend vaak over geld en fabrikanten. En over andere mensen, voedsel, bescherming en nodig hebben. Laat ik nu net van plan zijn het daar in het komende jaar ook weer over te gaan hebben.

Willen wat een ander heeft

2011-12-28T13:38:00.000+01:00

Foto: Michael Sheen als Aro in Breaking Dawn, part 1, after credits scene ‘’They have something I want’’.
Toen mijn kinderen klein waren, waren die van mijn zus dat ook. Als wij bij elkaar op bezoek waren manageden we samen 9 kinderen waarvan de oudste en de jongste een jaar of 15 scheelden. Wanneer er iets te eten of te drinken werd uitgedeeld vroegen wij al snel niet meer wat ieder wilde: ieder wilde namelijk precies wat een ander ook had, maar dan meer. Consequentie van het leven in een soort van roedel, kennelijk. Bij veel mensen zit het ingebakken: dat willen hebben wat jij niet hebt en een ander wel. Voor sommigen wordt het zelfs een levensvervulling. Zij willen meer hebben van iets dan een ander heeft. Met name geld is daarvoor een gewild onderwerp, hoewel aandacht ook hoog scoort. De drang om iets te willen hebben wat een ander heeft kan leiden tot gedrag dat voor anderen criminele associaties heeft. Fabrikanten hebben veel en ze willen graag dat anderen dat krijgen. Nu, ja, niet krijgen, maar kopen. Want wat zij zelf willen hebben is wat die anderen hebben: geld. Veel fabrikanten hebben al geld. Veel geld zelfs. Maar zolang anderen ook nog geld hebben, hebben ze zelf nog niet genoeg. Dat is ook wel begrijpelijk, want zodra zij het zelf hebben moeten ze het delen met anderen, hun aandeelhouders. Aandeelhouders zijn eigenlijk mensen die ook het geld willen hebben wat anderen hebben, maar er zelf niets voor willen doen. Daarom vormen ze een team met een fabrikant (sommige aandeelhouders vormen teams met meerdere fabrikanten). Ze doen dat heel slim, want eerst geven ze de fabrikant geld. In ruil daarvoor worden ze voor een stukje eigenaar van de fabriek van de fabrikant. Van de fabrikant zelf als het ware. En vervolgens willen ze hun geld weer terug, aangevuld met zoveel geld als de fabrikant maar bij elkaar kan schrapen. Die fabrikant zal zich dus in allerlei bochten gaan wringen om de aandeelhouders en zichzelf tevreden te houden en het geld, dat hij en zijn aandeelhouders willen hebben, weg te halen bij wie het heeft. Een van de bochten waarmee die de fabrikant flink heeft geoefend (want jezelf in bochten wringen vergt veel oefening, het is hogere acrobatiek) is het verzinnen van een product dat vrijwel niemand echt nodig heeft en ervoor zorgen dat veel mensen denken dat ze het nodig hebben. Het verzinnen en vervolgens maken van een product is niet het moeilijke deel, het verkocht krijgen vervolgens wel. Je moet mensen er namelijk van overtuigen dat jij iets hebt dat zij vreselijk graag willen hebben (terwijl ze het in werkelijkheid waarschijnlijk niet nodig hebben of mogelijk zelf al een betere variant van hebben, helemaal voor niks). Zo graag, dat zij er veel geld voor over hebben om het te krijgen. Aro heeft al duizenden jaren geoefend en moet nog steeds heel veel moeite doen om te krijgen wat een ander heeft en hij wil hebben. Hij heeft zich ook van een team van leden met met bovennatuurlijke krachten voorzien, die elk ook veel investeren, maar het blijft moeizaam werk met maar sporadisch succes. Moderne fabrikanten hebben ontdekt dat je met bovennatuurlijke krachten niet ver komt. Zij ontdekten marketing, gebaseerd op psychologie, en dat werkt als magie. En dus krijgen fabrikanten nu volop wat anderen hebben en zij willen hebben. En zelfs krijgen ze hulp van mensen die er zelf niet aan winnen, maar toch meewerken aan de marketing alsof ze een team hebben gevormd met de fabrikanten en hun aandeelhouders. Zonder in de gaten te hebben dat zij de fabrikanten iets nog veel waardevollers geven: hun eigen geloofwaardigheid en professionele integriteit in ruil voor wat bureau gadgets en een bijscholing met borrel en buffet.

Herinneren en vooruitzien

2011-12-27T13:25:00.000+01:00

Afbeelding: WBW2012 logo

Het thema van Wereldborstvoedingweek 2012 past uitstekend in een laatste-week-van-het-jaarstemming: Understanding the Past - Planning the Future. Doel is te reflecteren op wat in 20 jaar WBW’s is bereikt wat nog te doen is en waar de knelpunten zitten. Heeft zo niet direct met borstvoeding te maken, maar meer met borstvoeding activisme. Maar ook wanneer je over borstvoeding en kindervoeding- en verzorging denkt zijn terugzien en vooruitblikken goede maatregelen. Terugzien naar waar die pasgeboren baby vandaan komt en waarnaar hij (voor)uitziet. Kijken naar waar ‘’de mens’’ vandaan kwam en wat hem te wachten kan staan. Terugkijkend naar waar die pasgeboren baby vandaan kwam zien we een kind dat in de negen maanden voorafgaand aan zijn geboorte in een steeds nauwer wordende baarmoeder heeft gezeten, knus, warm en beschut en van een constante stroom voeding voorzien. Zijn verwachtingen zijn simpel: een voortzetting van wat hij al kent: knus en warm en beschut leven met een voortdurende stroom voedsel. De staat waarin een mensenkind geboren wordt maakt die vooruitblik legitiem: naakt, onderontwikkeld, hulpeloos en weerloos en met een snel groeiend en zich ontwikkelend brein dat voortdurend voedsel nodig heeft. Alles wat je ziet aan een pasgeboren mensenkind zijn etiketten die roepen om de armen van zijn moeder en voedsel en bescherming aan en uit haar borst.
Kijkend naar waar ‘’de mens’’ vandaan kwam, zien we een diersoort die zich op een aantal punten heel anders ontwikkelde dan de soorten waarmee hij het begin van zijn ontwikkeling als soort heeft gedeeld. De mens is rechtop gaan lopen (echt rechtop, niet op de achterpoten proberen in evenwicht te blijven) en is zijn eten gaan koken, waardoor er meer energie en voedingsstoffen werden opgenomen en de hersengroei een grote vlucht kon nemen. Door die grotere hersengroei werd baren lastig, ook door de combinatie met rechtop gaan, waardoor het bekken kleiner werd. Dat zorgde ervoor dat menskindjes min of meer prematuur geboren worden (ze zouden eigenlijk nog een zes tot negen maanden mogen blijven zitten). De jongen van een zo specialistisch ontwikkelde soort verwachten een zeer specialitische zorg in de kwetsbare periode na de geboorte (met name in de tijd dat ze eigenlijk nog in de baarmoeder hadden moeten zitten). Ze zien vooruit naar een soort buitenbaarmoederlijk vervolg van de zwangerschap: dicht tegen het lichaam waarin ze het baarmoederlijke deel van de zwangerschap doorbrachten. De herinnering aan het ontstaan van de mens zorgt er ook voor dat het lichaam van de moeder vooruitziet naar zo’n buitenbaarmoederlijk zwangerschapsperiode, door te zogen voor organen om het kind te voeden en ondersteunende neurologische en hormonale systmen om dit goed en makkelijk te kunnen uitvoeren. Herinneren en vooruitzien leidt als vanzelf naar goede voornemens en nieuwjaarswensen. Ik wens dat bij alle in het komende jaar geboren kindjes en hun moeders de ingeboren verwachtingen mogen uitkomen en ik neem me voor zoveel als mogleijk die kindjes en hun moeders daarbij te helpen

leestip: Waarom zou je borstvoeding geven

2011-12-26T12:51:00.001+01:00

Borstvoeding is heel anders dan kunstvoeding en beide soorten voeding en beide manieren van voeden hebben een heel andere invloed op jou en op je baby.

Omdat een kind gemaakt is om borstvoeding te krijgen

• het hele systeem van het pasgeboren kind verwacht dat het met de melk van de moeder zal worden gevoed

• de spijsvertering en de behoefte aan bepaalde voeding en afweerstoffen van de baby wordt weerspiegeld in de manier van melkaanmaak en de samenstelling van moedermelk

• de melk van een moeder is heel precies afgestemd op wat haar kind op dit specifieke moment nodig heeft voor een gezonde groei en ontwikkeling

• een te vroeg geboren kind krijgt speciale melk, die goed aansluit op wat hij eigenlijk nog via de placenta had moeten krijgen

Omdat borsten gemaakt zijn om borstvoeding te geven

• vanaf de puberteit beginnen de borsten zich voor te bereiden op hun latere taak

• tijdens elke cyclus groeit het klierweefsel een beetje

• al vroeg in de zwangerschap begint het klierweefsel te groeien en te ontwikkelen en melk te maken

• direct na de geboorte van het kind geven de borsten melk

Omdat een kind bescherming nodig heeft tegen aanvallen van ziektekiemen

• moedermelk bevat bescherming tegen ziektekiemen in het algemeen

• moedermelk bevat specifieke afweerstoffen tegen alle infecties waarmee de moeder in aanraking komt

• de baby besmet zijn moeder met ziektekiemen die hij bij zich draagt en krijgt daarvoor specifieke bescherming terug

Omdat vrouwen die geen borstvoeding geven meer gezondheidsklachten kunnen ontwikkelen

• vrouwen die nooit borstvoeding hebben gegeven hebben een zwakkere botstructuur

• vrouwen die nooit borstvoeding hebben gegeven hebben een verhoogd risico van borstkanker en baarmoederhalskanker

Omdat borstvoeding een baby voorbereidt op ander eten later

• moedermelk smaakt naar het voedsel van de moeder, zo leert de baby de smaken van het gezinsmenu al kennen

• drinken aan de borst oefent alle spieren van de mond en aan de kaken en de tong leert ingewikkelde bewegingen maken

Omdat borstvoeding geven moeder en kind bij elkaar houdt

• het huidcontact dat vanzelf bij borstvoeding meekomt versterkt de band tussen moeder en kind

• moeders die borstvoeding geven vinden het moeder zijn vaak makkelijker omdat hormonen ze helpen zich op hun kind te richten

Lees verder ...

Verwachtingen

2011-12-23T11:26:00.000+01:00

Foto: Peggy Lee zingt 'Is That All There Is?'
Voor mij als opgroeiend meisje was december een onaangename maand. De verwachtingen waren hoog en de uitkomsten navenant laag, teleurstellend. Vooral tijdens de kerstdagen overviel mij vrijwel zonder uitzondering, zittend in mijn zondagse jurk, onder de smaakvol in zilver opgetuigde boom met echte kaarsje erin en het traditionele boek eronder, het gevoel ‘’is dit het nu?’’. Het was echt wel gezellig, maar dat allesoverweldigende gevoel van wereldvrede en vriendschap dat kwam maar niet. Kerstverhalen over miraculeuze herenigingen en het-komt-net-op-tijd-allemaal-nog-goed-ervaringen op kerstavond vonden bij mij weinig weerklank. Het is overduidelijk dat mijn verwachtingen te hoog gespannen waren. Onrealistisch. Onrealistische verwachtingen kunnen niet anders dan tot teleurstelling en verdriet leiden. Vrouwen die moeder worden hebben vaak ook allerlei verwachtingen over het kind dat zij gaan krijgen, over hoe hij zal slapen en wat hij zal eten. Over hoe het zal zijn om moeder te zijn. Die verwachtingen hebben vaak een vrij hoog roze-wolk-gehalte en zijn niet altijd erg accuraat. De verwachtingen van aanstaande ouders hebben veel te maken met hoe de maatschappij waarin ze leven aankijkt tegen kinderen. Het beeld dat onze maatschappij heeft van baby’s is, om het vriendelijk te stellen, rooskleurig. baby’s drinken op gezette tijden (die in de loop van de eerste weken en maanden steeds verder uit elkaar komen te liggen) vastgestelde (en oplopende) hoeveelheden melk, ze vullen met het afval daarvan op gezette tijden hun luier en verder slapen ze. Het gaat even wennen zijn, maar na een paar weken heb je dat als moeder onder de knie en pak je je gewone leven weer op. De verwachting van de baby is echter heel anders en totaal niet beïnvloed door maatschappelijke ideeën. Baby verwacht vrijwel constante lichamelijke nabijheid en vaak een beetje eten aan de borst. Over slaap en luiers vullen verwacht hij niet veel, dat komt zoals het komt en gaat zoals het gaat. Na de eerste ‘’Wauw! Dit is het dus om moeder te zijn!’’ in de adrenaline-high van de eerste dagen, komt er, via het stadium van ‘’Wat overkomt me nu, haal me hieruit!’’ tijdens de baby-blues dagen, al gauw een permanent schijnend zombie-robot gevoel. De baby wil niet in zijn eigen bedje, is het niet eens met voedingen om de drie uur, zijn poep spuit de luier uit tot aan zijn oren (waar ook nog een rest van zijn laatste spuug-episode zit), hij doet hier en daar een hazenslaapjes en hij is alleen tevreden zolang hij in armen is. Zowel moeder als kind zitten tussen de scherven van gebroken verwachtingen: ‘’Is dit het nu? Is dit waarnaar ik zo uitkeek?’’ De verwachtingen van de baby, daar is niets aan te doen, die zitten in zijn genetische opmaak verankerd. De verwachtingen van moeders, daar kunnen we wel wat mee. Als moeders als ze in verwachting zijn voorzien worden van realistische verwachtingen (bijvoorbeeld dezelfde die de baby zal hebben) dan zal de schok voor moeder en kind een stuk minder zijn. Laten we de roze wolk verbannen en moeders voorbereiden op realiteit. Dat kan over komen als een grote grijze regenwolk, maar als een moeder daar eenmaal niet meer onder, maar bovenop zit met haar kind, dan kan het zomaar zijn dat ze achter wolk de gouden gloed van de zon ziet. Haar wolk wordt er niet roze van, maar wie wil roze als ze goud kan krijgen!
Moge de komende feestdagen van alle moeders en baby’s op zijn minst gouden randjes aan de niet-roze wolkjes hebben. En voor het nieuwe jaar wens ik alle aankomende moeders realistische verwachtingen toe, die nog uitkomen ook.
(Terwijl ik dit schrijf luister ik naar Ella Fitzgerald: liederen vol van hoge en gebroken verwachtingen. Triestheid kan zulke prachtige muziek maken. Maar het blijft triest.)

Gelijkenis

2011-12-22T12:20:00.000+01:00

Op Facebook circuleren allerlei plaatjes die moeten aangeven hoe weinig kunstvoeding op borstvoeding lijkt. Eén van mijn favorieten is die van een autocarrosserie. Er zitten duidelijk een aantal componenten van een functionerende auto in en als je erin zit blijf je waarschijnlijk wel droog. Maar hij brengt je nergens, want behalve een paar wielen mist hij vooral een motor. Een motor is een redelijk essentieel onderdeel van een auto. Zelfs al zou dit ding worden opgeschilderd en van portieren, een motorkap, alle stoelen en wielen worden voorzien, dan nog zou het geen functionerende auto zijn, hoewel hij er al wel meer op zou lijken. Aan de buitenkant. Je zou er droog en comfortabel in kunnen zitten en mensen zouden je in een fraai omhulsel zien. Maar je zou er nog steeds nergens mee komen. Kunstvoeding is eigenlijk net zoiets. Het ziet er heel fraai uit en is mooi verpakt, maar het mist de motor. De motor in borstvoeding bestaat uit een complex van levende cellen, antistoffen, beschermende factoren en hormonen, die op ingenieuze wijze met elkaar en met de voedende bestanddelen van de melk en het proces van het voeden en gevoed worden samenwerken. Sommige van die beschermende stoffen kunnen de fabrikanten in de kunstvoeding stoppen, maar lang niet allemaal en altijd geïsoleerd van alle andere dingen. Alsof de eigenaar van het wrak hierboven probeert of het met bougies, een accu en een koelvloeistoftankje onder de kap wel gaat lukken.
Kunstvoeding is deficiënt aan van alles en nog wat (hoewel de zuivere voedingswaarde wel min of meer klopt). De lijst van korte en lange termijn ziektes en aandoeningen die meer voorkomen bij kunstgevoede dan bij borstgevoede kinderen is lang en groeiend. Voor kinderen die te vroeg of ziek geboren worden geldt dit nog meer. De vaak dodelijk aflopende darminfectie necrotiserende enterocolitis (NEC) komt vrijwel niet voor bij kinderen die enkel menselijke melk als voeding krijgen, maar vrij vaak bij kinderen die (volledig of gedeeltelijk) voeding op basis van niet-menselijke melk krijgen. Onbegrijpelijk is het dat in veel ziekenhuizen erg moeilijk wordt gedaan over het gebruik van gedoneerde menselijke melk voor kinderen waarvan de moeder (nog) niet voldoende eigen melk heeft. Men ziet beren en wolven op de weg in de vorm van mogelijke besmettingen, terwijl de risico’s van een niet-menselijke voeding over het hoofd worden gezien of gebagatelliseerd. Te meer onbegrijpelijk omdat artsen zich er graag op laten voorstaan dat zij evidence based (wetenschappelijk onderbouwd) werken. Of zou het verschijnsel artsenbezoeker hier iets mee te maken kunnen hebben ? Die producten die door die vriendelijke, cadeautjes uitdelende vertegenwoordigers worden gepromoot moeten toch wel goed en veilig zijn? Misschien moeten moedermelk leveranciers ook maar artsenbezoekers met cadeautjes op pad sturen. Maar wie gaat dat betalen?
Borstvoeding.com: de samenstelling van kunstvoeding en moedermelk vergeleken
Nu.nl: artsen nog steeds gevoelig voor marketing

Leermomentje

2011-12-21T10:44:00.000+01:00

Foto: met mijn pasgeboren zoon. Ik krijg acuut pijn in mijn rug als ik er naar kijk. Ik had nog een en ander te leren over aanleggen.
Tijdens haar net-afgeronde HBO opleiding kreeg mijn dochter vaak de term ‘’leermomentje’’ te horen. Meestal wanneer er iets fout ging, want van je fouten moet je leren, immers. Gelukkig hoef je niet eerst alles fout te doen om het vervolgens goed te leren. Sommige dingen leer je letterlijk al doende. Dan hebben leermomentjes eerder de vorm van ‘’Oh, gaat dat zo!’’. Eigenlijk is op die manier het hele leven een leermomentje. Het moederschap is voor mij een lange-termijn leermoment geweest. Precies 30 jaar geleden vandaag zat ik, vers gewassen en gestreken, in het kraambed van mijn in de voorafgaande nacht geboren zoon, mijn tweede kind. Omdat het mijn tweede kind was voelde ik me al een heel ervaren moeder. Wat viel het tegen dat het toch weer nieuw was. (Ruim twee jaar later viel het weer tegen, net als nog eens twee jaar daarna en ruim drie jaar daar weer na.) De basis van de kennis die ik heb en gebruik als lactatiekundige ligt in mijn moederschapservaring met vijf heel verschillende kinderen, niet in de dikke boeken vol geleerdheid die ik heb bestudeerd voor mijn opleidingen tot kleuterleidster en leraar basisonderwijs en voor mijn opleiding tot lactatiekundige. Wat ik vooral niet uit de boeken heb geleerd is dat ik een moeder niet kan leren hoe ze moeder moet zijn. Elke moeder moet dat zichzelf leren, met haar kind als leraar. Voor veel moeders zal daar een vallen en opstaan bij horen. Vaak worden methodes gebruikt die in de situatie van de individuele moeder niet passen en vaak raken moeders verward door alle verschillende methodes die door verschillende boeken (goeroes, trends, zorgverleners, beroepsopvoeders, …) worden aangedragen. een belangrijk leermoment heeft een moeder wanneer zij zich realiseert dat zij en aar kind geen gemiddelden zijn en dus niet goed passen in op gemiddelden gebaseerde aanbevelingen. door de tijd heen heb ik geleerd dat ik moeders niet kan en dus moet willen leren hoe zij moeder moeten zijn en hoe zij hun kind moeten voeden. Ik geef moeders liever een atlas dan een navigatiesysteem. Een atlas laat zien hoe de boel in elkaar steekt. Een atlas van een kind laat zien hoe een kind in elkaar zit, hoe zijn systeem werkt, hoe de systemen werken die hem voeden, koesteren en verzorgen. In een uitgebreide atlas staan ook kleine kaartjes met uitgewerkte neveninformatie en details en alternatieven. In het komende jaar hoop ik weer veel moeders atlassen te kunnen geven en ze er een handleiding bij aanbieden in het gebruik van een atlas. Zodat zij zelf kunnen bepalen hoe zij hun kind voeden, koesteren, verzorgen en opvoeden. Zoals ik zelf die atlas en begeleiding heb gekregen en heb leren geven door mijn kinderen en ook door La Leche League, de organisatie die mij heeft laten zien dat atlassen beter werken dan navigatiesystemen.
relevante biografie
Hoofdleidster kleuteronderwijs: 1979
Dochter: 1981
Zoon: 1982
Volledig bevoegd leraar basisonderwijs: 1983
La Leche League leidster: 1985 (tot en met 2010)
Zoon: 1985
Dochter: 1987
Zoon: 1990
Lactatiekundige IBCLC: 1992, gerecertificeerd 1997, 2002, 2007, te recertificeren 2012

Goed – beter – best

2011-12-20T10:43:00.001+01:00

Foto: Mijn Grootmoe Anna Vink met haar verloofde Carel Staas.
Al die misantropische bloggers en columnisten die hardnekkig blijven schrijven, zeggen, roepen dat borstvoeding helemaal niet het beste is hebben eigenlijk volkomen gelijk. Borstvoeding is niet het beste, borstvoeding is gewoon wat het moet zijn. Borstvoeding is voedsel, bescherming, koestering en basisschool voor intermenselijke relaties voor elk pasgeboren kind, baby, dreumes, peuter. Kinderen die borstvoeding krijgen zijn in geen enkel opzicht beter dan andere kinderen: ze zijn precies wat ze zijn moeten of worden wat ze in zich hebben. Kinderen die geen borstvoeding krijgen, moeten het maar zien te rooien met een imitatievoeding zonder bescherming en zonder hormonale ondersteuning bij moeder en kind voor de koestering en basisschool intermenselijke relaties.de meeste komen er ook wel, hoor, en over het algemeen ook best redelijk gezond. Maar de risico’s om met problemen groot te worden of te groot te worden (te groot als in overgewicht) of om net niet zo slim te zijn als je had kunnen zijn is een stuk groter wanneer je je leven niet met borstvoeding begint. De keuze voor zuigelingenvoeding is er dus niet zo zeer één van goed-beter-best, maar van goed-minder-minst. ‘’Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg,’’ zei mijn Grootmoe graag. Je hoeft niet beter of best te zijn, gewoon is goed genoeg.
Wetenschappelijke onderzoekers hebben die link nog niet gelegd en blijven roepen dat de uitkomsten bij wel borstvoeding zoveel beter zijn dan bij geen borstvoeding. Mooi dat ze het onderzoeken, maar het zou zo fijn zijn als ze de uitkomsten in realistische taal zouden weergeven. Het zou de boodschap zoveel sterker maken. Twee recente voorbeelden. Milnes (2011): ‘’Borstvoeding duur gelinkt aan minder voorkomen kruisbeet’’ is een minder sterke boodschap dan: ‘’Kortere borstvoedingduur verhoogt de kans op het ontwikkelen van een kruisbeet’’. Quigley et al (2012) stelt in de titel van het onderzoek dat kinderen die borstvoeding kregen een betere cognitieve ontwikkeling doormaken. Welbeschouwd bedoelt hij natuurlijk dat kinderen die geen borstvoeding krijgen een minder goede cognitieve ontwikkeling doormaken. Borstvoeding is geen bonus, geen extraatje bovenop de norm, borstvoeding is gewoon dat wat de bedoeling was. Gewoon, goed genoeg.
Milnes AR: Breastfeeding Duration may be Related to Lower Prevalence for Posterior Crossbite in the Deciduous Dentition. The journal of evidence-based dental practice, 2011, 11(1):67-68
Quigley MA, Hockle C, Carson C, Kelly Y, Renfrew MJ, Sacker A: Breastfeeding is Associated with Improved Child Cognitive Development: A Population-Based Cohort Study. The Journal of pediatrics, 2012, 160(1):25-32

Slaaplied - liefdeslied

2011-12-16T10:43:00.001+01:00

Tekening: Gonneke van Veldhuizen-Staas ''Moeder en kind''

Slaapliedjes, of wiegeliedjes, komen waarschijnlijk net zo vaak voor als liefdesliedjes. In volksmuziek, in privémuziek, in populaire en in klassieke muziek. Soms zoet en vloeiend; soms verlangend en pijnlijk. De teksten kunnen verrassende overeenkomsten te zien geven. Dit stukje uit 'Lullabye – Good night my angel' van Billy Joel zou zowel in een liefdeslied als in een wiegelied passen: ''I promised I would never leave you; And you should always know; Wherever you may go; No matter where you are; I never will be far away''. (in feite is dit wiegelied geschreven voor zijn opgroeiende dochter met levensvragen) ‘’Ik beloofde je je nooit te verlaten’’ is een universele kernboodschap: ieder mens, groot of klein, wil altijd vlak bij geliefden zijn. In een zich in de baarmoeder ontwikkelend kind wordt deze belofte van zijn moeder aan hem in zijn genetische opmaak gegrift. Als de baby is geboren is er om te beginnen één mens in zijn leven die hij al kent en waar hij onvoorwaardelijk van houdt: zijn moeder. Moeder is voor een kind de wereld, de zon, maan en sterren, zijn leven. Geen Romeo kan meer van een Julia houden dan een pasgeboren kind van zijn moeder. Die liefde is zuiver en absoluut en onvoorwaardelijk. Een dergelijke liefde schreeuwt om nabijheid. Een kind wordt dan ook geboren met de diepe overtuiging dat die ene er altijd zal zijn, dichtbij, onverbrekelijk. Een pasgeboren kind dat wordt gescheiden van zijn moeder gaat via accute stress naar afsluiting: hij rolt zich op en speelt dood. Bij zijn moeder bloeit en groeit hij. Gelukkig heeft het zelfde ontwerp dat hem toerustte met deze liefde ook gezorgd voor een antwoord aan de andere kant. Een vrouw die moeder wordt, wordt overspoeld met en gedrenkt in hormonen die haar die liefde laten retourneren en die ervoor zorgen dat zij ook niets liever wil dan bij haar kind zijn, het vasthouden, koesteren en voeden. Haar melk is zodanig van samenstelling dat het een innig samenzijn nodig maakt, omdat er vaak kleine beetjes van nodig zijn voor haar kind. Het is zo heel erg jammer dat de mens er zo goed in is geworden om de wijsheid van liefdes- en wiegeliederen te negeren, en daarmee de ingeboren verwachtingen van kinderen niet meer begrijpt. Met als gevolg dat nu slaapliedjes worden gezongen (en andere truukjes geprobeerd) om kinderen maar te laten slapen, zodat ze moeders lijf even niet meer nodig hebben. Dat moeders denken dat hun melk ontoereikend is als hun kind vaker dan elke drie uur, en ook in de nacht, aan de borst wil. Dat moeders denken dat ze een huilbaby hebben of een overstresste baby wanneer hij huilt als hij in zijn wiegje wordt gelegd. Dat er iets mis is met een kind dat constant bij moeder wil zijn.
Geloof me, er is niets mis met een kind dat alleen maar in de directe nabijheid van zijn liefdesobject wil zijn. En niets mis met een moeder die dat ook wil. Zing dat slaapliedje als een liefdeslied, moeder, terwijl je je baby tegen je lichaam aan koestert en wiegt.

En om het borstvoeding gerelateerd te maken: borstvoeding is een manier om liefde uit te wisselen tussen een moeder en haar kind, wederkerig. Het zorgt voor nabijheid en koestering. En omdat borstvoeding multifunctioneel is, krijgt een kind er ook nog eten mee.

Ratrace

2011-12-15T12:14:00.000+01:00

Foto: Whoopi Goldberg(r) en Lanei Chapman(l) in Ratrace
Eigenlijk viel het wel te verwachten. Het is per slot een technosite. Als techno’s het over voeding en verzorging hebben gaan ze van techno uit. Uiteraard. techniek en natuur staan niet op heel goede voet met elkaar. Zelfs een techno-ethicus-filosoof zou daarvan in de knoop raken. En dus verschijnt het zoveelste tranentrekkende verhaal over zielige door schuldgevoel overladen moeders bij wie de natuur niet werkte en die dus moesten uitwijken naar de techniek. Een verhaal waarin op een heel pre-technologische-tijd manier de brenger van de onaangename gevoelens veroorzakende boodschap de schuld krijgt en veroordeeld wordt. De echte problemen liggen uiteraard niet bij de brengers van de boodschap. Ook niet bij de borstvoeding zelf. Zelfs niet bij de vrouwen bij het allemaal niet lukt; zij doen immers hun stinkende best en dan nog wat. Het probleem ligt, om het maar breed te nemen, in de maatschappij. Die van ons is vrouw-, kind- en borstvoedingonvriendelijk. Vrouwonvriendelijk. Ja. Dus. Zelfs mainstream feminisme is vrouwonvriendelijk. Om erbij te horen moeten vrouwen zich als mannen langs de carrièreladder omhoog vechten; likken naar boven en stampen naar onder, mee in de ratrace. Vooral ook stampen naar andere vrouwen die andere keuzes maken. Geen kinderen krijgen, of er in elk geval niet zelf voor zorgen (om ook maar eens kort door de bocht te gaan). Kindonvriendelijk. Uitermate kindonvriendelijk, ondanks alle speciale voorzieningen voor kinderen. Of juist vanwege alle speciale kindervoorzieningen. Want kinderen hoor je niet te zien en te horen; die moeten zo snel mogelijk zelfstandig en volwassen zijn, zodat ze mee kunnen in de ratrace. Kindonvriendelijk omdat de gemiddelde ouder en arts of verpleegkundige geen flauw idee schijnt te hebben hoe een kind in elkaar steekt en hoe zij functioneert. Kinderen worden al als baby in keurslijven (soms ook heel letterlijk) gepropt om te voldoen aan de volslagen onrealistische verwachtingen die er over hen leven. Borstvoedingonvriendelijk door de combinatie van de vorige twee, maar ook door de overseksualisering van borsten in combinatie met een toenemende, epidemische vormen aannemende angst voor seks. Een vreemde spagaat tussen tussen overseksualisering en preutsheid. In een wereld waar pushup beha’s, strings en kruisloze onderbroekjes in maten voor 7-8 jarige meisjes worden verkocht; waar borsten, buiken, billen worden geshowd op een manier waar het bij een man exhibitionisme zou heten en waar borsten alles verkopen, in zo’n wereld past borstvoeding niet. En dus lukt borstvoeding niet. Voor mensenvrouwen is lacteren, net als voor mensaapvrouwen, een aangeboren vermogen (echt waar, voor minimaal 99% van alle vrouwen die een kind kunnen dragen en baren), maar borstvoeding geven is een aangeleerde vaardigheid. Iets dat je moet afkijken en oefenen. Waar vaak hulp bij nodig is in het begin. Waar een baby bij nodig is die zijn instincten mag volgen. En zorgverleners die weten waar ze mee bezig zijn.
Tot mijn verbazing moet ik nu toegeven dat ik het met een deel van het artikel op Technologie als ons toch eens ben: borstvoeding promotie kan best een beetje minder. Je kan namelijk pas dingen promoten als je ook kan zorgen dat de belofte waar kan worden gemaakt. Om zo’n belofte waar te kunnen maken, moet je er volledig achter staan, zonder mitsen en maren; moet je weten hoe het werkt, weten hoe de partners elk afzonderlijk en in samenspel werken. En vooral moet je bereid zijn tijd, energie, echte kennis (niet de decennialang gecumuleerde brainwash-kennis van de kunstvoeding industrie) en vaardigheden in te zetten om het te laten werken. Dan zal borstvoeding gewoon gaan lukken bij de overgrote meerderheid van vrouwen die daarvoor kiest. En vrouwen die er om te beginnen niet voor kiezen om borstvoeding te geven? Die moeten dat ook vooral niet doen. En er zich niet schuldig om voelen. En niet een ander beschuldigen van schuldgevoel aanpraten.

Schimmel

2011-12-14T10:51:00.000+01:00

Schimmels zijn alomtegenwoordig over de hele wereld in allerlei leefmilieus, zowel op anorganische als organische ondergrond. Op oppervlakken en in organismen. Schimmels zijn parasieten, commensalen en opportunisten. Hun levensbehoeften zijn niet uitgebreid of ingewikkeld: vocht, meestal wat warmte en voedsel in de vorm van suiker of eiwitten is voor de meeste voldoende. In verschijningsvorm zijn ze ergens tussen onaantrekkelijke en onopvallende smurrie tot adembenemend mooi in vorm en kleur. Tot schimmels behoren ook de paddenstoelen (eigenlijk zijn dit de voortplantingsorganen van de eigenlijke schimmels die als een web van draden ondergronds leven) en de eencellige gisten. Schimmels zijn fascinerend. Om te bestuderen. Niet als je ermee besmet bent. In het menselijke spijsverteringskanaal bevindt zich continue een microflora&fauna van bacteriën, virussen, parasieten en gisten. De meeste hiervan zijn op een of andere manier van belang voor het verteren van voedsel en het aanmaken van vitaminen en het beschermen tegen ziekte. Sommige onderdelen zijn dat niet, maar die worden over het algemeen goed in toom gehouden door de gunstige onderdelen. Onder bepaalde omstandigheden kan dit fijn afgestelde evenwicht tussen goeddoeners en kwaaddoeners worden verstoord en worden sommige van de tot dan toe symbiotisch of commensaal levende darmbewoners opportunisten die de macht gaan overnemen. De gist Candida Albicans is er zo één. Als de bacteriën in de darm even emt vakantie zijn neemt C albicans zijn kans waar en verandert van een gist in een schimmel en gaat op reis door het lichaam van de gastheer of –vrouw. Meestal via de kortste route naar buiten, samen met de rest van de darmmassa. Direct naast de uitgang van een gastvrouw ligt een veelbelovend nieuw appartement: de vulva, warm, vochtig en vaak met een prima leefmilieu en ruime voedingsbodem. Sommige schattingen gaan ervan uit dat rond de helft van alle vrouwen in de vruchtbare leeftijd een actieve of latente candida in de vulva en/of vagina heeft. Bij de geboorte van een kind is besmetting vrijwel onvermijdelijk en op en in het kind wacht Candida zijn beurt af. In de vorm van spruw duikt hij vervolgens bij flink wat kinderen op in de mond en soms in de schaamstreek. Bij borstvoeding keert de schimmel vervolgens terug naar de eerste gastvrouw, maar dan op de borsten. Spruw op/aan/in de borst kenmerkt zich door een heel scala aan verschijnselen. Jeuk is een eerste indicatie. Jeuk gaat voer in pijn, die vaak wordt omschreven als snijdend, brandend als zuur; komt vooral tijdens de voeding en blijft nog lang daarna. De pijn kan ook naar binnen schieten en dan lijkt het alsof het de loop van een melkkanaal volgt. De huid kan feller gekleurd worden, de precieze kleur afhankelijk van de pigmentatie, maar bij vrouwen met een lichte huid meestal felrose-rood. Er kan schilfering optreden, maar ook een parelmoerglans. In de groeven kan zich een dikke witte, smegma-achtig beslag ontwikkelen. Alle symptomen kunnen tegelijkertijd optreden, maar dat hoeft niet. Meestal heeft de baby ook diverse symptomen, maar ook dat hoeft niet.
Tot zover is het redelijk duidelijk. Het probleem is dat elk van de genoemde symptomen ook andere oorzaken kan hebben. Scherpe, stekende, brandende pijn kan ook duiden op een aanleg probleem. Huidverkleuringen, schilfering en dergelijke kan een dermatologische oorzaak hebben die niets met schimmel te maken heeft. (Vrijwel alle symptomen bij het kind, met uitzondering van de dikke plakkaatvormige aanslag in de mond, kunnen ook op andere dingen wijzen, zoals allergie, afwijkende orale anatomie, problemen met de melkstroom, …) Schimmelinfecties in moeder en kind bij borstvoeding worden zowel over- als onder-gediagnosticeerd door dit verwarrende beeld. Om een goede diagnose te stellen moet de zorgverlener moeder en kind zien (en niet allee de triage van de assistente aan de telefoon gebruiken!), de combinatie van symptomen evalueren en altijd, ja altijd, écht altijd goed kijken naar een voeding: hoe gaat het kindje aan de borst, hoe drinkt het kindje, hoe zit de borst in de mond, hoe is de pijn en het pijnverloop bij de moeder tijdens het drinken.
Een schimmig en schimmelig verhaal, alles bij elkaar genomen.

Gonneke van Veldhuizen Staas, IBCLC: Spruw

Plannetjes

2011-12-13T12:18:00.000+01:00

Foto: "I love it when a plan comes together", George Peppard als Kolonel John "Hannibal" Smith in de jaren '80 TV serie The A-team.
‘’Go with the flow’’ is niet zo ons ding in onze agenda’s-en-roosters-samenleving. Voorbereiden, plannen –liefst met plan B en C achter de hand- en controle houden, daar voelen we ons zeker bij. Plannetjes maken geeft ons het gevoel de situatie meester te kunnen zijn, ook al is het een situatie die we eerder niet meemaakten en die mogelijk of waarschijnlijk eng, pijnlijk, moeilijk of elk van die drie is. Zoals een kind krijgen. Moeder worden. En voorbereiden is ook goed. Een beetje een idee van wat je te wachten staat kan het hele proces van zwangerschap en baring soepeler laten verlopen. Bij die voorbereiding is misschien wel het allerbelangrijkste aspect dat je leert hoe het werkt. Wat gebeurt er tijdens de zwangerschap met je lijf en met het groeiende kind. Wat gebeurt er tijdens de baring met je lijf en het geboren wordende kind, welke aspecten kunnen al die processen versoepelen en welke bemoeilijken? Voorbereiden op het moeder wórden zal dus al met al wel lukken, maar hoe staat het met voorbereiden op moeder zíjn? Eigenlijk geldt hier hetzelfde: weten hoe het werkt zal zorgen voor realistische verwachtingen en realistische verwachtingen maken het doorleven van een proces soepeler. Neem niet in je planning op dat moederschap makkelijk is of dat je het makkelijk even erbij plant in je agenda. Dat is een onrealistische verwachting. Neem in je realistische verwachtingen wel op dat de baby met zijn eigen plannetjes wordt geboren. Het scheelt zoveel verdriet en leed wanneer moeders weten van de plannetjes van hun baby en die begrijpen en ernaar handelen. de baby zelf kan namelijk niet veel anders. Die plannetjes zitten bij hem ingebouwd, die heeft hij niet zelf verzonnen. Ze zitten in zijn blauwdruk, samen met zijn uiterlijke kenmerken, de basis voor zijn karakter en temperament en zijn intellectuele potentie. Samengevat komen de plannetjes neer op drie punten: houd me altijd dicht bij je, houd me rustig en tevreden en geef me minimaal een jaar borstvoeding. Moeders hebben dit instinctief tot voor een paar eeuwen geweten. dokters en andere deskundologen hebben het sinds een paar eeuwen ontkend. De wetenschap begint het nu opnieuw uit te vinden en te bewijzen. Moeders kunnen maar beter zorgen dat zij zelf deze plannetjes van te voren kennen en begrijpen en verweven in hun eigen plannetjes, want nog lang niet alle zorgverleners hebben de hernieuwde wetenschappelijke inzichten meegekregen*. Een goed voorbereidde moeder en haar kind kunnen dan na een poosje Hannibals woorden beamen: ‘’het is zo leuk als plannetjes uitkomen!’’
Darcia Narvaez: How to Grow a Smart Baby; Ancient principles for fostering smart kids. in het blog Moral Landscapes - Living the life that is good for one to live van Psychology Today, January 24, 2011
* Uit een verslag van Mieke van Rijn-Lemans, IBCLC: ‘’In het ziekenhuis mocht haar pasgeboren baby met lage temperatuur niet bij haar blijven van de verpleegkundige. Om de temperatuur omhoog te krijgen adviseerde de verpleegkundige een flesje kunstvoeding en baby moest in een warmhoudbedje. Moeder protesteerde en wilde haar baby huid op huid bij zich en aan de borst. Voor zo'n "belachelijk" idee was niemand te porren. Zelfs de kinderarts niet die op verzoek van moeder erbij werd gehaald. Er werd van alle kanten op moeder ingepraat dat het warmhoudbedje en het flesje kuntvoeding het beste was. De wanhopige moeder ging er uiteindelijk mee accoord. De kolf waar zij om vroeg kreeg ze ook niet.’’

Zeker geen borstvoeding gehad?

2011-12-12T09:00:00.003+01:00

Foto: ‘’Did he not breastfeed?’’ vraag aan de moeder van een onplezierige man van Robin Williams als robot Andrew in Bicentennial Man, een film op basis van de robotromans van Isaac Asimov.
Aan borstvoeding en moedermelk worden soms magische eigenschappen toebedeeld. Een wondervoedsel, een middel voor alle kwalen en als ieder kind nu maar tot Sint Juttemis borstvoeding zou krijgen zou de wereld een aards paradijs zijn. Hoe heerlijk het ook zou zijn een dergelijk wonderbaarlijk product te mogen promoten en helpen bestaan, hier moet ik toch afhaken. Borstvoeding en moedermelk zijn een goede manier van voeden en koesteren en verzorgen van baby’s en peuters, en er zijn tot nu toe geen producten en processen (uit)gevonden die het beter kunnen, maar met wonderen hebben ze weinig van doen. Wanneer borstvoeding, exclusief borstvoeding, langdurig borstvoeding, zou leiden tot enkel mensen die aardig in de omgang, vriendelijk en vredelievend zijn, zou de wereld niet zo’n uitermate onaangename plaats voor velen zijn. Door de geschiedenis heen en nu nog in het overgrote deel van de wereld is min of meer exclusief borstvoeding en langdurig borstvoeding de culturele norm, maar eveneens door de geschiedenis heen en ook nu nog op vrijwel elk werelddeel zijn conflicten en oorlogen dagelijkse kost. Dat komt niet omdat borstvoeding zo’n armetierig iets is, maar omdat er zoveel andere factoren meespelen. Allereerst de genenpoel waaruit het genenpakket van een kind is gehaald. Dat is eigenlijk een soort bingo-rad waarin de dominante en latente genen van de ouders en hun voorouders worden gegoten. Tussen alle gave en ongeschonden bingoballetjes zitten ook exemplaren waaraan iets veranderd is of die een beetje beschadigd zijn. Na een flinke draai aan het rad kan in volstrekt willekeurige volgorde een verzameling genen uit het rad stromen, waarbij de dominante genen wat zwaarder zijn dan de latente genen en dus makkelijker uit het bingo-rad kunnen rollen, net zoals sommige van de veranderen of versleten bolletjes er soms makkelijker tussendoor slippen. Zelfs bij hetzelfde ouderpaar zal er dus elke keer een ander pakket uitrollen. Vervolgens is er een zwangerschap van 9 maanden waarin het kind, redelijk goed maar niet volledig beschermd, zich ontwikkelt. Omdat elk zwangerschap andere omstandigheden heeft (de leeftijd van de moeder, haar gezondheid, haar leefomgeving, haar levensritme en –patroon, externe factoren, …) staat elk genenpakket ook bloot aan andere invloeden en zal het zich net even anders ontwikkelen. De baringspraktijken en de behandeling en omstandigheden van de pasgeborene hebben elk ook grote invloed op het begin van het buitenbaarmoederlijke bestaan en op de toestand van het rauwe materiaal waaruit een mens zal groeien. Borstvoeding zou een waarlijk wonderbaarlijk spul zijn wanneer het vanuit al dit verschillende materiaal perfecte mensen zou kunnen maken, die immuun zijn voor de invloeden die er verder op inspelen. Na en naast borstvoeding staat een kind voortdurend bloot aan invloeden die zijn karakter, lichaam en geest zullen vormen uit het rauwe materiaal waarmee hij is geboren. En dat is waar borstvoeding en moedermelk hun rol gaan vervullen: zij zorgen ervoor dat het rauwe materiaal (het pasgeboren kind) in zo goed als mogelijke conditie is om het hoofd te bieden aan alle uitdagingen die gaan komen. Borstvoeding geven helpt ook de moeder om beter te functioneren in het moederschap. Dat is een belangrijke factor, want de ouders zijn een heel belangrijke factor in het filteren en sturen van invloeden en zijn zelf ook belangrijke invloeden. En anders dan op veel andere factoren hebben ouders wel invloed op zichzelf. Borstvoeding geven kan een moeder helpen een moeder te zijn die goed genoeg is om haar kind groot te brengen in de hoop dat hij een fantastisch mens zal worden. Misschien wel zo fantastisch dat mensen hem zullen vragen ‘’Borstvoeding gehad zeker?’’

Zwitserland

2011-12-09T11:34:00.000+01:00

foto: Bella (Kristin Stewart), Edward (Robert Pattinson) en Jacob (Taylor Lautner) ‘’I’m Switserland’’ in de film ‘’Eclipse’’, deel 3 van de Twilight Saga, naar de gelijknamige boeken van Stephenie Meyer.
In de strijd om de gunsten van een vrouw zetten mannen in de dierenwereld alle middelen in die de natuur voorhanden heeft: kracht, schoonheid, pracht en praal en bluf. Vooral bluf. Want die pracht en praal is enkel buitenkant en uiterlijk vertoon. De strijd tussen twee mannen om een vrouw kan in de dierenwereld leiden tot de dood van één of beide contestanten. Ook bij de mens is dit gedrag niet ongewoon. Boeken en films vinden er voor een flink deel hun inspiratie in. Shakespeare was met zijn Romeo en Julia niet de eerste en al helemaal niet de laatste die het gevecht om een vrouw dramatisch laat eindigen (‘’They fight’’… ‘’Paris falls’’, (William Shakespeare: Romeo and Juliet, Act V, Scene 3). In een modernere versie vinden we Bella Swan tussen Edward en Jacob (zie foto), wanneer beide mannen al hun special effects inzetten om de liefde van Bella te winnen. Met de woorden ‘’Ik ben Zwitserland’’ eist ze dat de schermutselingen worden gestaakt, omdat zij zichzelf ziet als neutraal tussen de strijdende partijen. Zwitserland is een symbool voor onpartijdigheid, betrouwbaarheid en veelzijdigheid. In de strijd om de gunst van de consument vinden we veel haantjes gedrag terug: er wordt geschermd met kracht (nu nog beter!), schoonheid (flitsende vormgeving), pracht en praal (goudglanzende schilden en gloeiende aura’s) en bluf. Heel veel bluf. Onbeschrijflijk brutale bluf. Want heeft niet de grootste bek automatisch gelijk? Wie de grootste kraag kan opzetten of het meest vertakte gewei heeft of de staart zo groot dat hij er topzwaar van wordt heeft de meeste kansen. Maar zou die consument eigenlijk niet liever Zwitserland willen zien of zijn? Onpartijdige informatie, betrouwbare informatie, veelzijdige informatie in plaats van pluimgewuif en baltsdansen? En dan op basis daarvan de keuze maken tussen de verschillende kandidaten?

Kan dat niet wat minder?

2011-12-08T11:23:00.000+01:00

‘’Borstvoeding of andere zuigelingenvoeding?’’ is een vraag waarbij meestal argumenten die de gezondheid van de baby betreffen voor een antwoord zorgen. Soms de gezondheid van de moeder. De maatschappij als geheel lijkt er weinig mee te maken te hebben. Toch heeft de individuele keuze van ouders wel degelijk ook een maatschappelijk effect. Meerdere effecten zelfs. Niet van dat ene ouderpaar, maar van de ouders van al die 180.000 alleen al in Nederland jaarlijks geboren kinderen. Een vaak over het hoofd gezien aspect van de leuze van zuigelingenvoeding is het effect op ons leefmilieu. Het maken, verpakken, vervoeren en afvoeren van kunstmatige zuigelingenvoeding is een grote belasting voor ons leefmilieu en een aanslag op de reserves. Het is een keuze die wat betreft duurzaamheid een bedroevende score heeft. De grondstof is meestal koemelk. Daarvoor moeten veel koeien worden gefokt en gehouden. Om die koeien te voeden zijn grote arealen landbouwgrond nodig en het dagelijkse afval van de koeien draagt bij aan het verhogen van de hoeveelheid broeikasgassen in onze dampkring. Het op moderne manier houden van koeien gaat over het algemeen ook gepaard met een hoog (preventief) medicijngebruik, waarvan de resten in ons milieu en in de voedselketen terecht komen en wat meewerkt aan het toenemen van antibioticaresistentie. Vervolgens moet de geoogste melk naar fabrieken worden vervoerd, meestal met vrachtwagens. In de fabriek begint een proces waarvoor veel water en energie nodig is en veel extra aan te voeren grondstoffen (suikers, plantaardige oliën, geïsoleerde vitaminen, mineralen en sporenelementen). Het kant en klare product wordt verpakt in gecombineerde materialen (papier, plastic, metaal en diverse chemische elementen ter ondersteuning) en naar de verkooppunten vervoerd. Na gebruik komen de verpakkingen terecht in de vuilverwerking, waar ze bijdragen aan het vergroten van de afvalberg of aan de schadelijke uitstoot in de vuilverbranding. en dan heb ik het nog niet gehad over de extra hygienische middelen voor vrouwen die al snel weer ongesteld worden als ze geen borstvoeding geven.
Een tweede maatschappelijk aspect van de keuze voor zuigelingenvoeding is het effect op de kosten voor de gezondheidszorg. Diverse onderzoeken, op verschillende manieren uitgevoerd, in landen over de hele wereld hebben aangetoond dat het kunstmatig voeden van zuigelingen leidt tot substantiële verhogingen van de kosten voor gezondheidszorg op de korte en de lange termijn. Onderzoekers berekenden dat per 1000 kinderen die geen borstvoeding krijgen er ruim 2000 meer artsbezoeken zijn, ruim 200 meer ziektedagen met ziekenhuisopname en ruim 600 meer uitgeschreven recepten voor medicijnen in het eerste jaar. Dit kost tussen $331 en $475 (€247 en €355, koers 8-12-11) per kind. Dat kan wel wat minder, zodat er meer overblijft voor andere dingen die niet zo makkelijk te voorkomen zijn. Als je borstvoeding geven niet voor jezelf wil of voor je kind, die het dan voor je portemonnee en de lucht die je inademt. En bedenkt: een deel van de gifstoffen in jouw moedermelk en in jouw vruchtwater komt van het voeden van kinderen met borstvoedingsubstituten!
Jennifer B. Saunders: Got Milk?: Awareness of the health benefits and cost savings of breastfeeding continues to spread. State Legislatures Magazine October/November 2011

Eurolac! blog: Borstvoeding en kosten gezondheidszorg

Hypoglycemie en borstvoeding

2011-12-07T15:23:00.000+01:00

Foto: Linda met pasgeboren Faye

Over fladderen en toedienen van glucose of kunstvoeding na geboorte bij de baby die borstvoeding krijgt

Tijdens de zwangerschap wordt een kind van een constante stroom van glucose voorzien, de hoogte wat afhankelijk van het suikermetabolisme van de moeder. Na de geboorte komt de suikertoevoer veelal niet meer continue, maar ''in scheutjes''. Het kind moet dan gaan leren om om te gaan met, meestal, elke paar uur een stoot suiker. Of moet leren omgaan met een lagere toevoer van suiker, als zijn moeder diabetisch was tijdens de zwangerschap. De pasgeboren baby van een moeder met (zwangerschaps-)suiker moet als het ware afkicken van de suiker.

Lees verder ...

Stille killer

2011-12-06T11:30:00.002+01:00

Foto: collage van baby’s aan de borst van de FaceBook pagina Hey facebook, breastfeeding is not obscene
Aanstootgevend verklaard in diverse woordenboeken: 1) Aanstotelijk 2) Oneerbaar 3) Schandaleus 4) Schokkend 5) Stotend 6) Zedenkwetsend; wat ergernis opwekt; aanstotelijk, ergerlijk, ergerniswekkend, scandaleus; ergernis veroorzakend.
Wanneer mensen buiten de beslotenheid van het eigen huis een baby aan de borst zien, wordt vaak het woord aanstootgevend gebruikt. Of woorden van gelijke strekking. Het geeft aan dat mensen zich bij het kijken naar borstvoeding ongemakkelijk voelen. Er is al veel gedebatteerd over waarom dat zo is, of het terecht is, of vrouwen die borstvoeding geven dat maar ergens moeten doen waar niemand het ziet of zich in een tentachtige constructie moeten hullen of er maar helemaal van af zien. De aangevallen moeder voelt zich in het nauw gejaagd en schiet in de verdediging: mag zij niet gewoon haar kind eten geven als het honger heeft, net als iedere moeder? Laten we eens kijken wie het probleem heeft en er dus iets aan zou moeten doen. Het probleem ligt niet bij het kind: die is waar hij zijn wil en krijgt wat hij nodig heeft. Niet bij de moeder: zij is waar zij zijn wil en doet wat zij vindt te moeten doen als moeder. De toeschouwer heeft wel een probleem: h/zij is waar h/zij zijn wil (zullen we aannemen) en kijkt naar iets waar h/zij niet naar wil kijken. De meest logische oplossing zou dus zijn om niet te kijken. Als ik in een restaurant zit te eten en verderop zit iemand met zijn of haar weelderige bouwvakkersdecolleté naar mij toe (een uitzicht dat ik uitermate aanstootgevend vind), dan kijk ik naar mijn disgenoot of naar mijn eten en laat mij de smaak van het eten niet bederven. Maar dat lijkt niet voor iedereen evident te zijn. Men kijkt en ergert zich. Misschien is de toeschouwer een vrouw die zich door de voedende moeder met de neus op de feiten van haar als falen ervaren borstvoedingervaring voelt gedrukt, zoals een vrouw die net een miskraam had niet goed tegen het zicht van een zwangere vrouw kan. Haar verdriet en misschien afgunst zijn gevoelens waar ze zelf doorheen moet. Meer waarschijnlijk is het dat de eigen dirty mind (die eigenlijk een joy forever zou moeten zijn) een ongewenste relatie legt tussen de borst en de mond van de baby. In onze maatschappij zijn borsten primair seksuele organen geworden. Borst=seks en omdat seks verkoopt worden borsten zonder overwegend bezwaar ingezet voor het verkopen van alles wat je je kunt bedenken (parfum, auto’s, jeans, bier, …) Ook in de openbare ruimte is er volop ruimte voor borsten, al dan niet uitdagend verpakt. Het staat iedereen vrij die borsten ten toon te stellen, ernaar te kijken, zich eraan te verlekkeren en erbij te fantaseren. Wanneer een kind borstvoeding krijgt is dat seksobject plotseling gekoppeld aan het icoon van seksuele onschuld en dat veroorzaakt waarschijnlijk bij veel mensen een dissonantie: incest! pedofilie! roept dat beeld. Maar dat zit allemaal in het hoofd van de toeschouwer. Moeder en kind plegen helemaal geen seksuele actie tijdens het voeden. Ja, het kan een intens en diep bevredigend gevoel geven, voor zowel moeder als kind, maar met erotiek heeft dat niets te maken. Het heeft te maken met liefde, niet met lust. De lust zit in het oog van de toeschouwer die bij het zien van de combinatie borst en baby erotische associaties krijgt. De schaamte voor die associatie wordt snel omgezet in afkeer van het onderwerp dat die associatie opriep. Het lijkt een beetje op iemand die in het openbaar een ‘’stille killer’’ laat (een geluidloze gaslozing) en direct verontwaardigd om zich heen kijkt wie de stank heeft veroorzaakt. Ik raad moeders en kinderen aan om de toeschouwer strak terug aan te kijken met een blik die zegt: ‘’je kán me wat, viespeuk’’.
PS: Die vingertjes van die baby's op de fotocollage zeggen natuurlijk helemaal niks: ook dat is onze eigen invulling.
Geïllustreerd artikel over wat nu eigenlijk aanstootgevend is waar het om borsten gaat: Breastfeeding in public is offensive – see for yourself! May 10, 2011, door naturesmother

Normen en waarden

2011-12-05T13:08:00.000+01:00

Foto: campagnebord van de SP
Het normen en waarden debat doet het altijd goed in tijden van economische nood: zuinigheid met vlijt is zo’n heerlijk oud-Calvinistische, Hollandse spreekwijze waarmee bezuinigingen kunnen worden goedgepraat. Het gaat niet om geld, beste burgers, maar om uw zielewelzijn. Jawel. Een eeuw geleden (en ook al daar voor) al betichtten de ‘’Roden’’ de ‘’Roomsen’’ en de ‘’Kapitalisten’’ ervan samen te spannen onder het credo ‘’Houd jij ze arm, houd ik ze dom’’. En zie, ook nu duikt dat in gemoderniseerde vorm op (zie afbeelding). Maar wat zijn normen en waarden eigenlijk? Normen zijn in het dagelijks leven gedragsregels die ervoor zorgen dat de waarden worden gerespecteerd. Waarden zijn wetten op basis van religie of levensfilosofie, de woordgeworden zaken waarmee je geweten werkt om een goed mens te zijn. In de wetenschap zijn normen en waarden heel andere dingen. De norm is het uitgangspunt, de standaard, de nulmeting, de normale toestand. Waarden zijn de uitkomsten van metingen gedaan in de normtoestand (=de normwaarde) en in toestanden waarbij in de norm is ingegrepen. Die waarden kun je weergeven in tabellen en grafieken en zo wordt duidelijk wat interventie doet aan de norm. Dat is wetenschap in zijn zuiverste en simpelste vorm: wat gebeurt er als ik iets verander in een normale toestand? Is er verschil in verandering bij verschillende interventies? Hoe groot of belangrijk is dat verschil? Kan dat verschil ook aan andere factoren (variabelen) worden toegeschreven? de maatschappelijke betekenis van normen en waarden spelen ook een rol bij wetenschappelijk onderzoek: de manier waarop onderzoek wordt uitgevoerd vertegenwoordigt het begrip normen (=protocollen, richtlijnen, handelingsequenties, etc) dat ervoor zorgt dat de waarde (waarheidsvinding, kennisvermeerdering, begripsvorming, juistheid, etc) wordt gerespecteerd. Een norm in wetenschappelijk onderzoek is dus het uitgaan van de norm ofwel rusttoestand ofwel nulwaarde ofwel normale toestand. Want als je niet weet waar de nul ligt, kun je ook de andere waarden niet waarheidsgetrouw neerzetten en haal je dus de waarde waarheidsvinding of juistheid niet.
Desalniettemin is er een flink deel van wetenschappelijk onderzoek dat deze normen min of meer aan de laars lapt. Omdat zijn bijvoorbeeld een oplossing hebben waar een probleem bij moet worden gezocht*. Kunstmatige moedermelkvervangers zijn zo’n probleemzoekende oplossing. De markt zou erg klein zijn wanneer er alleen maar moedermelkvervangers moesten worden gemaakt en geleverd voor kinderen die dat echt nodig hebben. Immers, het overgrote deel van de moeders die een kind krijgen is lichamelijk perfect in staat borstvoeding te geven. Veel van hen zo goed, dat zij melk over hebben om te geven aan kinderen van moeders die het niet of te weinig hebben. Maar daar is voor een multinational natuurlijk geen eer aan te behalen. Dus wordt er heel zorgvuldig een spel van dom en arm houden gespeeld, waarbij zowel de maatschappelijke als de wetenschappelijke normen en waarden met de voeten worden getreden. Heel subtiel, want het gros van de consumenten en van gestudeerde-mensen-die-beter-zouden-moeten-weten tuinen er met open ogen in. Niet schoorvoetend, maar juichend als een bekeerde atheïst die het licht gezien heeft. Norm en interventie worden omgekeerd en de normwaarde wordt ter discussie gesteld. Er wordt gedaan alsof de norm (borstvoeding is de biologische en medische normvoeding voor zuigelingen) voordelen zou hebben ten opzichte van het vervangingsmiddel, de interventie. Vervolgens worden de onderzoeken krakkemikkig uitgevoerd, worden nauwelijks werkbare definities gebruikt en worden appels met papier-maché appels vergeleken of papier-maché appels met plastic appels en mandarijnen en worden de echte appels buiten beschouwing gelaten. ziet u nu door de bomen het bos niet meer? Geeft niet. Gaat u maar rustig slapen, vermoei er uw mooie hoofdje niet mee, er wordt voor u gezorgd. Als je er maar wel even voor wilt betalen.
Trap er niet in. Je hebt dat mooie hoofdje en de inhoud ervan niet voor niets gekregen. Gebruik het. Denk zelf. Laat je niets wijsmaken door hen die je voor hun eigen gewin dom en arm willen houden.
* Deze term leende ik van Cate Nelson die het gebruikte in de context van het (op niet-religieuze gronden) besnijden van pasgeboren jongetjes:
Cate Nelson: Why Circumcision is a Feminist Issue. In: Eco child's Play, July 7, 2011

Aasgieren

2011-12-04T15:00:00.000+01:00

Foto: Volturi, wachtend op een kans op prooi. (Volturi is de naam voor de regerende vampieren in The Twilight Saga, een naam die sterke overeenkomst vertoont met volture, de familienaam van gieren, aasetende vogels met een slechte naam.
Zowel Creationisten als Evolutionisten erkennen dat elk organisme een doel en betekenis heeft, ook als wij dat doel of die betekenis (nog) niet kennen of zien of zelfs als wij van dat organisme een afkeer hebben. Bacteriën, virussen en schimmels worden meestal met grote argwaan bekeken, maar we kunnen niet anders dan erkennen dat zonder deze organismen onze darmen niet goed konden functioneren. We zijn ook selectief in onze waardering van overlevingstactieken van planten: de zoete geur en wervende kleur van bloemen die insecten trekken om voor hun voortplanting te zorgen, worden bejubeld in woord en beeld; planten die hetzelfde doen om aan voedsel te komen worden minder welwillend bekeken. Nog vreemder wordt het wanneer we de voedselvoorzieningstechnieken van dieren met elkaar vergelijken. Planteneters vinden we mooi, maar lichtelijk saai. Vleeseters trekken volle bewondering voor hun kracht, uithoudingsvermogen, zintuigscherpte en precisie wanneer ze roofdier zijn. De leeuw en de adelaar worden bewonderd op een manier die soms op aanbidding lijkt, die zo ver gaat, dat zij het schild en wapen van naties sieren (denk aan de Nederlandse en Vlaamse leeuwen en de adelaars van Duitsland en de VS). Schril steekt hierbij af de negatieve waardering voor vleeseters die hun prooi niet zelf doden, maar leven van de overgebleven prooi van anderen en van dieren die een natuurlijke dood stierven. Hyena’s en aasgieren worden met afschuw bekeken en het belangrijke werk dat zij doen om de verspreiding van ziekte te voorkomen wordt maar met moeite erkend. Aasgieren zijn in taal en beleving de personificatie van graaizucht en zelfverrijking. Opvallend is dat gieren zeer nauw verwant zijn aan de adelaar, die juist zeer positief wordt gewaardeerd.
In de beeldvorming die leidt tot het gebruik van het woord aasgier als niet erg complimenteuze benaming voor een soort mensen speelt waarschijnlijk de manier van voedselvoorziening van gieren mee: ze speuren, achtervolgen en besluipen niet, ze zitten, met een onschuldig en wellicht eerbiedwaardig uiterlijk, op een hoge uitkijkplaats of cirkelen luie rondjes in de lucht tot ze een interessant maal zien opdoemen. Ze laten anderen het werk voor ze doen: ouderdom of ziekte die prooien zwak en kwetsbaar maken of andere roofdieren die het voorwerk doen door de prooi te vangen, doden en aansnijden. Grote producenten van overwegend nodeloze producten hebben die kunst goed afgekeken. Zij meten zich een onschuldig (‘’ik ben immers ook maar een koopman die het brood moet verdienen voor vrouw en kind’’) en respectabel (‘’ik heb erg veel geïnvesteerd in onderzoek en veiligheid en heb het welzijn van mijn potentiele klanten als hoogste prioriteit op mijn agenda staan’’) uiterlijk aan. Ze laten het aan anderen over de prooi te vangen en voorbewerken (bijvoorbeeld zorgverleners die verblind zijn door de sprankelende verkoopverhalen van de producenten) en grijpen toe op het moment dat de rooi op zijn zwakst is. En in tegenstelling tot echte aasgieren die een waarschuwing zijn voor mogelijke prooien dat er gevaar in de omgeving is, kunnen deze menselijke aasgieren ervoor zorgen dat zij worden gezien als de majestueuze en alom bewonderde adelaar met beschermer allures. En hoe hard de volture je ook probeert ervan te overtuigen dat je hem volledig kunt vertrouwen en dat hij eigenlijk een beschermende en nobele adelaar is, vertrouw hem toch maar niet.

Overdaad baat

2011-12-02T11:33:00.001+01:00

Foto: Jacob Jordaens: De koning drinkt! (ca. 1638) Uitbeelding van het Driekoningenfeest, waar degene die de boon in zijn brood vindt koning voor een dag is en op regelmatige tijden zijn glas heft (en eruit drinkt), waarop het gehele gezelschap uitroept ‘’De koning drinkt!’’

Het schrijven van de eerdere blogs Outrageously icky white stuff en Outrageously good white stuff zorgde voor een uitbarsting van inspiratie voor meer. In vijf delen volgt dus nu het vijfstappenpan dat daarin werd aangekondigd. Deze keer stap 5: Streef met kolven naar het zo snel mogelijk stabiliseren van een kolfopbrengst voor een gezonde aterm geboren baby om de lange duur melkproductie veilig te stellen en om moedermelk-enginering mogelijk te maken.
Overdaad schaadt was een van de standaard-uitdrukkingen van mijn Grootmoe. Zij had in haar leven twee wereldoorlogen en de grote crisis meegemaakt en hield niet van verspilling. En over het algemeen is dat nog steeds een uitgangspunt dat waard is te worden nagestreefd. Met één uitzondering. Moedermelk voor premature kinderen. Daarvan heb je nooit te veel en wat overblijft bewaar je voor later. Het uiteindelijke melkmakende vermogen van de borsten wordt voor het overgrote deel bepaald door de manier waarop in de eerste dagen, weken melk is gevraagd. De melkklieren worden in die eerste tijd ingesteld op wat uiteindelijk nodig zal zijn. Te vroeg geboren kindjes hebben, als ze eigenlijk nog 8 of 12 weken of nog langer in de baarmoeder hadden moeten wonen, dagelijks maar minieme hoeveelheden melk nodig. De benodigde hoeveelheid wordt wel geleidelijk aan meer en op een gegeven moment zullen ze net als alle andere kinderen ¾ tot 1 liter moedermelk per dag nodig hebben. Dat is waarop de borsten van hun moeder moeten worden ingesteld, niet op die 10, 30 of 50ml per dag nu of de 100 of 300ml over een paar weken. Wanneer een moeder in de eerste dagen of weken kolft alsof ze voor een voldragen baby kolft die binnen een paar weken aan die liter komt, dan krijgen de melkklieren de goede boodschap door; wanneer ze enkel die borrelglaasjes vol kolft die nu nodig zijn, worden de melkklieren als het ware lui en is de kans groot dat zij nooit voldoende melk voor een voldragen baby zullen aanmaken. een tweede goede reden om in het begin op volle toeren te produceren is om ervoor te zorgen dat er een buffervoorraad is voor als de kolfmoeheid toeslaat. Veel fulltime kolvende moeders merken na een aantal weken of maanden dat het kolven tijdelijk niet meer lekker gaat en dat de opbrengst terugloopt. Dat is allemaal wel op te lossen meestal, maar het is een goed plan om melk op voorraad te hebben om het tijdelijke tekort op te kunnen vangen. De derde, maar niet minst belangrijke reden voor het kolven van (veel) meer melk dan nu nodig is, is om ervoor te zorgen dat er voldoende melk is om de voedingswaarde van haar melk te manipuleren, zodat het gebruik van versterkers van niet-menselijke oorsprong kan worden voorkomen. Het voeden met voeding of voedingssupplementen van niet-menselijke oorsprong vergroot in sterke mate het risico van het kind om de vaak dodelijk verlopende darminfectie necrotiserende enterocolitis op te lopen.
Sullivan S, Schanler RJ, Kim JH, Patel AL, Trawöger R, Kiechl-Kohlendorfer U, Chan GM, Blanco CL, Abrams S, Cotton CM, Laroia N, Ehrenkranz RA, Dudell G, Cristofalo EA, Meier P, Lee ML, Rechtman DJ, Lucas A: An Exclusively Human Milk-Based Diet Is Associated with a Lower Rate of Necrotizing Enterocolitis than a Diet of Human Milk and Bovine Milk-Based Products, The Journal of Pediatrics, Volume 156, Issue 4, April 2010, Pages 562-567.e1
Slusher T, Hampton R, Bode-Thomas F, Pam P, Akor F, Meier P: Promoting the Exclusive Feeding of Own Mother's Milk through the Use of Hindmilk and Increased Maternal Milk Volume for Hospitalized, Low Birth Weight Infants (< 1800 grams) in Nigeria: A Feasibility Study. J Hum Lact May 2003 19: 191-19

Hoorn des overvloeds

2011-12-01T11:08:00.001+01:00

Foto: Paleolithische moedergodin met symbolische hoorn.

Het schrijven van de eerdere blogs Outrageously icky white stuff en Outrageously good white stuff zorgde voor een uitbarsting van inspiratie voor meer. In vijf delen volgt dus nu het vijfstappenpan dat daarin werd aangekondigd. Deze keer stap 4: Vul het handmatige stimuleren en kolven vanaf de tweede dag aan met dubbelzijdig elektrisch afkolven.
Op Facebook circuleerde een poosje de tekst ’’Ik heb het lichaam van een god. Helaas is het Boeddha.’’ Moeders zouden er trots op kunnen zijn het lichaam van een godin te hebben: de aardmoedergodin van de mensen uit het stenen tijdperk: brede heupen, een gevulde schoot en borsten als hoornen des overvloeds. De belangrijkste godheid voor die mensen, die wij primitief noemen, was de leven schenkende en voedende moeder. Niks geen gestroomlijnde, strak in het vel zittende, afgetrainde filmster, maar een vrouw met een gevulde buik, voedselreserves op de heupen en volle, rijpe borsten. Maar ook vrouwen zonder deze voluptueuze weelderigheid zijn godinnen als het gaat om leven schenken en onderhouden en ook minder volle borsten zijn perfect in staat voedsel te leveren voor haar kinderen. Ook vrouwen van wie het kind te klein, te jong of te ziek is om zelf aan die borsten te drinken. Die melk is er, maar om de melk voor het kind beschikbaar te maken moeten de juiste gereedschappen en technieken worden gebruikt. In tegenstelling tot de echte Hoorn des Overvloeds van de Oudgriekse en Romeinse godenwerelden stroomt de melk er niet vanzelf uit. Over het algemeen wordt aan moeders aangeraden een dubbelzijdige, volautomatische elektrische kolf te gebruiken voor optimale melkopbrengst. Voor veel vrouwen werkt dit ook, maar voor veel ook niet voldoende. Dr. Morton van Stanford University ontwikkelde met haar team een techniek om de melkopbrengst te maximaliseren door het combineren van manueel en instrumenteel kolven. Dus massage en met de hand kolven samen met een goede dubbele elektrische kolf. Deze methode combineert positieve druk (massage) met negatieve druk (zuiging) en het huidcontact geeft een extra stimulans voor het vrijkomen van oxytocine. Er stroomt meer melk, de borsten worden effectiever geleegd en dat geeft dus meer melk beschikbaar om direct te voeden of om te behandelen tot een voeding met meer, en meer aangepaste, voedingswaarde. Maar een goede en frequente lediging van de borst zorgt ook voor het optimaliseren van het uiteindelijke melkmakende vermogen van de borsten, zodat ook als de baby zelf kan gaan drinken en wanneer hij meer melk nodig zal hebben, moeder ruimschoots voldoende melk voor hem heeft. Het zorgt ook voor een buffer voor de voor veel langkolvende moeders min of meer onvermijdelijke kolfdip. Vaak en met goede hulpmiddelen en methodes kolven maakt van moeders melkgodinnen.
Morton J, Hall JY, Wong RJ, Thairu L, Benitz WE, Rhine WD: Combining hand techniques with electric pumping increases milk production in mothers of preterm infants. J Perinatol, 2009, 29(11):757-764.

Oogsten

2011-11-30T10:41:00.001+01:00

Foto: Oogstmaan (de volle maan rondom de herfstevening) voor een rijk-vertakte boom; gebruikt als symbool voor het oogsten van de rijkdom van de moederborst.

Het schrijven van de eerdere blogs Outrageously icky white stuff en Outrageously good white stuff zorgde voor een uitbarsting van inspiratie voor meer. In vijf delen volgt dus nu het vijfstappenpan dat daarin werd aangekondigd. Deze keer stap 3: Begin binnen enkele uren na de geboorte met het met de eigen handen stimuleren van de borsten en het verzamelen van colostrum; herhaal dit met een minimum van 10/24 uur.
Een belangrijk kenmerk van te vroeg, te klein en ziek geboren kindjes is dat zij nog niet in staat zijn aan de borst te drinken of, als zij dat al kunnen, voldoende te kunnen stimuleren. Vroegtijdige stimulatie is van doorslaggevend belang voor het uiteindelijke vermogen van een moeder om voldoende melk voor haar kind te maken op korte en lange termijn. Vaak wordt gedacht dat moeders in de eerste dagen na de geboorte nog geen of onvoldoende melk hebben voor de behoefte van hun kind. Hoe biologisch en evolutionair onlogisch die gedachte ook is, ze wordt wel bevestigd door het overduidelijk leeg blijven van de kolf tijdens de eerste paar dagen; als de kolf niet leeg blijft kleeft er aan de wanden wat onduidelijks wat niet oogstbaar is voor het kind. Maar dat onduidelijks langs de wanden van de kolf is wel precies het wondermiddel wat nodig is: colostrum, een dikke, voedzame mix van beschermende en voedende eiwitten, suikers en vetten. En in hoeveelheden die voor de gemiddelde te vroeg geborene ruimschoots volstaan. Als het geoogst kan worden. Een kolf is daarvoor in de eerste dagen na de geboorte onbruikbaar (kan wel als extra stimulans worden gebruikt, daarover morgen meer). Colostrum is anders van samenstelling dan rijpe melk en gedraagt zich in de borst anders. Door de kleine volumes (eerste 24 uur ca. 5ml per keer, tweede 24u ca. 10ml per keer, derde etmaal ca. 20ml per keer en dan snel oplopend en minder kleverig wordend) en de stroperige substantie kleeft het aan het plastic van een kolf en droogt in voor zich een oogstbare hoeveelheid in het flesje heeft gevormd. Dit is om meerdere redenen erg jammer. Ten eerste is er geen voeding en medicijn voor de baby en moet naar alternatieven worden uitgeweken (hopelijk is er melk van een andere moeder beschikbaar). Ten tweede wordt er iets verspild dat zijn gewicht meer dan waard is in goud. Ten derde is het erg slecht voor het zelfvertrouwen van de moeder, die makkelijk het idee kan krijgen dat ze, behalve het niet kunnen uitdragen van haar zwangerschap, ze ook nog eens geen eten heeft voor haar kind. Iedere teler van agrarische gewassen zal kunnen vertellen dat je om te oogsten het juiste gereedschap moet gebruiken: met een combine kun je geen veldsla oogsten. En om colostrum te oogsten is er dus ander gereedschap nodig dan een kolf. Moeders eigen handen voldoen het beste: ze zijn gevoelig, kunnen kleine, precieze bewegingen maken en geven precies de juiste sensorische stimulans door huidcontact. Om de melk op te vangen is een eierlepeltje ideaal: precies de juiste maat en glad materiaal om ook te gebruiken om het kind mee te voeden. Als het kindje te klein of te zwak is om van een lepeltje te likken of te drinken kan de melk van het lepeltje in een spuitje worden opgezogen. Het kan daarin ook worden vervoerd en bewaard en het kan makkelijk worden gebruikt om te voeden (direct of via de sonde). Door dit zo vaak mogelijk per etmaal te doen (ook ’s nachts; pasbevallen moeders doen die eerste nacht over het algemeen toch geen oog dicht) worden de borsten optimaal gestimuleerd voor voldoende productie op korte en lange termijn, is er volop voeding en bescherming voor het kind nu en krijgt moeder een geweldige opsteker: kijk eens wat zij allemaal, helemaal zelf, kan maken!
Veldhuizen-Staas CGA van: Afkolven van moedermelk

Draagling

2011-11-29T11:55:00.001+01:00

Foto: Koalabeermoeder draagt haar jong. Het schrijven van de eerdere blogs Outrageously icky white stuff en Outrageously good white stuff zorgde voor een uitbarsting van inspiratie voor meer. In vijf delen volgt dus nu het vijfstappenpan dat daarin werd aangekondigd. Deze keer stap 2: Informeer elke moeder van een te vroeg, te klein of ziek geboren baby over het belang van haar (en van haar partner’s) aanwezigheid en waar mogelijk fysieke nabijheid voor het welzijn van haar kind. Pas zo veel mogelijk Kangoeroe Moederzorg toe (in afwisselende diensten tussen vader en moeder) tijdens het hele ziekenhuisverblijf van de baby.
Mensenkinderen zijn draaglingen, net als buideldieren, apen en veel beren. Het ontwerp van draaglingsoorten is zodanig dat de temperatuurregeling en de regeling van vrijwel alle vitale functies in het pasgeboren jong moet worden ondersteund door lichamelijk contact met het moederdier of soms ook het vaderdier. Draaglingen zijn overwegend ook soorten met een soort melk die vaak in relatief kleine hoeveelheden moet worden gegeven om voluit functioneel te zijn. Onderzoek heeft dan ook aangetoond dat kinderen die in de eerste dagen na de geboorte in dicht (huid-)contact met de moeder doorbrengen veel minder stress kenmerken hebben, beter op temperatuur blijven en minder afvallen en sneller gaan groeien. Voor te vroeg geboren en anderszins kwetsbare kinderen geldt dit nog meer. Zij hoorden immers niet slechts op het lichaam van de moeder te zijn, maar nog erin. De resultaten van onderzoeken naar verzorging in de couveuse versus verzorging in de vorm van Kangaroo Mother Care [KMC] (Kangoeroe Moeder Zorg, KMZ) zijn verbijsterend. Verbijsterend vooral omdat ze in de westerse wereld nauwelijks worden toegepast. De vrijwel totale ontkenning van de fysiologie en de biologie van de mens als zoogdier en als draagling is een dure vergissing. Het kost de maatschappij veel geld (onnodig lange en dure ziekenhuisopnames en behandelingen), kost ouders veel verdriet en kost voor veel kinderen hun gezondheid of zelfs hun leven. KMZ is meer dan af en toe een uurtje of anderhalf buidelen. Het is meer een vorm van semi-continue zorg, waarbij het kind het overgrote deel van elk etmaal doorbrengt in vooroverliggende positie in direct huidcontact met zijn moeder of vader (of partner van de moeder). Vrijwel alle medische en verpleegkundige zorg kan worden toegepast terwijl het kind in deze voor hem natuurlijke houding en habitat verblijft. De vitale functies van het kind (ademhaling, hartslag, bloeddruk, zuurstofsaturatie, temperatuur en stresshormoonspiegels) zijn gunstiger tijdens deze vorm van zorg dan in de best ingestelde couveuse. Het stabiel houden van zijn vitale functies kost veel minder energie en er gaat geen energie verloren door stress. Tijdens het lichaamscontact met de moeder wordt moeder gekoloniseerd met de ziekmakers die het kind bij zich draagt, zodat zij in haar melk speciale antistoffen kan aanmaken ter bescherming. Het nauwe lichaamscontact zorgt er bij de moeder voor dat haar melkproductie veel makkelijker gaat. Onderzoek en ervaring in bijvoorbeeld het academisch ziekenhuis in Uppsala, Zweden toont aan dat kinderen die op deze manier verzorgd worden beter groeien en functioneren en minder terugval hebben. (moeders (en hun partners!) zijn de sleutelfiguren in deze zorg en zouden moeten worden aangemoedigd om dit te doen.
Alles over Kangoeroe Moeder Zorg

Supermama

2011-11-27T22:12:00.000+01:00

Afbeelding: de superheldvrouwen Batwoman en Superwoman, met pronte, maar voor hun superpowers verder nutteloze borsten.

Een te vroeg, te klein of ziek geboren kindje is een aanslag op het zelfvertrouwen van een moeder. Want moeder zijn betekent je schuldig voelen over alles wat er minder dan ideaal gaat met je kind. De meest gebruikte routines en zorgmodellen voor deze kinderen helpen ook niet om moeders meer vertrouwen te geven in hun eigen vermogen om iets goeds voor hun kindje te doen. Toeters en bellen, ingewikkelde medische en verpleegkundige handelingen en als je goed kijkt ligt daar ook nog dat hele kleine mensje. Daar zou je het als moeder benauwd van krijgen en makkelijk bekruipt je het gevoel dat je de zorg voor dat hele kleine, kwetsbare kindje maar beter aan de experts in het ziekenhuis kan overlaten. Maar moeders zijn zelf ook experts op het gebied van hun eigen kind en er zijn heel wat verzorgende handelingen die moeders ook gewoon zelf kunnen leren doen. Maar daarnaast zijn moeders natuurlijk ook gewoon supermama. Zij zijn namelijk de enige op de hele wereld die een speciaal op maat gemaakt medicijn en voedingsmiddel kunnen maken. Colostrum en premature moedermelk zijn medicijn en voeding voor premature kindjes die door geen dokter of fabriek kunnen worden nagemaakt. Het krijgen van colostrum en moeders eigen melk is van zo doorslaggevend belang dat kinderen die dat niet krijgen een sterk verhoogd risico hebben om ziek te worden of te overlijden. Kindjes die melk van een andere mama krijgen hebben ook betere kansen dan kinderen die fabrieksmatige voeding krijgen. Het mooie is dat elke moeder die een kindje krijgt colostrum heeft en vrijwel elke moeder vervolgens ruimschoots voldoende melk kan maken voor haar kindje, mits zij daarbij op de goede manier wordt ondersteund (meer hierover in een volgend blog). Het is heel erg belangrijk dat alle moeders die hun kind te vroeg krijgen hierover heel goed worden voorgelicht. Paula Meier van het Rush Memorial ziekenhuis in Chicago heeft hiernaar veel onderzoek gedaan. Zij gaat ervan uit dat elke moeder voor melk kan zorgen en ervoor kan zorgen dat het kind het voor hem meest voordelige deel van die melk krijgt, mits moeders goed worden voorgelicht en onderricht in het verzamelen en bewerken van en voeden met hun eigen melk. De populatie in dit ziekenhuis is typerend voor een bevolkingsgroep met de laagste cijfers voor borstvoeding (Afro-Amerikaans, jong en laag opgeleid), maar vrijwel 100% van de vroeg tot zeer vroeg geboren kinderen verlaat het ziekenhuis op volledige borstvoeding of moedermelkvoeding. Omdat moeders een echte supervrouw kunnen zijn. We can do! Moeder, laat je dat heit afpakken door mensen die voor jou beslssen dat dat te moeilijk of te moeizaam is.
http://www.rushmothersmilkclub.com/

Outrageously good white stuff

2011-11-26T11:24:00.001+01:00

Foto: The real thing. Ik kan met geen mogelijkheid de originele bron van deze afbeelding vinden. Wie het weet: geef het me door, zodat ik een goede bronvermelding kan plaatsen.
Een andere witte vloeistof – die bij gelegenheid ook cremekleurig, licht- of donkergeel of oranje kan zijn – is moedermelk. Deze witte vloeistof is het tegenovergestelde van outrageously icky, het is onvoorstelbaar goed en lekker en gezond. Vraag het elk willekeurig kind en je zal bevestiging krijgen: moedermelk – vooral indien direct uit de bron genuttigd – is het lekkerste dat er bestaat. De smaakinterpretaties van kinderen, die borstvoeding krijgen op een leeftijd dat zij ook al goed kunnen praten, kunnen soms net zo lyrisch en beeldend zijn als die van een vinoloog over zijn favoriete wijn. Behalve erg lekker is dit witte spul ook nog eens uitermate goed voor de geestelijke en lichamelijke gezondheid van het kind en het geven ervan is ook nog eens erg voordelig voor de gezondheid van zijn moeder. Nu, ja, ik heb daar al eerder over uitgeweid op deze pagina’s. De positieve kanten van moedermelkvoeding zijn vooral geprononceerd voor te vroeg en te klein geboren kinderen. Hun kwetsbare, nog onvolgroeide systemen kunnen nog absoluut niet omgaan met voeding van niet-menselijke oorsprong, zelfs voeding van menselijke oorsprong is al een hele opgave, omdat de spijsvertering bij te vroeg geboren kinderen nog niet verondersteld wordt werkzaam te zijn. Gelukkig maken moeders die hun kind voor de geplande tijd baren melk die is aangepast aan de andere behoefte van deze kleintjes. En in principe heeft elke vrouw die een kind (en een placenta)baart melk beschikbaar. Direct. In hoeveelheden die voor een te vroeg geboren kindje in overvloed voldoen aan de behoefte. Toch wordt vaak gesteld dat vrouwen in de eerste dagen nog geen melkproductie hebben, in elk geval onvoldoende om te voldoen aan de behoeften van hun kind. Dit is natuurlijk evolutionair en biologisch gezien volslagen onlogisch. Waarom zou er speciale melk worden gemaakt voor een speciaal kindje, maar dan niet beschikbaar zijn tot de derde of vierde dag? Het is dan ook een zeer onjuiste vooronderstelling, die wordt bevestigd door het gebruik van inaccurate technieken en protocollen. Met de juiste technieken en protocollen kan elke te vroeg geboren baby colostrum van zijn eigen moeder krijgen en het overgrote deel kan daarna melk van de eigen moeder krijgen. Dit is het 5 stappenplan:
1. Informeer elke moeder van een te vroeg, te klein of ziek geboren baby over haar unieke vermogen om te zorgen voor medicijn en voedsel dat alleen zij kan geven.
2. Informeer elke moeder van een te vroeg, te klein of ziek geboren baby over het belang van haar (en van haar partner’s) aanwezigheid en waar mogelijk fysieke nabijheid voor het welzijn van haar kind. Pas zo veel mogelijk Kangoeroe Moederzorg toe (in afwisselende diensten tussen vader en moeder) tijdens het hele ziekenhuisverblijf van de baby.
3. Begin binnen enkele uren na de geboorte met het met de eigen handen stimuleren van de borsten en het verzamelen van colostrum; herhaal dit met een minimum van 10/24 uur.
4. Vul het handmatige stimuleren en kolven vanaf de tweede dag aan met dubbelzijdig elektrisch afkolven.
5. Streef met kolven naar het zo snel mogelijk stabiliseren van een kolfopbrengst voor een gezonde aterm geboren baby om de lange duur melkproductie veilig te stellen en om moedermelk-enginering mogelijk te maken.

Blijf dit blog volgen voor de achtergronden en invulling van deze stappen.

Outrageously icky white stuff

2011-11-25T15:58:00.000+01:00

Foto: Het fictieve gezin Cullen
Gisteren was ik bij de opening van de eerste Nederlandse moedermelkbank sinds decennia. Wat een geweldige ontwikkeling: erkenning voor de waarde van moedermelk met name bij de allerkleinste en meest kwetsbare van alle kinderen, de prematuur en dysmatuur geboren kindjes. Maar het zou geen Nederlands initiatief zijn wanneer er niet eerst zelf onderzoek naar moet worden gedaan. Al die onderzoeken die al decennia lang worden uitgevoerd en gepubliceerd zijn natuurlijk buitenlands en oud en anders opgezet. Nou, ja, vooruit, als ze daar gelukkig mee zijn. Is ook best een mooi onderwerp om op af te studeren of te promoveren. Waar ik me grote zorgen over maakte was de overduidelijke aanwezigheid van kunstvoeding. Het hele project wordt financieel gesteund door onder andere Abbott, een zeer grote speler op de internationale kunstmatige zuigelingenvoeding markt en in de presentatie van een van de projectleiders werden overduidelijk en breeduit de namen en logo’s van de twee grote Nederlandse poedermelkfabrikanten genoemd en getoond. Veel van de lezingen gingen ook voornamelijk over kunstvoeding en over moedermelkversterkers op basis van koemelk, die vooral door kunstvoedingfabrikanten worden samengesteld en verkocht. Het was ook frappant dat het gebruik van menselijke melk in veel presentaties werd gezien als de interventie, in de zin van het afmeten van moedermelk of menselijke melk tegen het kunstmatige product. Vooral de veiligheid van het product donormelk moet worden onderzocht. In de presentaties kwam echter ook duidelijk naar voren dat het gebruik van voeding of voedingspreparaten op basis van niet-menselijke melk een grote risicofactor, zo niet de grootste risicofactor is bij het ontstaan van ernstige en vaak dodelijke darminfecties. Kunstvoeding is zeker voor prematuur geboren en andere extra kwetsbare baby’s letterlijk ‘’outrageously icky white stuff’’ (Renesmee Cullen in Braking Dawn, p 468, Engels paperback editie), en niet alleen qua smaak. Wanneer je kijkt naar de grafieken met ziekte- en sterftecijfers van premature kindjes, dan snap je eerlijk gezegd niet dat het gebruik van kunstvoeding en andere voedingsproducten van niet menselijke oorsprong niet allang verboden is.
Stephenie Meyer: Breaking Dawn. Atom, London, 2008. Deel 4 in de twilight Saga. BD p 468; Renesmee sharing her memories with her newborn vampire-mom Bella: ''Or the outrageously icky white stuff - infant formula - that Carlisle had put in her cup; it smelled like sour dirt.'' Father Edward already commented on this in a previous chapter. BD p 429: ''Can't say that I blame her - nasty smelling stuff, even for human food.''
Peaceful Parenting: Microscopic View of Human Milk, Cow's Milk and Formula

Borstvoeding op verzoek deel 2

2011-11-23T14:40:00.000+01:00

Foto: aandeel van een aantal voedingsstoffen in 500ml moedermelk per dag na de eerste verjaardag
Ik wilde weer eens een meer borstvoeding-inhoudelijk stukje schrijven, want het was me opgevallen dat ik de laatste tijd wel erg activistisch werd. Borstvoeding op verzoek leek me wel wat. Maar is dat wel wat mensen willen lezen? Borstvoeding-stukje-op-verzoek dan maar. Binnen een kwartier kwamen er al een paar reacties binnen op Twitter, die verzochten om zuigbehoefte en samenstelling en waarde van moedermelk na de eerste verjaardag. Hoe mooi passen deze twee bij elkaar. Gisteren de zuigbehoefte; vandaag de samenstelling.
Moedermelk is een redelijk stabiel product tijdens de hele lactatieperiode. Voor het kind wordt geboren wordt en een meestal vrijwel heldere vloeistof geproduceerd en in de eerste dagen nadat het kindje geboren is is er colostrum. Deze dikke, geconcentreerde, crèmekleurige tot geel-oranje vloeistof is een cocktail van voeding en bescherming, in hoeveelheid exact aangepast op het nog kleine, niet rekbare maagje van de pasgeborene. (Voor kindjes die te vroeg geboren worden is er een speciaal aangepaste prematurenvoeding, met een andere verhouding van eiwitten, vitaminen en mineralen.) Na een paar dagen gaat colostrum veranderen: er komt meer suiker in, waardoor meer water wordt aangetrokken en de hoeveelheid aangemaakte melk snel meer gaat worden. Na een week, of 2 weken of drie als het wat trager gaat, is de melk’’matuur’’ geworden. Dat wil zeggen dat ze dan de samenstelling heeft bereikt die ze ruwweg zal blijven behouden tot het einde van de lactatieperiode. De veranderingen die er optreden zijn in drie groepen in te delen: bescherming, concentratie en vetgehalte. Telkens als een kind in aanraking komt met nieuwe ziekteverwekkers komen er nieuwe beschermende stoffen in zijn melk. Daarom is de melk van de baby in de eerste weken anders dan die van de baby die naar de kinderopvang gaat en van de baby die gaat kruipen en de plantenbakken met potgrond ontdekt. de concentratie van de melk kan veranderen wanneer om een of andere reden er een plotselinge dip is in productie, bijvoorbeeld als moeder koorts heeft of weer ongesteld wordt. De melk is dan minder waterig en smaakt zouter door de meer geconcentreerde mineralen. Ook de hoeveelheid afweerstoffen is dan relatief hoger. Tot slot het vet. afgezien van de in water oplosbare vitaminen is dit zo’n beetje het enige ingrediënt van moedermelk dat kan worden beïnvloed door de voeding van de moeder. Het soort vetten dat de moeder eet beïnvloedt namelijk de verhouding van de vetzuren in haar melk. Maar ook het vetgehalte kan veranderen: wanneer een moeder vaak voedt en haar borsten relatief leeg blijven is haar melk vetter dan wanneer zij telkens heel volle borsten heeft voor ze gaat voeden. en in de loop van de tijd, naarmate het kindje ouder wordt, wordt de melk gemiddeld ook vetter. Mogelijk omdat het kindje dit nodig heeft, mogelijk ook omdat de borsten na verloop van tijd steeds minder vol raken tussen de voedingen door. Omdat de samenstelling voer het algemeen niet sterk verandert en de kwaliteit zeker niet minder wordt, blijft borstvoeding geven ook wat voeding betreft waardevol tot ver na de eerste verjaardag. De tabel hierboven geeft duidelijk aan dat met maar een halve liter moedermelk (een keer of drie per etmaal voeden) een kind van diverse nutriënten al een flink deel van de dagelijkse portie binnenkrijgt.
Kenniscentrum Borstvoeding: tabellen met samenstellling van moedermelk

Voedingscentrum: tabel aanbevolen hoeveelheden voedingstoffen op verschillende leeftijden 0-4 jaar (blz 62)

Borstvoeding op verzoek

2011-11-22T10:22:00.000+01:00

Foto: Sigmund Freud, grondlegger van de psychoanalyse, met een zuigobject
Ik wilde weer eens een meer borstvoeding-inhoudelijk stukje schrijven, want het was me opgevallen dat ik de laatste tijd wel erg activistisch werd. Borstvoeding op verzoek leek me wel wat. Maar is dat wel wat mensen willen lezen? Borstvoeding-stukje-op-verzoek dan maar. Binnen een kwartier kwamen er al een paar reacties binnen op Twitter, die verzochten om zuigbehoefte en samenstelling en waarde van moedermelk na de eerste verjaardag. Hoe mooi passen deze twee bij elkaar. Vandaag de zuigbehoefte; morgen de samenstelling.
Zuigbehoefte is een van de primaire instincten die ervoor zorgen dat een pasgeboren zoogdier aan voeding, koestering en bescherming komt. De drang om te zuigen is zo sterk, dat als maar iets de lippen of de mond raakt de reflex al haast op gang komt. Bij zoogdieren die, zoals de mens, geprogrammeerd zijn om de klok rond frequent, mogelijk bijna continue, aan de borst te gaan, kun je verwachten dat de zuigbehoefte het sterkst ontwikkeld is. De beloning voor het voldoen aan de zuigbehoefte gaat verder dan het alleen krijgen van voedsel; het is een diep bevredigende en inprentende ervaring. Zo sterk is die inprenting dat zuigen voor veel mensen nog lang een troostend effect kan hebben. Volgens antropologe Kathy Dettweyler kun je zuigbehoefte verwachten zolang een kind evolutionair bepaald nog borstvoeding verwacht, met andere woorden tussen 2,5 en 7 jaar. Volgens de theorieën van Freud’s psychoanalyse wijst duimzuig- en vergelijkbaar gedrag na de eerste kinderjaren erop dat er nog onvervulde behoeften zijn die moeten worden gecompenseerd. Zuigbehoefte is dus een sterke behoefte, net zo sterk bijna als de behoefte aan voedsel en die aan menselijke nabijheid. Het is dan ook niet nodig om bij een baby of peuter die ‘’voedingssignalen’’ geeft die te analyseren naar ‘’honger’’, vermoeidheid’’ of ‘’zuigbehoefte’’. Alles kan worden voldaan aan de borst. Tenzij moeder even iets anders te doen heeft of even haar lijf terug wil. In dat geval volstaat voor het voldoen aan de zuigbehoefte elk min of meer uitstekend object, al dan niet vastzittend aan een persoon.
Sue Ann Kendall en Katherine Dettwyler: Is duimzuigen normaal?<http://www.borstvoeding.com/aanverwant/afbouwen-of-spenen/is-duimzuigen-normaal.html>

Herhaling

2011-11-21T11:17:00.000+01:00

Foto: Harry Piekema als de irritant-vrolijke, wat dommige bedrijfsleider in de reclamespotjes serie van de grote kruidenier.
Ik ga maar weer eens in de herhaling. Reclamemakers weten dat een goede spot onvoldoende is voor resultaat. Herhaling is nodig om de boodschap in te slijten. om je boodschap een zin van bekendheid te geven. Want wat bekend is, is vertrouwd. Na de eerste paar letterlijke herhalingen ga je er dan variaties inbouwen: een nieuwe boodschap die is ingebed in iets bekends, vertrouwds. Reclame werkt. Dus. Du-uh [rolt ogen]. Reclame is een middel om een doel te bereiken. Het doel is producten verkopen. Geld verdienen. Aandeelhouders tevreden houden. Het doel van reclame is niet het aanbieden van eerlijke, onafhankelijke, wetenschappelijk gebaseerde informatie. Die informatie geven zou namelijk in veel gevallen het eerste doel van reclame in de wielen rijden. Vooral als het gaat om reclame voor voedsel. En heel erg vooral als het gaat om voedsel voor mensen in risicogroepen. Wat mensen in risicogroepen vooral nodig hebben is voedsel van voor meer dan de helft plantaardige oorsprong in een zo min mogelijk bewerkte en verse toestand, in goed-opneembare vorm en in een gevarieerde samenstelling van ingrediënten. [Geen uit diverse onderdelen in elkaar geknutselde fantasieproducten met toegevoegde vitaminen, mineralen en wonderstoffen, die met behulp van veel geld vervolgens worden gepromoot om tot slot vooral erg gezond te zijn voor de portefeuille van de aandeelhouders van de voedselknutselaars.]
Voor de jongste groep consumenten, die het meest kwetsbaar zijn en de minste stem in de keuze, geldt dat het meest. Het ontwerp <mens> is daar goed op voorbereid door te zorgen voor een altijd beschikbare bron van betrouwbaar, vernieuwbaar, duurzaam en veilig voedsel voor zuigelingen, gemaakt en gedistribueerd door degenen die ook de zuigeling zelf verzorgde en voedde tijdens zijn assemblagetijd in de baarmoeder. Ik herhaal dat nog maar eens. Ten overvloede misschien, maar zodat de boodschap goed moge inslijten. Die andere boodschappen lijken immers altijd meer impact te hebben. Als ik nu maar vaak genoeg herhaal, in telkens iets andere vorm, met voldoende net-niet-vreselijk irritante vertolkingen ertussendoor, zou mijn boodschap dan met net zoveel plezier en positief effect worden verwelkomd als die van die supermarkt-bedrijfsleider?
Meer over reclame voor kunstvoeding:
Pauline Kranendonk: Een kijkje in de keuken. Kenniscentrum Borstvoeding
Christie Haskell: Free Samples of Formula Is Like Chocolate Cake for Dieters. The Stir - Cafe Mom, November 20, 2011
Eerdere Eurolac! blogs over reclame

Passie

2011-11-20T11:28:00.000+01:00

Gisteravond was het zover. Ik ging naar de film. Dé film. Waar ik, samen met de miljoenen die mijn passie delen, al een jaar op wachtte. En vanaf het verlaten van de zaal begon ik met dezelfde passie aan een jaar lang uitkijken naar het vervolg.
Passie is een vreemd iets. Voor mensen die een christelijk geloof aanhangen staat het voor (het uitbeelden van) het lijden van christus. Het woord passie is gebaseerd op het oud-griekse pashko wat lijden betekent. In het moderne spraakgebruik betekent passie ‘’een sterk gevoel van liefde’’ of ‘’hartstocht’’. Die modernere betekenis heeft weinig te maken met lijden, maar kan wel een even krachtige emotie zijn. Passie is gezond. Het grootste bezwaar van mensen die gemoedsdempende medicatie gebruiken, bijvoorbeeld voor bipolaire aandoeningen, is dat zij geen emoties meer voelen. Niet meer de depressie, maar ook niet meer de passie. Passie is goed.
Moeders zijn bijna per definitie gepassioneerde wezens. Zij hebben een liefdesobject waarvoor zij zeer sterke emoties voelen. De passie van een moeder voor haar kind en zijn welzijn kan zo sterk zijn dat zij voor hem door het vuur zou gaan, dat zij met opgezette nekharen en ontblootte tanden elk mogelijk gevaar te lijf gaat, haar eigen gezondheid en leven er voor op het spel zou willen zetten. Zo’n passie kan ook kwetsbaar maken. Als je zo alert bent, kun je ook aanvallen zien waar ze niet zijn. Kunnen dingen een bedreiging lijken, die het eigenlijk niet zijn. Zo kan het gebeuren dat moeders onderling elkaar als bedreiging kunnen zien. Want als andere moeders andere keuzes maken, wat betekent dat dan? Zegt de ene moeder daarmee dat de andere het niet goed doet? Zegt de andere moeder dat de ene geen goede moeder is? Waarschijnlijk niet, of niet met opzet. Moeders doen gepassioneerd voor hun kind wat in hun situatie, op basis van hun informatie en interpretatie, ondersteund door mensen in hun omgeving de beste optie is voor het veilig voeden, koesteren en opvoeden van hun kind. Mijn andere passie is (naast de bovengenoemde en mijn eigen kinderen, die inmiddels volwassen zijn) ervoor te zorgen dat in elk geval de informatiebasis voor de beslissingen van moeders optimaal is voor het maken van goede keuzes.

Spruw bij moeder en baby

2011-11-17T10:25:00.000+01:00

Spruw is een schimmelinfectie, die wordt veroorzaakt door Candida Albicans. Candida is een normaal in de darmflora aanwezig eencellig organisme, een gist. Onder voor deze gist gunstige omstandigheden kan er een gedaanteverwisseling optreden en wordt de gist een schimmel. In de darm kan de schimmel dan problemen als gasvorming en diarree veroorzaken.
De schimmel kan ook de darm verlaten en andere lichaamsdelen besmetten. Men schat dat ongeveer de helft van de vrouwen in de vruchtbare jaren een latente of actieve schimmelinfectie in de vagina heeft. Tijdens de baring wordt de baby besmet en hij kan de candida besmetting in zijn mondje ontwikkelen, waar het spruw heet. Het kan zich ook verspreiden naar het luiergebied. De baby kan tijdens het drinken aan de borst zijn moeder besmetten aan de tepel en/of in de borst.

Lees verder ...

Vrouwenwerk

2011-11-16T11:15:00.000+01:00

Foto: Pink in de pose van Rosie the Riveter: ikoon van vrouwen in mannenwerk tijdens WO II.
Vrouwen werken. Hebben ze altijd gedaan, doen ze overal. Moeders werken. Hebben ze altijd gedaan, doen ze overal. Moederschap is en was voor het overgrote deel van alle vrouwen op de wereld geen reden om niet te werken. In het overgrote deel van de wereld en de geschiedenis zou dat ook niet mogelijk zijn (geweest). Toch, in onze tijd in de geschiedenis en onze plaats in de wereld werkend moederschap is een groot discussieonderwerp. Met felle kampen pro en contra. Mensen die mij een beetje kennen zullen zeggen dat ik stevig in het contra-kamp zit. Ben ik niet een van die lui die altijd maar beweren dat kleine kinderen en moeders bij elkaar horen? Toch? Ja, dat klopt. Toch ben ik niet tegen werkende moeders. Integendeel, ik heb ook nooit stilgezeten toen ik kleine kinderen had. Ik ben wel een grote voorstander van moeder en kind nabijheid. En dat is waar de schoen wringt. In onze cultuur is het gebruikelijk dat moeders van hun kinderen worden gescheiden als zij gaan werken. Vrouwen die moeder worden worden gedwongen te kiezen tussen moederschap en meedraaien in de maatschappij. En dat is jammer en voor veel vrouwen is het een reden om uitgeblust en uitgebrand te raken. Buitenshuis werkende, van hun kinderen gescheiden, vrouwen horen bij de bevolkingsgroep die het zwaarst worden getroffen door dingen als ‘’managersziekte’’. In de Westerse praktijk van alledag zijn buitenshuis werkende vrouwen daarnaast over het algemeen de eerst verantwoordelijke voor de zorg voor de kinderen en het huis (de mannen helpen mee, steken een handje uit of passen op de kinderen). Vrouwen werken met gemak 3 banen: voor een baas, als moeder en als huishoudster. Tel daarbij op de vrouwelijke neiging om zelf overal de verantwoording voor te nemen met de bijbehorende schuldgevoelens en daar is je recept voor ellende. Als moeders niet van hun jonge kinderen zouden hoeven te worden gescheiden en als vrouwen meer solidariteit met elkaar zouden hebben, zou het al een stuk beter gaan.
En waar is dan mijn link met borstvoeding? Wel, borstvoeding zou ook een stuk makkelijker zijn als moeders en kinderen dichter bij elkaar waren, niet alleen in de eerste uren en dagen nadat een kind geboren wordt, maar ook in de maanden erna als een kind nog zo van veelvuldige voedingen afhankelijk is en als hij nog veel beter gedijt als hij wordt gevoed, verzorgd en vooral gekoesterd door maar een paar hechtingsfiguren in plaats van door een hele reeks elkaar afwisselende, betaalde verzorgers.
Nee, ik pleit niet voor het terugplaatsen van moeders naar het aanrecht (gebruik dat geld voor kinderopvang maar voor huishoudelijke problemen!), maar naar hun rechtmatige plaats als moeder naast hun rechtmatige plaats als productief lid van de samenleving.

Chercher la Femme

2011-11-14T11:10:00.000+01:00

Foto: Alexandre Dumas (père), die voor het eerst deze term gebruikte als middel tot het oplossen van vrijwel elke misdaad. ‘’ Il y a une femme dans toutes les affaires ; aussitôt qu'on me fait un rapport, je dis : « Cherchez la femme !»’’
Ik had ook een bok als zondebok kunnen kiezen als illustratie of een zwart schaap, want deze keer schrijf ik over het zonder verder nadenken of onderzoeken wijzen naar een schuldige. Als het gaat om baby’s wijst het vingertje zonder mankeren in de richting van een vrouw: de moeder. Moeders doen het per definitie fout. Ze voeden te vaak of niet vaak genoeg; ze zijn te streng of niet streng genoeg; ze luisteren te veel of te weinig naar adviseurs; ze geven borstvoeding of juist niet; ze slapen met hun kind in bed of ze leggen hun kind alleen te slapen; ze sjouwen er de hele dag mee rond in een draagdoek juist in een stoeltje; maar bovenal hebben ze nergens verstand van en kun je het opvoeden van kinderen niet zomaar aan ze overlaten. Of zo lijkt het toch als je de commentaren hoort. Feit is, dat de meeste vrouwen zeer goed in staat zijn voor hun kinderen te zorgen. Het is natuurlijk ook onvoorstelbaar dat degene die door schepping of evolutie is belast met het dragen, baren en voeden van het nageslacht daar mentaal niet toe in staat zou zijn. Vrouwen zijn, naast de fysieke gereedschappen zoals baarmoeders en borsten, ook volop toegerust met mentale gereedschappen zoals instincten, reflexen en hormonale ondersteuning om hun kinderen te voeden en te koesteren. Ze worden daarbij geholpen door instincten, reflexen en hormonen die hun kinderen meenemen bij de geboorte. In veel gevallen geldt dat de beste handelswijze voor zorgverleners en andere deskundologen, inclusief lactatiekundigen, is om moeder en kind comfortabel te maken en ze verder met rust te laten. En de beste handelswijzen voor moeders: vertrouw op je zelf en je kind en bedenk zelf wat je wilt. Volg adviezen die voor jou goed voelen. Laat je niet gek maken met 20 verschillende adviezen. En vooral: laat je niet verheffen tot de gezochte vrouw, de zondebok of het zwarte schaap.

PS: Laat je ook niet verleiden tot op 't eerste gezicht diagnoses op basis van gelijkenis met iets bekenders. Alexandre Duams is echt iemand anders dan Harry Potter's Uncle Vernon (Richard Griffiths), ook is er op 't eerste gezicht wel enige gelijkenis.

Ingewikkeld

2011-11-10T11:23:00.000+01:00

Foto: Meryl Streep als Jane, ingewikkeld in bed met Alec Baldwin als Jake in It’s complicated
De zorg voor een baby is ingewikkeld. Een kind op zich is al ingewikkeld. Verreweg het grootste probleem is dat een kind zo ingewikkeld is dat ouders hem niet makkelijk begrijpen. Ouders hebben bepaalde verwachtingen, kinderen hebben bepaalde verwachtingen. Niets mis mee, ware het niet dat die verwachtingen niet met elkaar overeen komen. Door de eeuwen en culturen heen hebben ouders getracht oplossingen te vinden voor de gevolgen van de botsende verwachtingen, met name het huilen door de baby. Een huilende baby kan ouders tot het uiterste drijven van pure ellende, irritatie en oververmoeidheid. En een kat in het nauw maakt rare sprongen en dus komen ouders, of ook hele culturen, soms tot extreme oplossingen. Men heeft ontdekt dat een kind te immobiliseren door het in te wikkelen ervoor zorgt dat het stopt met huilen en gaat slapen. Langer en dieper slapen dan zonder ingewikkeld te zijn. In verschillende culturen wordt en werd dit op heel verschillende manieren gedaan, met enkel lappen en doeken in een enkele of in vele lagen, of ook met behulp van houten of rieten frames. In de praktijk werkt het: kind stopt met huilen, ouders stoppen met gek worden en het risico van kindermishandeling, en mogelijk sterfte daardoor, daalt sterk. Dat is goed, vooral dat laatste. Wanneer je echter vanuit het kind gaat kijken met de ogen van een psycholoog of pedagoog kan de uitkomst er minder rooskleurig uitzien. Zelfs medisch gezien kunnen er ongewenste bij-effecten zijn, vooral bij onjuiste technieken. (Te dik inbakeren kan tot warmtestuwing leiden, evenals inbakeren in een warme omgeving, na inenting of bij ziekte; strak en volledig gestrekt inbakeren kan leiden tot afwijkingen in de heupontwikkeling; systematisch ingebakerde kinderen hebben een verhoogd risico van ziekten aan de luchtwegen.) Het oppervlakkig waargenomen effect van stoppen met huilen en gaan slapen kan volgens psychologen ook betekenen dat het kind zich afsluit en in de stand-by modus gaat. Dit kan een hapering in de ontwikkeling veroorzaken of een ontwikkeling in een minder gewenste richting. Op huilen reageren met inwikkelen en immobiliseren is het negeren van de vraag van het kind. Het geeft dus de boodschap dat zijn communicatiemethoden ineffectief zijn en dat vragen om hulp van je ouders vrij weinig zin heeft. Het huilen van een baby betekent namelijk niet dat hij ingewikkeld wil worden, maar dat hij menselijke aandacht en nabijheid nodig heeft. In culturen waar mensen een andere route gekozen hebben, hun baby’s altijd bij zich dragen en samen slapen, huilen kinderen uiteraard ook wel, maar minder vaak en vooral minder lang en vrijwel nooit ontroostbaar. Huilende baby’s zijn een ingewikkeld probleem, maar het helpt niet om het ingewikkelder te maken door ze in te wikkelen.
Mohrbacher N: Rethinking Swaddling. International Journal of Childbirth Education, 2010, 25(3):7-10 beschikbaar online
Peggy O'Mara: A Quiet Place - Swaddling: A Second Look. Verschenen online 09-11-2011

Een lach en een traan

2011-11-03T10:38:00.000+01:00

Oxytocine is een belangrijk hormoon bij borstvoeding en hechting. Het natuurlijke gedrag van en pasgeboren baby en zijn moeder (huid-op-huidcontact en drinken aan de borst) zorgen bij beide voor frequente afgifte van oxytocine, waardoor de melk rijkelijk kan stromen en moeder en kind zich goed aan elkaar kunnen hechten. Oxytocine zorgt ook voor een daling van stresshormonen, zoals cortisol, bij moeder en kind. Voor het kind betekent dit onder meer dat er meer energie overblijft voor groei en ontwikkeling. Moeder en kind varen wel bij deze overvloedige oxytocinestromen, ze worden verliefd op elkaar en willen vooral veel bij elkaar zijn. Er is ook synthetische oxytocine, die wordt gebruikt bij het inleiden van baringen en voor het voorkomen van bloedingen na de baring. Handlin et al onderzochten de invloed van synthetische oxytocine op de afgifte van natuurlijke oxytocine. Zij vergeleken groepen vrouwen in de tweede 24 uur na de bevalling. Vrouwen die synthetische oxytocine hadden gekregen maakten minder en later natuurlijk oxytocine aan dan vrouwen die dat niet hadden gekregen. Deze reactie was dosis-afhankelijk: hoe meer synthetisch, hoe minder natuurlijk. Deze minder goede oxytocine werking kan leiden tot en minder makkelijk op gang komen van de borstvoeding en afvallen bij het kind. Dat kan weer leiden tot het bijvoeden met ander melk, met alle risico's van dien. De lach van natuurlijke oxytocine kon daarmee wel eens gepaard gaan met een traan. Bij sommige mensen gaat oxytocine altijd gepaard met tranen in plaats van met lachen. Voor sommige mensen is een orgasme helemaal niet leuk, want ze krijgen er hoofdpijn van of voelen in plaats van de euforie die anderen apporteren alleen maar dysforie. Zij kunnen er wel om janken. Dat geldt ook voor sommige vrouwen als het om borstvoeding gaat. Bij hen stromen met de melk bij de toeschietreflex ook de tranen rijkelijk; zij vallen voor enkele minuten in een diep, zwart gat. Zij zijn niet gek, geen slechte moeder, hebben geen postpartum depressie. Hun aandoening heeft een naam: D-MER (Dysphoric Milk Ejection Reflex) of D-TSR (Dysforische ToeSchietReflex). Er is naar deze conditie nog geen echt onderzoek gedaan, maar de theoriën om te onderzoeken liggen klaar: oxytocine, nodig om de melk te laten stromen, zorgt voor een daling van dopamine, een ''happy-hormoon''. Bij sommige vrouwen is de daling te sterk of te abrupt en dat veroorzaakt diepe onlust gevoelens ofwel dysforie.
http://www.d-mer.org/
D-TSR op borstvoeding.com
W. Jonas, L.M. Johansson, E. Nissen, M. Ejdebäck, A.B. Ransjö-Arvidson, K. Uvnäs-Moberg: Effects of Intrapartum Oxytocin Administration and Epidural Analgesia on the Concentration of Plasma Oxytocin and Prolactin, in Response to Suckling During the Second Day Postpartum. Breastfeeding Medicine. June 2009, 4(2): 71-82.
Linda Handlin, Wibke Jonas, Maria Petersson, Mikael Ejdebäck, Anna-Berit Ransjö-Arvidson, Eva Nissen, Kerstin Uvnäs-Moberg: Effects of Sucking and Skin-to-Skin Contact on Maternal ACTH and Cortisol Levels During the Second Day Postpartum—Influence of Epidural Analgesia and Oxytocin in the Perinatal Period. Breastfeeding Medicine. December 2009, 4(4): 207-220.

Freakshow

2011-11-02T10:12:00.002+01:00

Foto: Salma Hayek als Dame-met-de-baard in Cirque du Freak: The Vampire’s Assistant, over een ouderwetse reizende kermis met vreemde menselijke verschijningen. Hayek kreeg eerder bewondering en afwijzend commentaar toen ze een kindje in Afrika de borst gaf.

De fotowidget van vandaag op borstvoeding.com had een pakkende titel: Stop jij met flesvoeding? Een mooie tegenvraag van een moeder wanneer haar gevraagd wordt of ze nog niet gaat stoppen met de borstvoeding. Geniaal. Ik wilde wel dat ik die zelf bedacht had, maar die eer valt Saskia, moeder van Ties, toe. Ze zette me er wel flink mee aan het denken. Want inderdaad, moeders die de fles geven krijgen die vraag waarschijnlijk niet zo vaak als moeders die de borst geven. Kinderen die in het openbaar een fles krijgen worden ook niet met hun moeder weggejaagd of naar de toiletten verwezen. Kinderen die al lang en breed zelf kunnen lopen zie je vaak genoeg nog in een wandelwagen zitten met een fles melk of limonade in hun handen. Ook tegen een fopspeen bij een grotere baby of peuter wordt niet raar aangekeken en men vindt het vaak wel leuk juist. Een snelle Google-search levert een keur aan leuke (en minder leuke) spenen op. Volgens een logopedist stoppen kinderen als je er niets aan doet gemiddeld tussen 2 en 4 jaar met spenen. En inderdaad, pas als een kind dat naar de basisschool gaat nog een speen heeft begint men de wenkbrauwen lichtjes te fronsen. Tussen 2 en 4 jaar is, niet helemaal toevallig natuurlijk, ook de gemiddelde leeftijd dat kinderen uit zichzelf de borst vaarwel zeggen. Borstvoeding geven na de eerste zes maanden, zeker na he eerste jaar, wordt in onze cultuur gezien als vreemd en zelfs als freakshow. Moeders worden beticht van egoisme, exhibitionisme en soms zelfs incestueuze neigingen. Terwijl ze gewoonnet als moeders met de fles en de speen dat doen, hun kind eten, veiligheid en troost bieden. Maar dan op de natuurlijke manier. Wie biedt nu eigenlijk de freakshow?
C.G.A. van Veldhuizen-Staas (2006): De duur van de borstvoeding periode in medisch/fysiologisch, cultureel- en historisch-antropologisch en biologisch perspectief.

Moederinstinct

2011-10-31T10:05:00.001+01:00

Foto: Robert Pattinson als Daniel en Holly Grainger als Charly in The Bad Mother’s Handbook naar de gelijknamige roman van Kate Long

Bij veel mensen leeft het romantische rose wolk beeld dat zodra een vrouw een kind baart zij op welhaast magische wijze een moeder wordt, overlopend van moederinstincten. Feit is dat in westerse culturen vrouwen ver van hun instincten en reflexen af staan en dat de geldende rituelen en richtlijnen niet overeenkomen met wat er nog aan moederinstincten over is. Moeder en kind worden na de geboorte vrij snel uit elkaar gehaald, kindjes horen in eigen bedjes en krijgen op gezette tijden eten en aandacht en moeders moeten snel weer paraat zijn in het sociale leven. Het moederschap en het voeden, verzorgen en koesteren van hun kind wordt geanalyseerd en tot de aparte onderdelen uitgesplitst. Alles krijgt zijn eigen plaats en tijd en kan liefst maar één functie hebben. In een dergelijk patroon kan het ook zo maar zijn dat borstvoeding alleen wordt gezien als een keuze voor een bepaald soort eten op een bepaalde manier aangeleverd bij het kind. Op die manier is het ook heel goed voor te stellen dat verschillende deskundigen en moeders onderling gaan kissebissen over voor- en nadelen van beide opties. In het echt blijkt borstvoeding er echter bijvoorbeeld ook voor te zorgen dat moeders makkelijker moederen. Hersenscans van moeders die borstvoeding geven laten andere hersenactiviteit zien dan van moeders die geen borstvoeding geven. Vrouwen die borstvoeding geven hebben meer activiteit in die delen van de hersenen die te maken hebben met empathie, inlevingsvermogen. Dat maakt het voor hen makkelijker om te begrijpen hoe haar baby zich voelt en daar adequaat met zorgzaam gedrag op te reageren. Dat is goed voor de baby op dit moment, maar ook voor het opbouwen van de relatie tussen moeder en kind.. Gaan we daarmee moeders die wel of geen borstvoeding geven opdelen in goede en slechte moeders? Geenszins. Maar borstvoeding geven maakt het voor een moeder wel makkelijker om moeder te zijn; ze hoeft er, zeg maar, minder haar best voor te doen. Borstvoeding geven maakt het makkelijker voor een moeder om een ‘’goed genoeg’’ moeder te zijn. Dat is goed voor haar gevoel van eigenwaarde en dat maakt het weer makkelijker om door te gaan.

Over het randje

2011-10-28T13:11:00.000+02:00

Foto: zwembad over het randje van Hotel Elan in Dallas, USA.
Toen mijn kinderen klein waren en toen ik begon in de borstvoedingbegeleidingsbusiness hoorde je eigenlijk nooit over reflux. Niet dat kinderen niet spuugden. Nee, dat deden ze wel en soms nogal veel ook. Wasmachines vol elke dag met luiers en hemdjes en andere kleertjes vol met restanten van uitingen van allerhande lichaamsopeningen. Mijn moeder had wekelijks teilen vol met dat spul op het gasfornuis staan. Uitkoken met soda die hap en dan spoelen en door de wringer en buiten te drogen hangen. Liefst in de zon voor het bleken van de laatste vlekken. Maakte zij zich zorgen om al wat er voor en achter, onder en boven uit haar vijf baby’s kwam? Nee, en voor het ongemak van de was had ze een hulp, want ze was, heel modern voor die tijd, een werkende moeder. Maakte ik me er zorgen over? Nee, en de was ging met hulp van een stagiaire - want ik was, heel onmodern voor die tijd, een thuisblijfmoeder met stagiaires van een zorgassistenten opleiding - in de wasmachine. En nu? Kinderen spugen nog steeds evenveel, maar men lijkt zich er meer druk om te make. Het heet ook al gauw geen spugen meer, maar reflux. En het lijkt wel of de kindjes zelf er ook meer last van hebben dan de kindjes van vroeger, toen het nog spugen heette. Zouden er dan echt nu zo veel meer kindjes met zwakke maag-slokdarm afsluitingen zijn? Of meer kindjes met pathologisch hoge zuurproductie in de maag? Ik kan het me niet voorstellen, waarom zou zo iets voorkomen? Het lijkt wel of baby’s meer, vaker en langer huilen dan vroeger. De, vaak zonder onderzoeken gestelde, diagnoses zijn in de overgrote meerderheid ‘’krampjes’’ (kolieken) of ‘’reflux’’, of als er geen zichtbaar spugen is, ‘’verborgen reflux’’ en allergie op een goede derde plaats. Terugkijkend (een uiterst onwetenschappelijke methode, ik weet het) zie ik een link tussen het begin van het advies om kinderen op de rug te slapen te leggen en de opkomst van de, bijna epidemische, reflux diagnose en de opkomst van methodes om huilbaby’s te behandelen. Op de rug slapen mag dan een statistisch effect hebben op het verminderen van wiegendood, het is voor een baby, net als voor elk zoogdier, een uiterst onfysiologische houding. Neurologisch functioneert een kind het beste in een voorover liggende (niet helemaal plat!) houding. Plat op de rug liggen is instinctief een gevaarlijke houding: als er iets gebeurt (weet het organisme van het kind veel dat hij niet meer in het wild leeft met beren en sabeltandtijgers om de hoek?) kom je maar moeilijk weg en lig je met al je edele en weke delen bloot. (Doe zelf maar eens een observationeel onderzoek en kijk hoeveel zoogdieren –liefst niet te veel *gedomesticeerde* katten en honden- er een gewoonte van maken om op de rug liggend te slapen.) tenslotte is de overlooprand van de maag bij een zuigeling erg laag als hij op zijn rug ligt en zal de inhoud ervan met een dieet van vloeibaar voedsel al snel over het randje gaan. Dit wordt nog versterkt als het kind grote, ver uit elkaar liggende maaltijden krijgt. (Nog een doe-het-zelf-onderzoek: drink een vloeistof in een hoeveelheid die overeenkomt met 200ml voor een kind van 5 kilo, dus 2000ml bij een gewicht van 50 kilo, en ga vervolgens plat op de rug liggen om te slapen. Noteer nauwkeurig hoe dat voelt en wat er gebeurt.)
Al met al was ik dus niet verbaasd met de uitkomsten van het onderzoek van van der Pol et al (2011) dat zuurremmers niet helpen bij baby’s met reflux symptomen. Het ligt namelijk meestal niet aan het maagzuur, maar heel vaak aan de overvulling van de maag in combinatie met plat op de rug liggen. Campanozzi et al (2009) hadden al aangetoond dat van de hele onderzoeksgroep (N-313 kinderen die voldeden aan bepaalde criteria voor regurgitatie) er uiteindelijk maar 1 kind was dat na 24 maanden echte reflux bleek te hebben en 1 een koemelkallergie. Bij alle andere kinderen was het allemaal vanzelf overgegaan met gebruik van ‘’conservatieve’’ behandelmethodes: houding en voeding veranderingen, waarbij het bij kinderen die geen borstvoeding kregen langer duurde voor het over was dan bij kinderen die wel de borst kregen.
De fysiologie van een mensenbaby vraagt om veel lichamelijke nabijheid, een predominant verticale lichaamshouding en veelvuldige kleine voedingen (dat wil zeggen de dagelijkse portie van 750-1000ml melk verdeeld over minimaal 8, mogelijk meer, voedingen). Op die manier verzorgde, gekoesterde en gevoedde kinderen die alsnog symptomen van reflux vertonen konden wel eens echt maagprobleem hebben en dus baat hebben bij medicinale behandeling.
van der Pol RJ,. Smits MJ, Wijk MP, Taher I. Omari TI, Tabbers MM, Benninga MA: Efficacy of Proton-Pump Inhibitors in Children With Gastroesophageal Reflux Disease: A Systematic Review. Pediatrics 2011; 127:5 925-935; published ahead of print April 4, 2011
Campanozzi A, Boccia G, Pensabene L, Panetta F, Marseglia A, Strisciuglio P, Barbera C, Magazzù G, Pettoello-Mantovani, Staiano A: Prevalence and Natural History of Gastroesophageal Reflux: Pediatric Prospective Survey. Pediatrics March 2009; 123:3 779-783